সাৰাংশ: ভাৰতীয় সংবিধান হৈছে দেশৰ সৰ্বোচ্চ আইন যি ৰাষ্ট্ৰ পৰিচালনাৰ মূল নিয়ম-কানুন নিৰ্ধাৰণ কৰে। সংবিধান সভাই ১৯৪৬ চনৰ পৰা ১৯৪৯ চনলৈ ২ বছৰ ১১ মাহ ১৮ দিনত এই সংবিধানখন প্ৰস্তুত কৰে। ১৯৪৯ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত ইয়াক গৃহীত কৰা হয় আৰু ১৯৫০ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত কাৰ্যকৰী হয়। ভাৰতীয় সংবিধানৰ মূল বৈশিষ্ট্যসমূহ হৈছে যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় ব্যৱস্থা, সংসদীয় গণতন্ত্ৰ, ক্ষমতাৰ পৃথকীকৰণ, মৌলিক অধিকাৰ, ৰাষ্ট্ৰ পৰিচালনাৰ নিৰ্দেশাত্মক নীতি আৰু ধৰ্মনিৰপেক্ষতা।

Summary: The Indian Constitution is the supreme law of India, laying down the fundamental rules for governance. The Constituent Assembly drafted it over 2 years, 11 months, and 18 days (1946–1949). It was adopted on 26 November 1949 and came into force on 26 January 1950, celebrated as Republic Day. Key features include Federalism, Parliamentary Government, Separation of Powers, Fundamental Rights, Directive Principles of State Policy, and Secularism. Dr. B.R. Ambedkar, as chairman of the Drafting Committee, played a pivotal role in shaping the Constitution, ensuring equality and justice for all citizens regardless of religion, caste, or gender.

---

চমু প্ৰশ্নোত্তৰ

প্ৰশ্ন ১। সংবিধান বুলিলে কি বুজা?

উত্তৰঃ ৰাষ্ট্ৰ পৰিচালনাৰ নিয়ম-নীতি আৰু আইন-কানুনসমূহক সামগ্ৰিকভাৱে সংবিধান বুলি কোৱা হয়। ই হৈছে এখন দেশৰ সৰ্বোচ্চ আইন যি চৰকাৰৰ গঠন, ক্ষমতা আৰু নাগৰিকৰ অধিকাৰ নির্ধাৰণ কৰে।

প্ৰশ্ন ২। ভাৰতীয় সংবিধান কোনে প্ৰস্তুত কৰিছিল?

উত্তৰঃ ভাৰতীয় সংবিধান সংবিধান সভাই (Constituent Assembly) প্ৰস্তুত কৰিছিল। সংবিধান সভাৰ খচৰা কমিটিৰ সভাপতি আছিল ড° বি. আৰ. আম্বেদকাৰ। সংবিধান সভাৰ সভাপতি আছিল ড° ৰাজেন্দ্ৰ প্ৰসাদ।

প্ৰশ্ন ৩। ভাৰতীয় সংবিধানখন কেতিয়া গৃহীত হৈছিল আৰু কেতিয়াৰ পৰা কাৰ্যকৰী হৈছিল?

উত্তৰঃ ভাৰতীয় সংবিধানখন ১৯৪৯ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰ তাৰিখে গৃহীত হৈছিল আৰু ১৯৫০ চনৰ ২৬ জানুৱাৰী তাৰিখৰ পৰা সম্পূৰ্ণৰূপে কাৰ্যকৰী হৈছিল। এই দিনটোক প্ৰজাতন্ত্ৰ দিৱস (Republic Day) হিচাপে পালন কৰা হয়।

প্ৰশ্ন ৪। ভাৰতীয় সংবিধান ৰচনা কৰিবলৈ কিমান সময় লাগিছিল?

উত্তৰঃ ভাৰতীয় সংবিধান ৰচনা কৰিবলৈ ২ বছৰ ১১ মাহ ১৮ দিন সময় লাগিছিল। সংবিধান সভাৰ প্ৰথম অধিৱেশন ১৯৪৬ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত বহিছিল।

প্ৰশ্ন ৫। সংবিধান সভাৰ খচৰা কমিটি কেতিয়া গঠন কৰা হৈছিল?

