সাৰাংশ: অষ্টম শ্ৰেণীৰ ৰাজনীতি বিজ্ঞানৰ তৃতীয় অধ্যায় “কিয় সংসদৰ প্ৰয়োজন?” — এই অধ্যায়ত গণতন্ত্ৰত সংসদৰ ভূমিকা আৰু প্ৰয়োজনীয়তাৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে। ভাৰত এখন গণতান্ত্ৰিক দেশ য’ত জনগণেই ক্ষমতাৰ উৎস। কিন্তু ১৩০ কোটিৰো অধিক জনসংখ্যাৰ এই দেশত প্ৰতিজন নাগৰিকে প্ৰতিটো সিদ্ধান্তত অংশ লোৱা সম্ভৱ নহয়, সেয়েহে জনগণে নিজৰ প্ৰতিনিধি নিৰ্বাচন কৰে। সৰ্বজনীন প্ৰাপ্তবয়স্ক ভোটাধিকাৰৰ অধীনত ১৮ বছৰ আৰু তাতকৈ অধিক বয়সৰ সকলো নাগৰিকে ভোট দিব পাৰে। ভাৰতীয় সংসদ — লোকসভা, ৰাজ্যসভা আৰু ৰাষ্ট্ৰপতিক লৈ গঠিত। লোকসভাত ৫৪৩ গৰাকী নিৰ্বাচিত সদস্য থাকে আৰু ই অধিক ক্ষমতাশালী। ৰাজ্যসভাত ২৪৫ গৰাকী সদস্য থাকে আৰু ই স্থায়ী সদন। সংসদৰ মূল কাম হ’ল আইন প্ৰণয়ন, চৰকাৰক নিয়ন্ত্ৰণ, বাজেট পাছ কৰা আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় বিষয়ত আলোচনাৰ মঞ্চ প্ৰদান কৰা।

Summary: Chapter 3 of Class 8 Political Science, “Why Do We Need a Parliament?”, explains the role and importance of Parliament in Indian democracy. India is a democratic country where the people are the source of all power. Since it is not practical for every citizen to participate in every decision in a country of over 1.3 billion people, citizens elect representatives through Universal Adult Franchise — the right of all citizens aged 18 and above to vote regardless of caste, gender, religion, or economic status. The Parliament of India consists of the Lok Sabha (House of the People) with 543 elected members, the Rajya Sabha (Council of States) with 245 members, and the President of India. Parliament performs key functions: making laws, controlling the government through Question Hour and no-confidence motions, passing the budget, amending the Constitution, and providing a forum for national debate. The Prime Minister and the Council of Ministers are accountable to the Lok Sabha. The Opposition plays a vital role in checking the government’s actions and holding it accountable to the people.

---

লোকসভা আৰু ৰাজ্যসভাৰ তুলনামূলক বিৱৰণ

বিষয়	লোকসভা	ৰাজ্যসভা
অন্য নাম	জনপ্ৰতিনিধিসভা (House of the People)	ৰাজ্যপৰিষদ (Council of States)
সদস্য সংখ্যা	সৰ্বাধিক ৫৪৩ গৰাকী নিৰ্বাচিত	সৰ্বাধিক ২৪৫ গৰাকী (২৩৩ নিৰ্বাচিত + ১২ মনোনীত)
নিৰ্বাচন পদ্ধতি	জনগণে প্ৰত্যক্ষভাৱে নিৰ্বাচন কৰে	ৰাজ্য বিধানসভাৰ সদস্যসকলে পৰোক্ষভাৱে নিৰ্বাচন কৰে
কাৰ্যকাল	৫ বছৰ (ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে ভংগ কৰিব পাৰে)	স্থায়ী সদন; প্ৰতি ২ বছৰে ১/৩ সদস্য অৱসৰ লয়, প্ৰতিগৰাকী সদস্যৰ কাৰ্যকাল ৬ বছৰ
সভাপতিত্ব	অধ্যক্ষ (Speaker)	উপৰাষ্ট্ৰপতি (Vice-President)
ক্ষমতা	অধিক ক্ষমতাশালী; অৰ্থবিল কেৱল এই সদনতহে উত্থাপন হয়	অপেক্ষাকৃত কম ক্ষমতা; ৰাজ্যৰ স্বাৰ্থ ৰক্ষা কৰে
চৰকাৰ গঠন	লোকসভাৰ সংখ্যাগৰিষ্ঠ দলৰ নেতা প্ৰধানমন্ত্ৰী হয়	চৰকাৰ গঠনত প্ৰত্যক্ষ ভূমিকা নাই
অনাস্থা প্ৰস্তাৱ	লোকসভাতহে পাছ হ’ব পাৰে	অনাস্থা প্ৰস্তাৱ আনিব নোৱাৰি

---

চমু প্ৰশ্নোত্তৰ

প্ৰশ্ন ১। গণতন্ত্ৰ কি?

