সাৰাংশ: “জাতীয় আন্দোলনৰ গঠন: ১৮৭০-১৯৪৭” অধ্যায়টো ভাৰতবৰ্ষৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামৰ এক বিস্তৃত বিৱৰণ। ১৮৭০-৮০ৰ দশকত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে আৰ্মছ এক্ট (১৮৭৮) আৰু ভাৰ্নাকুলাৰ প্ৰেছ এক্ট (১৮৭৮) প্ৰণয়ন কৰি ভাৰতীয়সকলক অস্ত্ৰ ধাৰণৰ অধিকাৰ আৰু সংবাদপত্ৰৰ স্বাধীনতাৰ পৰা বঞ্চিত কৰে। এই পৰিপ্ৰেক্ষিতত ১৮৮৫ চনত এ.ও. হিউমৰ নেতৃত্বত ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ (INC) প্ৰতিষ্ঠা হয়। প্ৰাৰম্ভিক পৰ্যায়ত দাদাভাই নৌৰজী, গোপাল কৃষ্ণ গোখলেৰ দৰে নৰমপন্থী নেতাসকলে আবেদন, প্ৰাৰ্থনা আৰু আলোচনাৰ মাধ্যমেৰে ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ সৈতে মোকাবিলা কৰে।
১৯০৫ চনত লৰ্ড কাৰ্জনে বংগদেশ বিভাজন কৰিলে সমগ্ৰ ভাৰততে প্ৰতিবাদৰ ঢৌ উঠে। এই পৰিপ্ৰেক্ষিতত বিদেশী পণ্য বৰ্জন আৰু স্বদেশী পণ্য গ্ৰহণৰ আন্দোলন আৰম্ভ হয়। বাল গংগাধৰ তিলক, বিপিনচন্দ্ৰ পাল আৰু লালা লাজপত ৰায় (‘লাল-বাল-পাল’) নামৰ উগ্ৰপন্থী নেতাত্ৰয়ে জনসাধাৰণক সক্ৰিয়ভাৱে আন্দোলনত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰে। ১৯০৬ চনত মুছলিম লীগ গঠন হয় আৰু ১৯১১ চনত বংগদেশ পুনৰ একত্ৰিত হয়। ১৯১৬ চনৰ লক্ষ্ণৌ চুক্তিৰ জৰিয়তে কংগ্ৰেছ আৰু মুছলিম লীগে সহযোগিতাৰ পথত আগবাঢ়ে।
দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ পৰা উভতি আহি মহাত্মা গান্ধীয়ে ১৯১৭ চনত চম্পাৰণ সত্যাগ্ৰহ, ১৯১৮ চনত খেড়া সত্যাগ্ৰহ আৰু আহমেদাবাদ মিল শ্ৰমিক আন্দোলনৰ জৰিয়তে ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামত প্ৰৱেশ কৰে। ১৯১৯ চনৰ ৰাউলাট এক্ট বিৰোধী আন্দোলন আৰু জালিয়ানৱালাবাগ হত্যাকাণ্ডৰ পিছত গান্ধীজীয়ে ১৯২০-২২ চনত অসহযোগ আন্দোলন পৰিচালনা কৰে। ১৯৩০ চনৰ ডান্ডি মাৰ্চ তথা লবণ সত্যাগ্ৰহ, ১৯৩২-৩৪ চনৰ আইন অমান্য আন্দোলন আৰু অৱশেষত ১৯৪২ চনৰ ভাৰত ছাড়ো আন্দোলনৰ (‘কৰো বা মৰো’) মাধ্যমেৰে স্বাধীনতাৰ পথ প্ৰশস্ত হয়। ১৯৪৭ চনৰ ১৫ আগষ্টত ভাৰতে স্বাধীনতা লাভ কৰে আৰু একে সময়তে পাকিস্তান নামৰ পৃথক ৰাষ্ট্ৰ গঠিত হয়।
Summary: The chapter “The Making of the National Movement: 1870s–1947” traces the rise and development of India’s freedom struggle from the 1870s to Independence. British repressive acts such as the Arms Act (1878) and the Vernacular Press Act (1878) fuelled Indian discontent. The Indian National Congress (INC), founded in 1885 by A.O. Hume, initially pursued a moderate strategy of petition, prayer, and protest under leaders like Dadabhai Naoroji and Gopal Krishna Gokhale. The 1905 Partition of Bengal by Lord Curzon triggered the Swadeshi Movement and gave rise to assertive nationalist leaders — Bal Gangadhar Tilak, Bipin Chandra Pal, and Lala Lajpat Rai (Lal-Bal-Pal). The Muslim League was formed in 1906, Bengal was reunited in 1911, and the Lucknow Pact of 1916 brought Congress and the League together. Mahatma Gandhi’s arrival transformed the movement through mass mobilisation — Champaran (1917), Non-Cooperation Movement (1920–22), Dandi March/Salt Satyagraha (1930), Civil Disobedience Movement (1930–34), and finally the Quit India Movement (1942) with his “Do or Die” call. India gained independence on 15 August 1947, accompanied by the painful Partition that created Pakistan.