উত্তৰঃ সংবিধান সভাৰ খচৰা কমিটি ১৯৪৭ চনৰ ২৯ আগষ্ট তাৰিখে গঠন কৰা হৈছিল। ড° বি. আৰ. আম্বেদকাৰ এই কমিটিৰ সভাপতি আছিল।

প্ৰশ্ন ৬। ভাৰতীয় সংবিধানত কিমানটা অনুচ্ছেদ আছে?

উত্তৰঃ ভাৰতীয় সংবিধানত মূলতঃ ৩৯৫ টা অনুচ্ছেদ, ২২ টা অধ্যায় আৰু ৮ টা অনুসূচী আছিল। বৰ্তমান সংশোধনৰ মাধ্যমত ইয়াত ১২ টা অনুসূচী অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।

প্ৰশ্ন ৭। যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় ব্যৱস্থা (Federalism) মানে কি?

উত্তৰঃ যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় ব্যৱস্থা মানে দেশত একাধিক স্তৰৰ চৰকাৰ থকা। ভাৰতত কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰ আৰু ৰাজ্যিক চৰকাৰ দুয়োটা স্বতন্ত্ৰভাৱে কাম কৰে। ক্ষমতাসমূহ কেন্দ্ৰীয় তালিকা, ৰাজ্যিক তালিকা আৰু সমবৰ্তী তালিকাত ভাগ কৰা হৈছে।

প্ৰশ্ন ৮। ক্ষমতাৰ পৃথকীকৰণ (Separation of Powers) বুলিলে কি বুজা?

উত্তৰঃ চৰকাৰৰ তিনিটা প্ৰধান বিভাগ — বিধানমণ্ডল (Legislature), কাৰ্যপালিকা (Executive) আৰু ন্যায়পালিকা (Judiciary) — ৰ মাজত ক্ষমতা ভাগ কৰি দিয়াটোকে ক্ষমতাৰ পৃথকীকৰণ বোলে। এই ব্যৱস্থাই এটা বিভাগে আনটোৰ ওপৰত অত্যাধিক নিয়ন্ত্ৰণ ৰখাত বাধা দিয়ে।

প্ৰশ্ন ৯। ধৰ্মনিৰপেক্ষ ৰাষ্ট্ৰ (Secular State) মানে কি?

উত্তৰঃ ধৰ্মনিৰপেক্ষ ৰাষ্ট্ৰ মানে এনে এখন ৰাষ্ট্ৰ যি কোনো এটা বিশেষ ধৰ্মক ৰাষ্ট্ৰীয় ধৰ্ম হিচাপে স্বীকৃতি নিদিয়ে। ভাৰতত সকলো নাগৰিকে নিজৰ পচন্দৰ ধৰ্ম পালন কৰাৰ অধিকাৰ পায় আৰু চৰকাৰে সকলো ধৰ্মক সমানভাৱে মৰ্যাদা দিয়ে।

প্ৰশ্ন ১০। সাৰ্বজনীন প্ৰাপ্তবয়স্ক মতাধিকাৰ (Universal Adult Franchise) মানে কি?

উত্তৰঃ সাৰ্বজনীন প্ৰাপ্তবয়স্ক মতাধিকাৰ মানে দেশৰ ১৮ বছৰ বা তাতোধিক বয়সৰ সকলো নাগৰিকক জাতি, বৰ্ণ, ধৰ্ম, লিংগ বা অৰ্থনৈতিক স্থিতি নিৰ্বিশেষে ভোট দিয়াৰ অধিকাৰ প্ৰদান কৰা।

প্ৰশ্ন ১১। মৌলিক অধিকাৰ (Fundamental Rights) কাক বোলে?

উত্তৰঃ নাগৰিকসকলৰ প্ৰতিভা আৰু ব্যক্তিত্ব বিকাশ কৰিবলৈ সংবিধানে যিবিলাক অধিকাৰ প্ৰদান কৰিছে সেই অধিকাৰসমূহক মৌলিক অধিকাৰ বোলা হয়। এই অধিকাৰসমূহ সংবিধানৰ ১৮ নং ৰ পৰা ৩৫ নং অনুচ্ছেদত উল্লেখ আছে।

প্ৰশ্ন ১২। ৰাষ্ট্ৰ পৰিচালনাৰ নিৰ্দেশাত্মক নীতি (Directive Principles of State Policy) মানে কি?

