মোৱামৰীয়া গণ বিদ্ৰোহ — প্ৰশ্ন উত্তৰ
HSLC Guru-ত আপোনাক স্বাগতম। এই লেখাত ASSEB Class 9 Social Science History Chapter 3 “মোৱামৰীয়া গণ বিদ্ৰোহ”-ৰ সম্পূৰ্ণ প্ৰশ্ন-উত্তৰ বিতংভাৱে দিয়া হৈছে।
সাৰাংশ: মোৱামৰীয়া গণ বিদ্ৰোহ আছিল আহোম ৰাজ্যৰ বিৰুদ্ধে ১৭৬৯ চনৰ পৰা ১৮০৫ চনলৈ চলা এক দীৰ্ঘম্যাদী কৃষক তথা গণ অভ্যুত্থান। মায়ামৰা সত্ৰৰ অনুগামী মোৰান, চুতীয়া, কছাৰী আদি নিম্ন শ্ৰেণী আৰু জনজাতীয় লোকসকলে ৰাজনৈতিক নিপীড়ন, ধৰ্মীয় বৈষম্য আৰু পাইক ব্যৱস্থাৰ শোষণৰ বিৰুদ্ধে এই বিদ্ৰোহ কৰিছিল। বিদ্ৰোহকাৰীসকলে বাৰকৈ ৰাজধানী ৰঙপুৰ দখল কৰি নিজৰ ৰজা পাতিছিল। এই বিদ্ৰোহে আহোম ৰাজতন্ত্ৰ আৰু শাসনব্যৱস্থা সম্পূৰ্ণৰূপে দুৰ্বল কৰি পেলাইছিল আৰু পৰোক্ষভাৱে বৰ্মীয়া আক্ৰমণ তথা ব্ৰিটিছ শাসনৰ পথ মুকলি কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত ওপৰ অসমত সৰ্বানন্দ সিংহৰ নেতৃত্বত মটক ৰাজ্য গঠন হৈছিল।
Summary: The Moamoriya Rebellion was a long series of peasant and popular uprisings against the Ahom kingdom that lasted from 1769 to 1805. Followers of the Mayamara Sattra — mainly Morans, Chutias, Kacharis and other lower-caste and tribal peasants — rose against political oppression, religious discrimination and the exploitation of the paik system. The rebels repeatedly captured the capital Rangpur and even installed their own kings. The revolt shattered the Ahom monarchy and its administrative machinery, indirectly opening the way for the Burmese invasions and eventual British rule. One lasting outcome was the creation of the Matak kingdom under Sarbananda Singha in upper Assam.
পাঠ্যপুথিৰ প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ
অতি চমু উত্তৰ
1। মায়ামৰা কি?
উত্তৰঃ মায়ামৰা হৈছে এটা বৈষ্ণৱ সত্ৰ, অৰ্থাৎ নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ ভাব-ভক্তি প্ৰচাৰ কৰা এক ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰতিষ্ঠান।
2। সত্ৰ কি?
উত্তৰঃ সত্ৰ হৈছে শংকৰদেৱ-মাধৱদেৱে প্ৰৱৰ্তিত একশৰণ নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ ভাব-ভক্তি প্ৰচাৰ কৰা এক ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰতিষ্ঠান।
3। সংহতি কি?
উত্তৰঃ সংহতি হৈছে একশৰণ বৈষ্ণৱ পৰম্পৰাৰ ভিতৰত থকা বিভিন্ন উপ-শাখা বা গোট (যেনে ব্ৰহ্ম, পুৰুষ, নিকা আৰু কালসংহতি)।
4। কোন আহোম স্বৰ্গদেউৰ ৰাজত্বকালত মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ আৰম্ভ হৈছিল?
উত্তৰঃ স্বৰ্গদেউ লক্ষ্মীসিংহৰ ৰাজত্বকালত মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ আৰম্ভ হৈছিল।
5। কোন আহোম স্বৰ্গদেউৰ ৰাজত্বকালত এই বিদ্ৰোহৰ অন্ত পৰিছিল?
উত্তৰঃ স্বৰ্গদেউ কমলেশ্বৰ সিংহৰ ৰাজত্বকালত এই বিদ্ৰোহৰ অন্ত পৰিছিল।
6। কোন আহোম ৰজাই “স্বৰ্গদেউ/স্বৰ্গনাৰায়ণ” উপাধি গ্ৰহণ কৰিছিল?
উত্তৰঃ ৰজা চুহুংমুঙে (দিহিঙীয়া ৰজা) “স্বৰ্গনাৰায়ণ” উপাধি গ্ৰহণ কৰিছিল।
7। চুৰম্ফা (ভগৰাজা)ৰ ৰাজত্বকালত কোন সত্ৰাধিকাৰক হত্যা কৰা হৈছিল?
