মানৰ অসম আক্ৰমণ — প্ৰশ্ন উত্তৰ
HSLC Guru-ত আপোনাক স্বাগতম। এই লেখাত ASSEB Class 9 Social Science History Chapter 4 “মানৰ অসম আক্ৰমণ”-ৰ সম্পূৰ্ণ প্ৰশ্ন-উত্তৰ বিতংভাৱে দিয়া হৈছে।
সাৰাংশ: অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষভাগত অসমৰ অহোম ৰাজশক্তি অভ্যন্তৰীণ ষড়যন্ত্ৰ আৰু দুৰ্বলতাত জৰ্জৰ হৈ পৰিছিল। প্ৰধানমন্ত্ৰী পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ সৈতে বিৰোধ হোৱাত বদনচন্দ্ৰ বৰফুকনে ব্ৰহ্মদেশৰ (মান) ৰজা বডৌপায়াৰ সহায় বিচাৰি ১৮১৭ চনত মান সৈন্য অসমলৈ মাতি আনে। ইয়াৰ পিছত ১৮১৯ আৰু ১৮২১ চনত পুনৰ মানসকলে অসম আক্ৰমণ কৰি প্ৰত্যক্ষভাৱে শাসন-শোষণ চলায়, যাক ‘মানৰ দিন’ বুলি জনা যায়। মানসকলৰ অত্যাচাৰ, লুণ্ঠন আৰু হত্যাকাণ্ডত অসমৰ জনজীৱন বিপৰ্যস্ত হৈ পৰে। অৱশেষত ১৮২৬ চনৰ ২৪ ফেব্ৰুৱাৰীত স্বাক্ষৰিত ইয়াণ্ডাবু সন্ধিৰ যোগেদি মানসকলে অসম ত্যাগ কৰে আৰু অসমত ইংৰাজ শাসনৰ সূচনা হয়।
Summary: By the late 18th century the Ahom kingdom of Assam had been gravely weakened by internal conspiracies and misrule. After falling out with the powerful Prime Minister Purnananda Buragohain, Badanchandra Barphukan sought the help of the Burmese king Bodawpaya and brought a Burmese army into Assam in 1817. Further invasions followed in 1819 and 1821, after which the Burmese ruled Assam directly with great cruelty — a period remembered as the ‘Maanor Din’ (Burmese days). Their plunder, oppression and massacres devastated Assamese society. The First Anglo-Burmese War ended with the Treaty of Yandaboo on 24 February 1826, by which the Burmese left Assam and British rule began.
পাঠ্যপুথিৰ প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ
বহুবিকল্পীয় প্ৰশ্ন (MCQ)
1। মানসকলে কোন চনত অসমৰ অভ্যন্তৰীণ ৰাজনীতিত হস্তক্ষেপ কৰিছিল? (১৮১৬ / ১৮১৭ / ১৮১৯)
উত্তৰঃ ১৮১৭ চনত।
2। ______ আছিল ৰুচিনাথ বুঢ়াগোহাঁইৰ ভায়েক। (জগন্নাথ ঢেকীয়াল ফুকন / বদনচন্দ্ৰ বৰফুকন / চন্দ্ৰকান্ত বুঢ়াগোহাঁই)
উত্তৰঃ জগন্নাথ ঢেকীয়াল ফুকন।
3। বদনচন্দ্ৰক কোন চনৰ আগষ্ট মাহত হত্যা কৰা হৈছিল? (১৮১৬ / ১৮১৭ / ১৮১৮)
উত্তৰঃ ১৮১৮ চনৰ আগষ্ট মাহত।
4। নুমলী ৰাজমাও আছিল ______ৰ মাতৃ। (চন্দ্ৰকান্ত সিংহ / পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁই / ব্ৰজনাথ গোহাঁই)
উত্তৰঃ চন্দ্ৰকান্ত সিংহ।
5। ইয়াণ্ডাবু সন্ধি কোন চনৰ ২৪ ফেব্ৰুৱাৰীত সম্পন্ন হৈছিল? (১৮১৮ / ১৮২৬ / ১৮২৮)
উত্তৰঃ ১৮২৬ চনৰ ২৪ ফেব্ৰুৱাৰীত।
চমু উত্তৰ
6। ব্ৰহ্মদেশৰ ৰজা বডৌপায়াৰ ৰাজত্বকালত ১৭৮৪ চনত মানসকলে কোন দেশ জয় কৰিছিল?
উত্তৰঃ ব্ৰহ্মদেশৰ পূব দিশৰ উপকূলীয় অঞ্চল আৰাকান ১৭৮৪ চনত মানসকলে জয় কৰিছিল।
7। মান আৰু ইংৰাজৰ মাজত শত্ৰুতা কেতিয়াৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল?
