সাৰাংশ: অষ্টম শ্ৰেণীৰ ৰাজনীতি বিজ্ঞানৰ চতুৰ্থ অধ্যায় “আইন বুজা” (Understanding Laws) — এই অধ্যায়ত আইনৰ প্ৰকৃতি, আইনৰ শাসন, অজনপ্ৰিয় আইন, আৰু গণতন্ত্ৰত কেনেকৈ আইন প্ৰণয়ন হয় সেই বিষয়ে বিস্তৃতভাৱে আলোচনা কৰা হৈছে। ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক শাসনৰ সময়ত প্ৰণীত ৰাজদ্ৰোহ আইন (Sedition Act, ১৮৭০) আৰু ৰাউলাট আইন (Rowlatt Act, ১৯১৯) — এই দুটি আইন ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদীসকলৰ বিৰুদ্ধে অত্যাচাৰৰ হাতিয়াৰ হৈ পৰিছিল। ১৯১৯ চনৰ ১৩ এপ্ৰিলত জালিয়ানৱালাবাগত ব্ৰিটিছ সৈন্যই নিৰীহ জনতাৰ ওপৰত গুলিবৰ্ষণ কৰি শতাধিক লোক হত্যা কৰে — এই ঘটনাই ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক শাসনৰ অমানৱীয়তা প্ৰমাণ কৰে।
গণতন্ত্ৰত আইন প্ৰণয়নৰ ক্ষমতা সংসদৰ হাতত থাকে। যিকোনো সদস্যই সংসদত বিধেয়ক (Bill) উপস্থাপন কৰিব পাৰে। উভয় কক্ষত আলোচনা আৰু বিতৰ্কৰ পিছত ৰাষ্ট্ৰপতিৰ স্বাক্ষৰৰ পিছত বিধেয়কখন আইনত পৰিণত হয়। ভাৰতত সমতাৰ আইন (Rule of Law) অনুযায়ী সকলো নাগৰিক আইনৰ দৃষ্টিত সমান। ঘৰুৱা হিংসা বিৰোধী আইন (Domestic Violence Act, ২০০৫) মহিলা সংগঠনসমূহৰ দীৰ্ঘ আন্দোলনৰ ফলত প্ৰণীত হয় — এই আইনে মহিলাসকলক শাৰীৰিক, মানসিক, যৌন আৰু আৰ্থিক হিংসাৰ পৰা সুৰক্ষা প্ৰদান কৰে। তথ্যৰ অধিকাৰ আইন (RTI Act, ২০০৫) আৰু হিন্দু উত্তৰাধিকাৰ সংশোধনী আইন (২০০৫) — এই আইনসমূহ সমাজৰ পৰিৱৰ্তনশীল প্ৰয়োজনৰ বাবে প্ৰণয়ন কৰা হয়।
Summary: Chapter 4 of Class 8 Political Science, “Understanding Laws,” explains how laws are made, what makes a law just or unjust, and how citizens can change unfair laws in a democracy. The British colonial period saw the introduction of the Sedition Act (1870), which allowed the arrest of anyone who criticised the government, and the Rowlatt Act (1919), which permitted imprisonment without trial. The Jallianwala Bagh massacre on April 13, 1919, where British troops fired on a peaceful gathering, demonstrated the brutality of arbitrary colonial laws. In a democracy, laws are made by Parliament through open debate and discussion, and any Member of Parliament can introduce a bill. The Domestic Violence Act (2005) is a landmark example of how women’s organizations and civil society groups worked for years to bring about legal change protecting women from physical, mental, sexual, and economic abuse. The chapter emphasises that under the Rule of Law, all citizens — regardless of position or wealth — are equal before the law, and that citizens have the right to question, debate, and change laws that are unjust.
চমু প্ৰশ্নোত্তৰ
প্ৰশ্ন ১। আইনৰ শাসন (Rule of Law) মানে কি?
উত্তৰঃ আইনৰ শাসন মানে হ’ল সকলো নাগৰিক — চাই তেওঁ ধনী হওক, দুখীয়া হওক, উচ্চ পদস্থ বিষয়া হওক বা সাধাৰণ মানুহ হওক — সকলোৰে ক্ষেত্ৰতে একে আইন সমানভাৱে প্ৰযোজ্য। জাতি, ধৰ্ম, বৰ্ণ বা লিঙ্গৰ ভিত্তিত কোনো ভেদভাৱ কৰা নহয়। আনকি ৰাষ্ট্ৰপতি বা প্ৰধানমন্ত্ৰীও আইনৰ উৰ্ধত নহয়।
প্ৰশ্ন ২। ৰাজদ্ৰোহ আইন (Sedition Act) কেতিয়া প্ৰণয়ন কৰা হৈছিল আৰু ইয়াৰ উদ্দেশ্য কি আছিল?
উত্তৰঃ ৰাজদ্ৰোহ আইন ১৮৭০ চনত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে প্ৰণয়ন কৰিছিল। এই আইন অনুযায়ী যিকোনো ব্যক্তিয়ে ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ কৰিলে বা সমালোচনা কৰিলে তেওঁক বিচাৰ অবিহনে কাৰাবাস দিব পাৰি। এই আইনৰ উদ্দেশ্য আছিল ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদী আন্দোলনক দমন কৰা।
প্ৰশ্ন ৩। ৰাউলাট আইন (Rowlatt Act) কি আছিল?
উত্তৰঃ ৰাউলাট আইন ১৯১৯ চনৰ ১০ মাৰ্চত প্ৰণয়ন কৰা হয়। এই আইনে ব্ৰিটিছ চৰকাৰক যিকোনো ব্যক্তিক বিচাৰ অবিহনে আৰু জামিন অবিহনে কাৰাবন্দী কৰাৰ ক্ষমতা দিছিল। এই আইনৰ বিৰুদ্ধে মহাত্মা গান্ধীৰ নেতৃত্বত সমগ্ৰ ভাৰতত ব্যাপক প্ৰতিবাদ হৈছিল।
প্ৰশ্ন ৪। জালিয়ানৱালাবাগ হত্যাকাণ্ড কেতিয়া আৰু কোথায় সংঘটিত হৈছিল?
উত্তৰঃ জালিয়ানৱালাবাগ হত্যাকাণ্ড ১৯১৯ চনৰ ১৩ এপ্ৰিলত পাঞ্জাবৰ অমৃতসৰত সংঘটিত হৈছিল। ৰাউলাট আইনৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ কৰিবলৈ জালিয়ানৱালাবাগত একত্ৰিত হোৱা নিৰীহ জনতাৰ ওপৰত জেনেৰেল ডায়াৰৰ নেতৃত্বত ব্ৰিটিছ সৈন্যই গুলিবৰ্ষণ কৰে, যাৰ ফলত শতাধিক নিৰীহ লোক প্ৰাণ হেৰুৱাইছিল।
প্ৰশ্ন ৫। গণতন্ত্ৰত আইন কেনেকৈ প্ৰণয়ন হয়?
উত্তৰঃ গণতন্ত্ৰত আইন প্ৰণয়নৰ প্ৰক্ৰিয়া এনেধৰণৰ: প্ৰথমে সংসদৰ যিকোনো সদস্যই এখন বিধেয়ক (Bill) উপস্থাপন কৰে। তাৰ পিছত উভয় কক্ষত (লোকসভা আৰু ৰাজ্যসভা) বিস্তৃত আলোচনা আৰু বিতৰ্ক হয়। উভয় কক্ষত পাছ হোৱাৰ পিছত ৰাষ্ট্ৰপতিৰ স্বাক্ষৰ (সম্মতি) পালে বিধেয়কখন আইনত পৰিণত হয়।
প্ৰশ্ন ৬। ঘৰুৱা হিংসা বিৰোধী আইন (Domestic Violence Act) কেতিয়া প্ৰণয়ন হয়?
উত্তৰঃ ঘৰুৱা হিংসা বিৰোধী আইন ২০০৫ চনত সংসদে পাছ কৰে আৰু ২০০৬ চনত ৰাষ্ট্ৰপতিৰ সম্মতিৰ পিছত ই কাৰ্যকৰী হয়। এই আইন প্ৰণয়নৰ বাবে মহিলা সংগঠনসমূহে ১৯৯০ৰ দশকৰ পৰাই আন্দোলন কৰি আহিছিল।
প্ৰশ্ন ৭। লয়াৰ্ছ কালেক্টিভ (Lawyers Collective) কি?
উত্তৰঃ লয়াৰ্ছ কালেক্টিভ হ’ল আইনজীবী, আইনৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰী আৰু সমাজকৰ্মীৰে গঠিত এটি সংগঠন। ১৯৯৯ চনত এই সংগঠনে দেশজুৰি পৰামৰ্শ গ্ৰহণৰ পিছত ঘৰুৱা হিংসা (প্ৰতিৰোধ আৰু সুৰক্ষা) বিধেয়কৰ খচৰা তৈয়াৰ কৰি দেশৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত বিতৰণ কৰে।
প্ৰশ্ন ৮। হিন্দু উত্তৰাধিকাৰ সংশোধনী আইন ২০০৫ (Hindu Succession Amendment Act) কি পৰিৱৰ্তন আনিলে?