অতি চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্ন (Very Short Answer Questions)
১। ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ কেতিয়া প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল?
উত্তৰঃ ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ ১৮৮৫ চনত প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল।
২। ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ প্ৰতিষ্ঠাপক কোন আছিল?
উত্তৰঃ ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল এ.ও. হিউম (A.O. Hume)।
৩। ‘লাল-বাল-পাল’ কোন কোন আছিল?
উত্তৰঃ ‘লাল-বাল-পাল’ হ’ল ক্ৰমে লালা লাজপত ৰায়, বাল গংগাধৰ তিলক আৰু বিপিনচন্দ্ৰ পাল।
৪। বংগ বিভাজন কোনগৰাকী ভাইচৰয়ৰ শাসনকালত সংঘটিত হৈছিল?
উত্তৰঃ বংগ বিভাজন ভাইচৰয় লৰ্ড কাৰ্জনৰ শাসনকালত ১৯০৫ চনত সংঘটিত হৈছিল।
৫। মুছলিম লীগ কেতিয়া আৰু ক’ত গঠন হৈছিল?
উত্তৰঃ মুছলিম লীগ ১৯০৬ চনত ঢাকাত গঠন হৈছিল।
৬। বংগদেশৰ একত্ৰীকৰণ কেতিয়া হৈছিল?
উত্তৰঃ বংগদেশৰ একত্ৰীকৰণ ১৯১১ চনত হৈছিল।
৭। লক্ষ্ণৌ চুক্তি কেতিয়া স্বাক্ষৰিত হৈছিল?
উত্তৰঃ লক্ষ্ণৌ চুক্তি ১৯১৬ চনত স্বাক্ষৰিত হৈছিল।
৮। গান্ধীজীৰ প্ৰথম সফল সত্যাগ্ৰহ কোনখিনিত হৈছিল?
উত্তৰঃ গান্ধীজীৰ প্ৰথম সফল সত্যাগ্ৰহ বিহাৰৰ চম্পাৰণত (১৯১৭ চন) হৈছিল।
৯। ৰাউলাট এক্ট কেতিয়া পাছ হৈছিল?
উত্তৰঃ ৰাউলাট এক্ট ১৯১৯ চনত পাছ হৈছিল।
১০। জালিয়ানৱালাবাগ হত্যাকাণ্ড কেতিয়া সংঘটিত হৈছিল?
উত্তৰঃ জালিয়ানৱালাবাগ হত্যাকাণ্ড ১৯১৯ চনৰ ১৩ এপ্ৰিলত অমৃতসৰত সংঘটিত হৈছিল।
১১। অসহযোগ আন্দোলন কোন চনত আৰম্ভ হৈছিল?
উত্তৰঃ অসহযোগ আন্দোলন ১৯২০ চনত আৰম্ভ হৈছিল।
১২। ডান্ডি মাৰ্চ কেতিয়া আৰম্ভ হৈছিল আৰু গান্ধীজীয়ে ক’লৈ যাত্ৰা কৰিছিল?