উত্তৰঃ মায়ামৰা সত্ৰৰ গুৰু নিত্যানন্দদেৱক হত্যা কৰা হৈছিল।
8। ৰুদ্ৰসিংহৰ ৰাজসভাত কোন সত্ৰাধিকাৰক অপমান কৰা হৈছিল?
উত্তৰঃ সত্ৰাধিকাৰ চতুৰ্ভুজদেৱক ৰুদ্ৰসিংহৰ ৰাজসভাত অপমান কৰা হৈছিল।
9। আহোমসকলৰ প্ৰধান দেৱতা কোন আছিল?
উত্তৰঃ আহোমসকলৰ প্ৰধান দেৱতা আছিল সোমদেউ।
10। জয়ধ্বজ সিংহই কোন সত্ৰাধিকাৰক ধৰ্মগুৰু হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল?
উত্তৰঃ জয়ধ্বজ সিংহই আউনীআটী সত্ৰৰ নিৰঞ্জনদেৱক ধৰ্মগুৰু হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল।
11। ৰুদ্ৰসিংহই কোন সত্ৰাধিকাৰক ধৰ্মগুৰু হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল?
উত্তৰঃ ৰুদ্ৰসিংহই আউনীআটী সত্ৰৰ কেশৱদেৱক ধৰ্মগুৰু হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল।
12। কৃষ্ণৰাম ভট্টাচাৰ্য কোন আছিল?
উত্তৰঃ কৃষ্ণৰাম ভট্টাচাৰ্য আছিল বংগৰ নদীয়াৰ পৰা অহা এজন শাক্ত ব্ৰাহ্মণ পণ্ডিত, যাক পৰ্বতীয়া গোসাঁই বুলিও জনা যায়।
13। কোন স্বৰ্গদেউৰ ৰাজত্বকালত শাক্তধৰ্ম অতি প্ৰবল হৈ পৰিছিল?
উত্তৰঃ স্বৰ্গদেউ শিৱসিংহৰ ৰাজত্বকালত শাক্তধৰ্ম অতি প্ৰবল হৈ পৰিছিল।
14। গগিনী কোন আছিল?
উত্তৰঃ গগিনী আছিল মোৱামৰীয়া মহন্ত অষ্টভুজৰ পুত্ৰ।
15। মোৱামৰীয়াসকলে প্ৰথমে কাক ৰজা পাতিছিল?
উত্তৰঃ মোৱামৰীয়াসকলে প্ৰথমে নাহৰ খোৰাৰ পুত্ৰ ৰামাকান্তক (ৰামানন্দ) ৰজা পাতিছিল।
16। কেপ্টেইন ৱেলছ কিমান দিন অসমত আছিল?
উত্তৰঃ কেপ্টেইন ৱেলছ ১৭৯২ চনৰ নৱেম্বৰৰ পৰা ১৭৯৪ চনৰ মে’ মাহলৈ অসমত আছিল।
17। অসমত কʼত লোণ উৎপাদন হৈছিল?
উত্তৰঃ অসমত সদিয়া আৰু নাগাপাহাৰ অঞ্চলত লোণ উৎপাদন হৈছিল।
18। সাধাৰণ মানুহে লোণ ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰাৰ কাৰণ কি আছিল?
উত্তৰঃ লোণ আছিল অতিশয় দামী সামগ্ৰী, সেয়েহে সাধাৰণ মানুহে ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰিছিল।
দীঘল উত্তৰ
19। মোৱামৰীয়াসকল কোন আছিল? এই বিদ্ৰোহক গণ বিদ্ৰোহ বুলিব পাৰিনে?