উত্তৰঃ ১৭৮৪ চনত মানসকলে আৰাকান দখল কৰাৰ পিছত আৰাকানৰ শৰণাৰ্থীসকল ইংৰাজ অধিকৃত বংগলৈ পলাই যোৱাত দুয়োৰে মাজত শত্ৰুতাৰ সূত্ৰপাত হয়; এই শত্ৰুতাই পিছলৈ ১৮২৪ চনৰ পৰা ১৮৮৫ চনলৈ তিনিখন ইংৰাজ-মান যুদ্ধৰ ৰূপ লয়।
8। মানসকলৰ অত্যাচাৰ সহিব নোৱাৰি শ্ৰীহট্টলৈ পলাই যোৱা কাছাৰৰ ৰজাজনৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ কাছাৰৰ ৰজা গোবিন্দচন্দ্ৰ।
9। কোন যুদ্ধত অহোমসকলৰ পৰাজয়ৰ বাতৰি শুনি পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ মৃত্যু হৈছিল?
উত্তৰঃ ঘিলাধাৰীৰ যুদ্ধত (১৮১৭ চন) অহোমসকলৰ পৰাজয়ৰ বাতৰি শুনি পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ মৃত্যু হৈছিল।
10। ‘বৈশালী হুকং’ কি?
উত্তৰঃ ‘বৈশালী হুকং’ আছিল মান সৈন্যৰ সৈতে অসমলৈ অহা এজন লিখক বা ঘটনা-লিপিকাৰ (বৈশালী), যিয়ে অভিযানৰ ঘটনাৱলী লিপিবদ্ধ কৰিছিল।
11। ‘বৈশালী মূং-দূন-চূন-খাম’ কি?
উত্তৰঃ ‘বৈশালী মূং-দূন-চূন-খাম’ আছিল মান সৈন্যৰ সৈতে অসমলৈ অহা দুজন লিপিকাৰৰ (বৈশালী) ভিতৰত আন এজন, যিয়ে মানসকলৰ অসম অভিযানৰ বিৱৰণ লিপিবদ্ধ কৰিছিল।
12। বদনচন্দ্ৰৰ সৈতে মান সৈন্য অহাৰ সময়ত অসমৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী কোন আছিল?
উত্তৰঃ সেই সময়ত অসমৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী (বুঢ়াগোহাঁই) আছিল পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁই।
13। বদনচন্দ্ৰৰ সৈতে অসমলৈ অহা মান সৈন্যৰ সংখ্যা কিমান আছিল?
উত্তৰঃ বদনচন্দ্ৰৰ সৈতে অসমলৈ প্ৰায় ৮,০০০ মান সৈন্য আহিছিল।
14। অসমত উপস্থিত হৈ বদনচন্দ্ৰই অতিৰিক্তভাৱে কিমান সৈন্য সংগ্ৰহ কৰিছিল?
উত্তৰঃ অসমত উপস্থিত হৈ বদনচন্দ্ৰই অধীন ৰজা-ডাঙৰীয়াসকলৰ পৰা আৰু প্ৰায় ৮,০০০ সৈন্য সংগ্ৰহ কৰিছিল।
15। প্ৰধানমন্ত্ৰী পদত নিযুক্তি দিয়াৰ সময়ত চন্দ্ৰকান্ত সিংহই বদনচন্দ্ৰক কি উপাধি দিছিল?
উত্তৰঃ চন্দ্ৰকান্ত সিংহই বদনচন্দ্ৰক ‘মন্ত্ৰী বৰফুকন’ উপাধি দিছিল।
16। মানসকলৰ অসম আক্ৰমণ কোন কোন চনত হৈছিল উল্লেখ কৰা।
উত্তৰঃ মানসকলৰ অসম আক্ৰমণ ১৮১৭, ১৮১৯ আৰু ১৮২১ চনত হৈছিল।
17। বদনচন্দ্ৰক কেতিয়া হত্যা কৰা হৈছিল?