উত্তৰঃ গণতন্ত্ৰ হ’ল এনে এক শাসনব্যৱস্থা যত জনগণৰ দ্বাৰা, জনগণৰ কাৰণে আৰু জনগণৰ বাবে শাসন পৰিচালিত হয়। এই ব্যৱস্থাত জনগণেই চৰকাৰ নিৰ্বাচন কৰে আৰু চৰকাৰে জনগণৰ প্ৰতি দায়বদ্ধ হৈ থাকে।

প্ৰশ্ন ২। প্ৰতিনিধিত্বমূলক গণতন্ত্ৰ কাক বোলে?

উত্তৰঃ যেতিয়া জনগণে নিজে প্ৰত্যক্ষভাৱে শাসনত অংশ নলৈ নিজৰ প্ৰতিনিধি নিৰ্বাচন কৰে আৰু সেই নিৰ্বাচিত প্ৰতিনিধিসকলে জনগণৰ হৈ শাসনকাৰ্য পৰিচালনা কৰে, তেনে ব্যৱস্থাক প্ৰতিনিধিত্বমূলক গণতন্ত্ৰ বোলে। ভাৰত এখন প্ৰতিনিধিত্বমূলক গণতন্ত্ৰ।

প্ৰশ্ন ৩। সৰ্বজনীন প্ৰাপ্তবয়স্ক ভোটাধিকাৰ কি?

উত্তৰঃ সৰ্বজনীন প্ৰাপ্তবয়স্ক ভোটাধিকাৰ (Universal Adult Franchise) হ’ল এনে এক ব্যৱস্থা য’ত ১৮ বছৰ আৰু তাতকৈ অধিক বয়সৰ প্ৰতিজন নাগৰিকে জাতি, ধৰ্ম, লিংগ বা আৰ্থিক অৱস্থা নিৰ্বিশেষে ভোট দিব পাৰে।

প্ৰশ্ন ৪। ভাৰতীয় সংসদ কাক লৈ গঠিত?

উত্তৰঃ ভাৰতীয় সংসদ তিনিটা অংশক লৈ গঠিত — লোকসভা (Lok Sabha), ৰাজ্যসভা (Rajya Sabha) আৰু ৰাষ্ট্ৰপতি (President of India)। এই তিনিওটা মিলি ভাৰতৰ সংসদ গঠিত হয়।

প্ৰশ্ন ৫। লোকসভাক ‘জনপ্ৰতিনিধিসভা’ কিয় বোলা হয়?

উত্তৰঃ লোকসভাৰ সদস্যসকলক জনগণে প্ৰত্যক্ষভাৱে নিৰ্বাচন কৰে। ভাৰতৰ বিভিন্ন নিৰ্বাচন সমষ্টিৰ পৰা সংখ্যাগৰিষ্ঠ ভোটত বিজয়ী প্ৰাৰ্থীসকলে লোকসভালৈ নিৰ্বাচিত হয়। কাৰণ ইয়াৰ সদস্যসকল জনগণৰ প্ৰত্যক্ষ প্ৰতিনিধি, সেয়েহে ইয়াক ‘জনপ্ৰতিনিধিসভা’ বোলে।

প্ৰশ্ন ৬। লোকসভাত মুঠ কিমানগৰাকী সদস্য থাকে?

উত্তৰঃ লোকসভাত সৰ্বাধিক ৫৪৩ গৰাকী নিৰ্বাচিত সদস্য থাকে। এই সদস্যসকল সমগ্ৰ ভাৰতৰ বিভিন্ন সংসদীয় সমষ্টিৰ পৰা প্ৰত্যক্ষ নিৰ্বাচনৰ মাধ্যমত নিৰ্বাচিত হয়।

প্ৰশ্ন ৭। ৰাজ্যসভাক ‘স্থায়ী সদন’ কিয় বোলে?

