Class 12 Assamese Chapter 1 — মোৰ মাতৃমুখ দৰ্শন (লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা)
HSLC Guru-লৈ স্বাগতম। এই পৃষ্ঠাত আপুনি ASSEB (Assam State Board)ৰ উচ্চতৰ মাধ্যমিক দ্বিতীয় বাৰ্ষিক শ্ৰেণীৰ অসমীয়া (MIL) বিষয়ৰ সাহিত্য সৌৰভ পাঠ্যপুথিৰ প্ৰথম পাঠ “মোৰ মাতৃমুখ দৰ্শন”ৰ সম্পূৰ্ণ প্ৰশ্নোত্তৰ পাব। এই পাঠটো অসমীয়া সাহিত্যৰ অন্যতম সাহিত্যৰথী আৰু ৰসৰাজ লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাৰ ৰচনা; ই ড° নগেন শইকীয়া সম্পাদিত ‘বেজবৰুৱা ৰচনাৱলী’ৰ প্ৰথম খণ্ডৰ পৰা সংগৃহীত। দীৰ্ঘ ত্ৰিশ-চল্লিশ বছৰ ওড়িশাৰ সম্বলপুৰত প্ৰবাস কাটোৱাৰ পাছত ১৯৩০ চনত মাতৃভূমি অসমলৈ উভতি অহাৰ আবেগ-অনুভূতিপূৰ্ণ স্মৃতিচাৰণ আৰু ভ্ৰমণ-বৰ্ণনা এই ৰচনাৰ মূল উপজীব্য। সকলো সম্ভাব্য অতি চমু, চমু আৰু দীঘল উত্তৰৰ প্ৰশ্ন, MCQ, খালী ঠাই পূৰণ, শুদ্ধ-অশুদ্ধ, শব্দাৰ্থ আৰু লেখকৰ চমু পৰিচয় তলত দিয়া হ’ল।
সাৰাংশ
“মোৰ মাতৃমুখ দৰ্শন” সাহিত্যৰথী লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাৰ এটি স্মৃতিচাৰণমূলক ভ্ৰমণ ৰচনা। দীৰ্ঘ প্ৰায় ত্ৰিশ-চল্লিশ বছৰ ধৰি বেজবৰুৱাই বাৰ্ড কোম্পানীৰ ফাৰ্মৰ মেনেজাৰ হিচাপে ওড়িশাৰ সম্বলপুৰত কৰ্মৰ ব্যস্ততাত আছিল। কৰ্মৰ ৰাজহুৱা দাবী আৰু পাৰিবাৰিক দায়িত্বৰ মাজত মাতৃভূমিলৈ উভতি অহাৰ সুযোগ লেখকে দীৰ্ঘদিন পোৱা নাছিল। ১৯৩০ চনৰ ১৯ ছেপ্তেম্বৰ তাৰিখে পত্নী প্ৰজ্ঞাসুন্দৰী দেৱী আৰু কন্যাৰ সৈতে তেওঁ সম্বলপুৰৰ পৰা অসমলৈ যাত্ৰা আৰম্ভ কৰে। ঝাৰচোগোড়া জংছন পাৰ হৈ পেছেঞ্জাৰ গাড়িত আহি, পথিমধ্যে নানা অসুবিধা পাৰ কৰি ২০ ছেপ্তেম্বৰ তাৰিখে কলিকতা পায় আৰু ২২ ছেপ্তেম্বৰ তাৰিখে গুৱাহাটীত উপস্থিত হয়।
মাতৃভূমি অসমৰ মাটিত ভৰি দিয়াৰ লগে লগে লেখকৰ মন আবেগ আৰু আনন্দত উপচি পৰে। ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু তাৰ মাজৰ উমানন্দ আদি দ্বীপৰ প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্য, প্ৰাচীন প্ৰাগ্জ্যোতিষপুৰৰ ঐতিহাসিক মহিমা, কামাখ্যা মন্দিৰ আদি তীৰ্থস্থানৰ গৌৰৱ আৰু দীৰ্ঘকালীন জ্ঞান-চৰ্চাৰ ঐতিহ্যই গুৱাহাটীক তেওঁৰ ওচৰত অতি আকৰ্ষণীয় কৰি তোলে। কটন কলেজৰ ছাত্ৰসকলে ওজাপালি, বিয়াগীত আৰু ধেমালীয়া পৰিবেশনাৰে তেওঁক উষ্ম সংবৰ্ধনা জনায়। লেখকে বন্ধু চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালা (‘মাজিউ’) আৰু আৰল ল কলেজৰ অধ্যক্ষ জ্ঞানদাভিৰাম বৰুৱা (‘জ্ঞান’)ৰ সৈতে পুনৰ মিলনৰ আনন্দ অনুভৱ কৰে। লেখকৰ অনুপস্থিতিৰ দীৰ্ঘ কালখন বুজাবলৈ তেওঁ মহাদেৱৰ খেতিৰ পুৰাণ-কাহিনী টানি আনে — পাৰ্বতীয়ে পঠোৱা পশু-পক্ষী আৰু শেষত ‘হাহা-হুহু’ মানসপুত্ৰে মহাদেৱক মনত পেলাই দিব লগা হোৱাৰ দৰে, লেখককো কৰ্মৰ মাজত মাতৃভূমিৰ স্মৃতিয়েই বাৰে বাৰে টানি আনিছিল।
গুৱাহাটীৰ পাছত লেখকে ডিব্ৰুগড়, তেজপুৰ আদি স্থানলৈও যায়। ডিব্ৰুগড়ত অসমীয়া মহিলাসকলৰ শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত আগবঢ়াৰ নিদৰ্শন, পৰ্দা প্ৰথা ত্যাগৰ লক্ষণ, বহুদিনৰ পৰা বন্ধ হৈ থকা বুনন শিল্পৰ পুনৰুজ্জীৱন আৰু যুৱসমাজৰ নাট্য, সাংস্কৃতিক আৰু শিল্পচৰ্চাৰ প্ৰতি আগ্ৰহে তেওঁক বিশেষভাৱে সন্তুষ্ট কৰে। লগতে তেওঁ বিদেশী নাটকৰ অনুবাদৰ ক্ষেত্ৰত নিজৰ মতামত প্ৰকাশ কৰে — অনুবাদ এনেদৰে কৰিব লাগে যাতে ই সম্পূৰ্ণৰূপে অসমীয়া হৈ পৰে আৰু সমাজৰ সাংস্কৃতিক ৰূপৰ লগত খাপ খায়। উদাহৰণস্বৰূপে তেওঁ শ্বেক্সপীয়েৰৰ ‘Comedy of Errors’-ৰ অসমীয়া অনুবাদ ‘ভ্ৰমৰংগ’ৰ কথা উল্লেখ কৰে।
সাৰাংশৰূপে ক’ব পাৰি, “মোৰ মাতৃমুখ দৰ্শন” কেৱল এটা ব্যক্তিগত ভ্ৰমণ-বৰ্ণনাই নহয়; ই এজন প্ৰবাসী বাঙময় সাহিত্যিকৰ মাতৃভূমিৰ প্ৰতি গভীৰ ভালপোৱা, জাতীয় গৌৰৱবোধ, সাংস্কৃতিক সচেতনতা আৰু সমাজ-চিন্তাৰ এক জীৱন্ত দলিল। লেখকৰ সৰল অথচ ৰসসিক্ত গদ্যৰ মাজেৰে অসম, অসমীয়া জাতি আৰু অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰতি তেওঁৰ অকৃত্ৰিম ভক্তিৰ ছবি স্পষ্ট হৈ উঠিছে।
Summary
ASSEB Class 12 Assamese (MIL) Chapter 1 “Mor Matri-mukh Darshan” by Lakshminath Bezbaruah recounts the writer’s emotional 1930 return to Assam after long years of exile in Sambalpur, Odisha.