উত্তৰঃ ১৮১৮ চনত বদনচন্দ্ৰক হত্যা কৰা হৈছিল।
দীঘল উত্তৰ
18। মণিপুৰ আৰু আৰাকানত মান সাম্ৰাজ্যৰ বিস্তাৰৰ বিষয়ে চমুকৈ লিখা।
উত্তৰঃ মান ৰাজবংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আলাউংপায়াৰ সময়ৰ পৰাই ব্ৰহ্মদেশে পশ্চিম দিশে সাম্ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰিবলৈ ধৰিছিল। ১৭৮৪ চনত ৰজা বডৌপায়াই ব্ৰহ্মদেশৰ পশ্চিম উপকূলৰ আৰাকান ৰাজ্য জয় কৰি নিজ সাম্ৰাজ্যত অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। আৰাকান দখলৰ পিছত বহুসংখ্যক আৰাকানী শৰণাৰ্থী ইংৰাজ অধিকৃত বংগলৈ পলাই যায়, ফলত মান আৰু ইংৰাজৰ মাজত সীমান্তৰ উত্তেজনা আৰম্ভ হয়। ইয়াৰ পিছত মানসকলে বাৰম্বাৰ মণিপুৰ আক্ৰমণ কৰি সেই ৰাজ্যক নিজৰ অধীনলৈ আনিবলৈ চেষ্টা কৰে। মণিপুৰ অধিকাৰ কৰি মানসকলে ইংৰাজৰ বিৰুদ্ধে সামৰিক ঘাঁটি হিচাপে অসমক ব্যৱহাৰ কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছিল। এইদৰে আৰাকান আৰু মণিপুৰত মান সাম্ৰাজ্যৰ বিস্তাৰে পূব সীমান্তত এক নতুন ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতিৰ সৃষ্টি কৰে, যাৰ প্ৰত্যক্ষ প্ৰভাৱ অসমৰ ওপৰতো পৰে।
19। পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ স্বৈৰশাসনে কেনেদৰে ৰাজনৈতিক ষড়যন্ত্ৰৰ জন্ম দিছিল আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁই আছিল কমলেশ্বৰ সিংহ আৰু চন্দ্ৰকান্ত সিংহৰ শাসনকালৰ অতি শক্তিশালী প্ৰধানমন্ত্ৰী। তেওঁ সমগ্ৰ ৰাজকাৰ্য নিজৰ হাতত কেন্দ্ৰীভূত কৰি ৰাখিছিল আৰু ৰজাসকল প্ৰায় নামমাত্ৰ হৈ পৰিছিল। তেওঁৰ কঠোৰ আৰু স্বৈৰাচাৰী শাসনে বহু অমাত্য, ডাঙৰীয়া আৰু বিষয়াক অসন্তুষ্ট কৰি তোলে। বিশেষকৈ বদনচন্দ্ৰ বৰফুকনৰ সৈতে তেওঁৰ তীব্ৰ বিৰোধৰ সৃষ্টি হয়। ফলস্বৰূপে পূৰ্ণানন্দৰ বিৰুদ্ধে একাধিক ষড়যন্ত্ৰ ৰচিত হয়, যদিও আৰম্ভণিতে তেওঁ সেইবোৰ কঠোৰ হাতেৰে দমন কৰিছিল। এই অন্তৰ্দ্বন্দ্ব আৰু ষড়যন্ত্ৰবোৰেই শেষত অহোম ৰাজশক্তিক দুৰ্বল কৰি মান হস্তক্ষেপৰ পথ প্ৰশস্ত কৰে।
20। পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ বিৰুদ্ধে ৰচিত ৰাজনৈতিক ষড়যন্ত্ৰবোৰৰ চূড়ান্ত ফলাফল কি আছিল?
উত্তৰঃ পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ বিৰুদ্ধে ৰচিত ষড়যন্ত্ৰবোৰ আৰম্ভণিতে সফল নহ’ল আৰু তেওঁ ষড়যন্ত্ৰকাৰীসকলক কঠোৰভাৱে দমন কৰিলে। কিন্তু বদনচন্দ্ৰ বৰফুকনৰ সৈতে হোৱা বিৰোধে গুৰুতৰ ৰূপ ল’লে; পূৰ্ণানন্দই বদনচন্দ্ৰক বন্দী কৰিবলৈ বিচৰাত বদনচন্দ্ৰ প্ৰথমে কলিকতালৈ, পিছত ব্ৰহ্মদেশলৈ পলাই গৈ মান ৰজাৰ সহায় বিচাৰিলে। এই ঘটনাই মান সৈন্যক অসমলৈ মাতি অনাৰ প্ৰত্যক্ষ কাৰণ হৈ পৰিল। ১৮১৭ চনত মান সৈন্যৰ আগমন আৰু ঘিলাধাৰীৰ যুদ্ধত অহোমৰ পৰাজয়ৰ বাতৰি শুনি পূৰ্ণানন্দৰ মৃত্যু হয়। এইদৰে অন্তৰ্দ্বন্দ্ব আৰু ষড়যন্ত্ৰৰ চূড়ান্ত ফল হ’ল অহোম ৰাজ্যত মানসকলৰ হস্তক্ষেপ আৰু ৰাজশক্তিৰ পতন।
