ভাৰতৰ ৰাজনৈতিক দল — প্ৰশ্ন উত্তৰ
HSLC Guru-ত আপোনাক স্বাগতম। এই লেখাত ASSEB Class 9 Social Science Political Science Chapter 1 “ভাৰতৰ ৰাজনৈতিক দল”-ৰ সম্পূৰ্ণ প্ৰশ্ন-উত্তৰ বিতংভাৱে দিয়া হৈছে।
সাৰাংশ: ৰাজনৈতিক দল হ’ল গণতান্ত্ৰিক শাসন ব্যৱস্থাৰ মেৰুদণ্ড। এই অধ্যায়ত ৰাজনৈতিক দলৰ অৰ্থ, বৈশিষ্ট্য আৰু কাৰ্যাৱলীৰ লগতে দলীয় ব্যৱস্থাৰ প্ৰকাৰ (একদলীয়, দ্বি-দলীয় আৰু বহুদলীয়) বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ইয়াত জাতীয় দল আৰু আঞ্চলিক দলৰ পাৰ্থক্য, আঞ্চলিক দলৰ জন্মৰ কাৰণ আৰু মিত্ৰজোঁট চৰকাৰৰ ধাৰণা আলোচনা কৰা হৈছে। লগতে গণতন্ত্ৰত বিৰোধী দলৰ ভূমিকা আৰু ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ দৰে দলৰ ঐতিহাসিক পটভূমিও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।
Summary: Political parties are the backbone of a democratic system. This chapter explains the meaning, characteristics and functions of political parties, along with the types of party systems (one-party, bi-party and multi-party). It discusses the difference between national and regional parties, the reasons for the rise of regional parties, and the concept of coalition or alliance government. The chapter also covers the role of the opposition in a democracy and the historical background of parties such as the Indian National Congress.
পাঠ্যপুথিৰ প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ
চমু উত্তৰ (অতি চমু উত্তৰ)
1। একদলীয় শাসন থকা এখন দেশৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ একদলীয় শাসন থকা এখন দেশৰ নাম হ’ল চীন।
2। আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত কি ধৰণৰ দলীয় ব্যৱস্থা দেখা যায়?
উত্তৰঃ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত দ্বি-দলীয় ব্যৱস্থা দেখা যায়।
3। ৰাজনৈতিক দলৰ দুটা বৈশিষ্ট্য উল্লেখ কৰা।
উত্তৰঃ ৰাজনৈতিক দলৰ দুটা বৈশিষ্ট্য হ’ল — (ক) সুসংগঠিত ৰূপ আৰু (খ) সুস্পষ্ট আদৰ্শ আৰু কাৰ্যসূচী।
4। ৰাজনৈতিক দলৰ এটা প্ৰধান কাৰ্য উল্লেখ কৰা।
উত্তৰঃ ৰাজনৈতিক দলৰ এটা প্ৰধান কাৰ্য হ’ল নিৰ্বাচনত প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰি চৰকাৰ গঠন কৰা।
5। অসমৰ এটা আঞ্চলিক দলৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ অসমৰ এটা আঞ্চলিক দলৰ নাম হ’ল অসম গণ পৰিষদ (অগপ)।
6। ঝাৰখণ্ডৰ প্ৰধান আঞ্চলিক দলটোৰ নাম কি?
উত্তৰঃ ঝাৰখণ্ডৰ প্ৰধান আঞ্চলিক দলটোৰ নাম হ’ল ঝাৰখণ্ড মুক্তি মৰ্চা।
7। UPA-ৰ সম্পূৰ্ণ ৰূপ লিখা।
উত্তৰঃ UPA-ৰ সম্পূৰ্ণ ৰূপ হ’ল United Progressive Alliance (সংযুক্ত প্ৰগতিশীল মিত্ৰজোঁট)।
8। ভাৰতৰ প্ৰথম ৰাজনৈতিক দলটো কোনটো?
উত্তৰঃ ভাৰতৰ প্ৰথম ৰাজনৈতিক দলটো হ’ল ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ।
9। কাৰ নেতৃত্বত ইণ্ডিয়ান এছ’চিয়েশ্যন (ভাৰত সভা) গঠন কৰা হৈছিল?