পাঠ্যপুথিৰ প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ
অতি চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্ন (১ নম্বৰ)
১। “মোৰ মাতৃমুখ দৰ্শন” ৰচনাটো ক’ৰ পৰা সংগৃহীত?
উত্তৰঃ ৰচনাটো ড° নগেন শইকীয়া সম্পাদিত ‘বেজবৰুৱা ৰচনাৱলী’ৰ প্ৰথম খণ্ডৰ পৰা সংগৃহীত।
২। “মোৰ মাতৃমুখ দৰ্শন” ৰচনাটোৰ ৰচক কোন?
উত্তৰঃ “মোৰ মাতৃমুখ দৰ্শন” ৰচনাটোৰ ৰচক হ’ল সাহিত্যৰথী লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা।
৩। সম্বলপুৰ ভাৰতৰ কোন ৰাজ্যত অৱস্থিত?
উত্তৰঃ সম্বলপুৰ ভাৰতৰ ওড়িশা ৰাজ্যত অৱস্থিত।
৪। বেজবৰুৱাই কেতিয়া সম্বলপুৰত বসবাস কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল?
উত্তৰঃ বেজবৰুৱাই ১৯১৭ চনৰ ছেপ্তেম্বৰ মাহত বাৰ্ড কোম্পানীৰ ফাৰ্মৰ মেনেজাৰ হিচাপে সম্বলপুৰত বসবাস আৰম্ভ কৰিছিল।
৫। বেজবৰুৱাই কেতিয়া সম্বলপুৰৰ পৰা অসমলৈ যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিছিল?
উত্তৰঃ ১৯৩০ চনৰ ১৯ ছেপ্তেম্বৰ তাৰিখে।
৬। সম্বলপুৰৰ পৰা অসমলৈ আহোঁতে বেজবৰুৱাৰ যাত্ৰাসঙ্গী কোন কোন আছিল?
উত্তৰঃ তেওঁৰ পত্নী প্ৰজ্ঞাসুন্দৰী দেৱী আৰু কনিষ্ঠ কন্যা যাত্ৰাসঙ্গী আছিল।
৭। ‘মাতৃ’ শব্দটোৱে এই ৰচনাত কাক বুজাইছে?
উত্তৰঃ ‘মাতৃ’ শব্দটোৱে লেখকৰ জন্মভূমি অসমক বুজাইছে।
৮। বেজবৰুৱাৰ এখন ধেমালীয়া নাটকৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ ‘লিতিকাই’ (অন্যান্য – ‘নোমল’, ‘পাচনি’, ‘চিকৰপতি নিকৰপতি’)।
৯। বেজবৰুৱাৰ একমাত্ৰ উপন্যাসখনৰ নাম কি?
উত্তৰঃ ‘পদুমকুঁৱৰী’।
১০। বেজবৰুৱাৰ আত্মজীৱনীখনৰ নাম কি?
উত্তৰঃ ‘মোৰ জীৱন সোঁৱৰণ’।
১১। ‘ভ্ৰমৰংগ’ কোন বিদেশী নাটকৰ অসমীয়া অনুবাদ?
উত্তৰঃ ‘ভ্ৰমৰংগ’ হৈছে ইংৰাজ মহাকবি শ্বেক্সপীয়েৰৰ ‘Comedy of Errors’ নাটকখনৰ অসমীয়া অনুবাদ।
১২। অসম সাহিত্য সভাৰ কোনখন অধিবেশনত বেজবৰুৱাই সভাপতিৰ আসন অলংকৃত কৰিছিল?
উত্তৰঃ ১৯২৪ চনৰ গুৱাহাটী অধিবেশনত।
১৩। বেজবৰুৱাই কেতিয়া গুৱাহাটীত উপস্থিত হৈছিল?
উত্তৰঃ ১৯৩০ চনৰ ২২ ছেপ্তেম্বৰ তাৰিখে।
১৪। ঝাৰচোগোড়া জংছন সম্বলপুৰৰ পৰা প্ৰায় কিমান দূৰৈত?
উত্তৰঃ প্ৰায় ৩১ মাইল দূৰৈত।
১৫। ৰচনাটোত উল্লেখ থকা ‘মাজিউ’ আৰু ‘জ্ঞান’ আচলতে কোন কোন?