উত্তৰঃ লোকসভাৰ দৰে ৰাজ্যসভা কেতিয়াও সম্পূৰ্ণৰূপে ভংগ নহয়। প্ৰতি দুই বছৰে ৰাজ্যসভাৰ মুঠ সদস্যৰ এক-তৃতীয়াংশ অৱসৰ লয় আৰু নতুন সদস্যসকলে তেওঁলোকৰ স্থান পূৰণ কৰে। এইদৰে সদনখন সদায় চলি থাকে বাবে ইয়াক ‘স্থায়ী সদন’ বোলা হয়।

প্ৰশ্ন ৮। ৰাজ্যসভাত মুঠ কিমানগৰাকী সদস্য থাকে?

উত্তৰঃ ৰাজ্যসভাত সৰ্বাধিক ২৪৫ গৰাকী সদস্য থাকে। ইয়াৰ মাজৰ ২৩৩ গৰাকী ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰশাসিত অঞ্চলৰ বিধানসভাৰ সদস্যসকলৰ দ্বাৰা পৰোক্ষভাৱে নিৰ্বাচিত হয় আৰু বাকী ১২ গৰাকীক ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে সাহিত্য, বিজ্ঞান, শিল্প বা সমাজসেৱাত বিশেষ অৱদান থকা বিশিষ্ট ব্যক্তিসকলৰ মাজৰ পৰা মনোনীত কৰে।

প্ৰশ্ন ৯। প্ৰশ্নকাল (Question Hour) কি?

উত্তৰঃ সংসদৰ প্ৰতিটো অধিৱেশনৰ প্ৰথম এঘণ্টাক প্ৰশ্নকাল বোলা হয়। এই সময়ত সংসদ সদস্যসকলে বিভিন্ন মন্ত্ৰণালয় আৰু বিভাগৰ কাম-কাজ সম্পৰ্কে মন্ত্ৰীসকলক প্ৰশ্ন কৰিব পাৰে। এই ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে চৰকাৰৰ জবাবদিহিতা নিশ্চিত হয়।

প্ৰশ্ন ১০। অনাস্থা প্ৰস্তাৱ (No-Confidence Motion) কি?

উত্তৰঃ অনাস্থা প্ৰস্তাৱ হ’ল এনে এক ব্যৱস্থা য’ত লোকসভাত বিৰোধী দলে চৰকাৰৰ বিৰুদ্ধে প্ৰস্তাৱ আনিব পাৰে। যদি চৰকাৰে লোকসভাত সংখ্যাগৰিষ্ঠতা হেৰুৱায়, তেন্তে প্ৰধানমন্ত্ৰীসহ সমগ্ৰ মন্ত্ৰীপৰিষদে পদত্যাগ কৰিবলগীয়া হয়।

প্ৰশ্ন ১১। বিৰোধী দলৰ ভূমিকা কি?

উত্তৰঃ যিসকল দল বা গোটে নিৰ্বাচনত সংখ্যাগৰিষ্ঠতা লাভ নকৰে আৰু চৰকাৰত অন্তৰ্ভুক্ত নহয়, তেওঁলোকেই বিৰোধী দল গঠন কৰে। বিৰোধী দলে সংসদত চৰকাৰৰ নীতি-সিদ্ধান্তৰ সমালোচনা কৰে, ভুল-ত্ৰুটি ধৰাই দিয়ে আৰু বিকল্প প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়। এই ভূমিকা গণতন্ত্ৰৰ বাবে অপৰিহাৰ্য।

প্ৰশ্ন ১২। জোঁটবদ্ধ চৰকাৰ (Coalition Government) কেতিয়া গঠিত হয়?

উত্তৰঃ যেতিয়া কোনো এটা দলেই লোকসভাত একক সংখ্যাগৰিষ্ঠতা লাভ নকৰে, তেতিয়া একাধিক দল মিলি জোঁট বান্ধি একগোট চৰকাৰ গঠন কৰে। এনে চৰকাৰকে জোঁটবদ্ধ চৰকাৰ বোলে।

প্ৰশ্ন ১৩। সংসদত অনুসূচিত জাতি আৰু অনুসূচিত জনজাতিৰ বাবে আসন সংৰক্ষণৰ উদ্দেশ্য কি?