উত্তৰঃ মোৱামৰীয়া বুলিলে মায়ামৰা (মোৱামৰা) সত্ৰৰ অনুগামীসকলক বুজায়। এই সত্ৰ আছিল এক শূদ্ৰ মহন্তৰ দ্বাৰা পৰিচালিত বৈষ্ণৱ সত্ৰ, আৰু ইয়াৰ অধিকাংশ শিষ্য আছিল মোৰান, চুতীয়া, কছাৰী, আহোম কৃষক আৰু অন্যান্য নিম্ন শ্ৰেণীৰ তথা জনজাতীয় লোক। এই লোকসকলে সমাজত বৈষম্য আৰু পাইক ব্যৱস্থাৰ কঠোৰ শ্ৰমৰ বোজা বহন কৰিব লগা হোৱাৰ বাবে ৰাজশক্তিৰ প্ৰতি তেওঁলোকৰ গভীৰ অসন্তোষ আছিল। যিহেতু এই বিদ্ৰোহত অংশ লোৱা অগণন লোক আছিল সাধাৰণ কৃষক আৰু বিভিন্ন বৃত্তিৰ সাধাৰণ মানুহ, সেয়েহে ইয়াক এক গণ বিদ্ৰোহ বুলিব পাৰি। ই কোনো এজন ব্যক্তি বা গোষ্ঠীৰ ক্ষমতা দখলৰ যুদ্ধ নাছিল, বৰং এক বৃহৎ জনগোষ্ঠীৰ শোষণ আৰু অন্যায়ৰ বিৰুদ্ধে সংঘটিত সামূহিক অভ্যুত্থান আছিল।
20। মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ ৰাজনৈতিক কাৰণসমূহ বিশ্লেষণ কৰা।
উত্তৰঃ মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ পিছফালে বহুসংখ্যক ৰাজনৈতিক কাৰণ আছিল। আহোম ৰাজসভাত মায়ামৰা সত্ৰ আৰু ইয়াৰ মহন্তসকলক বাৰম্বাৰ অপমান কৰা হৈছিল; চুৰম্ফা (ভগৰাজা)ৰ ৰাজত্বকালত মায়ামৰা সত্ৰৰ গুৰু নিত্যানন্দদেৱক হত্যা কৰা হৈছিল আৰু ৰুদ্ৰসিংহৰ ৰাজসভাত সত্ৰাধিকাৰ চতুৰ্ভুজদেৱক অপমান কৰা হৈছিল। শক্তিশালী বৰবৰুৱা কীৰ্তিচন্দ্ৰই মোৱামৰীয়া নেতা ৰঘ নেওগ আৰু নাহৰক নিৰ্মমভাৱে শাস্তি দি অপমান কৰিছিল, যিয়ে বিদ্ৰোহৰ প্ৰত্যক্ষ স্ফুলিংগৰ কাম কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি ৰাজসভাত ষড়যন্ত্ৰ, ক্ষমতাৰ কাজিয়া আৰু শাসকশ্ৰেণীৰ অত্যাচাৰে সাধাৰণ প্ৰজাৰ মনত ৰাজশক্তিৰ প্ৰতি ঘৃণা আৰু বিদ্ৰোহৰ ভাব সৃষ্টি কৰিছিল। এইদৰে দীৰ্ঘদিনৰ ৰাজনৈতিক নিপীড়ন আৰু অপমানেই মোৱামৰীয়াসকলক অস্ত্ৰ ধৰিবলৈ বাধ্য কৰাইছিল।
21। আহোমসকলৰ ধৰ্মনীতিৰ পৰিৱৰ্তন মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ এটা কাৰণ আছিল বুলি ভাবানে? আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ হয়, আহোমসকলৰ ধৰ্মনীতিৰ পৰিৱৰ্তন মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ এটা প্ৰধান কাৰণ আছিল। আৰম্ভণিতে আহোম ৰজাসকলে নিজৰ পৰম্পৰাগত দেৱতা সোমদেউৰ পূজা কৰিছিল, কিন্তু ক্ৰমান্বয়ে তেওঁলোকে হিন্দুধৰ্ম, বিশেষকৈ শাক্তধৰ্ম গ্ৰহণ কৰিলে। শিৱসিংহৰ ৰাজত্বকালত পৰ্বতীয়া গোসাঁই (কৃষ্ণৰাম ভট্টাচাৰ্য)ৰ প্ৰভাৱত শাক্তধৰ্ম অতি প্ৰবল হৈ পৰিল আৰু বৰৰজা ফুলেশ্বৰীয়ে বৈষ্ণৱ মহন্তসকলক শাক্ত দেৱীৰ আগত মূৰ দোঁৱাই তেজৰ ফোঁট লবলৈ বাধ্য কৰাইছিল। এই ধৰণৰ অপমানে বৈষ্ণৱসকলৰ, বিশেষকৈ শূদ্ৰ মায়ামৰা সত্ৰৰ অনুগামীসকলৰ মনত তীব্ৰ ক্ষোভ সৃষ্টি কৰিছিল। তদুপৰি ৰাজসভাই ব্ৰাহ্মণ সত্ৰ (যেনে আউনীআটী)ক পৃষ্ঠপোষকতা কৰি শূদ্ৰ সত্ৰক হেয় জ্ঞান কৰাত সমাজত বিভাজন আৰু অসন্তোষ বাঢ়িল। সেয়েহে ধৰ্মীয় নীতিৰ পৰিৱৰ্তন আৰু বৈষম্য বিদ্ৰোহৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰণ আছিল।
22। পাইক ব্যৱস্থা মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ বাবে কিমান দায়ী আছিল?