উত্তৰঃ ৰাষ্ট্ৰ পৰিচালনাৰ নিৰ্দেশাত্মক নীতি হৈছে চৰকাৰক সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক ন্যায় নিশ্চিত কৰিবলৈ দিয়া কিছু নিৰ্দেশনা। এইবোৰ আদালতত বলৱৎযোগ্য নহয় যদিও চৰকাৰৰ নীতি প্ৰণয়নত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।

প্ৰশ্ন ১৩। সংবিধান সংশোধন (Constitutional Amendment) মানে কি?

উত্তৰঃ সংবিধানত পৰিবৰ্তন আনিবলৈ যি প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰণ কৰা হয় তাক সংবিধান সংশোধন বোলে। ভাৰতীয় সংবিধান নমনীয় আৰু অনমনীয় দুয়োটাৰে সংমিশ্ৰণ — কিছুমান অনুচ্ছেদ সহজে সংশোধন কৰিব পাৰি, আৰু কিছুমানৰ বাবে বিশেষ সংখ্যাগৰিষ্ঠতাৰ প্ৰয়োজন।

প্ৰশ্ন ১৪। নেপালৰ সংবিধান সম্পৰ্কে চমুকৈ লিখা।

উত্তৰঃ নেপালত ১৯৯০ চনত গণতন্ত্ৰ স্থাপিত হৈছিল আৰু এখন সংবিধান প্ৰণয়ন হৈছিল। সেই সংবিধানত ৰজাৰ হাতত কাৰ্যপালিকাৰ সকলো ক্ষমতা আছিল। ২০০৭ চনৰ অন্তৱৰ্তীকালীন সংবিধানে এই ক্ষমতা মন্ত্ৰী পৰিষদলৈ হস্তান্তৰ কৰিলে। ২০০৮ চনত নেপালত সম্পূৰ্ণ গণতন্ত্ৰ প্ৰতিষ্ঠিত হয়।

---

দীঘল প্ৰশ্নোত্তৰ

প্ৰশ্ন ১। গণতান্ত্ৰিক ৰাষ্ট্ৰৰ বাবে সংবিধান কিয় প্ৰয়োজন?

উত্তৰঃ গণতান্ত্ৰিক ৰাষ্ট্ৰৰ বাবে সংবিধান অপৰিহাৰ্য কাৰণ:

• ক্ষমতাৰ অপব্যৱহাৰ ৰোধ: নিৰ্বাচিত প্ৰতিনিধিসকলে যাতে ক্ষমতাৰ অপব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰে তাৰ বাবে সংবিধানে সীমাবদ্ধতা নির্ধাৰণ কৰে।
• সংখ্যালঘুৰ সুৰক্ষা: সংখ্যাগৰিষ্ঠৰ সিদ্ধান্তে যাতে সংখ্যালঘু গোটৰ বিৰুদ্ধে নাযায় তাৰ নিশ্চয়তা দিয়ে।
• মৌলিক অধিকাৰ নিশ্চিতকৰণ: সকলো নাগৰিকৰ সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক অধিকাৰ সংবিধানে নিশ্চিত কৰে।
• ৰাষ্ট্ৰৰ আদৰ্শ নির্ধাৰণ: ৰাষ্ট্ৰৰ লক্ষ্য আৰু মূল্যবোধ সংবিধানত লিপিবদ্ধ থাকে যি চৰকাৰক পথ দেখুৱায়।
• সমন্বয় সাধন: সমাজৰ বিভিন্ন শ্ৰেণী, ধৰ্ম আৰু ভাষিক গোষ্ঠীৰ মাজত সমন্বয় সাধন কৰে।

প্ৰশ্ন ২। ভাৰতীয় সংবিধানৰ মূল বৈশিষ্ট্যসমূহ বৰ্ণনা কৰা।

উত্তৰঃ ভাৰতীয় সংবিধানৰ মূল বৈশিষ্ট্যসমূহ হৈছে:

• যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় ব্যৱস্থা (Federalism): দেশত কেন্দ্ৰীয় আৰু ৰাজ্যিক দুই স্তৰৰ চৰকাৰ আছে। ক্ষমতাসমূহ কেন্দ্ৰীয়, ৰাজ্যিক আৰু উমৈহতীয়া তালিকাত ভাগ কৰা হৈছে।
• সংসদীয় চৰকাৰ (Parliamentary Government): নাগৰিকে নিৰ্বাচনৰ মাধ্যমত প্ৰতিনিধি বাছনি কৰে। সাৰ্বজনীন প্ৰাপ্তবয়স্ক মতাধিকাৰৰ নিশ্চয়তা দিয়া হৈছে।
• ক্ষমতাৰ পৃথকীকৰণ (Separation of Powers): বিধানমণ্ডল, কাৰ্যপালিকা আৰু ন্যায়পালিকাৰ মাজত ক্ষমতা ভাগ কৰা হৈছে।
• মৌলিক অধিকাৰ (Fundamental Rights): সকলো নাগৰিকক ছয়টা মৌলিক অধিকাৰ দিয়া হৈছে।
• ৰাষ্ট্ৰ পৰিচালনাৰ নিৰ্দেশাত্মক নীতি: সামাজিক ন্যায় নিশ্চিত কৰিবলৈ চৰকাৰক নির্দেশনা দিয়া হৈছে।
• ধৰ্মনিৰপেক্ষতা (Secularism): ৰাষ্ট্ৰৰ কোনো চৰকাৰী ধৰ্ম নাই; সকলো ধৰ্মক সমানভাৱে সন্মান কৰা হয়।

প্ৰশ্ন ৩। সংবিধান সভা কেনেকৈ গঠিত হৈছিল? ইয়াৰ কাম-কাজৰ বিষয়ে লিখা।

উত্তৰঃ ভাৰতৰ সংবিধান প্ৰণয়নৰ বাবে ১৯৪৬ চনত সংবিধান সভা গঠন কৰা হৈছিল। এই সভাত প্ৰায় ৩০০ জন সদস্য আছিল। সংবিধান সভাৰ সভাপতি আছিল ড° ৰাজেন্দ্ৰ প্ৰসাদ। ১৯৪৭ চনৰ ২৯ আগষ্টত খচৰা কমিটি গঠন কৰা হৈছিল আৰু ড° বি. আৰ. আম্বেদকাৰক ইয়াৰ সভাপতি নিযুক্ত কৰা হৈছিল। খচৰা কমিটিত অসমৰ প্ৰতিনিধি আছিল ছৈয়দ মহম্মদ চাদুল্লা। সংবিধান সভাই তিনি বছৰ ধৰি বিতৰ্ক আৰু আলোচনা কৰি ১৯৪৯ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত সংবিধান গৃহীত কৰে।

প্ৰশ্ন ৪। চৰকাৰৰ তিনিটা বিভাগৰ কাম-কাজ বৰ্ণনা কৰা।

উত্তৰঃ চৰকাৰৰ তিনিটা বিভাগ আৰু সেইবোৰৰ কাম-কাজ তলত দিয়া হৈছে:

• বিধানমণ্ডল (Legislature): এই বিভাগে আইন প্ৰণয়ন কৰে। নিৰ্বাচিত জনপ্ৰতিনিধিসকলে সংসদ আৰু বিধানসভাত বহি আইন তৈয়াৰ কৰে। ভাৰতৰ সংসদত লোকসভা আৰু ৰাজ্যসভা আছে।
• কাৰ্যপালিকা (Executive): এই বিভাগে বিধানমণ্ডলে প্ৰণয়ন কৰা আইন কাৰ্যকৰী কৰে। ৰাষ্ট্ৰপতি, প্ৰধানমন্ত্ৰী আৰু মন্ত্ৰী পৰিষদ কাৰ্যপালিকাৰ অংশ।
• ন্যায়পালিকা (Judiciary): এই বিভাগে আইনৰ ব্যাখ্যা কৰে আৰু বিবাদৰ নিষ্পত্তি কৰে। উচ্চতম ন্যায়ালয়ে (Supreme Court) নাগৰিকৰ মৌলিক অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰে।

প্ৰশ্ন ৫। ভাৰতীয় সংবিধানৰ ছয়টা মৌলিক অধিকাৰ ব্যাখ্যা কৰা।

উত্তৰঃ ভাৰতীয় সংবিধানে নাগৰিকক তলত দিয়া ছয়টা মৌলিক অধিকাৰ প্ৰদান কৰিছে:

ক্ৰম	মৌলিক অধিকাৰ	বিৱৰণ
১	সমতাৰ অধিকাৰ (Right to Equality)	সকলো নাগৰিক আইনৰ দৃষ্টিত সমান। ধৰ্ম, বৰ্ণ, জাতি বা লিংগৰ ভিত্তিত কোনো বৈষম্য কৰা নহ’ব। অস্পৃশ্যতা নিষিদ্ধ।
২	স্বাধীনতাৰ অধিকাৰ (Right to Freedom)	বাক্ স্বাধীনতা, সংগঠন গঠনৰ অধিকাৰ, দেশৰ যিকোনো ঠাইত চলাচল কৰাৰ অধিকাৰ, যিকোনো পেছা গ্ৰহণৰ অধিকাৰ।
৩	শোষণৰ বিৰুদ্ধে অধিকাৰ (Right Against Exploitation)	মানৱ পাচাৰ, বলপূৰ্বক শ্ৰম আৰু ১৪ বছৰৰ তলৰ শিশু শ্ৰম নিষিদ্ধ।
৪	ধৰ্মীয় স্বাধীনতাৰ অধিকাৰ (Right to Freedom of Religion)	প্ৰত্যেক নাগৰিকে নিজৰ পচন্দৰ ধৰ্ম পালন, প্ৰচাৰ আৰু প্ৰসাৰ কৰিব পাৰে।
৫	সাংস্কৃতিক আৰু শিক্ষামূলক অধিকাৰ (Cultural and Educational Rights)	সকলো সংখ্যালঘু গোষ্ঠীয়ে নিজৰ ভাষা আৰু সংস্কৃতি ৰক্ষা কৰিব পাৰে আৰু নিজৰ শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান স্থাপন কৰিব পাৰে।
৬	সাংবিধানিক প্ৰতিকাৰৰ অধিকাৰ (Right to Constitutional Remedies)	মৌলিক অধিকাৰ হনন হ’লে নাগৰিকে আদালতৰ দ্বাৰস্থ হ’ব পাৰে। ড° আম্বেদকাৰে এই অধিকাৰক “সংবিধানৰ হৃদয়” বুলি অভিহিত কৰিছিল।

প্ৰশ্ন ৬। ড° বি. আৰ. আম্বেদকাৰৰ ভাৰতীয় সংবিধান প্ৰণয়নত অৱদান কি আছিল?

উত্তৰঃ ড° ভীমৰাও ৰামজী আম্বেদকাৰ ভাৰতীয় সংবিধানৰ মুখ্য স্থপতি। তেওঁক “ভাৰতীয় সংবিধানৰ পিতা” বুলি কোৱা হয়। তেওঁ সংবিধান সভাৰ খচৰা কমিটিৰ সভাপতি আছিল। তেওঁ মৌলিক অধিকাৰ, বিশেষকৈ সমতাৰ অধিকাৰ আৰু সাংবিধানিক প্ৰতিকাৰৰ অধিকাৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰাত মুখ্য ভূমিকা পালন কৰে। তেওঁ নিজে অনুসূচিত জাতিৰ সন্তান আছিল বাবে সমাজৰ নিম্নবৰ্গৰ লোকৰ অধিকাৰ নিশ্চিত কৰাত বিশেষ মনোযোগ দিছিল।

প্ৰশ্ন ৭। ৰাষ্ট্ৰ পৰিচালনাৰ নিৰ্দেশাত্মক নীতিৰ উদ্দেশ্যসমূহ কি কি?

উত্তৰঃ ৰাষ্ট্ৰ পৰিচালনাৰ নিৰ্দেশাত্মক নীতিৰ মূল উদ্দেশ্যসমূহ হৈছে:

• নাগৰিকৰ জীৱন-মান উন্নত কৰা।
• অৰ্থনৈতিক সমতা নিশ্চিত কৰা আৰু দৰিদ্ৰতা দূৰ কৰা।
• গ্ৰামাঞ্চলৰ উন্নয়ন আৰু পঞ্চায়তী ৰাজ ব্যৱস্থা প্ৰৱৰ্তন কৰা।
• শান্তিপূৰ্ণভাৱে বিবাদৰ নিষ্পত্তি কৰা।
• ৬ ৰ পৰা ১৪ বছৰ বয়সৰ সকলো শিশুক বিনামূলীয়া আৰু বাধ্যতামূলক শিক্ষা প্ৰদান কৰা।
• সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক সংস্কাৰ কাৰ্যকৰী কৰা।

---

শূন্যস্থান পূৰণ কৰা

প্ৰশ্ন ১। ভাৰতীয় সংবিধান __________ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীৰ পৰা কাৰ্যকৰী হয়।