উত্তৰঃ ভাৰতৰ সমাজত ঐতিহাসিকভাৱে অনুসূচিত জাতি আৰু অনুসূচিত জনজাতিসকল বঞ্চনা আৰু বৈষম্যৰ চিকাৰ হৈছিল। তেওঁলোকৰ সমানুপাতিক প্ৰতিনিধিত্ব নিশ্চিত কৰিবলৈ লোকসভাত তেওঁলোকৰ জনসংখ্যাৰ অনুপাতত আসন সংৰক্ষণ কৰা হৈছে।

প্ৰশ্ন ১৪। ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় আন্দোলনে সৰ্বজনীন ভোটাধিকাৰক কিয় সমৰ্থন কৰিছিল?

উত্তৰঃ ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় আন্দোলনৰ নেতাসকলে বিশ্বাস কৰিছিল যে স্বাধীন ভাৰতত সকলো নাগৰিকে সমান অধিকাৰ পাব লাগে। তেওঁলোকে অনুভৱ কৰিছিল যে ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক শাসনত ভাৰতীয়সকলে শাসনত অংশ লোৱাৰ সুযোগ পোৱা নাছিল। সেয়েহে স্বাধীনতাৰ পিছত জাতি, ধৰ্ম, লিংগ বা সম্পদ নিৰ্বিশেষে প্ৰতিজন প্ৰাপ্তবয়স্ক নাগৰিকক ভোটাধিকাৰ দিয়াৰ দাবী কৰা হৈছিল।

প্ৰশ্ন ১৫। সংসদৰ কাম কি?

উত্তৰঃ সংসদৰ প্ৰধান কামসমূহ হ’ল — (১) আইন প্ৰণয়ন কৰা, (২) চৰকাৰক নিয়ন্ত্ৰণ কৰা, (৩) বাজেট পৰীক্ষা আৰু অনুমোদন কৰা, (৪) ৰাষ্ট্ৰীয় বিষয়ত আলোচনাৰ মঞ্চ প্ৰদান কৰা, আৰু (৫) সংবিধান সংশোধন কৰা।

---

দীঘল প্ৰশ্নোত্তৰ

প্ৰশ্ন ১। ভাৰতত সংসদ কিয় প্ৰয়োজন? বিস্তাৰিতভাৱে লিখা।

উত্তৰঃ ভাৰতত সংসদ প্ৰয়োজনৰ কেইবাটাও কাৰণ আছে।

প্ৰথমতঃ, ভাৰত এখন বৃহৎ দেশ। ১৩০ কোটিৰো অধিক জনসংখ্যাৰ এই দেশত প্ৰতিজন নাগৰিকে প্ৰতিটো চৰকাৰী সিদ্ধান্তত প্ৰত্যক্ষভাৱে অংশ লোৱা সম্ভৱ নহয়। গতিকে নাগৰিকসকলে নিৰ্বাচনৰ মাধ্যমত নিজৰ প্ৰতিনিধি বাছি লয়। এই নিৰ্বাচিত প্ৰতিনিধিসকল সংসদত একত্ৰিত হৈ জনগণৰ হৈ সিদ্ধান্ত লয়।

দ্বিতীয়তঃ, সংসদেই হ’ল চৰকাৰৰ জবাবদিহিতা নিশ্চিত কৰাৰ মূল মঞ্চ। প্ৰশ্নকাল আৰু অনাস্থা প্ৰস্তাৱৰ মাধ্যমত সংসদে চৰকাৰক দায়বদ্ধ কৰি ৰাখে।

তৃতীয়তঃ, কোনো নতুন আইন প্ৰণয়নৰ বা পুৰণা আইন সংশোধনৰ বাবে সংসদৰ অনুমোদন অপৰিহাৰ্য। জনগণৰ প্ৰতিনিধিসকলৰ অনুমোদন অবিহনে কোনো আইন কাৰ্যকৰী হ’ব নোৱাৰে।

চতুৰ্থতঃ, ৰাষ্ট্ৰীয় বাজেট সংসদতহে পাছ হয়। চৰকাৰৰ ৰাজহ আৰু ব্যয়ৰ হিচাপ সংসদে অনুমোদন কৰাৰ পিছতহে কাৰ্যকৰী হয়।