উত্তৰঃ পাইক ব্যৱস্থা মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ বাবে বহুলাংশে দায়ী আছিল। আহোম শাসনত ১৬ ৰ পৰা ৫০ বছৰ বয়সৰ প্ৰতিজন প্ৰাপ্তবয়স্ক পুৰুষে ৰাজ্যৰ প্ৰতি বেগাৰ শ্ৰম বা সেৱা আগবঢ়াব লাগিছিল, আৰু তেওঁলোকক পাইক বোলা হৈছিল। পাইকসকলক গোটত ভাগ কৰা হৈছিল আৰু তেওঁলোকৰ মাজত কণৰি পাইক (নিম্ন কামত নিয়োজিত) আৰু চামুৱা পাইক (বেগাৰৰ পৰা মুক্ত, উচ্চ মৰ্যাদাসম্পন্ন) এনে শ্ৰেণীবিভাজন আছিল। মায়ামৰা সত্ৰৰ অনুগামী নিম্ন শ্ৰেণীৰ তথা জনজাতীয় লোকসকলে অধিকাংশ কষ্টকৰ আৰু হেয় শ্ৰমৰ বোজা বহন কৰিব লগা হৈছিল। এই অসম শ্ৰমবিভাজন আৰু শোষণে সাধাৰণ মানুহৰ মনত গভীৰ অসন্তোষ সৃষ্টি কৰিছিল, যিয়ে অৱশেষত বিদ্ৰোহৰ ৰূপ লৈছিল। সেয়েহে অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক শোষণৰ এই ব্যৱস্থা বিদ্ৰোহৰ এক মৌলিক কাৰণ আছিল।
23। মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ ফলাফলসমূহ আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ ফলাফল আছিল সুদূৰপ্ৰসাৰী আৰু ধ্বংসাত্মক। ৰাজনৈতিক দিশত প্ৰায় তিনি দশক ধৰি চলা এই গৃহযুদ্ধই আহোম ৰাজতন্ত্ৰ আৰু শাসনব্যৱস্থা সম্পূৰ্ণৰূপে ভাঙি পেলাইছিল। সৈন্যশক্তি আৰু ৰাজকোষ দুৰ্বল হৈ পৰাত ৰাজ্যই নিজৰ প্ৰতিৰক্ষাৰ ক্ষমতা হেৰুৱাইছিল, যাৰ ফলত পৰৱৰ্তী সময়ত বৰ্মীয়া আক্ৰমণ আৰু ব্ৰিটিছ হস্তক্ষেপৰ পথ মুকলি হৈছিল। সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক দিশত অগণন লোকৰ মৃত্যু হৈছিল, বহুতো গাঁও ধ্বংস হৈছিল আৰু কৃষি তথা বাণিজ্য বিপৰ্যস্ত হৈছিল। ইয়াৰ ফলত ওপৰ অসমত সৰ্বানন্দ সিংহৰ নেতৃত্বত এক স্বতন্ত্ৰ মটক ৰাজ্য গঠন হৈছিল। সামগ্ৰিকভাৱে এই বিদ্ৰোহে অসমৰ ইতিহাসৰ গতিপথ চিৰদিনৰ বাবে সলনি কৰি দিছিল।
24। মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ সফল নে বিফল আছিল বুলি ভাবা? যুক্তিসহ কোৱা।
উত্তৰঃ মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহক আংশিকভাৱে সফল আৰু আংশিকভাৱে বিফল বুলিব পাৰি। এফালে, দীৰ্ঘ প্ৰায় ৩৬ বছৰ ধৰি চলা এই বিদ্ৰোহে আহোম ৰাজশক্তিক সম্পূৰ্ণৰূপে দুৰ্বল কৰি পেলাইছিল আৰু শোষণকাৰী শাসনব্যৱস্থাক প্ৰবলভাৱে নাৰাচি দিছিল; এই অৰ্থত ই সফল আছিল। ইয়াৰ উপৰি বিদ্ৰোহৰ ফলত ওপৰ অসমত মটক ৰাজ্য গঠন হৈছিল, যিটো বিদ্ৰোহকাৰীসকলৰ এক ডাঙৰ প্ৰাপ্তি আছিল। আনফালে, মোৱামৰীয়াসকলে নিজৰ মূল লক্ষ্য অৰ্থাৎ আহোম ৰাজবংশক সম্পূৰ্ণৰূপে উৎখাত কৰি এক স্থায়ী তথা সমতাভিত্তিক শাসন প্ৰতিষ্ঠা কৰিব পৰা নাছিল। ৰাজ্য দুৰ্বল হৈ পৰাৰ ফলত পিছত বৰ্মীয়া আৰু ব্ৰিটিছ শক্তিয়ে অসমত প্ৰৱেশৰ সুযোগ পাইছিল, যিটো বিদ্ৰোহৰ এক নেতিবাচক পৰিণাম। সেয়েহে সামগ্ৰিকভাৱে বিদ্ৰোহটো আংশিকভাৱেহে সফল হৈছিল বুলি ক’ব পাৰি।
25। কি পৰিস্থিতিত কেপ্টেইন ৱেলছ অসমলৈ আহিছিল? তেওঁ কিয় উভতি গʼল?