উত্তৰঃ ছুৰেন্দ্ৰনাথ বেনাৰ্জী আৰু আনন্দমোহন বসুৰ নেতৃত্বত ইণ্ডিয়ান এছ’চিয়েশ্যন (ভাৰত সভা) গঠন কৰা হৈছিল।
10। ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ প্ৰথম সভাপতি কোন আছিল?
উত্তৰঃ ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ প্ৰথম সভাপতি আছিল উমেশচন্দ্ৰ বেনাৰ্জী।
চমু উত্তৰ
11। ভাৰতীয় ৰাজনৈতিক ব্যৱস্থাৰ প্ৰধান বৈশিষ্ট্য কি?
উত্তৰঃ ভাৰতীয় ৰাজনৈতিক ব্যৱস্থাৰ প্ৰধান বৈশিষ্ট্য হ’ল ইয়াত বহুদলীয় ব্যৱস্থা প্ৰচলিত। ভাৰতত বহুতো ৰাজনৈতিক দলে নিৰ্বাচনত প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰে বাবে ইয়াক প্ৰকৃত গণতন্ত্ৰ বুলি গণ্য কৰা হয়। এই ব্যৱস্থাই সমাজৰ বিভিন্ন স্তৰৰ জনসাধাৰণৰ মতামতৰ প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।
12। গণতান্ত্ৰিক ৰাষ্ট্ৰৰ বাবে কোন দলীয় ব্যৱস্থা বিশেষভাৱে উপযোগী?
উত্তৰঃ গণতান্ত্ৰিক ৰাষ্ট্ৰৰ বাবে বহুদলীয় ব্যৱস্থা বিশেষভাৱে উপযোগী। কাৰণ ইয়াত একাধিক দলে মুক্তভাৱে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰিব পাৰে, বাক-স্বাধীনতা থাকে আৰু ভোটাৰসকলে নিজৰ পছন্দৰ দল বাছি ল’ব পাৰে। ফলত সমাজৰ বিভিন্ন শ্ৰেণীৰ মানুহৰ প্ৰকৃত প্ৰতিনিধিত্ব সম্ভৱ হয়।
13। ৰাজনৈতিক দলৰ চাৰিটা প্ৰধান বৈশিষ্ট্য উল্লেখ কৰা।
উত্তৰঃ ৰাজনৈতিক দলৰ চাৰিটা প্ৰধান বৈশিষ্ট্য হ’ল — (ক) সুসংগঠিত ৰূপ, (খ) সুস্পষ্ট আদৰ্শ আৰু পৰিকল্পনা, (গ) ৰাজনৈতিক ক্ষমতা লাভৰ আকাংক্ষা আৰু (ঘ) জাতীয় স্বাৰ্থৰ প্ৰতি সন্মান।
14। ভাৰতৰ পাঁচটা আঞ্চলিক ৰাজনৈতিক দলৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ ভাৰতৰ পাঁচটা আঞ্চলিক ৰাজনৈতিক দলৰ নাম হ’ল — (ক) আম আদমী পাৰ্টী, (খ) অকালী দল (পাঞ্জাব), (গ) সৰ্বভাৰতীয় সংযুক্ত গণতান্ত্ৰিক মৰ্চা (AIUDF), (ঘ) শিৱসেনা (মহাৰাষ্ট্ৰ) আৰু (ঙ) দ্ৰাবিড় মুন্নেত্ৰা কড়গম (DMK)।
15। মিত্ৰজোঁট চৰকাৰ বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ কোনো এটা ৰাজনৈতিক দলে সাধাৰণ নিৰ্বাচনত নিৰংকুশ সংখ্যাগৰিষ্ঠতা লাভ কৰিব নোৱাৰিলে যেতিয়া কেইবাটাও সমমনা দলে একেলগ হৈ সংখ্যাগৰিষ্ঠতা দেখুৱাই চৰকাৰ গঠন কৰে, তেতিয়া তাক মিত্ৰজোঁট চৰকাৰ বোলে। ইয়াক জোঁট চৰকাৰ বুলিও কোৱা হয়।
দীঘল উত্তৰ
16। মিত্ৰজোঁট চৰকাৰ বুলিলে কি বুজা? বিতংভাৱে লিখা।