উত্তৰঃ ডান্ডি মাৰ্চ ১৯৩০ চনত আৰম্ভ হৈছিল। গান্ধীজীয়ে সাবাৰমতী আশ্ৰমৰ পৰা গুজৰাটৰ ডান্ডি উপকূললৈ যাত্ৰা কৰিছিল।
১৩। ভাৰত ছাড়ো আন্দোলন কেতিয়া আৰম্ভ হৈছিল?
উত্তৰঃ ভাৰত ছাড়ো আন্দোলন ১৯৪২ চনত আৰম্ভ হৈছিল।
১৪। ‘কৰো বা মৰো’ স্লোগানটো কোনে দিছিল?
উত্তৰঃ ‘কৰো বা মৰো’ স্লোগানটো মহাত্মা গান্ধীয়ে ভাৰত ছাড়ো আন্দোলনৰ সময়ত দিছিল।
১৫। ভাৰতে কোন দিনা স্বাধীনতা লাভ কৰিছিল?
উত্তৰঃ ভাৰতে ১৯৪৭ চনৰ ১৫ আগষ্টত স্বাধীনতা লাভ কৰিছিল।
১৬। ‘স্বৰাজ আমাৰ জন্মগত অধিকাৰ’ — এই উক্তিটো কাৰ?
উত্তৰঃ এই বিখ্যাত উক্তিটো বাল গংগাধৰ তিলকৰ।
১৭। আৰ্মছ এক্ট কেতিয়া পাছ হৈছিল আৰু ইয়াৰ উদ্দেশ্য কি আছিল?
উত্তৰঃ আৰ্মছ এক্ট ১৮৭৮ চনত পাছ হৈছিল। ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল ভাৰতীয়সকলক অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ ৰাখাৰ অধিকাৰৰ পৰা বঞ্চিত কৰা।
১৮। ইণ্ডিয়ান নেচনেল আৰ্মি (INA) কোনে গঠন কৰিছিল?
উত্তৰঃ ইণ্ডিয়ান নেচনেল আৰ্মি (INA) সুভাষচন্দ্ৰ বসুৱে গঠন কৰিছিল।
চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্ন (Short Answer Questions)
১। নৰমপন্থী নেতাসকল কোন আছিল আৰু তেওঁলোকে কেনেকৈ ব্ৰিটিছ শাসনৰ বিৰুদ্ধে সংগ্ৰাম কৰিছিল?
উত্তৰঃ দাদাভাই নৌৰজী, ফেৰোজশ্বাহ মেহতা আৰু গোপাল কৃষ্ণ গোখলে আছিল কংগ্ৰেছৰ নৰমপন্থী নেতা। তেওঁলোকে বিশ্বাস কৰিছিল যে ব্ৰিটিছ চৰকাৰ ন্যায়ৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধাশীল, গতিকে আবেদন, প্ৰাৰ্থনা আৰু আলোচনাৰ মাধ্যমেৰে ভাৰতীয়ৰ দাবী পূৰণ কৰোৱাব পৰা যাব। তেওঁলোকে বিভিন্ন সংবাদপত্ৰ প্ৰকাশ কৰি উপনিৱেশিক শাসনৰ অৰ্থনৈতিক ক্ষতিৰ বিষয়ে জনসাধাৰণক সচেতন কৰিছিল।
২। উগ্ৰপন্থী নেতাসকল কোন আছিল আৰু নৰমপন্থীসকলৰ পৰা তেওঁলোক কেনেকৈ পৃথক আছিল?