উত্তৰঃ ‘মাজিউ’ হ’ল চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালা আৰু ‘জ্ঞান’ হ’ল আৰল ল কলেজৰ অধ্যক্ষ জ্ঞানদাভিৰাম বৰুৱা।
১৬। বেজবৰুৱাৰ এখন কবিতাপুথিৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ ‘কদমকলি’।
চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্ন (২–৩ নম্বৰ)
১। “মোৰ মাতৃমুখ দৰ্শন” শিৰোনামৰ সাৰ্থকতা চমুকৈ আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ “মোৰ মাতৃমুখ দৰ্শন” এক আত্মজীৱনীমূলক ভ্ৰমণ-বৰ্ণনা। লেখক লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাই দীৰ্ঘ ত্ৰিশ-চল্লিশ বছৰ ওড়িশাৰ সম্বলপুৰত কাটোৱাৰ পাছত মাতৃভূমি অসমলৈ ঘূৰি অহাৰ পাছৰ অনুভূতি লিপিবদ্ধ কৰিছে। ইয়াত ‘মাতৃ’ৰ অৰ্থ মাতৃভূমি অসম আৰু ‘মাতৃমুখ দৰ্শন’ৰ অৰ্থ মাতৃভূমিৰ চেহেৰা আকৌ এবাৰ চাব পৰাৰ আনন্দ। গতিকে শিৰোনামটোৱে ৰচনাৰ মূল ভাব সম্পূৰ্ণৰূপে প্ৰকাশ কৰিছে আৰু সাৰ্থক হৈছে।
২। ৰচনাটোত ‘মাতৃ’ শব্দৰ দ্বাৰা লেখকে কি বুজাইছে?
উত্তৰঃ বেজবৰুৱাই ‘মাতৃ’ শব্দৰ দ্বাৰা নিজৰ জন্মদাত্ৰী মাতাক বুজোৱা নাই; বৰঞ্চ তেওঁৰ জন্মভূমি অসমকহে বুজাইছে। দীৰ্ঘ প্ৰবাসৰ পাছত মাতৃভূমিৰ মাটিত ভৰি দিয়া মুহূৰ্তৰ অনুভূতিকে ‘মাতৃমুখ দৰ্শন’ৰূপে অভিহিত কৰা হৈছে। গতিকে অসমেই হৈছে এই ৰচনাৰ ‘মাতৃ’।
৩। বেজবৰুৱাৰ সম্বলপুৰৰ পৰা গুৱাহাটীলৈ ৰেলযাত্ৰাৰ চমু বৰ্ণনা দিয়া।
উত্তৰঃ ১৯৩০ চনৰ ১৯ ছেপ্তেম্বৰ তাৰিখে বেজবৰুৱাই পত্নী প্ৰজ্ঞাসুন্দৰী দেৱী আৰু কন্যাৰ সৈতে সম্বলপুৰৰ পৰা যাত্ৰা আৰম্ভ কৰে। ঝাৰচোগোড়া জংছন প্ৰায় ৩১ মাইল দূৰৈত হোৱাত প্ৰথমে এক পেছেঞ্জাৰ গাড়িত উঠিব লগা হয়। পথিমধ্যে খাদ্যাভাৱ আৰু অসুবিধাৰ মাজেৰে ২০ ছেপ্তেম্বৰ তাৰিখে কলিকতা পায় আৰু অৱশেষত ২২ ছেপ্তেম্বৰ তাৰিখে গুৱাহাটীত উপস্থিত হয়।
৪। গুৱাহাটীয়ে বেজবৰুৱাক কিয় বিশেষভাৱে আকৰ্ষিত কৰিছিল?
উত্তৰঃ গুৱাহাটীয়ে লেখকক তিনিটা মূল কাৰণত আকৰ্ষিত কৰিছিল — (ক) ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু তাৰ মাজত থকা উমানন্দ আদি দ্বীপৰ অপৰূপ প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্য; (খ) প্ৰাচীন প্ৰাগ্জ্যোতিষপুৰৰ ঐতিহাসিক মহিমা আৰু কামাখ্যা মন্দিৰৰ ধৰ্মীয় গৌৰৱ; আৰু (গ) দীৰ্ঘকালৰ পৰা চলি অহা জ্ঞান-চৰ্চাৰ পৰম্পৰা আৰু আধুনিক শিক্ষা-প্ৰতিষ্ঠানসমূহ।
৫। কটন কলেজৰ ছাত্ৰসকলে বেজবৰুৱাক কেনেদৰে অভিনন্দন জনাইছিল?
উত্তৰঃ কটন কলেজৰ ছাত্ৰসকলে বেজবৰুৱাক উষ্ম সংবৰ্ধনা জনাইছিল। তেওঁলোকে ওজাপালি গাই, বিভিন্ন অসমীয়া গীত পৰিবেশন কৰি আৰু ধেমালীয়া বিয়াগীতেৰে লেখকক আনন্দ দিছিল। সংবৰ্ধনাটো অসমীয়া সংস্কৃতিৰ প্ৰতি ছাত্ৰসকলৰ আগ্ৰহ আৰু লেখকৰ প্ৰতি গভীৰ শ্ৰদ্ধাৰ পৰিচায়ক আছিল।
৬। বেজবৰুৱাক কিয় ‘অসমীয়া চুটিগল্পৰ জনক’ বুলি অভিহিত কৰা হয়?