উত্তৰঃ সাধাৰণ নিৰ্বাচনত যেতিয়া কোনো এটা ৰাজনৈতিক দলে অকলে চৰকাৰ গঠনৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় নিৰংকুশ সংখ্যাগৰিষ্ঠতা লাভ কৰিব নোৱাৰে, তেতিয়া কেইবাটাও সমমনা দলে একেলগ হৈ যি চৰকাৰ গঠন কৰে তাকেই মিত্ৰজোঁট বা জোঁট চৰকাৰ বোলা হয়। এনে চৰকাৰ গঠন কৰোঁতে অংশীদাৰ দলবোৰে নিজৰ নিজৰ আদৰ্শৰ কিছু আপোচ কৰি এখন গ্ৰহণযোগ্য অভিন্ন কাৰ্যসূচী প্ৰস্তুত কৰে। ভাৰতত প্ৰথম মিত্ৰজোঁট চৰকাৰ ১৯৭৭ চনত মোৰাৰ্জী দেশাইৰ নেতৃত্বত জনতা পাৰ্টীয়ে গঠন কৰিছিল। বৰ্তমান সংযুক্ত প্ৰগতিশীল মিত্ৰজোঁট (UPA) আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় গণতান্ত্ৰিক মিত্ৰজোঁট (NDA) ইয়াৰ উল্লেখযোগ্য উদাহৰণ। আঞ্চলিক দলৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পোৱাৰ বাবে বৰ্তমান সময়ত জোঁট চৰকাৰ অধিক প্ৰাসংগিক হৈ পৰিছে।
17। মিত্ৰজোঁট বা জোঁট চৰকাৰৰ দুটা সুবিধা আৰু দুটা অসুবিধা আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ সুবিধা: (ক) মিত্ৰজোঁট চৰকাৰে সমাজৰ বিভিন্ন স্তৰ আৰু শ্ৰেণীৰ স্বাৰ্থৰ প্ৰতিনিধিত্ব কৰে, ফলত বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ দাবী পূৰণ হয়। (খ) এই চৰকাৰত বিভিন্ন দলৰ মতামতৰ ভিত্তিত ঐকমত্যেৰে সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। অসুবিধা: (ক) অংশীদাৰ দলবোৰৰ মাজত মতপাৰ্থক্য হ’লে চৰকাৰ অস্থিৰ হৈ পৰাৰ আশংকা থাকে। (খ) প্ৰধানমন্ত্ৰীয়ে যিকোনো গুৰুত্বপূৰ্ণ সিদ্ধান্ত লোৱাৰ আগতে জোঁটৰ অংশীদাৰ দলবোৰৰ পৰামৰ্শ ল’ব লগা হয়, ফলত সিদ্ধান্ত গ্ৰহণত বিলম্ব হ’ব পাৰে।
18। গণতন্ত্ৰত বিৰোধী দলৰ ভূমিকা আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ গণতান্ত্ৰিক ব্যৱস্থাত বিৰোধী দলে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। বিৰোধী দলে শাসকীয় দলৰ কাম-কাজৰ ওপৰত সদায় সজাগ দৃষ্টি ৰাখে আৰু চৰকাৰৰ ভুল-ত্ৰুটি জনসাধাৰণৰ আগত উদঙাই দিয়ে। ই চৰকাৰক দায়বদ্ধ কৰি ৰাখে আৰু ক্ষমতাৰ অপব্যৱহাৰ ৰোধ কৰে। বিৰোধী দলে চৰকাৰী নীতিৰ বিকল্প প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়, ফলত গণতান্ত্ৰিক আলোচনা সমৃদ্ধ হয় আৰু জনসাধাৰণ সজাগ হৈ থাকে। এইদৰে বিৰোধী দলে গণতন্ত্ৰক জীৱন্ত আৰু সুস্থ কৰি ৰখাত সহায় কৰে।