পঞ্চমতঃ, সংসদ বিভিন্ন মতামত আৰু দৃষ্টিভংগীৰ আলোচনাৰ মঞ্চ। শাসক দল আৰু বিৰোধী দলৰ মাজত আলোচনা-বিতৰ্কৰ মাধ্যমত ৰাষ্ট্ৰৰ সৰ্বোত্তম সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰা সম্ভৱ হয়।

প্ৰশ্ন ২। লোকসভা আৰু ৰাজ্যসভাৰ মাজৰ মূল পাৰ্থক্যসমূহ আলোচনা কৰা।

উত্তৰঃ লোকসভা আৰু ৰাজ্যসভা উভয়েই ভাৰতীয় সংসদৰ অংশ। কিন্তু দুয়োটাৰ মাজত বহু পাৰ্থক্য আছে।

লোকসভা হ’ল সংসদৰ নিম্নকক্ষ আৰু ৰাজ্যসভা হ’ল উচ্চকক্ষ। লোকসভাৰ সদস্যসকলক জনগণে প্ৰত্যক্ষভাৱে নিৰ্বাচন কৰে, কিন্তু ৰাজ্যসভাৰ সদস্যসকলক ৰাজ্য বিধানসভাৰ সদস্যসকলে পৰোক্ষভাৱে নিৰ্বাচন কৰে।

লোকসভাৰ সৰ্বাধিক সদস্য সংখ্যা ৫৪৩ আৰু ৰাজ্যসভাৰ সৰ্বাধিক সদস্য সংখ্যা ২৪৫। লোকসভাৰ কাৰ্যকাল ৫ বছৰ আৰু ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে ইয়াক মাজতে ভংগ কৰিব পাৰে। কিন্তু ৰাজ্যসভা স্থায়ী সদন — ইয়াক ভংগ কৰিব নোৱাৰি।

ক্ষমতাৰ ফালৰ পৰা লোকসভা অধিক শক্তিশালী। অৰ্থবিল কেৱল লোকসভাতহে উত্থাপন কৰিব পাৰি। অনাস্থা প্ৰস্তাৱ কেৱল লোকসভাতহে আনিব পাৰি। প্ৰধানমন্ত্ৰী আৰু মন্ত্ৰীপৰিষদ লোকসভাৰ প্ৰতিহে দায়বদ্ধ। ৰাজ্যসভাই ৰাজ্যসমূহৰ স্বাৰ্থ সুৰক্ষিত কৰে আৰু লোকসভাৰ বিলসমূহ পুনৰ পৰীক্ষা কৰে।

প্ৰশ্ন ৩। সংসদৰ কাৰ্যাৱলীসমূহ বিস্তাৰিতভাৱে আলোচনা কৰা।

উত্তৰঃ সংসদে কেইবাটাও গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰ্য সম্পাদন কৰে।

(১) আইন প্ৰণয়ন: সংসদ হ’ল ভাৰতৰ সৰ্বোচ্চ আইন প্ৰণয়নকাৰী সংস্থা। দেশৰ নাগৰিকৰ জীৱনৰ বিভিন্ন দিশ নিয়ন্ত্ৰণ কৰা আইনসমূহ সংসদতহে প্ৰণীত হয়। সংসদত বিল আলোচনা হয় আৰু উভয় সদনে পাছ কৰাৰ পিছত ৰাষ্ট্ৰপতিৰ অনুমোদনত আইনত পৰিণত হয়।

(২) চৰকাৰ নিৰ্বাচন আৰু নিয়ন্ত্ৰণ: লোকসভাত সংখ্যাগৰিষ্ঠ দলৰ নেতা প্ৰধানমন্ত্ৰী হন আৰু তেওঁ মন্ত্ৰীপৰিষদ গঠন কৰেন। প্ৰধানমন্ত্ৰী আৰু মন্ত্ৰীপৰিষদ লোকসভাৰ প্ৰতি দায়বদ্ধ।

(৩) বাজেট অনুমোদন: চৰকাৰে প্ৰতি বছৰে সংসদত বাজেট উপস্থাপন কৰে। সংসদৰ অনুমোদন নোপোৱাকৈ চৰকাৰে কোনো ব্যয় কৰিব নোৱাৰে।