উত্তৰঃ ১৮৮৯ চনত প্ৰকাশিত ‘জোনাকী’ আলোচনীৰ মাধ্যমেৰে বেজবৰুৱাই অসমীয়া আধুনিক চুটিগল্পৰ সূচনা কৰিছিল। তেওঁৰ ‘সেউতী’ আদি গল্পৰ মাজেৰে চুটিগল্পক সাহিত্যিক গৌৰৱ আৰু কলাত্মক ৰূপ প্ৰদান কৰাৰ বাবে তেওঁক ‘অসমীয়া চুটিগল্পৰ জনক’ বুলি কোৱা হয়।
৭। ৰচনাটোত উল্লেখ থকা ‘মাজিউ’ আৰু ‘জ্ঞান’ৰ পৰিচয় দিয়া।
উত্তৰঃ ‘মাজিউ’ হৈছে ৰূপকোঁৱৰ চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালাৰ পাৰিবাৰিক ডাকনাম; বেজবৰুৱাৰ লগত তেওঁৰ আছিল গভীৰ বন্ধুত্ব। আনহাতে ‘জ্ঞান’ হৈছে কলিকতাৰ আৰল ল কলেজৰ তদানীন্তন অধ্যক্ষ জ্ঞানদাভিৰাম বৰুৱা। দুয়োজনৰ সৈতে পুনৰ মিলনে লেখকৰ অসম-যাত্ৰাক বহুগুণে আনন্দময় কৰি তুলিছিল।
৮। ১৯২৪ চনৰ গুৱাহাটী অসম সাহিত্য সভাৰ অধিবেশন সম্পৰ্কে চমুকৈ লিখা।
উত্তৰঃ ১৯২৪ চনত গুৱাহাটীত অনুষ্ঠিত অসম সাহিত্য সভাৰ অধিবেশনৰ সভাপতিৰ আসন লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাই অলংকৃত কৰিছিল। এই অধিবেশনে অসমীয়া ভাষা-সাহিত্যৰ উন্নয়ন, ইতিহাস-সংৰক্ষণ আৰু জাতীয় চেতনাৰ সম্প্ৰসাৰণৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিছিল।
৯। শ্বেক্সপীয়েৰৰ ‘Comedy of Errors’ নাটকখন কোনে অসমীয়ালৈ অনুবাদ কৰিছিল?
উত্তৰঃ ৰমাকান্ত বৰকাকতী, ঘনশ্যাম বৰুৱা, গুঞ্জানন বৰুৱা আৰু ৰত্নধৰ বৰুৱাই যৌথভাৱে শ্বেক্সপীয়েৰৰ ‘Comedy of Errors’ নাটকখন ‘ভ্ৰমৰংগ’ নামেৰে অসমীয়ালৈ অনুবাদ কৰিছিল।
দীঘল উত্তৰৰ প্ৰশ্ন (৪–৫ নম্বৰ)
১। “মোৰ মাতৃমুখ দৰ্শন” ৰচনাত মহাদেৱৰ খেতিৰ কাহিনীটো সবিস্তাৰে বৰ্ণনা কৰা।
উত্তৰঃ বেজবৰুৱাই দীৰ্ঘ ত্ৰিশ-চল্লিশ বছৰ মাতৃভূমিলৈ ঘূৰিব নোৱাৰাৰ কাৰণ বুজাবলৈ মহাদেৱৰ খেতিৰ পুৰাণ-কাহিনীটো ৰচনাত উল্লেখ কৰিছে। কাহিনীটো এনেকুৱা— পাৰ্বতীয়ে এদিন মহাদেৱক ঘৰৰ বাহিৰৰ কাম-কাজ নকৰা, কেৱল ধ্যানতে মগ্ন হোৱা বুলি ফৰিয়াদ কৰে আৰু খেতি কৰিবলৈ পঠিয়াই দিয়ে। কিন্তু কামত নামি মহাদেৱ এনেকৈ মগ্ন হ’ল যে ঘৰলৈ ঘূৰি যোৱাটোৱেই পাহৰি গ’ল। বহুদিন পাৰ হ’ল— পাৰ্বতীয়ে প্ৰথমে গৰু-ম’হ আদি পশু পঠিয়ালে, তাৰ পাছত নানা পক্ষী পঠিয়ালে, কিন্তু কোনেও মহাদেৱক ঘূৰাই আনিব নোৱাৰিলে। অৱশেষত পাৰ্বতীয়ে নিজৰ মানসপুত্ৰ ‘হাহা’ আৰু ‘হুহু’ক পঠিয়াই দিলে। তেওঁলোকৰ ‘হাহা-হুহু’ চিঞৰ-বাখৰৰ মাজতহে মহাদেৱে চমকি গৈ ঘৰৰ কথা মনত পেলালে আৰু ঘূৰি আহিল। বেজবৰুৱাই এই উপমাৰে নিজকে মহাদেৱৰ লগত তুলনা কৰিছে— কামৰ ব্যস্ততাত মাতৃভূমিলৈ ঘূৰাটো বহুদিন পাহৰি থকাটোৰ অপৰাধবোধ ৰসমিশ্ৰিত ভাষাত প্ৰকাশ কৰিছে।
২। ডিব্ৰুগড়ত গৈ বেজবৰুৱা কেনে কেনে কথাত সন্তুষ্ট হৈছিল— বিশদভাৱে আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ ডিব্ৰুগড়ত উপস্থিত হৈ বেজবৰুৱাই অসমীয়া সমাজত আগবঢ়া কেইবাটাও পৰিৱৰ্তন প্ৰত্যক্ষ কৰি বিশেষভাৱে সন্তুষ্ট হৈছিল— (ক) মহিলাৰ শিক্ষা — অসমীয়া মহিলাসকলে শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত আগবাঢ়ি যোৱা আৰু বিদ্যালয়-মহাবিদ্যালয়ত উপস্থিত থকা দেখি লেখক আনন্দিত হ’ল। (খ) পৰ্দা-প্ৰথা ত্যাগ — পূৰ্বতে চলি অহা পৰ্দা প্ৰথা সমাজৰ পৰা গুচি যোৱাৰ লক্ষণ দেখি তেওঁ ইয়াক ‘উন্নতিৰ চিন’ বুলি গণ্য কৰিলে। (গ) বুনন শিল্পৰ পুনৰুজ্জীৱন — বহুদিনৰ পৰা ক্ষীণ হৈ থকা ঘৰে ঘৰে কাপোৰ-বোৱাৰ পৰম্পৰা ঘূৰি অহা দেখি তেওঁ গৌৰৱান্বিত হ’ল। (ঘ) যুৱসমাজৰ সাংস্কৃতিক চৰ্চা — যুৱকসকলৰ মাজত নাটক, সংগীত আৰু শিল্পচৰ্চাৰ আগ্ৰহ; নিজা লিখা নাটক মঞ্চস্থ কৰাৰ চেষ্টাই লেখকৰ মনত নতুন আশাৰ সঞ্চাৰ কৰিলে। (ঙ) সমাজ-সচেতনতা — অসমীয়া ভাষা-সংস্কৃতিৰ প্ৰতি ডিব্ৰুগড়বাসীৰ আকৰ্ষণ আৰু লেখকৰ প্ৰতি দেখুওৱা শ্ৰদ্ধাই তেওঁক জাতিৰ ভৱিষ্যতৰ প্ৰতি আশাবাদী কৰি তুলিলে।