উত্তৰঃ হিন্দু উত্তৰাধিকাৰ সংশোধনী আইন ২০০৫-এ ঘোষণা কৰে যে পৰিয়ালৰ সম্পত্তিত পুত্ৰ, কন্যা আৰু মাতৃ — সকলোৱে সমান অংশ পাব। এই আইনৰ আগতে কেৱল পুত্ৰসন্তানহে পৈতৃক সম্পত্তিৰ অধিকাৰী আছিল; কন্যাসকল বঞ্চিত আছিল।
প্ৰশ্ন ৯। ঔপনিৱেশিক আইন আৰু গণতান্ত্ৰিক আইনৰ মাজৰ পাৰ্থক্য কি?
উত্তৰঃ ঔপনিৱেশিক আইন শাসকৰ ইচ্ছামতে প্ৰণয়ন কৰা হৈছিল আৰু সাধাৰণ মানুহৰ মতামত লোৱা নহৈছিল; এই আইনসমূহ প্ৰায়েই অনুচিত আৰু নিৰংকুশ আছিল। আনহাতে গণতান্ত্ৰিক আইন জনপ্ৰতিনিধিসকলে সংসদত খোলামেলা আলোচনাৰ মাধ্যমত প্ৰণয়ন কৰে; জনমত, সংসদীয় কমিটি আৰু বিতৰ্কৰ মাধ্যমত সকলোৰে মতামত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।
প্ৰশ্ন ১০। তথ্যৰ অধিকাৰ আইন (Right to Information Act) কেতিয়া প্ৰণয়ন হয় আৰু ইয়াৰ গুৰুত্ব কি?
উত্তৰঃ তথ্যৰ অধিকাৰ আইন (RTI Act) ২০০৫ চনত প্ৰণয়ন হয়। এই আইনে প্ৰতিজন নাগৰিকক চৰকাৰৰ যিকোনো দপ্তৰৰ পৰা তথ্য বিচৰাৰ অধিকাৰ দিয়ে। ইয়াৰ জৰিয়তে চৰকাৰী কামকাজত স্বচ্ছতা আহে আৰু দুৰ্নীতি হ্ৰাস পায়। এই আইন নাগৰিক সমাজৰ আন্দোলনৰ ফলত প্ৰণয়ন হৈছিল।
প্ৰশ্ন ১১। ঐতিহাসিকসকলে কিয় দাবী কৰে যে ব্ৰিটিছসকলে ভাৰতত আইনৰ শাসন প্ৰৱৰ্তন কৰা নাছিল?
উত্তৰঃ ঐতিহাসিকসকলে দুটা মূল কাৰণত এই দাবী নাকচ কৰে। প্ৰথমতঃ ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক আইন নিৰংকুশ আছিল — ৰাজদ্ৰোহ আইনৰ দৰে আইনত কোনো স্পষ্ট সংজ্ঞা নাছিল, পুলিচে নিজৰ ইচ্ছামতে গ্ৰেপ্তাৰ কৰিব পাৰিছিল। দ্বিতীয়তঃ ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদীসকলেই মূলতঃ ভাৰতৰ আইনী কাঠামো গঠনত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল।
প্ৰশ্ন ১২। সাধাৰণ নাগৰিকে কেনেকৈ সংসদীয় আইন প্ৰণয়নত প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে?
উত্তৰঃ সাধাৰণ নাগৰিকে বিভিন্ন উপায়েৰে সংসদীয় আইন প্ৰণয়নত প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে — যেনে: জনসভা আৰু সমাবেশ অনুষ্ঠিত কৰা, বাতৰি কাকত আৰু টেলিভিছনত মতামত প্ৰকাশ কৰা, সংসদীয় স্থায়ী কমিটিক দাবী-পত্ৰ দিয়া, ধৰ্মঘট আৰু প্ৰতিবাদ সমাবেশ কৰা, আৰু জনস্বাৰ্থ মামলা দাখিল কৰা।
প্ৰশ্ন ১৩। ঔপনিৱেশিক শাসনত “আইন ন্যায়ৰূপে” ধাৰণাটো কেনেকৈ বিকশিত হ’ল?