19। আঞ্চলিক দলৰ জন্মৰ প্ৰধান কাৰণসমূহ আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ ভাৰতৰ দৰে বৈচিত্ৰ্যময় দেশত বিভিন্ন কাৰণত আঞ্চলিক ৰাজনৈতিক দলৰ জন্ম হৈছে। প্ৰথমতে, জাতীয় দলবোৰৰ বৈষম্যমূলক মনোভাৱ আৰু আঞ্চলিক সমস্যাৰ প্ৰতি অৱহেলা ইয়াৰ এক প্ৰধান কাৰণ। দ্বিতীয়তে, ভাষা, ধৰ্ম আৰু সংস্কৃতিৰ বৈচিত্ৰ্যই বিভিন্ন অঞ্চলত নিজস্ব দল গঠনত উৎসাহিত কৰিছে। তৃতীয়তে, সংখ্যালঘু সম্প্ৰদায়ৰ নিৰাপত্তাহীনতা, কেন্দ্ৰত ক্ষমতাৰ কেন্দ্ৰীভৱন আৰু বিভিন্ন ৰাজ্যৰ প্ৰতি অসম আচৰণেও আঞ্চলিক দলৰ উত্থানত ভূমিকা লৈছে। ইয়াৰ উপৰি জাতীয় দলৰ ভিতৰত আঞ্চলিক নেতৃত্বৰ দুৰ্বলতাও এক উল্লেখযোগ্য কাৰণ।
20। গণতান্ত্ৰিক ৰাষ্ট্ৰত ৰাজনৈতিক দলৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰঃ গণতান্ত্ৰিক ৰাষ্ট্ৰত ৰাজনৈতিক দল অপৰিহাৰ্য। ৰাজনৈতিক দলে শাসক আৰু জনসাধাৰণৰ মাজত সংযোগ ৰক্ষা কৰে আৰু জনগণৰ মতামত চৰকাৰৰ ওচৰত পৌঁচায় দিয়ে। দলবোৰে নিৰ্বাচনত প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰি চৰকাৰ গঠন কৰে আৰু বিৰোধী আসনত বহি চৰকাৰক নিয়ন্ত্ৰণ কৰে। ৰাজনৈতিক দল অবিহনে আধুনিক গণতন্ত্ৰ চলি থকাটো প্ৰায় অসম্ভৱ। দলীয় ব্যৱস্থা প্ৰধানকৈ তিনি প্ৰকাৰৰ — একদলীয়, দ্বি-দলীয় আৰু বহুদলীয়; ইয়াৰ ভিতৰত বহুদলীয় ব্যৱস্থাই গণতন্ত্ৰৰ বাবে সৰ্বাধিক উপযোগী।
21। ৰাজনৈতিক দলৰ বৈশিষ্ট্য আৰু কাৰ্যাৱলী উল্লেখ কৰা।
উত্তৰঃ বৈশিষ্ট্য: ৰাজনৈতিক দলৰ সদস্যসকলে কিছুমান অভিন্ন নীতি আৰু আদৰ্শৰ প্ৰতি একমত হয়; দলৰ এক সুসংগঠিত ৰূপ আৰু নেতৃত্ব থাকে; দলে নিৰ্বাচনত প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰি ৰাজনৈতিক ক্ষমতা লাভৰ আকাংক্ষা কৰে আৰু জাতীয় স্বাৰ্থৰ প্ৰতি সন্মান ৰাখে। কাৰ্যাৱলী: (ক) নিৰ্বাচনত প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰা, (খ) নিজৰ নীতি আৰু কাৰ্যসূচী প্ৰচাৰ কৰা, (গ) জনমত গঠন কৰা, (ঘ) আইন প্ৰণয়নত অংশগ্ৰহণ কৰা, (ঙ) চৰকাৰ গঠন কৰি শাসন পৰিচালনা কৰা আৰু (চ) বিৰোধী দল হিচাপে চৰকাৰৰ ওপৰত নিয়ন্ত্ৰণ ৰখা।
22। বৰ্তমান মিত্ৰজোঁট চৰকাৰ ব্যৱস্থাই বিশেষ গুৰুত্ব লাভ কৰাৰ কাৰণসমূহ আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ বৰ্তমান সময়ত মিত্ৰজোঁট চৰকাৰে কেইবাটাও কাৰণত বিশেষ গুৰুত্ব লাভ কৰিছে। প্ৰথমতে, দেশত ৰাজনৈতিক দলৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পোৱাৰ ফলত কোনো এটা দলে অকলে সংখ্যাগৰিষ্ঠতা লাভ কৰাটো কঠিন হৈ পৰিছে। দ্বিতীয়তে, কংগ্ৰেছৰ দৰে একক দলৰ আধিপত্য হ্ৰাস পোৱাৰ ফলত ৰাজনৈতিক ক্ষেত্ৰত বহু দলৰ প্ৰভাৱ বৃদ্ধি পাইছে। তৃতীয়তে, আঞ্চলিক দলবোৰৰ উত্থানে বিভিন্ন অঞ্চল আৰু জনগোষ্ঠীৰ যথাযথ প্ৰতিনিধিত্বৰ প্ৰয়োজনীয়তা বৃদ্ধি কৰিছে। এই কাৰণবোৰৰ বাবে অকলশৰীয়া দলীয় চৰকাৰতকৈ মিত্ৰজোঁট চৰকাৰ অধিক প্ৰাসংগিক আৰু ব্যৱহাৰিক হৈ পৰিছে।
অতিৰিক্ত প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ
1। ৰাজনৈতিক দল বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ ৰাজনৈতিক দল হ’ল কিছুমান অভিন্ন আদৰ্শ আৰু নীতিত বিশ্বাসী সংগঠিত মানুহৰ এটা গোট, যিয়ে নিৰ্বাচনৰ জৰিয়তে ৰাজনৈতিক ক্ষমতা লাভ কৰি চৰকাৰ গঠন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে।
2। দলীয় ব্যৱস্থা কেই প্ৰকাৰৰ আৰু কি কি?
উত্তৰঃ দলীয় ব্যৱস্থা প্ৰধানকৈ তিনি প্ৰকাৰৰ — (ক) একদলীয় ব্যৱস্থা, (খ) দ্বি-দলীয় ব্যৱস্থা আৰু (গ) বহুদলীয় ব্যৱস্থা।
3। জাতীয় দল আৰু আঞ্চলিক দলৰ মাজত এটা পাৰ্থক্য লিখা।
উত্তৰঃ জাতীয় দলে গোটেই দেশজুৰি সংগঠন আৰু প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰে আৰু একাধিক ৰাজ্যত নিৰ্বাচনত প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰে; আনহাতে আঞ্চলিক দলৰ কাৰ্যকলাপ আৰু প্ৰভাৱ কোনো এখন নিৰ্দিষ্ট ৰাজ্য বা অঞ্চলৰ ভিতৰতে সীমাবদ্ধ থাকে।
4। ভাৰতৰ দুটা জাতীয় ৰাজনৈতিক দলৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ ভাৰতৰ দুটা জাতীয় ৰাজনৈতিক দল হ’ল ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ আৰু ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী (BJP)।
5। NDA-ৰ সম্পূৰ্ণ ৰূপ কি?
উত্তৰঃ NDA-ৰ সম্পূৰ্ণ ৰূপ হ’ল National Democratic Alliance (ৰাষ্ট্ৰীয় গণতান্ত্ৰিক মিত্ৰজোঁট)।
শব্দাৰ্থ
| শব্দ | অৰ্থ |
|---|---|
| ৰাজনৈতিক দল | অভিন্ন আদৰ্শ আৰু নীতিত বিশ্বাসী সংগঠিত ৰাজনৈতিক গোট |
| মিত্ৰজোঁট চৰকাৰ | কেইবাটাও সমমনা দলে একেলগ হৈ গঠন কৰা চৰকাৰ |
| বিৰোধী দল | চৰকাৰত নথকা, শাসকীয় দলৰ কাম-কাজ নিয়ন্ত্ৰণ কৰা দল |
| আঞ্চলিক দল | এখন নিৰ্দিষ্ট ৰাজ্য বা অঞ্চলত সীমাবদ্ধ ৰাজনৈতিক দল |
| নিৰংকুশ সংখ্যাগৰিষ্ঠতা | মুঠ আসনৰ আধাতকৈ অধিক আসন লাভ কৰা অৱস্থা |
| বহুদলীয় ব্যৱস্থা | একাধিক দলে মুক্তভাৱে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰা দলীয় ব্যৱস্থা |