৩। বিদেশী নাটক অসমীয়ালৈ অনুবাদ কৰাৰ ক্ষেত্ৰত বেজবৰুৱাৰ অভিমত কি? উদাহৰণসহ আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ বিদেশী নাটকৰ অনুবাদ সম্পৰ্কে বেজবৰুৱাৰ মত স্পষ্ট আৰু সচেতন। তেওঁৰ মতে, অনুবাদ কেৱল আক্ষৰিক হ’লে সাংস্কৃতিক বিভ্ৰান্তি জন্মে; গতিকে অনুবাদকে বিদেশী চৰিত্ৰ, পৰিৱেশ আৰু সংলাপক সম্পূৰ্ণৰূপে অসমীয়াকৃত কৰি তুলিব লাগে— চৰিত্ৰৰ নাম, পৰিৱেশৰ চিত্ৰ, সংলাপৰ ভাষাভংগী আৰু পৰিৱেশনৰ ভংগী এনে হ’ব লাগে যাতে দৰ্শকে ইয়াক বিদেশী নহয়, অসমীয়া নাটকেই বুলি অনুভৱ কৰে। উদাহৰণস্বৰূপে শ্বেক্সপীয়েৰৰ ‘Comedy of Errors’-ৰ অসমীয়া অনুবাদ ‘ভ্ৰমৰংগ’ৰ কথা তেওঁ উল্লেখ কৰিছে— য’ত মূল চৰিত্ৰৰ নামৰ পৰা পৰিৱেশলৈ সকলো অসমীয়া কৰি তোলা হৈছে। এনেধৰণৰ অনুবাদেহে অসমীয়া নাট্য-পৰম্পৰাৰ লগত খাপ খাব আৰু সমাজত গ্ৰহণযোগ্য হ’ব বুলি বেজবৰুৱাই বিশ্বাস কৰে।
৪। “মোৰ মাতৃমুখ দৰ্শন” ৰচনাত প্ৰকাশ পোৱা বেজবৰুৱাৰ জাতীয় গৌৰৱবোধ আৰু মাতৃভূমি-প্ৰেম আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ “মোৰ মাতৃমুখ দৰ্শন” ৰচনাটোৰ প্ৰতিটো ছত্ৰতে বেজবৰুৱাৰ জাতীয় গৌৰৱবোধ আৰু মাতৃভূমি-প্ৰেম স্পষ্টভাৱে প্ৰতিফলিত হৈছে। দীৰ্ঘ প্ৰবাসৰ পাছত মাতৃভূমিৰ মাটিত ভৰি দিয়াৰ মুহূৰ্তত লেখকৰ মনত উপজা আবেগ, ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু কামাখ্যাৰ গৌৰৱে তেওঁক যিদৰে মুগ্ধ কৰিছিল, প্ৰাচীন প্ৰাগ্জ্যোতিষপুৰৰ ইতিহাসে যিদৰে তেওঁৰ মন উদ্বেলিত কৰিছিল— সকলোতে এক গভীৰ মাতৃভূমি-প্ৰেম জড়িত। কটন কলেজৰ ছাত্ৰসকলৰ ওজাপালি, ডিব্ৰুগড়ত মহিলাৰ শিক্ষাৰ অগ্ৰগতি, বুনন শিল্পৰ পুনৰুজ্জীৱন আৰু যুৱসমাজৰ সাংস্কৃতিক চৰ্চাত তেওঁ অসমীয়া জাতিৰ পুনৰুত্থানৰ ছবি দেখা পায়। অসমীয়া ভাষা-সাহিত্যক বিশ্বদৰবাৰত প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ স্বপ্ন, বিদেশী নাটকক ‘অসমীয়াকৃত’ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ আৰু অসমীয়া সমাজৰ আত্মচেতনাৰ প্ৰশংসা— সকলোতে দেখা পোৱা যায় এজন প্ৰকৃত জাতীয়তাবাদী সাহিত্যিকৰ আত্মা। এই অৰ্থত ৰচনাটো এক ব্যক্তিগত স্মৃতিচাৰণ হোৱাৰ লগতে অসমীয়া জাতিৰ ভৱিষ্যতৰ প্ৰতি লেখকৰ গভীৰ আশাৰে পূৰ্ণ এক জাতীয়তাবাদী দলিল।
৫। “মোৰ মাতৃমুখ দৰ্শন” ৰচনাটোৰ ৰচনাশৈলী আৰু সাহিত্যিক বৈশিষ্ট্য আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ “মোৰ মাতৃমুখ দৰ্শন”-এ এক স্মৃতিচাৰণমূলক, ভ্ৰমণমূলক আৰু আত্মজীৱনীধৰ্মী গদ্য-ৰচনা। ইয়াৰ ৰচনাশৈলীত আমি লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাৰ পৰিচিত ‘ৰসৰাজ’ ৰূপ দেখা পাওঁ। মূল বৈশিষ্ট্যসমূহ এনেধৰণৰ— (ক) সৰল-সহজ ভাষা — পাঠকৰ মনত সহজে সোমাব পৰা সাবলীল গদ্য। (খ) ৰসসিক্ত