উত্তৰঃ ১৯৫০

প্ৰশ্ন ২। সংবিধান সভাৰ খচৰা কমিটিৰ সভাপতি আছিল __________।

উত্তৰঃ ড° বি. আৰ. আম্বেদকাৰ

প্ৰশ্ন ৩। ভাৰতীয় সংবিধানত মূলতঃ __________ টা অনুচ্ছেদ আছে।

উত:তৰঃ ৩৯৫

প্ৰশ্ন ৪। ক্ষমতাসমূহ কেন্দ্ৰীয়, ৰাজ্যিক আৰু __________ তালিকাত ভাগ কৰা হৈছে।

উত্তৰঃ উমৈহতীয়া (সমবৰ্তী)

প্ৰশ্ন ৫। ভাৰত এখন __________ ৰাষ্ট্ৰ।

উত্তৰঃ ধৰ্মনিৰপেক্ষ

প্ৰশ্ন ৬। সংবিধান সভাৰ খচৰা কমিটিত অসমৰ সদস্যজন আছিল __________।

উত্তৰঃ ছৈয়দ মহম্মদ চাদুল্লা

প্ৰশ্ন ৭। মৌলিক অধিকাৰসমূহ সংবিধানৰ __________ নং ৰ পৰা __________ নং অনুচ্ছেদত আছে।

উত্তৰঃ ১৮, ৩৫

প্ৰশ্ন ৮। ৪২ তম সংশোধনৰ মাধ্যমত প্ৰস্তাৱনাত __________ শব্দটো সংযোগ কৰা হৈছিল।

উত্তৰঃ সমাজবাদী

---

শুদ্ধ নে অশুদ্ধ

প্ৰশ্ন ১। ভাৰতীয় সংবিধান ১৯৫০ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত গৃহীত হৈছিল।

উত্তৰঃ অশুদ্ধ। সংবিধান ১৯৪৯ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত গৃহীত হৈছিল আৰু ১৯৫০ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত কাৰ্যকৰী হৈছিল।

প্ৰশ্ন ২। ড° বি. আৰ. আম্বেদকাৰক “ভাৰতীয় সংবিধানৰ পিতা” বুলি কোৱা হয়।

উত্তৰঃ শুদ্ধ।

প্ৰশ্ন ৩। ভাৰত এখন ধৰ্মীয় ৰাষ্ট্ৰ।

উত্তৰঃ অশুদ্ধ। ভাৰত এখন ধৰ্মনিৰপেক্ষ ৰাষ্ট্ৰ।

প্ৰশ্ন ৪। সংবিধান সভাৰ সভাপতি আছিল ড° ৰাজেন্দ্ৰ প্ৰসাদ।

উত্তৰঃ শুদ্ধ।

প্ৰশ্ন ৫। মৌলিক অধিকাৰ মুঠ সাতটা।

উত্তৰঃ অশুদ্ধ। বৰ্তমান মৌলিক অধিকাৰ মুঠ ছয়টা। (১৯৭৮ চনত সম্পত্তিৰ অধিকাৰ মৌলিক অধিকাৰৰ তালিকাৰ পৰা বাদ দিয়া হয়।)

প্ৰশ্ন ৬। ভাৰতীয় সংবিধান এখন লিখিত সংবিধান।

উত্তৰঃ শুদ্ধ।

প্ৰশ্ন ৭। যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় ব্যৱস্থাত মাত্ৰ এটা স্তৰৰ চৰকাৰ থাকে।

উত্তৰঃ অশুদ্ধ। যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় ব্যৱস্থাত একাধিক স্তৰৰ চৰকাৰ থাকে।

---

মিলোৱা

“ক” অংশ	“খ” অংশ
(১) সংবিধান সভাৰ সভাপতি	(ক) ১৯৫০ চনৰ ২৬ জানুৱাৰী
(২) খচৰা কমিটিৰ সভাপতি	(খ) ড° ৰাজেন্দ্ৰ প্ৰসাদ
(৩) সংবিধান কাৰ্যকৰী হোৱাৰ তাৰিখ	(গ) ছয়টা
(৪) মৌলিক অধিকাৰৰ সংখ্যা	(ঘ) ড° বি. আৰ. আম্বেদকাৰ
(৫) ধৰ্মনিৰপেক্ষতা	(ঙ) কোনো চৰকাৰী ধৰ্ম নথকা

উত্তৰঃ (১)–(খ), (২)–(ঘ), (৩)–(ক), (৪)–(গ), (৫)–(ঙ)

---

অতিৰিক্ত প্ৰশ্নোত্তৰ

প্ৰশ্ন ১। সংখ্যালঘুসকলক সংবিধানে কেনেকৈ সুৰক্ষা দিয়ে?