21। বদনচন্দ্ৰ ফুকনৰ নেতৃত্বত মানসকলে অসম আক্ৰমণ কিয় কৰিছিল? কাৰণ দিয়া।
উত্তৰঃ পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ সৈতে বিৰোধ হোৱাত বদনচন্দ্ৰ বৰফুকনে নিজৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বীৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিশোধ ল’বলৈ আৰু ক্ষমতা লাভ কৰিবলৈ ব্ৰহ্মদেশৰ ৰজা বডৌপায়াৰ সহায় বিচাৰিলে। আনহাতে মান ৰজায়ো পশ্চিম দিশে সাম্ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰাৰ আৰু ইংৰাজৰ বিৰুদ্ধে সামৰিক ঘাঁটি হিচাপে অসমক ব্যৱহাৰ কৰাৰ সুযোগ বিচাৰিছিল। সেয়ে বডৌপায়াই বদনচন্দ্ৰৰ অনুৰোধ ৰক্ষা কৰি প্ৰায় ৮,০০০ সৈন্যৰ এটা দল অসমলৈ পঠিয়ায়। এইদৰে ব্যক্তিগত প্ৰতিহিংসা আৰু মানসকলৰ সাম্ৰাজ্যবাদী উচ্চাকাংক্ষা—এই দুয়োটা কাৰণে বদনচন্দ্ৰৰ নেতৃত্বত প্ৰথম মান আক্ৰমণক সম্ভৱ কৰি তোলে।
22। বদনচন্দ্ৰ বৰফুকনৰ নেতৃত্বত অসমত মানসকলৰ হস্তক্ষেপৰ বিষয়ে চমুকৈ আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ ১৮১৭ চনত বদনচন্দ্ৰ বৰফুকনৰ নেতৃত্বত প্ৰায় ৮,০০০ মান সৈন্য পাটকাই পৰ্বত অতিক্ৰম কৰি অসমত প্ৰৱেশ কৰে। অসমত সোমাই বদনচন্দ্ৰই অধীন ৰজাসকলৰ পৰা আৰু প্ৰায় ৮,০০০ সৈন্য সংগ্ৰহ কৰে। ঘিলাধাৰী আৰু কাঠলবাৰীৰ যুদ্ধত পূৰ্ণানন্দৰ পক্ষৰ অহোম সৈন্য পৰাজিত হয় আৰু পূৰ্ণানন্দৰ মৃত্যু হয়। ইয়াৰ পিছত চন্দ্ৰকান্ত সিংহই সন্ধি কৰি বদনচন্দ্ৰক ‘মন্ত্ৰী বৰফুকন’ উপাধিৰে প্ৰধানমন্ত্ৰী পদত নিযুক্ত কৰে। বদনচন্দ্ৰ প্ৰকৃততে ৰাজ্যৰ সৰ্বেসৰ্বা হৈ পৰে আৰু চন্দ্ৰকান্ত সিংহ কেৱল নামমাত্ৰ ৰজা হৈ থাকে। কাম সমাধা হোৱাৰ পিছত মান সৈন্যই বহুতো উপহাৰ লৈ ব্ৰহ্মদেশলৈ উভতি যায়।
23। মানসকলৰ অসম আক্ৰমণৰ কাৰণসমূহ আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ মানসকলৰ অসম আক্ৰমণৰ মূলতে কেইবাটাও কাৰণ আছিল। প্ৰথমতে, অহোম ৰাজ্যৰ অভ্যন্তৰীণ ষড়যন্ত্ৰ, অমাত্যসকলৰ মাজৰ কাজিয়া আৰু পূৰ্ণানন্দ-বদনচন্দ্ৰৰ বিৰোধে ৰাজ্যক দুৰ্বল কৰি পেলাইছিল। দ্বিতীয়তে, বদনচন্দ্ৰ বৰফুকনে নিজৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বীৰ বিৰুদ্ধে মান ৰজাৰ সহায় বিচাৰি অসমলৈ মান সৈন্য মাতি আনে। তৃতীয়তে, মান ৰজা বডৌপায়াই পশ্চিম দিশে সাম্ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰি ইংৰাজৰ বিৰুদ্ধে অসমক সামৰিক ঘাঁটি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব বিচাৰিছিল। উপৰন্তু, অসমৰ ধন-সম্পদ আৰু উৰ্বৰা ভূমিয়েও মানসকলক আকৰ্ষিত কৰিছিল। এই আভ্যন্তৰীণ দুৰ্বলতা আৰু বাহ্যিক উচ্চাকাংক্ষাৰ সংমিশ্ৰণেই মানসকলৰ বাৰম্বাৰ আক্ৰমণৰ পথ মুকলি কৰি দিছিল।
24। মানসকলৰ অসম আক্ৰমণৰ ফলাফল কি আছিল?