ভংগী — মহাদেৱৰ খেতিৰ পুৰাণ-কাহিনীৰ দৰে দৃষ্টান্তত ৰসৰাজীয় ৰম্যৰস উপস্থিত। (গ) আবেগ আৰু চিন্তাৰ সমন্বয় — মাতৃভূমিৰ প্ৰতি আবেগৰ লগতে সমাজ-সংস্কাৰ আৰু সাহিত্য-চিন্তাৰ গভীৰতা। (ঘ) ঐতিহাসিক, পৌৰাণিক আৰু সমসাময়িক প্ৰসংগৰ মিশ্ৰণ — এক বহুমুখী আকৰ্ষণৰ সৃষ্টি কৰিছে। (ঙ) জাতীয়তাবাদী সুৰ — ৰচনাজুৰি সদায় অসমীয়া জাতিৰ গৌৰৱ আৰু ভৱিষ্যতৰ আশাৰ সুৰ ধ্বনিত হৈছে। সব মিলাই ৰচনাটোৱে অসমীয়া আধুনিক প্ৰবন্ধ-সাহিত্যৰ এক উজ্জ্বল উদাহৰণৰূপে পৰিগণিত হৈছে।
শব্দাৰ্থ
| শব্দ | অৰ্থ |
|---|---|
| মাতৃমুখ | মাকৰ মুখ; ইয়াত মাতৃভূমিৰ চেহেৰা |
| দৰ্শন | চাব পোৱা, সাক্ষাৎ |
| সম্বলপুৰ | ওড়িশা ৰাজ্যৰ এখন জিলা |
| প্ৰবাস | নিজৰ ঠাইৰ পৰা দূৰৈত বসবাস |
| পেছেঞ্জাৰ গাড়ি | যাত্ৰী পৰিবহন কৰা ৰেলগাড়ি |
| উমানন্দ | ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ মাজত থকা এক প্ৰসিদ্ধ দ্বীপ |
| প্ৰাগ্জ্যোতিষপুৰ | আজিৰ গুৱাহাটীৰ প্ৰাচীন নাম |
| ধেমালীয়া | হাঁহি-ধেমালিৰে ভৰা, ৰম্যৰসমূলক |
| ওজাপালি | অসমীয়া পাৰম্পৰিক গীত-নৃত্য পৰিৱেশনা |
| সাহিত্যৰথী | সাহিত্যৰ ৰথচালক; এক উপাধি |
| ৰসৰাজ | ৰসৰ ৰজা; বেজবৰুৱাৰ আন এক উপাধি |
| মাথাপোট | কৰ্মৰ প্ৰতি অৱহেলাৰ চিন্তা |
| ফৰিয়াদ | অভিযোগ, গোচৰ |
| গজপত | অভিশাপ |
| মানসপুত্ৰ | মন/সংকল্পৰ পৰা সৃষ্ট পুত্ৰ |
| হাহা-হুহু | পাৰ্বতীৰ মানসপুত্ৰ দুজন; চিঞৰ-বাখৰ |
| পৰ্দা প্ৰথা | মহিলাসকলক ঘৰৰ ভিতৰত আৱদ্ধ ৰখা সামাজিক প্ৰথা |
| বুনন | কাপোৰ বোৱাৰ কাম |
| ভ্ৰমৰংগ | ‘Comedy of Errors’-ৰ অসমীয়া অনুবাদ |
| জোনাকী | ১৮৮৯ চনত প্ৰকাশিত প্ৰথম আধুনিক অসমীয়া আলোচনী |
ব্যাকৰণ
১। তলৰ শব্দবোৰৰ লিংগ পৰিবৰ্তন কৰা—
| পুংলিংগ | স্ত্ৰীলিংগ |
|---|---|
| লেখক | লেখিকা |
| কবি | কবয়িত্ৰী |
| পিতৃ | মাতৃ |
| পুত্ৰ | কন্যা |
| ৰাজা | ৰাণী |
| মহাদেৱ | পাৰ্বতী |
২। তলৰ শব্দবোৰৰ বিপৰীত শব্দ লিখা—
| শব্দ | বিপৰীত শব্দ |
|---|---|
| আনন্দ | দুখ |
| স্বদেশ | বিদেশ |
| উপস্থিত | অনুপস্থিত |
| প্ৰাচীন | আধুনিক / নতুন |
| উন্নতি | অৱনতি |
| সফল | বিফল |
৩। বাক্য ৰচনা কৰা— (ক) মাতৃভূমি (খ) ধেমালীয়া (গ) অনুবাদ (ঘ) সাংস্কৃতিক
- মাতৃভূমি — মাতৃভূমিক ভালপোৱা প্ৰতিজন নাগৰিকৰ পৱিত্ৰ কৰ্তব্য।
- ধেমালীয়া — বেজবৰুৱাৰ ‘লিতিকাই’ এখন প্ৰসিদ্ধ ধেমালীয়া নাটক।
- অনুবাদ — ‘ভ্ৰমৰংগ’ শ্বেক্সপীয়েৰৰ এখন নাটকৰ অসমীয়া অনুবাদ।
- সাংস্কৃতিক — অসমৰ যুৱসমাজে নাটকেৰে নিজৰ সাংস্কৃতিক পৰিচয় উজ্জ্বল কৰি ৰাখিছে।
অতিৰিক্ত প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ
বহু বিকল্পযুক্ত প্ৰশ্ন (MCQ)
১। “মোৰ মাতৃমুখ দৰ্শন” ৰচনাটোৰ ৰচক কোন?
(ক) ৰাজনীকান্ত বৰদলৈ (খ) লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা (গ) হেমচন্দ্ৰ বৰুৱা (ঘ) ৰসৰাজ লক্ষ্মীধৰ শৰ্মা
উত্তৰঃ (খ) লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা।
২। ৰচনাটো ক’ৰ পৰা সংগৃহীত?
(ক) সাহিত্য সৌৰভ (খ) মোৰ জীৱন সোঁৱৰণ (গ) বেজবৰুৱা ৰচনাৱলী (১ম খণ্ড) (ঘ) জোনাকী
উত্তৰঃ (গ) বেজবৰুৱা ৰচনাৱলী (১ম খণ্ড)।
৩। বেজবৰুৱাৰ যাত্ৰাৰ আৰম্ভৰ তাৰিখ কি আছিল?