উত্তৰঃ বাল গংগাধৰ তিলক, বিপিনচন্দ্ৰ পাল আৰু লালা লাজপত ৰায় আছিল কংগ্ৰেছৰ উগ্ৰপন্থী বা জাতীয়তাবাদী নেতা। তেওঁলোকে নৰমপন্থীসকলৰ দৰে ‘আবেদন, প্ৰাৰ্থনা, প্ৰতিবাদ’ৰ ৰাজনীতিক প্ৰত্যাখ্যান কৰিছিল। তেওঁলোকে বিশ্বাস কৰিছিল যে স্বৰাজ কেৱল নিজৰ শক্তিৰে আদায় কৰিব লাগিব। তেওঁলোকে জনসাধাৰণক সক্ৰিয় আন্দোলনলৈ আমন্ত্ৰণ জনাইছিল আৰু বিদেশী পণ্য বৰ্জন, স্বদেশী উদ্যোগ গঠন আদিৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল।
৩। স্বদেশী আন্দোলন কি আছিল? ইয়াৰ মূল বৈশিষ্ট্যসমূহ উল্লেখ কৰা।
উত্তৰঃ ১৯০৫ চনত বংগ বিভাজনৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদস্বৰূপ স্বদেশী আন্দোলন আৰম্ভ হৈছিল। এই আন্দোলনৰ মূল বৈশিষ্ট্যসমূহ হ’ল — (ক) বিদেশী পণ্য বৰ্জন আৰু স্বদেশী পণ্য গ্ৰহণ; (খ) ব্ৰিটিছ আদালত আৰু বিদ্যালয় বৰ্জন; (গ) খাদী তৈয়াৰ আৰু পৰিধান; (ঘ) ব্ৰিটিছ পদবী আৰু উপাধি প্ৰত্যাখ্যান; (ঙ) জাতীয় শিল্প, শিক্ষা আৰু সংস্কৃতিৰ বিকাশ সাধন।
৪। অসহযোগ আন্দোলন কি আছিল? বিভিন্ন অঞ্চলত ই কেনেকৈ প্ৰকাশ পাইছিল?
উত্তৰঃ ১৯২০-২২ চনত মহাত্মা গান্ধীৰ নেতৃত্বত অসহযোগ আন্দোলন পৰিচালিত হৈছিল। এই আন্দোলনত চৰকাৰী বিদ্যালয়, আদালত আৰু বিধানসভা বৰ্জন কৰা হৈছিল, বিদেশী কাপোৰ জ্বলোৱা হৈছিল আৰু হৰতাল পালন কৰা হৈছিল। বিভিন্ন অঞ্চলত এই আন্দোলন বিভিন্নভাৱে প্ৰকাশ পাইছিল — গুজৰাটৰ পাটিদাৰ কৃষকসকলে ৰাজহ বৰ্জন কৰিছিল; অন্ধ্ৰ প্ৰদেশত মদৰ দোকান ঘেৰাও কৰা হৈছিল; পঞ্জাবত শিখসকলে গুৰুদ্বাৰাসমূহ দুৰ্নীতিগ্ৰস্ত মহন্তৰ পৰা মুক্ত কৰিছিল; অসমত চাহ বাগিচাৰ শ্ৰমিকসকলে মজুৰি বৃদ্ধিৰ দাবী কৰিছিল। চৌৰীচৌৰাত সহিংস ঘটনাৰ পিছত গান্ধীজীয়ে এই আন্দোলন প্ৰত্যাহাৰ কৰি লয়।
৫। গান্ধীজীয়ে লবণ আইন কিয় ভংগ কৰিছিল?
উত্তৰঃ গান্ধীজীয়ে বিশ্বাস কৰিছিল যে লবণ কৰ আৰোপ কৰাটো অন্যায়, কাৰণ লবণ খাদ্যৰ এক অপৰিহাৰ্য অংশ। চৰকাৰে লবণ উৎপাদন আৰু বিক্ৰয়ৰ ওপৰত একচেটিয়া অধিকাৰ ৰাখিছিল যি অত্যন্ত অবিচাৰমূলক আছিল। ১৯৩০ চনৰ ১২ মাৰ্চত গান্ধীজীয়ে সাবাৰমতী আশ্ৰমৰ পৰা যাত্ৰা কৰি ২৪০ মাইলতকৈ অধিক খোজকাঢ়ি ডান্ডি উপকূলত উপস্থিত হৈ সমুদ্ৰৰ পানী গৰম কৰি লবণ উৎপাদন কৰেন। এই কাৰ্যই সমগ্ৰ ভাৰততে ব্যাপক আন্দোলনৰ সূচনা কৰে।
৬। ১৯৩৭-৪৭ চনৰ মাজৰ কোন কোন ঘটনাই ভাৰত বিভাজনৰ পথ সুচল কৰিছিল?