(৪) আলোচনা-বিতৰ্কৰ মঞ্চ: ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তৰ্জাতিক বিষয়ত সংসদত বিতৰ্ক হয়। বিভিন্ন দলৰ সংসদ সদস্যসকলে নিজৰ মতামত প্ৰকাশ কৰিব পাৰে।

(৫) সংবিধান সংশোধন: সংবিধানৰ কোনো ধাৰা পৰিৱৰ্তন বা সংশোধন কৰিবলৈ হ’লে সংসদৰ বিশেষ সংখ্যাগৰিষ্ঠতাৰ অনুমোদন লাগে।

(৬) চৰকাৰৰ জবাবদিহিতা: প্ৰশ্নকালৰ জৰিয়তে সংসদ সদস্যসকলে মন্ত্ৰীসকলক বিভিন্ন বিষয়ত প্ৰশ্ন কৰিব পাৰে। অনাস্থা প্ৰস্তাৱৰ মাধ্যমত চৰকাৰক পদচ্যুত কৰাৰ সুযোগো সংসদৰ হাতত থাকে।

প্ৰশ্ন ৪। ৰাষ্ট্ৰীয় আন্দোলনে কেনেদৰে সংসদীয় ব্যৱস্থাৰ দাবী কৰিছিল?

উত্তৰঃ ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক শাসনকালত ভাৰতীয়সকল শাসন-প্ৰক্ৰিয়াত অংশগ্ৰহণৰ সুযোগৰ পৰা বঞ্চিত আছিল। ব্ৰিটিছ চৰকাৰে ভাৰতীয়সকলৰ মত-মতামত নোলোৱাকৈ নিজৰ ইচ্ছা অনুযায়ী শাসন চলাইছিল আৰু ভাৰতীয়সকলৰ স্বাৰ্থৰ পৰিৱৰ্তে ব্ৰিটিছ স্বাৰ্থকহে প্ৰাধান্য দিছিল।

ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় কংগ্ৰেছ আৰু অন্যান্য সংগঠনে ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ কাষত ভাৰতীয়সকলৰ বাবে প্ৰতিনিধিত্বমূলক চৰকাৰৰ দাবী কৰিছিল। স্বাধীনতা আন্দোলনৰ নেতাসকলে বিশ্বাস কৰিছিল যে স্বাধীন ভাৰতত এনে এক শাসন থাকিব য’ত প্ৰতিজন নাগৰিকৰ ভোটৰ সমান মূল্য থাকিব আৰু সকলো সম্প্ৰদায়ৰ প্ৰতিনিধিত্ব থাকিব।

স্বাধীনতাৰ পিছত ভাৰতৰ সংবিধানত সৰ্বজনীন প্ৰাপ্তবয়স্ক ভোটাধিকাৰ আৰু সংসদীয় গণতন্ত্ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰি ৰাষ্ট্ৰীয় আন্দোলনৰ স্বপ্ন পূৰণ কৰা হ’ল।

---

শূন্যস্থান পূৰণ কৰা

প্ৰশ্ন ১। ভাৰতীয় সংসদ _________, _________ আৰু _________ ক লৈ গঠিত।

উত্তৰঃ লোকসভা, ৰাজ্যসভা আৰু ৰাষ্ট্ৰপতি।

প্ৰশ্ন ২। সৰ্বজনীন প্ৰাপ্তবয়স্ক ভোটাধিকাৰত _________ বছৰ আৰু তাতকৈ অধিক বয়সৰ নাগৰিকে ভোট দিব পাৰে।

উত্তৰঃ ১৮।

প্ৰশ্ন ৩। লোকসভাত সৰ্বাধিক _________ গৰাকী নিৰ্বাচিত সদস্য থাকে।

উত্তৰঃ ৫৪৩।

প্ৰশ্ন ৪। ৰাজ্যসভাৰ সভাপতিত্ব কৰেন ভাৰতৰ _________।

উত্তৰঃ উপৰাষ্ট্ৰপতি।

প্ৰশ্ন ৫। লোকসভাৰ সভাপতিত্ব কৰে _________।

উত্তৰঃ অধ্যক্ষ (Speaker)।

প্ৰশ্ন ৬। সংসদ অধিৱেশনৰ প্ৰথম এঘণ্টাক _________ বোলে।

উত্তৰঃ প্ৰশ্নকাল (Question Hour)।

প্ৰশ্ন ৭। লোকসভাৰ কাৰ্যকাল _________ বছৰ।

উত্তৰঃ ৫।

প্ৰশ্ন ৮। ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে ৰাজ্যসভালৈ বিশিষ্ট ব্যক্তিসকলৰ মাজৰ পৰা _________ গৰাকী সদস্য মনোনীত কৰে।