উত্তৰঃ মানসকলৰ অসম আক্ৰমণৰ ফলাফল আছিল অতি ভয়াৱহ। প্ৰায় ছশ বছৰীয়া অহোম ৰাজশক্তিৰ পতন ঘটে আৰু অসম ইংৰাজৰ অধীনলৈ যায়। মানসকলৰ লুণ্ঠন, অত্যাচাৰ আৰু নৃশংস হত্যাকাণ্ডত অসংখ্য মানুহ মৃত্যুমুখত পৰে বা দেশান্তৰী হয়। বহু গাঁও জনশূন্য হৈ পৰে, কৃষি আৰু বাণিজ্য ধ্বংস হয় আৰু ৰাজ্যৰ অৰ্থনীতি সম্পূৰ্ণৰূপে ভাঙি পৰে। এই সময়ছোৱাক অসমৰ ইতিহাসত ‘মানৰ দিন’ বুলি জনা যায়, যিটো এক ভয়াৱহ দুৰ্দিন হিচাপে চিহ্নিত। অৱশেষত ১৮২৬ চনৰ ইয়াণ্ডাবু সন্ধিয়ে মান শাসনৰ অন্ত পেলায় আৰু অসমত ইংৰাজ শাসনৰ সূচনা কৰে।
25। কোনখন বিদ্ৰোহক ‘পানীমুৱা বিদ্ৰোহ’ বুলি জনা যায়?
উত্তৰঃ কমলেশ্বৰ সিংহৰ ৰাজত্বকালত প্ৰধানমন্ত্ৰী পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ স্বৈৰাচাৰী শাসনৰ বিৰুদ্ধে সংঘটিত বিদ্ৰোহটোকে ‘পানীমুৱা বিদ্ৰোহ’ বুলি জনা যায়। এই বিদ্ৰোহত বিভিন্ন অসন্তুষ্ট বিষয়া আৰু সাধাৰণ প্ৰজাই অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। পূৰ্ণানন্দৰ কেন্দ্ৰীভূত ক্ষমতা আৰু কঠোৰ শাসন-ব্যৱস্থাই এই ব্যাপক অসন্তোষৰ সৃষ্টি কৰিছিল। যদিও বিদ্ৰোহটো শেষত দমন কৰা হয়, ই অহোম ৰাজ্যৰ অভ্যন্তৰীণ দুৰ্বলতা আৰু বিশৃংখলাৰ পৰিচয় দিয়ে।
26। ১৮১৭ চনত অসমত মানসকলৰ সামৰিক হস্তক্ষেপৰ দুটা ফলাফল উল্লেখ কৰা।
উত্তৰঃ ১৮১৭ চনত অসমত মানসকলৰ সামৰিক হস্তক্ষেপৰ দুটা মুখ্য ফলাফল হ’ল— (ক) ঘিলাধাৰীৰ যুদ্ধত অহোম সৈন্য পৰাজিত হয় আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ মৃত্যু ঘটে, যাৰ ফলত তেওঁৰ স্বৈৰশাসনৰ অন্ত পৰে। (খ) বদনচন্দ্ৰ বৰফুকনে ‘মন্ত্ৰী বৰফুকন’ উপাধিৰে প্ৰকৃত ক্ষমতা লাভ কৰে আৰু চন্দ্ৰকান্ত সিংহ নামমাত্ৰ ৰজা হৈ ৰয়; ইয়াৰ যোগেদি অসমৰ ৰাজনীতিত মানসকলৰ প্ৰত্যক্ষ প্ৰভাৱ বিস্তৃত হয়।
27। প্ৰথম ইংৰাজ-মান যুদ্ধ কেতিয়া হৈছিল? এই যুদ্ধ ক’ত হৈছিল?