(ক) ১৯ ছেপ্তেম্বৰ ১৯৩০ (খ) ২২ ছেপ্তেম্বৰ ১৯৩০ (গ) ১৯ ছেপ্তেম্বৰ ১৯২৪ (ঘ) ১ জানুৱাৰী ১৯৩০
উত্তৰঃ (ক) ১৯ ছেপ্তেম্বৰ ১৯৩০।
৪। সম্বলপুৰ ক’ত অৱস্থিত?
(ক) পশ্চিমবংগ (খ) বিহাৰ (গ) ওড়িশা (ঘ) ছত্তিশগড়
উত্তৰঃ (গ) ওড়িশা।
৫। বেজবৰুৱাই কোন কোম্পানীৰ ফাৰ্মৰ মেনেজাৰ আছিল?
(ক) টাটা (খ) বাৰ্ড কোম্পানী (গ) ব্ৰিটিছ ইণ্ডিয়া কোম্পানী (ঘ) ইম্পেৰিয়েল ৰেলৱেজ
উত্তৰঃ (খ) বাৰ্ড কোম্পানী।
৬। বেজবৰুৱাৰ একমাত্ৰ উপন্যাসখনৰ নাম কি?
(ক) মিৰি জিয়ৰী (খ) পদুমকুঁৱৰী (গ) লিতিকাই (ঘ) মণিকুঁৱৰ
উত্তৰঃ (খ) পদুমকুঁৱৰী।
৭। কাক ‘সাহিত্যৰথী’ আৰু ‘ৰসৰাজ’ আখ্যা দিয়া হয়?
(ক) চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালা (খ) হেমচন্দ্ৰ গোস্বামী (গ) লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা (ঘ) জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা
উত্তৰঃ (গ) লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা।
৮। ‘মাজিউ’ বুলি ক’ক উল্লেখ কৰা হৈছে?
(ক) চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালা (খ) জ্ঞানদাভিৰাম বৰুৱা (গ) ৰাজনীকান্ত বৰদলৈ (ঘ) প্ৰজ্ঞাসুন্দৰী দেৱী
উত্তৰঃ (ক) চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালা।
৯। ‘ভ্ৰমৰংগ’ কোন বিদেশী নাটকৰ অসমীয়া অনুবাদ?
(ক) Hamlet (খ) Othello (গ) Comedy of Errors (ঘ) Twelfth Night
উত্তৰঃ (গ) Comedy of Errors।
১০। বেজবৰুৱাই অসম সাহিত্য সভাৰ কোনখন অধিবেশনত সভাপতিত্ব কৰিছিল?
(ক) ১৯১৭ চনৰ ডিব্ৰুগড় (খ) ১৯২৪ চনৰ গুৱাহাটী (গ) ১৯৩০ চনৰ তেজপুৰ (ঘ) ১৯৩৮ চনৰ যোৰহাট
উত্তৰঃ (খ) ১৯২৪ চনৰ গুৱাহাটী অধিবেশন।
১১। বেজবৰুৱাৰ আত্মজীৱনীৰ নাম কি?
(ক) মোৰ জীৱন সোঁৱৰণ (খ) মোৰ মাতৃমুখ দৰ্শন (গ) কদমকলি (ঘ) আত্মস্মৃতি
উত্তৰঃ (ক) মোৰ জীৱন সোঁৱৰণ।
১২। ১৮৮৯ চনত প্ৰকাশিত প্ৰথম আধুনিক অসমীয়া আলোচনীৰ নাম কি?
(ক) বিজুলী (খ) জোনাকী (গ) বাঁহী (ঘ) আৱাহন
উত্তৰঃ (খ) জোনাকী।
১৩। বেজবৰুৱাই কেতিয়া সম্বলপুৰত বসবাস আৰম্ভ কৰিছিল?
(ক) ১৯০৭ (খ) ১৯১৭ (গ) ১৯২৭ (ঘ) ১৯৩০
উত্তৰঃ (খ) ১৯১৭ চনত।
১৪। ‘হাহা-হুহু’ আচলতে কোন আছিল?
(ক) মহাদেৱৰ পশু (খ) পাৰ্বতীৰ মানসপুত্ৰ (গ) দুজন ঋষি (ঘ) দুজন গন্ধৰ্ব
উত্তৰঃ (খ) পাৰ্বতীৰ মানসপুত্ৰ।
১৫। বেজবৰুৱাৰ এখন ধেমালীয়া নাটকৰ নাম কি?