উত্তৰঃ ১৯৩৭ চনৰ প্ৰাদেশিক নিৰ্বাচনত কংগ্ৰেছে ১১খনৰ ভিতৰত ৭খন প্ৰদেশত চৰকাৰ গঠন কৰে। মুছলিম লীগে হিন্দু আৰু মুছলমান দুটা পৃথক জাতি বুলি ‘দ্বি-জাতি তত্ত্ব’ প্ৰচাৰ কৰে। ১৯৪০ চনৰ লাহোৰ প্ৰস্তাৱত মুছলমান অধ্যুষিত অঞ্চলসমূহৰ বাবে পৃথক ৰাষ্ট্ৰৰ দাবী উত্থাপন কৰা হয়। ১৯৪৬ চনৰ সাম্প্ৰদায়িক দাংগা, ‘ডাইৰেক্ট একচন ডে’ৰ সহিংসতা আৰু কেবিনেট মিছন পৰিকল্পনাৰ ব্যৰ্থতাই শেষপৰ্যন্ত ১৯৪৭ চনৰ বিভাজনৰ পথ মুকলি কৰে।
দীঘল উত্তৰৰ প্ৰশ্ন (Long Answer Questions)
১। ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ প্ৰতিষ্ঠা আৰু প্ৰাৰম্ভিক পৰ্যায়ৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ ১৮৮৫ চনত ব্ৰিটিছ অসামৰিক কৰ্মচাৰী এ.ও. হিউমৰ উদ্যোগত প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল। কংগ্ৰেছৰ লক্ষ্য আছিল জাতি, বৰ্ণ, ধৰ্ম, ভাষা নিৰ্বিশেষে সকলো ভাৰতীয়ৰ বাবে কথা কোৱা। প্ৰাৰম্ভিক পৰ্যায়ত কংগ্ৰেছৰ নেতৃত্বত আছিল নৰমপন্থী নেতাসকল — দাদাভাই নৌৰজী, ফেৰোজশ্বাহ মেহতা, গোপাল কৃষ্ণ গোখলে। তেওঁলোকে বিশ্বাস কৰিছিল যে ব্ৰিটিছ চৰকাৰ ন্যায়পৰায়ণ, গতিকে আবেদন, প্ৰাৰ্থনা আৰু সাংবিধানিক পন্থাৰে ভাৰতীয়ৰ দাবী পূৰণ কৰোৱাব পৰা যাব। দাদাভাই নৌৰজীয়ে তেওঁৰ ‘Poverty and Un-British Rule in India’ গ্ৰন্থত ব্ৰিটিছ শাসনৰ অৰ্থনৈতিক শোষণৰ স্বৰূপ উন্মোচন কৰিছিল। কংগ্ৰেছে বিভিন্ন সংবাদপত্ৰৰ জৰিয়তে জনসাধাৰণক সচেতন কৰিছিল। এই নৰমপন্থী পদ্ধতি পৰৱৰ্তী সময়ত উগ্ৰপন্থী নেতাসকলৰ চাপত পৰিবৰ্তিত হয়।
২। মহাত্মা গান্ধীয়ে ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনত কেনে অৱদান যোগাইছিল? তেওঁৰ প্ৰধান আন্দোলনসমূহ বৰ্ণনা কৰা।
উত্তৰঃ মহাত্মা গান্ধী দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ পৰা ভাৰতলৈ উভতি আহি স্বাধীনতা সংগ্ৰামৰ নেতৃত্ব গ্ৰহণ কৰে। তেওঁৰ প্ৰধান অৱদানসমূহ এনেধৰণৰ —
- চম্পাৰণ সত্যাগ্ৰহ (১৯১৭): বিহাৰত নীলকৰ শোষণৰ বিৰুদ্ধে কৃষকসকলৰ হৈ আন্দোলন।
- খেড়া সত্যাগ্ৰহ (১৯১৮): গুজৰাটৰ খেড়াত কৃষকসকলে ৰাজহ ৰেহাইৰ বাবে আন্দোলন।