উত্তৰঃ ১২।

---

শুদ্ধ নে অশুদ্ধ

প্ৰশ্ন ১। ভাৰতত ১৮ বছৰৰ অধিক বয়সৰ সকলো নাগৰিকে ভোট দিব পাৰে।

উত্তৰঃ শুদ্ধ। সৰ্বজনীন প্ৰাপ্তবয়স্ক ভোটাধিকাৰৰ অধীনত ১৮ বছৰ আৰু তাতকৈ অধিক বয়সৰ সকলো নাগৰিকে ভোট দিব পাৰে।

প্ৰশ্ন ২। ৰাজ্যসভা লোকসভাতকৈ অধিক ক্ষমতাশালী।

উত্তৰঃ অশুদ্ধ। লোকসভা ৰাজ্যসভাতকৈ অধিক ক্ষমতাশালী। অৰ্থবিল আৰু অনাস্থা প্ৰস্তাৱ কেৱল লোকসভাতহে উত্থাপন হয়।

প্ৰশ্ন ৩। ৰাজ্যসভাক স্থায়ী সদন বোলা হয় কাৰণ ইয়াক কেতিয়াও ভংগ কৰিব নোৱাৰি।

উত্তৰঃ শুদ্ধ। ৰাজ্যসভা কেতিয়াও সম্পূৰ্ণৰূপে ভংগ নহয়; প্ৰতি দুই বছৰে এক-তৃতীয়াংশ সদস্য অৱসৰ লয় আৰু নতুন সদস্যই তেওঁলোকৰ স্থান লয়।

প্ৰশ্ন ৪। প্ৰধানমন্ত্ৰী ৰাজ্যসভাৰ প্ৰতি দায়বদ্ধ।

উত্তৰঃ অশুদ্ধ। প্ৰধানমন্ত্ৰী আৰু মন্ত্ৰীপৰিষদ লোকসভাৰ প্ৰতি দায়বদ্ধ। লোকসভাত সংখ্যাগৰিষ্ঠতা হেৰুৱালে চৰকাৰে পদত্যাগ কৰিবলগীয়া হয়।

প্ৰশ্ন ৫। বিৰোধী দল গণতন্ত্ৰত অপ্ৰয়োজনীয়।

উত্তৰঃ অশুদ্ধ। বিৰোধী দল গণতন্ত্ৰৰ বাবে অপৰিহাৰ্য। বিৰোধী দলে চৰকাৰৰ ভুল-ত্ৰুটি ধৰাই দিয়ে আৰু জনগণৰ প্ৰতি চৰকাৰৰ দায়বদ্ধতা নিশ্চিত কৰে।

প্ৰশ্ন ৬। লোকসভাৰ সদস্যসকল ৰাজ্য বিধানসভাৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত হয়।

উত্তৰঃ অশুদ্ধ। লোকসভাৰ সদস্যসকল দেশৰ সকলো নাগৰিকে প্ৰত্যক্ষভাৱে নিৰ্বাচন কৰে। ৰাজ্য বিধানসভাৰ দ্বাৰা ৰাজ্যসভাৰ সদস্য নিৰ্বাচিত হয়।

---

মিলোৱা

‘ক’ স্তম্ভ	‘খ’ স্তম্ভ
(১) লোকসভা	(ক) স্থায়ী সদন
(২) ৰাজ্যসভা	(খ) উপৰাষ্ট্ৰপতি
(৩) প্ৰশ্নকাল	(গ) জনপ্ৰতিনিধিসভা
(৪) ৰাজ্যসভাৰ সভাপতি	(ঘ) চৰকাৰৰ জবাবদিহিতা
(৫) অনাস্থা প্ৰস্তাৱ	(ঙ) চৰকাৰ পতন

উত্তৰঃ (১)–(গ), (২)–(ক), (৩)–(ঘ), (৪)–(খ), (৫)–(ঙ)।