উত্তৰঃ মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ ফলত স্বৰ্গদেউ গৌৰীনাথ সিংহ ভীষণ সংকটত পৰিছিল আৰু বিদ্ৰোহকাৰীসকলে ৰাজধানী দখল কৰাত তেওঁ ৰাজধানী এৰি গুৱাহাটীলৈ আহিব লগা হৈছিল। এই বিপদৰ সময়ত তেওঁ ইংৰাজ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ সহায় বিচাৰি আবেদন কৰিলে। তদনুসৰি কোম্পানীয়ে কেপ্টেইন ৱেলছৰ নেতৃত্বত এক সৈন্যদল অসমলৈ পঠালে আৰু ১৭৯২ চনৰ নৱেম্বৰত ৱেলছ অসম আহি পাইছিল। তেওঁ গৌৰীনাথ সিংহক পুনৰ ক্ষমতাত অধিষ্ঠিত কৰিছিল আৰু বিদ্ৰোহ দমনত সহায় কৰিছিল। কিন্তু বংগৰ গৱৰ্ণৰ জেনেৰেল ছাৰ জন শ্বʼৰ অ-হস্তক্ষেপ নীতিৰ বাবে ৱেলছক প্ৰত্যাহাৰ কৰা হ’ল আৰু ১৭৯৪ চনৰ মে’ মাহত তেওঁ অসম এৰি উভতি গ’ল।
26। মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ দমনত কেপ্টেইন ৱেলছে পালন কৰা ভূমিকা বৰ্ণনা কৰা।
উত্তৰঃ মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ দমনত কেপ্টেইন ৱেলছে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ১৭৯২ চনত অসমত উপস্থিত হৈ তেওঁ নিজৰ প্ৰশিক্ষিত সৈন্যবাহিনীৰ সহায়ত বিদ্ৰোহকাৰীসকলৰ বিৰুদ্ধে বহুকেইটা সফল অভিযান চলাইছিল। তেওঁ গুৱাহাটী পুনৰুদ্ধাৰ কৰিছিল আৰু বিদ্ৰোহকাৰীসকলক পৰাস্ত কৰি গৌৰীনাথ সিংহক পুনৰ ৰাজসিংহাসনত অধিষ্ঠিত কৰিছিল। ১৭৯৩ চনত তেওঁ আহোম ৰাজ্যৰ সৈতে এখন বাণিজ্য সন্ধিও স্বাক্ষৰ কৰিছিল, যিয়ে দুয়ো পক্ষৰ মাজত বাণিজ্যিক সম্পৰ্ক প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। যদিও তেওঁ বিদ্ৰোহ সম্পূৰ্ণৰূপে দমন কৰিব পৰা নাছিল, তথাপি তেওঁৰ হস্তক্ষেপে আহোম ৰাজশক্তিক সাময়িকভাৱে ৰক্ষা কৰিছিল। তেওঁ উভতি যোৱাৰ পিছত অৱশ্যে বিদ্ৰোহ পুনৰ মূৰ দাঙি উঠিছিল।
27। কেপ্টেইন ৱেলছৰ অসম সম্পৰ্কীয় বিৱৰণ আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ কেপ্টেইন ৱেলছে অসমত থকা সময়ত ইয়াৰ ৰাজনৈতিক, সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক অৱস্থাৰ এক বিশদ বিৱৰণ লিপিবদ্ধ কৰিছিল, যিটো তদানীন্তন অসমৰ ইতিহাসৰ এক মূল্যৱান উৎস। তেওঁ আহোম শাসনব্যৱস্থা, পাইক ব্যৱস্থা আৰু ৰাজসভাৰ ক্ষমতাৰ কাজিয়া তথা অন্তঃকলহৰ কথা বৰ্ণনা কৰিছিল। তেওঁৰ বিৱৰণত অসমৰ কৃষি, বাণিজ্য আৰু সম্পদৰ কথাও উল্লেখ আছে; তেওঁ অসম আৰু বংগৰ মাজৰ বাণিজ্যৰ পৰিমাণৰ কথাও লিখিছিল। যদিও তেওঁৰ বিৱৰণত ব্ৰিটিছ ভূমিকাৰ প্ৰশংসাৰ প্ৰৱণতা দেখা যায়, তথাপি ই আঠাৰ শতিকাৰ শেষভাগৰ অসমৰ সমাজ আৰু অৰ্থনীতি বুজিবলৈ এক অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ দলিল হৈ ৰৈছে।