- আহমেদাবাদ মিল ধৰ্মঘট (১৯১৮): শ্ৰমিকসকলৰ মজুৰি বৃদ্ধিৰ দাবীত আন্দোলন।
- ৰাউলাট সত্যাগ্ৰহ (১৯১৯): দমনমূলক ৰাউলাট আইনৰ বিৰুদ্ধে সমগ্ৰ দেশজুৰি প্ৰতিবাদ।
- অসহযোগ আন্দোলন (১৯২০-২২): সৰকাৰী প্ৰতিষ্ঠান, বিদ্যালয়, আদালত বৰ্জন; খাদী প্ৰচলন।
- ডান্ডি মাৰ্চ/লবণ সত্যাগ্ৰহ (১৯৩০): লবণ আইন ভংগৰ জৰিয়তে আইন অমান্য আন্দোলনৰ সূচনা।
- ভাৰত ছাড়ো আন্দোলন (১৯৪২): ‘কৰো বা মৰো’ ডাকেৰে ব্ৰিটিছক ভাৰত এৰি যাবলৈ আহ্বান।
গান্ধীজীয়ে সত্য আৰু অহিংসাৰ আদৰ্শত বিশ্বাস কৰিছিল। তেওঁ জনসাধাৰণৰ মাজত ইমান জনপ্ৰিয় হৈছিল যে তেওঁক ‘মহাত্মা’ আখ্যা দিয়া হৈছিল। ভাৰতীয় কৃষক, শ্ৰমিক আৰু মহিলাসকলকো তেওঁ স্বাধীনতা সংগ্ৰামলৈ আকৰ্ষণ কৰিছিল।
৩। বংগ বিভাজন (১৯০৫) কিয় কৰা হৈছিল আৰু ইয়াৰ ফলত কি আন্দোলন গঢ়ি উঠিছিল?
উত্তৰঃ ১৯০৫ চনত ভাইচৰয় লৰ্ড কাৰ্জনে প্ৰশাসনিক সুবিধাৰ নাম দি বংগদেশ বিভাজন কৰে। এই বিভাজনৰ প্ৰকৃত উদ্দেশ্য আছিল বাংগালী জাতীয়তাবাদী শক্তিক দুৰ্বল কৰা আৰু হিন্দু-মুছলমানৰ মাজত বিভেদ সৃষ্টি কৰা। বিভাজনৰ ফলত পূৰ্ববংগ ও অসম নামৰ নতুন প্ৰদেশ গঠিত হয়।
বিভাজনৰ বিৰুদ্ধে সমগ্ৰ ভাৰততে প্ৰতিবাদৰ ঢৌ উঠে আৰু এই প্ৰতিৰোধে স্বদেশী আন্দোলনৰ ৰূপ লয়। মানুহে বিদেশী কাপোৰ পুৰিছিল, ব্ৰিটিছ পণ্য বৰ্জন কৰিছিল, স্বদেশী শিল্প-কাৰখানা স্থাপন কৰিছিল আৰু জাতীয় বিদ্যালয় গঢ়িছিল। ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰে গীত-কবিতাৰে আন্দোলনক প্ৰেৰণা যোগাইছিল। বিপিনচন্দ্ৰ পাল, বাল গংগাধৰ তিলক আৰু লালা লাজপত ৰায়ে জনসাধাৰণক সংগঠিত কৰিছিল। অৱশেষত ১৯১১ চনত বংগদেশ পুনৰ একত্ৰিত হয়।
শূন্যস্থান পূৰণ কৰা (Fill in the Blanks)
১। ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ __________ চনত প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল।
উত্তৰঃ ১৮৮৫
২। বংগ বিভাজন __________ চনত সংঘটিত হৈছিল।
উত্তৰঃ ১৯০৫
৩। ভাৰত ছাড়ো আন্দোলনৰ সময়ত গান্ধীজীয়ে ‘__________’ বুলি ডাক দিছিল।
উত্তৰঃ কৰো বা মৰো (Do or Die)