(ক) জয়মতী (খ) লিতিকাই (গ) চিৰাজ (ঘ) সোণ-পাহী
উত্তৰঃ (খ) লিতিকাই।
খালী ঠাই পূৰণ কৰা
- “মোৰ মাতৃমুখ দৰ্শন” ৰচনাটো লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাৰ ৰচনা।
- ৰচনাটো বেজবৰুৱা ৰচনাৱলীৰ প্ৰথম খণ্ডৰ পৰা সংগৃহীত।
- সম্বলপুৰ ভাৰতৰ ওড়িশা ৰাজ্যত অৱস্থিত।
- লেখকে ১৯৩০ চনৰ ১৯ ছেপ্তেম্বৰ তাৰিখে যাত্ৰা আৰম্ভ কৰিছিল।
- লেখক ১৯৩০ চনৰ ২২ ছেপ্তেম্বৰ তাৰিখে গুৱাহাটীত উপস্থিত হয়।
- লেখকৰ পত্নীৰ নাম প্ৰজ্ঞাসুন্দৰী দেৱী।
- ‘ভ্ৰমৰংগ’ হ’ল Comedy of Errorsৰ অসমীয়া অনুবাদ।
- বেজবৰুৱাই অসম সাহিত্য সভাৰ ১৯২৪ চনৰ গুৱাহাটী অধিবেশনত সভাপতিত্ব কৰিছিল।
- বেজবৰুৱাৰ একমাত্ৰ উপন্যাসৰ নাম পদুমকুঁৱৰী।
- বেজবৰুৱাৰ আত্মজীৱনীৰ নাম মোৰ জীৱন সোঁৱৰণ।
- বেজবৰুৱাক সাহিত্যৰথী আৰু ৰসৰাজ উপাধিৰে ভূষিত কৰা হৈছিল।
- ‘মাজিউ’ আচলতে চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালা।
শুদ্ধ–অশুদ্ধ নিৰ্ণয় কৰা
- “মোৰ মাতৃমুখ দৰ্শন” ৰচনাটো হেমচন্দ্ৰ বৰুৱাৰ ৰচনা। — অশুদ্ধ (ই বেজবৰুৱাৰ ৰচনা)।
- সম্বলপুৰ পশ্চিমবংগ ৰাজ্যত অৱস্থিত। — অশুদ্ধ (ই ওড়িশাত)।
- ‘মাতৃ’ শব্দটোৱে ইয়াত মাতৃভূমি অসমক বুজাইছে। — শুদ্ধ।
- লেখক ১৯৩০ চনৰ ২২ ছেপ্তেম্বৰত গুৱাহাটীত উপস্থিত হৈছিল। — শুদ্ধ।
- ‘ভ্ৰমৰংগ’ Hamlet নাটকৰ অসমীয়া অনুবাদ। — অশুদ্ধ (Comedy of Errors)।
- বেজবৰুৱাই ১৯২৪ চনৰ গুৱাহাটী অসম সাহিত্য সভাত সভাপতিত্ব কৰিছিল। — শুদ্ধ।
- ‘হাহা-হুহু’ আচলতে দুজন গন্ধৰ্ব। — অশুদ্ধ (পাৰ্বতীৰ মানসপুত্ৰ)।
- বেজবৰুৱাৰ একমাত্ৰ উপন্যাসৰ নাম মিৰি জিয়ৰী। — অশুদ্ধ (পদুমকুঁৱৰী)।
- লেখকে বাৰ্ড কোম্পানীৰ ফাৰ্মৰ মেনেজাৰ হিচাপে সম্বলপুৰত বসবাস কৰিছিল। — শুদ্ধ।
- কটন কলেজৰ ছাত্ৰসকলে লেখকক ওজাপালি গাই অভিনন্দন জনাইছিল। — শুদ্ধ।
লেখকৰ চমু পৰিচয়
সাহিত্যৰথী লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা (১৪ অক্টোবৰ ১৮৬৪ – ২৬ মাৰ্চ ১৯৩৮) অসমীয়া সাহিত্যৰ এক যুগস্ৰষ্টা সাহিত্যিক। তেওঁক ‘সাহিত্যৰথী’ আৰু ‘ৰসৰাজ’ উপাধিৰে ভূষিত কৰা হৈছিল আৰু তেওঁক ‘অসমীয়া আধুনিক চুটিগল্পৰ জনক’ বুলিও কোৱা হয়। তেওঁৰ পিতৃ আছিল দীননাথ বেজবৰুৱা আৰু মাতৃ ছিল ঠাহিৰাণী দেৱী। বেজবৰুৱাই কলিকতাৰ জেনেৰেল এছেমব্লি ইনষ্টিটিউশ্যনৰ পৰা বি.এ. ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল আৰু পিছত বাৰ্ড কোম্পানীৰ ফাৰ্মৰ মেনেজাৰ হিচাপে দীৰ্ঘদিন ওড়িশাৰ সম্বলপুৰত কৰ্মজীৱন কটাইছিল। তেওঁৰ পত্নী আছিল প্ৰজ্ঞাসুন্দৰী দেৱী, যি স্বয়ং কবিগুৰু ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰৰ ভতিজী আৰু এগৰাকী লেখিকা।
১৮৮৯ চনত হেমচন্দ্ৰ গোস্বামী আৰু চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালাৰ লগ লাগি বেজবৰুৱাই প্ৰকাশ কৰিছিল আধুনিক অসমীয়া সাহিত্যৰ পথিকৃৎ আলোচনী ‘জোনাকী’; এই আলোচনীয়ে অসমীয়া ৰোমান্টিক যুগৰ সূচনা কৰিছিল। বেজবৰুৱা একে সময়ত নাট্যকাৰ, কবি, প্ৰাবন্ধিক, চুটিগল্পকাৰ আৰু আত্মজীৱনী লেখক আছিল। তেওঁৰ ‘সেউতী’ গল্পৰ মাজেৰে অসমীয়া আধুনিক চুটিগল্পৰ ভেটি স্থাপন হৈছিল।
তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য সাহিত্যকৰ্ম— ধেমালীয়া নাটক: ‘লিতিকাই’, ‘নোমল’, ‘পাচনি’, ‘চিকৰপতি নিকৰপতি’; ঐতিহাসিক নাটক: ‘জয়মতী’, ‘চিৰাজ’, ‘বেলিমাৰ’; কবিতা সংকলন: ‘কদমকলি’; চুটিগল্প সংকলন: ‘সুৰভি’, ‘সাধুকথাৰ কুঁকি’, ‘জোনবিৰি’; উপন্যাস: ‘পদুমকুঁৱৰী’ (একমাত্ৰ); আত্মজীৱনী: ‘মোৰ জীৱন সোঁৱৰণ’; সম্পাদিত গ্ৰন্থ: ‘বুঢ়ী আইৰ সাধু’, ‘কাকা-দেউতাৰ সাধু’ আদি অসমীয়া লোক-সাহিত্যৰ অমূল্য সংকলন।
তেওঁ ১৯২৪ চনত গুৱাহাটীত অনুষ্ঠিত অসম সাহিত্য সভাৰ অধিবেশনৰ সভাপতিৰ আসন অলংকৃত কৰিছিল আৰু তাত প্ৰদান কৰা ভাষণে অসমীয়া জাতীয় চেতনাত নতুন প্ৰাণৰ সঞ্চাৰ কৰিছিল। ১৯৩৮ চনৰ ২৬ মাৰ্চ তাৰিখে এই কালজয়ী সাহিত্যিকৰ মৃত্যু হয়। ‘ও মোৰ আপোনাৰ দেশ’ গীতৰ ৰচক হিচাপে আজিও তেওঁ প্ৰতিজন অসমীয়াৰ মনত অমৰ হৈ আছে।