চমু টোকা
28। কীৰ্তিচন্দ্ৰ বৰবৰুৱা
উত্তৰঃ কীৰ্তিচন্দ্ৰ বৰবৰুৱা আছিল স্বৰ্গদেউ লক্ষ্মীসিংহৰ ৰাজত্বকালৰ এজন অতি ক্ষমতাশালী আৰু দাম্ভিক মন্ত্ৰী। তেওঁ মায়ামৰা সত্ৰৰ মহন্ত আৰু মোৱামৰীয়া নেতাসকলক অপমান আৰু কঠোৰ শাস্তি বিহিছিল, যিয়ে বিদ্ৰোহৰ প্ৰত্যক্ষ কাৰণ হৈ পৰিছিল। তেওঁৰ অত্যাচাৰ আৰু ঔদ্ধত্যই সাধাৰণ প্ৰজাৰ মনত তীব্ৰ ক্ষোভ সৃষ্টি কৰিছিল। বিদ্ৰোহ আৰম্ভ হোৱাৰ পিছত বিদ্ৰোহকাৰীসকলে তেওঁক বন্দী কৰি হত্যা কৰিছিল।
29। মায়ামৰা সত্ৰ
উত্তৰঃ মায়ামৰা (মোৱামৰা) সত্ৰ আছিল এক শূদ্ৰ মহন্তৰ দ্বাৰা পৰিচালিত বৈষ্ণৱ সত্ৰ, যিটো কালসংহতিৰ অন্তৰ্গত আছিল। ইয়াৰ অধিকাংশ শিষ্য আছিল মোৰান, চুতীয়া আৰু অন্যান্য নিম্ন শ্ৰেণীৰ তথা জনজাতীয় লোক। এই সত্ৰৰ ক্ৰমবৰ্ধমান শক্তি আৰু প্ৰভাৱে আহোম ৰাজশক্তিৰ সৈতে সংঘাত সৃষ্টি কৰিছিল। মায়ামৰা সত্ৰৰ অনুগামীসকলেই মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ মূল চালিকাশক্তি আছিল।
30। পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁই
উত্তৰঃ পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁই আছিল আহোম ৰাজ্যৰ এজন দক্ষ আৰু সাহসী প্ৰধানমন্ত্ৰী (বুঢ়াগোহাঁই), যিয়ে ১৭৮২ চনৰ পৰা দীৰ্ঘদিন ধৰি দায়িত্ব বহন কৰিছিল। বিদ্ৰোহৰ চৰম সংকটৰ সময়ত তেওঁ কঠোৰ হাতেৰে পৰিস্থিতি নিয়ন্ত্ৰণ কৰি ৰাজ্যক ৰক্ষা কৰাৰ চেষ্টা কৰিছিল। তেওঁ বহুতো বিদ্ৰোহ দমন কৰিছিল আৰু মটকসকলৰ সৈতে বুজাবুজিও কৰিছিল। তেওঁৰ দক্ষ নেতৃত্বই ভাঙি পৰা আহোম ৰাজ্যক কিছু সময়ৰ বাবে ৰক্ষা কৰিছিল।
31। কণৰি পাইক আৰু চামুৱা পাইক
উত্তৰঃ আহোম পাইক ব্যৱস্থাত পাইকসকলক প্ৰধানকৈ দুটা শ্ৰেণীত ভাগ কৰা হৈছিল — কণৰি পাইক আৰু চামুৱা পাইক। কণৰি পাইকসকল সংখ্যাত বেছি আছিল যদিও তেওঁলোকক নিম্ন তথা কষ্টকৰ কামত নিয়োজিত কৰা হৈছিল আৰু তেওঁলোকৰ সামাজিক মৰ্যাদা কম আছিল। আনহাতে চামুৱা পাইকসকল সংখ্যাত কম আছিল, কিন্তু তেওঁলোক বেগাৰ শ্ৰমৰ পৰা মুক্ত আছিল আৰু উচ্চ মৰ্যাদাসম্পন্ন আছিল। এই অসম শ্ৰেণীবিভাজনে সমাজত বৈষম্য আৰু অসন্তোষ সৃষ্টি কৰিছিল।
32। ৱেলছ আৰু গৌৰীনাথ সিংহৰ মাজত হোৱা বাণিজ্য সন্ধি