উত্তৰঃ ব্ৰিটিছ শাসনত ভাৰতীয়সকলে আইনক কেৱল মানি চলিব লগা বিধি হিচাপে দেখিছিল। কিন্তু জাতীয়তাবাদী নেতাসকলে — বিশেষকৈ আইনজীবী আৰু বুদ্ধিজীবীসকলে — ব্ৰিটিছৰ নিৰংকুশ আইনৰ প্ৰতিবাদ কৰি দাবী তোলে যে আইন কেৱল বিধি নহয়, ই ন্যায়ৰ প্ৰতীক হ’ব লাগে। তেওঁলোকে নিজৰ অধিকাৰৰ বাবে আদালতত গোচৰ দাখিল কৰি এই ধাৰণাটো বিকশিত কৰে।
দীঘল প্ৰশ্নোত্তৰ
প্ৰশ্ন ১। ৰাউলাট আইনৰ পৰা জালিয়ানৱালাবাগ হত্যাকাণ্ডলৈ পৰিঘটনাসমূহ বিৱৰণ দিয়া।
উত্তৰঃ ১৯১৯ চনৰ ১০ মাৰ্চত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে ৰাউলাট আইন প্ৰণয়ন কৰে। এই আইনে ব্ৰিটিছ কৰ্তৃপক্ষক যিকোনো ব্যক্তিক বিচাৰ আৰু জামিন অবিহনে কাৰাবন্দী কৰাৰ অধিকাৰ দিয়ে। মহাত্মা গান্ধীকে ধৰি ভাৰতৰ বহু নেতাই এই আইনৰ তীব্ৰ বিৰোধিতা কৰে।
১৯১৯ চনৰ ১০ এপ্ৰিলত অমৃতসৰৰ দুজন প্ৰতিবাদী নেতাক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। তেওঁলোকৰ মুক্তিৰ দাবীত ১৩ এপ্ৰিলত জালিয়ানৱালাবাগত হাজাৰ হাজাৰ সাধাৰণ মানুহ — মহিলা, শিশু আৰু বৃদ্ধসহ — একত্ৰিত হয়। জেনেৰেল ডায়াৰ তেওঁৰ সৈন্যবাহিনী লৈ আহি বিনা চেতাৱনীত ভিৰৰ মাজলৈ গুলিবৰ্ষণৰ আদেশ দিয়ে। বাগিচাটোৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ সংকীৰ্ণ হোৱাৰ বাবে মানুহ পলাব নোৱাৰিলে। শতাধিক নিৰীহ লোক প্ৰাণ হেৰুৱাই আৰু বহু লোক আহত হয়। এই ঘটনাই ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনত গভীৰ প্ৰভাৱ পেলায় আৰু ব্ৰিটিছ শাসনৰ বিৰুদ্ধে জনমত অধিক তীব্ৰ কৰি তোলে।
প্ৰশ্ন ২। মহিলা সংগঠনসমূহে ঘৰুৱা হিংসা বিৰোধী আইন পাছ কৰাবলৈ কেনে প্ৰচেষ্টা চলাইছিল?