উত্তৰঃ প্ৰথম ইংৰাজ-মান যুদ্ধ ১৮২৪ চনৰ পৰা ১৮২৬ চনলৈ সংঘটিত হৈছিল। মানসকলৰ ক্ৰমবৰ্ধমান সাম্ৰাজ্য বিস্তাৰ আৰু ইংৰাজ অধিকৃত অঞ্চলৰ ওচৰলৈ আগবঢ়াই অহাই এই যুদ্ধৰ পটভূমি ৰচনা কৰিছিল। যুদ্ধত ইংৰাজ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ সৈন্যই মানসকলক পৰাজিত কৰি ব্ৰহ্মদেশৰ অভ্যন্তৰত ইয়াণ্ডাবু নামৰ ঠাইলৈকে আগবাঢ়ি যায়। অৱশেষত ১৮২৬ চনৰ ২৪ ফেব্ৰুৱাৰীত ইয়াণ্ডাবুতেই সন্ধি স্বাক্ষৰিত হৈ এই যুদ্ধৰ অন্ত পৰে।
28। ইয়াণ্ডাবু সন্ধিৰ মুখ্য চৰ্তসমূহ উল্লেখ কৰা।
উত্তৰঃ ১৮২৬ চনৰ ২৪ ফেব্ৰুৱাৰীত স্বাক্ষৰিত ইয়াণ্ডাবু সন্ধিৰ মুখ্য চৰ্তসমূহ আছিল— (১) মানসকলে আৰাকান আৰু টেনাচেৰিম ইংৰাজক এৰি দিব লাগিব; (২) মানসকলে যুদ্ধৰ ক্ষতিপূৰণ হিচাপে ইংৰাজক এক কোটি টকা দিব লাগিব; (৩) মানসকলে অসম, কাছাৰ আৰু জয়ন্তীয়াৰ ওপৰত সকলো দাবী ত্যাগ কৰিব লাগিব আৰু এই অঞ্চলবোৰত পুনৰ হস্তক্ষেপ নকৰিব; (৪) মানসকলে গম্ভীৰ সিংহক মণিপুৰৰ ৰজা হিচাপে স্বীকৃতি দিব লাগিব; আৰু (৫) দুয়োপক্ষই ৰাজদূত বিনিময় কৰিব আৰু এক বাণিজ্য চুক্তি সম্পন্ন কৰিব।
29। ইয়াণ্ডাবু সন্ধিৰ গুৰুত্বৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰঃ ইয়াণ্ডাবু সন্ধি অসমৰ ইতিহাসত এক যুগান্তকাৰী ঘটনা। এই সন্ধিয়ে প্ৰথম ইংৰাজ-মান যুদ্ধৰ অন্ত পেলায় আৰু অসমৰ পৰা মানসকলক চিৰদিনৰ বাবে বহিষ্কাৰ কৰে, ফলত ভয়াৱহ ‘মানৰ দিন’ৰ অৱসান ঘটে। ইয়াৰ যোগেদি অসম, কাছাৰ আৰু জয়ন্তীয়াৰ ওপৰত মানসকলৰ সকলো দাবী শেষ হয়। আনহাতে এই সন্ধিয়ে অসমত ইংৰাজ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ শাসনৰ সূচনা কৰে আৰু প্ৰায় ছশ বছৰীয়া অহোম ৰাজত্বৰ পৰোক্ষভাৱে অন্ত ঘটায়। এইদৰে ইয়াণ্ডাবু সন্ধিয়ে অসম আৰু সমগ্ৰ উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ ৰাজনৈতিক ইতিহাসৰ গতিপথ সলনি কৰি দিয়ে।
চমু টোকা
30। বডৌপায়া
উত্তৰঃ বডৌপায়া আছিল ব্ৰহ্মদেশৰ এজন শক্তিশালী ৰজা (ৰাজত্বকাল ১৭৮২–১৮১৯ চন)। তেওঁ ১৭৮৪ চনত আৰাকান জয় কৰি নিজ সাম্ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰে। বদনচন্দ্ৰ বৰফুকনৰ অনুৰোধত তেৱেঁই ১৮১৭ চনত অসমলৈ প্ৰথম মান সৈন্য প্ৰেৰণ কৰিছিল। তেওঁৰ ৰাজত্বকালতেই ব্ৰহ্মদেশৰ পশ্চিমমুখী সাম্ৰাজ্য বিস্তাৰ চৰম সীমাত উপনীত হয়।
31। গম্ভীৰ সিংহ
উত্তৰঃ গম্ভীৰ সিংহ আছিল মণিপুৰৰ এজন ৰাজকুমাৰ, যাক মানসকলে মণিপুৰৰ পৰা বিতাৰিত কৰিছিল। ইংৰাজৰ সহায়ত তেওঁ মণিপুৰ লেভি (Manipur Levy) গঠন কৰি মানসকলক মণিপুৰৰ পৰা খেদাই পঠায়। ইয়াণ্ডাবু সন্ধিৰ যোগেদি তেওঁ মণিপুৰৰ ৰজা হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰে। মণিপুৰক মান শাসনৰ পৰা মুক্ত কৰাৰ কৃতিত্ব তেওঁৰ।
32। গোবিন্দচন্দ্ৰ
উত্তৰঃ গোবিন্দচন্দ্ৰ আছিল কাছাৰৰ ৰজা। মানসকল আৰু মণিপুৰী ৰাজকুমাৰসকলৰ অত্যাচাৰ সহিব নোৱাৰি তেওঁ শ্ৰীহট্টলৈ পলাই যায় আৰু ইংৰাজৰ সহায় বিচাৰে। পিছলৈ ইংৰাজৰ অধীনস্থ কৰদ ৰজা হিচাপে তেওঁ কাছাৰত পুনৰ প্ৰতিষ্ঠিত হয়।