উত্তৰঃ ১৭৯৩ চনত কেপ্টেইন ৱেলছ আৰু স্বৰ্গদেউ গৌৰীনাথ সিংহৰ মাজত এখন বাণিজ্য সন্ধি স্বাক্ষৰিত হৈছিল। এই সন্ধিৰ দ্বাৰা অসম আৰু বংগৰ মাজৰ বাণিজ্যত আমদানি-ৰপ্তানিৰ ওপৰত এক নিৰ্দিষ্ট হাৰত মাচুল ধাৰ্য কৰা হৈছিল। বাণিজ্য নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে গুৱাহাটী আদি স্থানত মাচুল আদায়কাৰী বিষয়া নিয়োগ কৰা হৈছিল। এই সন্ধিয়ে অসমত ব্ৰিটিছ বাণিজ্যিক প্ৰভাৱ বিস্তাৰৰ প্ৰথম পদক্ষেপ হিচাপে গুৰুত্ব বহন কৰে।
33। বৰৰজা ফুলেশ্বৰী
উত্তৰঃ বৰৰজা ফুলেশ্বৰী আছিল স্বৰ্গদেউ শিৱসিংহৰ পত্নী, যিয়ে ৰাজ্যৰ শাসনত প্ৰত্যক্ষ ভূমিকা লৈছিল আৰু নিজৰ নামত মুদ্ৰাও প্ৰচলন কৰিছিল। তেওঁ আছিল এগৰাকী কট্টৰ শাক্তধৰ্মাৱলম্বী আৰু শাক্তধৰ্মৰ প্ৰসাৰত সক্ৰিয় আছিল। তেওঁ বৈষ্ণৱ মহন্তসকলক, বিশেষকৈ মায়ামৰা মহন্তক, শাক্ত দেৱীৰ আগত মূৰ দোঁৱাই তেজৰ ফোঁট লবলৈ বাধ্য কৰাইছিল। এই অপমানে বৈষ্ণৱসকলৰ মনত গভীৰ ক্ষোভ সৃষ্টি কৰি বিদ্ৰোহৰ পটভূমি ৰচিছিল।
34। পৰ্বতীয়া গোসাঁই
উত্তৰঃ পৰ্বতীয়া গোসাঁই আছিল কৃষ্ণৰাম ভট্টাচাৰ্যৰ উপাধি, যি আছিল বংগৰ নদীয়াৰ পৰা অহা এজন শাক্ত ব্ৰাহ্মণ পণ্ডিত। তেওঁক নীলাচল (কামাখ্যা) পাহাৰত বসবাসৰ ব্যৱস্থা কৰি দিয়া হৈছিল বাবে তেওঁক পৰ্বতীয়া গোসাঁই বোলা হৈছিল। তেওঁ আহোম ৰাজপৰিয়ালৰ ধৰ্মগুৰু হৈ পৰিছিল আৰু ৰাজদৰবাৰত শাক্তধৰ্মৰ প্ৰভাৱ বৃদ্ধি কৰিছিল। তেওঁৰ প্ৰভাৱতেই আহোম ৰাজপৰিয়াল বৈষ্ণৱধৰ্মৰ পৰিৱৰ্তে শাক্তধৰ্মৰ প্ৰতি আকৃষ্ট হৈছিল।
35। সৰ্বানন্দ
উত্তৰঃ সৰ্বানন্দ আছিল ওপৰ অসমৰ এজন প্ৰধান মোৱামৰীয়া নেতা। বিদ্ৰোহৰ সময়ত তেওঁ ওপৰ অসমত নিজৰ ক্ষমতা প্ৰতিষ্ঠা কৰি স্বতন্ত্ৰ মটক ৰাজ্য গঠন কৰিছিল আৰু সৰ্বানন্দ সিংহ উপাধি গ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁ পূৰ্ণানন্দ বুঢ়াগোহাঁইৰ সৈতে বুজাবুজিৰ জৰিয়তে মটক ৰাজ্যৰ স্বায়ত্তশাসিত মৰ্যাদা লাভ কৰিছিল। মটক ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠা আছিল মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ এক স্থায়ী পৰিণাম।
36। ভৰত সিংহ
উত্তৰঃ ভৰত সিংহ আছিল মোৱামৰীয়াসকলে সিংহাসনত অধিষ্ঠিত কৰা এজন ৰজা, যি মায়ামৰা মহন্তৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আছিল। বিদ্ৰোহকাৰীসকলে আহোম ৰাজশক্তিৰ বিৰুদ্ধে নিজৰ শাসন প্ৰতিষ্ঠা কৰিবলৈ তেওঁক ৰজা পাতিছিল। পিছলৈ আহোম ৰাজশক্তিয়ে চিংফৌ-খামটি আদি মিত্ৰশক্তিৰ সহায়ত বিদ্ৰোহ দমন কৰাৰ সময়ত তেওঁক পৰাস্ত কৰি হত্যা কৰিছিল।
37। ৰঙপুৰ নগৰ