উত্তৰঃ সংবিধানৰ নিয়মে নিশ্চিত কৰে যে সংখ্যালঘু গোষ্ঠীক সংখ্যাগৰিষ্ঠৰ বাবে উপলব্ধ যিকোনো সুবিধাৰ পৰা বঞ্চিত কৰা নহ’ব। সংবিধানৰ সাংস্কৃতিক আৰু শিক্ষামূলক অধিকাৰে সংখ্যালঘুসকলক নিজৰ ভাষা, সংস্কৃতি ৰক্ষা কৰিবলৈ আৰু শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান স্থাপন কৰিবলৈ অধিকাৰ দিয়ে।

প্ৰশ্ন ২। সংসদীয় চৰকাৰ (Parliamentary Government) মানে কি?

উত্তৰঃ সংসদীয় চৰকাৰ হৈছে এনে এক ব্যৱস্থা য’ত নাগৰিকে নিৰ্বাচনৰ মাধ্যমত তেওঁলোকৰ প্ৰতিনিধি বাছনি কৰে। এই প্ৰতিনিধিসকলে চৰকাৰ গঠন কৰে আৰু নাগৰিকৰ হৈ দায়িত্বশীলভাৱে ক্ষমতা প্ৰয়োগ কৰে। ভাৰতত সাৰ্বজনীন প্ৰাপ্তবয়স্ক মতাধিকাৰৰ মাধ্যমত ১৮ বছৰৰ ওপৰৰ সকলো নাগৰিকে ভোট দিব পাৰে।

প্ৰশ্ন ৩। “সমতাৰ অধিকাৰ” বিষয়ে লিখা।

উত্তৰঃ সমতাৰ অধিকাৰ অনুযায়ী সকলো নাগৰিক আইনৰ দৃষ্টিত সমান আৰু আইনৰ দ্বাৰা সমানভাৱে সুৰক্ষিত। ধৰ্ম, বৰ্ণ, জাতি, লিংগ বা জন্মস্থানৰ ভিত্তিত কোনো বৈষম্য কৰা নহয়। ৰাজহুৱা স্থানসমূহত সকলোৰে সমান প্ৰৱেশাধিকাৰ আছে। চৰকাৰী চাকৰিত নিযুক্তিৰ ক্ষেত্ৰত বৈষম্য কৰিব নোৱাৰি আৰু অস্পৃশ্যতা নিষিদ্ধ।

প্ৰশ্ন ৪। প্ৰজাতন্ত্ৰ দিৱস (Republic Day) কিয় পালন কৰা হয়?

উত্তৰঃ ১৯৫০ চনৰ ২৬ জানুৱাৰী তাৰিখে ভাৰতীয় সংবিধান সম্পূৰ্ণৰূপে কাৰ্যকৰী হৈছিল। এই ঐতিহাসিক দিনটোৰ স্মৃতিত প্ৰতি বছৰে ২৬ জানুৱাৰীত প্ৰজাতন্ত্ৰ দিৱস পালন কৰা হয়। এই দিনা দেশজুৰি বিভিন্ন অনুষ্ঠান-প্ৰতিষ্ঠানত জাতীয় পতাকা উত্তোলন কৰা হয়।

প্ৰশ্ন ৫। ভাৰতীয় সংবিধান প্ৰণয়নত কোন কোন বিষয় বিবেচনা কৰা হৈছিল?

উত্তৰঃ ভাৰতীয় সংবিধান প্ৰণয়নত নিম্নলিখিত বিষয়সমূহ বিবেচনা কৰা হৈছিল:

• দেশৰ বিভিন্ন ভাষিক সম্প্ৰদায়ৰ অধিকাৰ।
• বিভিন্ন ধৰ্মৰ মানুহৰ ধৰ্মীয় অধিকাৰ।
• দেশ বিভাজনৰ ফলত সৃষ্ট উত্তেজনা আৰু উদ্বাস্তু সমস্যা।
• দেশীয় ৰাজ্যসমূহৰ ভৱিষ্যৎ।
• দেশৰ দুখীয়া আৰু সামাজিকভাৱে বঞ্চিত মানুহৰ অধিকাৰ।
• সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক পিছপৰাপনা দূৰ কৰাৰ উপায়।