উত্তৰঃ ঘৰুৱা হিংসা বিৰোধী আইন প্ৰণয়নৰ বাবে মহিলা সংগঠনসমূহে দীৰ্ঘ আন্দোলন চলাইছিল। ১৯৯০ৰ দশকৰ পৰাই বিভিন্ন মঞ্চত এই আইনৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ বিষয়ে কথা উঠিবলৈ ধৰে।
তেওঁলোকৰ প্ৰচেষ্টাসমূহ এনেধৰণৰ আছিল: (১) জনসভা আৰু জনশুনানি অনুষ্ঠিত কৰি ঘৰুৱা হিংসাৰ শিকাৰ মহিলাসকলৰ সাক্ষ্য সংগ্ৰহ কৰা। (২) ১৯৯৯ চনত লয়াৰ্ছ কালেক্টিভে দেশজুৰি পৰামৰ্শৰ পিছত বিধেয়কৰ খচৰা তৈয়াৰ কৰে। (৩) এই খচৰা সমগ্ৰ দেশত বিতৰণ কৰা হয় আৰু সমৰ্থনৰ সভা-সমিতি অনুষ্ঠিত হয়। (৪) মহিলা সংগঠনসমূহে সংসদীয় স্থায়ী কমিটিক দাবী-পত্ৰ আৰু সুপাৰিশ দাখিল কৰে। (৫) ৰাষ্ট্ৰীয় মহিলা আয়োগে সংসদলৈ পত্ৰ প্ৰেৰণ কৰে। (৬) সংবাদ মাধ্যমত প্ৰচাৰ অভিযান চলোৱা হয়। এই দীৰ্ঘ প্ৰচেষ্টাৰ ফলস্বৰূপে ২০০৫ চনত সংসদে এই আইন পাছ কৰে, যিয়ে মহিলাসকলক শাৰীৰিক, মানসিক, যৌন আৰু আৰ্থিক হিংসাৰ পৰা সুৰক্ষা প্ৰদান কৰে।
প্ৰশ্ন ৩। আইনৰ শাসনৰ এটা উদাহৰণসহ সংজ্ঞা দিয়া আৰু ইয়াৰ লংঘনৰ এটা উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰঃ আইনৰ শাসন (Rule of Law) মানে হ’ল দেশৰ প্ৰতিজন নাগৰিকৰ ক্ষেত্ৰতে একে আইন সমানভাৱে প্ৰযোজ্য। কোনো ব্যক্তিৰ জাতি, ধৰ্ম, লিঙ্গ, পদমৰ্যাদা বা ধনসম্পদৰ ভিত্তিত আইনে পৃথক আচৰণ কৰিব নোৱাৰে। এমেৰিকাৰ ৰোজা পাৰ্কছে বাছত বগা যাত্ৰীক সিট এৰি দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰি যি নাগৰিক অধিকাৰ আন্দোলনৰ সূচনা কৰিছিল, সেয়া আইনৰ সমতাৰ বাবেই কৰিছিল।
আইনৰ শাসনৰ লংঘনৰ উদাহৰণ: দুজন লোকে ট্ৰেফিক সংকেত (ৰঙা বাতি) নামানি আগবাঢ়ে। এজনে ঘুষ দি পুলিচৰ পৰা মুক্তি পায়, আনজনৰ (যি ঘুষ দিব নোৱাৰে) লাইচেন্স বাজেয়াপ্ত হয় আৰু জৰিমনা হয়। ঘুষ লোৱা পুলিচ বিষয়া আৰু ঘুষ দিয়া লোক — দুয়োজনেই আইনৰ শাসন লংঘন কৰিলে।
প্ৰশ্ন ৪। ৰাজদ্ৰোহ আইন (Sedition Act) কিদৰে নিৰংকুশ আছিল? ই আইনৰ শাসনৰ বিপৰীত কেনেকৈ আছিল?
উত্তৰঃ ৰাজদ্ৰোহ আইন দুটা কাৰণত নিৰংকুশ আছিল। প্ৰথমতঃ এই আইনত কি কাৰণত গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হ’ব সেয়া আগতীয়াকৈ স্পষ্টভাৱে সংজ্ঞায়িত কৰা হোৱা নাছিল। পুলিচে নিজৰ ইচ্ছামতে যাক ভাল লাগে তাকে গ্ৰেপ্তাৰ কৰিব পাৰিছিল। দ্বিতীয়তঃ গ্ৰেপ্তাৰ হোৱা লোককো বহু ক্ষেত্ৰত বিচাৰ অবিহনে কাৰাগাৰত ৰখা হৈছিল।
এই আইন আইনৰ শাসনৰ বিপৰীত আছিল কাৰণ: ই ব্ৰিটিছ আৰু ভাৰতীয়সকলৰ মাজত বৈষম্য সৃষ্টি কৰিছিল; কোনো নিৰ্দিষ্ট শাস্তিৰ বিধান নাছিল; বিচাৰ অবিহনে দণ্ড দিয়া হৈছিল; আৰু সমতাৰ নীতি সম্পূৰ্ণ উলংঘন কৰা হৈছিল।