33। দমন গগৈ
উত্তৰঃ দমন গগৈ আছিল প্ৰধানমন্ত্ৰী পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ এজন বিশ্বাসী উচ্চপদস্থ সেনানায়ক। বদনচন্দ্ৰৰ নেতৃত্বত অহা মান সৈন্যক প্ৰতিহত কৰিবলৈ তেওঁক প্ৰেৰণ কৰা হৈছিল। কিন্তু ১৮১৭ চনৰ ঘিলাধাৰীৰ যুদ্ধত তেওঁ হাউ বৰাৰ সৈতে পৰাজিত হয়।
34। হাউ বৰা
উত্তৰঃ হাউ বৰা আছিল পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ অধীনৰ এজন জ্যেষ্ঠ অহোম সেনানায়ক। দমন গগৈৰ সৈতে তেওঁকো মান সৈন্যক বাধা দিবলৈ ঘিলাধাৰীলৈ পঠোৱা হৈছিল। ঘিলাধাৰীৰ যুদ্ধত অহোম সৈন্য পৰাজিত হোৱাত তেৱোঁ পৰাজয় বৰণ কৰে।
35। ঘিলাধাৰীৰ যুদ্ধ
উত্তৰঃ ঘিলাধাৰীৰ যুদ্ধ ১৮১৭ চনত বদনচন্দ্ৰৰ নেতৃত্বত অহা মান সৈন্য আৰু পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ পক্ষৰ অহোম সৈন্যৰ মাজত সংঘটিত হৈছিল। এই যুদ্ধত অহোম সৈন্য শোচনীয়ভাৱে পৰাজিত হয়। যুদ্ধত অহোমৰ পৰাজয়ৰ বাতৰি শুনি প্ৰধানমন্ত্ৰী পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ মৃত্যু হয়। এই যুদ্ধই অসমত মান হস্তক্ষেপৰ পথ প্ৰশস্ত কৰে।
36। ব্ৰজনাথ সিংহ
উত্তৰঃ ব্ৰজনাথ (গোহাঁই) আছিল অহোম ৰাজবংশৰ এজন ৰাজকুমাৰ। ১৮১৮ চনত বদনচন্দ্ৰৰ হত্যাৰ পিছত চন্দ্ৰকান্ত সিংহক ৰাজসিংহাসনৰ পৰা আঁতৰাই বিৰোধী অমাত্যসকলে ব্ৰজনাথক ৰজা পাতিব বিচাৰিছিল। কিন্তু অহোম প্ৰথা অনুসৰি শাৰীৰিকভাৱে অংগহীন (কাণ কটা) হোৱা বাবে তেওঁ ৰজা হ’বৰ অযোগ্য বিবেচিত হয়। সেয়ে তেওঁৰ পৰিবৰ্তে তেওঁৰ পুত্ৰ পুৰন্দৰ সিংহক ৰজা পতা হয়।
37। পুৰন্দৰ সিংহ
উত্তৰঃ পুৰন্দৰ সিংহ আছিল ব্ৰজনাথ গোহাঁইৰ পুত্ৰ। ১৮১৮ চনত তেওঁক প্ৰথমবাৰ অসমৰ ৰজা পতা হয়। পিছলৈ ১৮৩৩ চনত ইংৰাজে তেওঁক ওপৰ অসমৰ কৰদ ৰজা হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে, কিন্তু ১৮৩৮ চনত তেওঁক পদচ্যুত কৰা হয়। তেৱেঁই আছিল অহোম ৰাজবংশৰ শেষ ৰজা।
38। আলা মিংগি
উত্তৰঃ আলা মিংগি (কিয়ামিংগি নামেৰেও পৰিচিত) আছিল এজন মান সেনাপতি। ১৮১৯ চনৰ দ্বিতীয় মান আক্ৰমণত তেওঁ প্ৰায় ১০,০০০ সৈন্যৰ নেতৃত্ব বহন কৰিছিল। বডৌপায়াৰ নিৰ্দেশত তেওঁ অসমত মান কৰ্তৃত্ব সুদৃঢ় কৰিবলৈ অভিযান চলাইছিল।
39। ইয়াণ্ডাবু সন্ধি
উত্তৰঃ ইয়াণ্ডাবু সন্ধি ১৮২৬ চনৰ ২৪ ফেব্ৰুৱাৰীত ইংৰাজ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী আৰু মান ৰজাৰ মাজত স্বাক্ষৰিত হয়। এই সন্ধিয়ে প্ৰথম ইংৰাজ-মান যুদ্ধৰ অন্ত পেলায়। ইয়াৰ যোগেদি মানসকলে অসম, কাছাৰ আৰু জয়ন্তীয়াৰ ওপৰত সকলো দাবী ত্যাগ কৰে আৰু আৰাকান, টেনাচেৰিম ইংৰাজক এৰি দিয়ে। এই সন্ধিয়েই অসমত ইংৰাজ শাসনৰ সূচনা কৰে।
অতিৰিক্ত প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ
1। বদনচন্দ্ৰ বৰফুকন কোন আছিল আৰু তেওঁ ব্ৰহ্মদেশলৈ কিয় গৈছিল?