উত্তৰঃ ৰঙপুৰ আছিল আহোম ৰাজ্যৰ ৰাজধানী, যিটো স্বৰ্গদেউ ৰুদ্ৰসিংহৰ সময়ত (১৭০৭ চন) প্ৰতিষ্ঠা তথা সম্প্ৰসাৰিত হৈছিল। ই আছিল এক বৃহৎ আৰু সমৃদ্ধিশালী নগৰ, য’ত ৰাজপ্ৰাসাদ আৰু বিভিন্ন গুৰুত্বপূৰ্ণ অট্টালিকা আছিল। মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ সময়ত বিদ্ৰোহকাৰীসকলে বাৰকৈ এই ৰাজধানী দখল কৰিছিল আৰু নগৰখন বাৰম্বাৰ ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল। ৰঙপুৰ অসমৰ ইতিহাসত আহোম ৰাজশক্তিৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হিচাপে গুৰুত্বপূৰ্ণ।
অতিৰিক্ত প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ
1। মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ কেতিয়াৰ পৰা কেতিয়ালৈ চলিছিল?
উত্তৰঃ মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ ১৭৬৯ চনৰ পৰা ১৮০৫ চনলৈ, অৰ্থাৎ প্ৰায় ৩৬ বছৰ ধৰি চলিছিল।
2। মটক ৰাজ্য কোনে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল?
উত্তৰঃ ওপৰ অসমত সৰ্বানন্দ সিংহই মটক ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।
3। মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহৰ প্ৰথম দুজন প্ৰধান নেতা কোন আছিল?
উত্তৰঃ ৰঘ (ৰঘৱ) নেওগ আৰু নাহৰ (নাহৰ খোৰা) আছিল বিদ্ৰোহৰ প্ৰথম দুজন প্ৰধান নেতা।
4। মোৱামৰীয়াসকল প্ৰধানকৈ কোন কোন জনগোষ্ঠীৰ পৰা আহিছিল?
উত্তৰঃ মোৱামৰীয়াসকল প্ৰধানকৈ মোৰান, চুতীয়া, কছাৰী, আহোম কৃষক আৰু কৈবৰ্ত আদি নিম্ন শ্ৰেণীৰ তথা জনজাতীয় লোকৰ পৰা আহিছিল।
5। মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহে পৰোক্ষভাৱে অসমত কোন কোন বিদেশী শক্তিৰ প্ৰৱেশৰ পথ মুকলি কৰিছিল?
উত্তৰঃ এই বিদ্ৰোহে আহোম ৰাজ্য দুৰ্বল কৰি পৰোক্ষভাৱে বৰ্মীয়া আৰু ব্ৰিটিছ শক্তিৰ অসমত প্ৰৱেশৰ পথ মুকলি কৰিছিল।
শব্দাৰ্থ
| শব্দ | অৰ্থ |
|---|---|
| মোৱামৰীয়া | মায়ামৰা সত্ৰৰ অনুগামী তথা বিদ্ৰোহত অংশ লোৱা জনসাধাৰণ |
| পাইক | ৰাজ্যৰ প্ৰতি বেগাৰ শ্ৰম বা সেৱা আগবঢ়োৱা প্ৰাপ্তবয়স্ক পুৰুষ |
| গোট | পাইক ব্যৱস্থাত তিনি-চাৰিজন পাইকৰ এটা দল |
| সত্ৰাধিকাৰ | সত্ৰৰ ধৰ্মীয় মুৰব্বী বা অধিনায়ক |
| বুঢ়াগোহাঁই | আহোম ৰাজ্যৰ এজন উচ্চ পদস্থ মন্ত্ৰী (প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ সমতুল্য) |
| মটক ৰাজ্য | বিদ্ৰোহৰ ফলত সৰ্বানন্দ সিংহই প্ৰতিষ্ঠা কৰা স্বায়ত্তশাসিত ৰাজ্য |