শূন্যস্থান পূৰণ কৰা
প্ৰশ্ন ১। ৰাজদ্ৰোহ আইন __________ চনত প্ৰণয়ন কৰা হয়।
উত্তৰঃ ১৮৭০
প্ৰশ্ন ২। ৰাউলাট আইন __________ চনৰ ১০ মাৰ্চত কাৰ্যকৰী হয়।
উত্তৰঃ ১৯১৯
প্ৰশ্ন ৩। জালিয়ানৱালাবাগ হত্যাকাণ্ড ১৯১৯ চনৰ __________ এপ্ৰিলত সংঘটিত হয়।
উত্তৰঃ ১৩
প্ৰশ্ন ৪। গণতন্ত্ৰত আইন প্ৰণয়নৰ আগতে সংসদত এখন __________ উপস্থাপন কৰা হয়।
উত্তৰঃ বিধেয়ক (Bill)
প্ৰশ্ন ৫। ঘৰুৱা হিংসা বিৰোধী আইন __________ চনত সংসদে পাছ কৰে।
উত্তৰঃ ২০০৫
প্ৰশ্ন ৬। হিন্দু উত্তৰাধিকাৰ সংশোধনী আইন ২০০৫ অনুসৰি পৈতৃক সম্পত্তিত পুত্ৰ, কন্যা আৰু মাতৃয়ে __________ অংশ পাব।
উত্তৰঃ সমান
প্ৰশ্ন ৭। তথ্যৰ অধিকাৰ আইন (RTI Act) __________ চনত প্ৰণয়ন হয়।
উত্তৰঃ ২০০৫
প্ৰশ্ন ৮। জালিয়ানৱালাবাগ হত্যাকাণ্ডত গুলিবৰ্ষণৰ আদেশ দিয়া ব্ৰিটিছ সেনা বিষয়াজনৰ নাম __________ আছিল।
উত্তৰঃ জেনেৰেল ডায়াৰ (General Dyer)
শুদ্ধ নে অশুদ্ধ
প্ৰশ্ন ১। আইনৰ শাসন মানে ধনী লোকৰ বাবে পৃথক আইন আৰু দুখীয়াৰ বাবে পৃথক আইন।
উত্তৰঃ অশুদ্ধ। আইনৰ শাসন মানে সকলোৰে ক্ষেত্ৰতে একে আইন সমানভাৱে প্ৰযোজ্য।
প্ৰশ্ন ২। ৰাউলাট আইনৰ বিৰুদ্ধে ভাৰতীয়সকলে প্ৰতিবাদ কৰিছিল।
উত্তৰঃ শুদ্ধ। মহাত্মা গান্ধীকে ধৰি বহু নেতাই এই আইনৰ তীব্ৰ বিৰোধিতা কৰিছিল।
প্ৰশ্ন ৩। গণতন্ত্ৰত কেৱল ৰাষ্ট্ৰপতিয়েহে আইন প্ৰণয়ন কৰিব পাৰে।
উত্তৰঃ অশুদ্ধ। গণতন্ত্ৰত সংসদৰ যিকোনো সদস্যই বিধেয়ক উপস্থাপন কৰিব পাৰে আৰু সংসদে আইন প্ৰণয়ন কৰে।
প্ৰশ্ন ৪। ঘৰুৱা হিংসা বিৰোধী আইন মহিলা সংগঠনসমূহৰ দীৰ্ঘ আন্দোলনৰ ফলত প্ৰণয়ন হৈছিল।
উত্তৰঃ শুদ্ধ। ১৯৯০ৰ দশকৰ পৰা মহিলা সংগঠনসমূহৰ নিৰন্তৰ প্ৰচেষ্টাৰ ফলত ২০০৫ চনত এই আইন প্ৰণয়ন হয়।
প্ৰশ্ন ৫। হিন্দু উত্তৰাধিকাৰ সংশোধনী আইন ২০০৫-এ কন্যাসকলক পৈতৃক সম্পত্তিৰ অধিকাৰ দিয়ে।
উত্তৰঃ শুদ্ধ। এই আইন অনুসৰি পুত্ৰ, কন্যা আৰু মাতৃ সকলোৱে পৈতৃক সম্পত্তিত সমান অংশ পাব।
প্ৰশ্ন ৬। তথ্যৰ অধিকাৰ আইনে কেৱল চৰকাৰী বিষয়াসকলক তথ্য বিচাৰিবৰ অনুমতি দিয়ে।
উত্তৰঃ অশুদ্ধ। তথ্যৰ অধিকাৰ আইনে প্ৰতিজন সাধাৰণ নাগৰিকক চৰকাৰৰ যিকোনো দপ্তৰৰ পৰা তথ্য বিচাৰিব পাৰে।
প্ৰশ্ন ৭। ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক আইন ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদীসকলৰ স্বাৰ্থত প্ৰণয়ন হৈছিল।
উত্তৰঃ অশুদ্ধ। ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক আইন ভাৰতীয়সকলক দমন কৰিবলৈ আৰু ব্ৰিটিছ শাসন সুদৃঢ় কৰিবলৈ প্ৰণয়ন কৰা হৈছিল।