উত্তৰঃ বদনচন্দ্ৰ বৰফুকন আছিল অহোম ৰাজ্যৰ তলৱীয়া অসম (গুৱাহাটী অঞ্চল)ৰ শাসনকৰ্তা তথা বৰফুকন। প্ৰধানমন্ত্ৰী পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ সৈতে বিৰোধ হোৱাত আৰু নিজৰ প্ৰাণ ৰক্ষাৰ বাবে তেওঁ প্ৰথমে কলিকতালৈ, পিছত ব্ৰহ্মদেশলৈ পলাই যায়। তাত তেওঁ মান ৰজা বডৌপায়াৰ ওচৰত সহায় বিচাৰি অসমলৈ সৈন্য মাতি আনে।
2। ‘মানৰ দিন’ বুলি কি বুজা যায়?
উত্তৰঃ ১৮১৭ চনৰ পৰা ১৮২৬ চনলৈকে মানসকলে অসমত চলোৱা আক্ৰমণ, শাসন আৰু নিষ্ঠুৰ শোষণৰ কালছোৱাক অসমৰ ইতিহাসত ‘মানৰ দিন’ বুলি জনা যায়। এই সময়ছোৱাত লুণ্ঠন, হত্যা, বন্দীকৰণ আৰু ব্যাপক অত্যাচাৰত অসমৰ জনজীৱন বিপৰ্যস্ত হৈ পৰিছিল। ই অসমীয়া লোকৰ স্মৃতিত এক ভয়াৱহ দুৰ্দিন হিচাপে ৰৈ গৈছে।
3। তৃতীয় মান আক্ৰমণ (১৮২১ চন) কাৰ নেতৃত্বত হৈছিল?
উত্তৰঃ ১৮২১ চনৰ তৃতীয় মান আক্ৰমণ মিংগিমাহা তিলৱাৰ নেতৃত্বত হৈছিল। এই আক্ৰমণৰ পিছত মানসকলে চন্দ্ৰকান্ত সিংহক পদচ্যুত কৰি অসমত প্ৰত্যক্ষ শাসন আৰম্ভ কৰে।
4। ইয়াণ্ডাবু সন্ধি কোন কোন পক্ষৰ মাজত স্বাক্ষৰিত হৈছিল?
উত্তৰঃ ইয়াণ্ডাবু সন্ধি ১৮২৬ চনৰ ২৪ ফেব্ৰুৱাৰীত ইংৰাজ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী আৰু ব্ৰহ্মদেশৰ (মান) ৰজাৰ মাজত স্বাক্ষৰিত হৈছিল।
5। মানৰ আক্ৰমণৰ সময়ত সাধাৰণ প্ৰজাৰ ওপৰত কি ধৰণৰ প্ৰভাৱ পৰিছিল?
উত্তৰঃ মানৰ আক্ৰমণ আৰু শাসনৰ সময়ত সাধাৰণ প্ৰজাৰ ওপৰত ভয়ংকৰ অত্যাচাৰ চলিছিল। লুণ্ঠন, অগ্নিসংযোগ, হত্যা আৰু বন্দীকৰণৰ ফলত বহু মানুহ প্ৰাণ হেৰুৱায় বা দেশ এৰি পলায়। বহু গাঁও জনশূন্য হয়, কৃষি ধ্বংস হয় আৰু দুৰ্ভিক্ষ দেখা দিয়ে। ফলস্বৰূপে অসমৰ জনসংখ্যা আৰু অৰ্থনীতি ব্যাপকভাৱে ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়।
শব্দাৰ্থ
| শব্দ | অৰ্থ |
|---|---|
| মান | ব্ৰহ্মদেশ বা ব্ৰহ্মদেশৰ অধিবাসী (Burmese) |
| মানৰ দিন | অসমত মান শাসন আৰু অত্যাচাৰৰ কালছোৱা (১৮১৭–১৮২৬) |
| বৰফুকন | অহোম ৰাজ্যৰ তলৱীয়া অসম (গুৱাহাটী)ৰ শাসনকৰ্তা উচ্চ বিষয়া |
| বুঢ়াগোহাঁই | অহোম ৰাজ্যৰ প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ সমতুল্য উচ্চ পদ |
| ক্ষতিপূৰণ | যুদ্ধত পৰাজিত পক্ষই বিজয়ীক দিয়া অৰ্থদণ্ড |
| কৰদ ৰজা | অধীনতা স্বীকাৰ কৰি কৰ দিয়া ৰজা (tributary king) |