৪। লক্ষ্ণৌ চুক্তি __________ চনত স্বাক্ষৰিত হৈছিল।
উত্তৰঃ ১৯১৬
৫। জালিয়ানৱালাবাগ হত্যাকাণ্ড __________ চনত সংঘটিত হৈছিল।
উত্তৰঃ ১৯১৯
৬। ডান্ডি মাৰ্চত গান্ধীজীয়ে __________ আইন ভংগ কৰিছিল।
উত্তৰঃ লবণ
৭। __________ চনত ভাৰত স্বাধীনতা লাভ কৰে।
উত্তৰঃ ১৯৪৭
৮। মুছলিম লীগ __________ চনত ঢাকাত গঠন হৈছিল।
উত্তৰঃ ১৯০৬
৯। ‘স্বৰাজ আমাৰ জন্মগত অধিকাৰ’ — এই উক্তিটো __________ ৰ।
উত্তৰঃ বাল গংগাধৰ তিলক
১০। ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল __________।
উত্তৰঃ এ.ও. হিউম (A.O. Hume)
শুদ্ধ নে অশুদ্ধ (True or False)
১। ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ ১৮৮৫ চনত প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল।
উত্তৰঃ শুদ্ধ।
২। বংগ বিভাজন লৰ্ড মাউণ্টবেটেনৰ শাসনকালত হৈছিল।
উত্তৰঃ অশুদ্ধ। বংগ বিভাজন লৰ্ড কাৰ্জনৰ শাসনকালত ১৯০৫ চনত হৈছিল।
৩। দাদাভাই নৌৰজী এজন নৰমপন্থী নেতা আছিল।
উত্তৰঃ শুদ্ধ।
৪। গান্ধীজীৰ প্ৰথম সফল সত্যাগ্ৰহ গুজৰাটৰ ডান্ডিত হৈছিল।
উত্তৰঃ অশুদ্ধ। গান্ধীজীৰ প্ৰথম সফল সত্যাগ্ৰহ বিহাৰৰ চম্পাৰণত হৈছিল।
৫। ভাৰত ছাড়ো আন্দোলন ১৯৪২ চনত আৰম্ভ হৈছিল।
উত্তৰঃ শুদ্ধ।
৬। সুভাষচন্দ্ৰ বসুৱে ইণ্ডিয়ান নেচনেল আৰ্মি গঠন কৰিছিল।
উত্তৰঃ শুদ্ধ।
৭। ৰাউলাট এক্ট ১৯২০ চনত পাছ হৈছিল।
উত্তৰঃ অশুদ্ধ। ৰাউলাট এক্ট ১৯১৯ চনত পাছ হৈছিল।
৮। বিপিনচন্দ্ৰ পাল এজন উগ্ৰপন্থী নেতা আছিল।
উত্তৰঃ শুদ্ধ।
মিলোৱা (Match the Following)
| ‘ক’ স্তম্ভ | ‘খ’ স্তম্ভ |
|---|---|
| ১। এ.ও. হিউম | (ক) ডান্ডি মাৰ্চ |
| ২। বাল গংগাধৰ তিলক | (খ) INC প্ৰতিষ্ঠাপক |
| ৩। মহাত্মা গান্ধী | (গ) ইণ্ডিয়ান নেচনেল আৰ্মি |
| ৪। সুভাষচন্দ্ৰ বসু | (ঘ) স্বৰাজ আমাৰ জন্মগত অধিকাৰ |
| ৫। দাদাভাই নৌৰজী | (ঙ) Poverty and Un-British Rule in India |
উত্তৰঃ ১-(খ), ২-(ঘ), ৩-(ক), ৪-(গ), ৫-(ঙ)
গুৰুত্বপূৰ্ণ তাৰিখ আৰু ঘটনা (Important Dates and Events)
| চন (Year) | ঘটনা (Event) |
|---|---|
| ১৮৭৮ | আৰ্মছ এক্ট আৰু ভাৰ্নাকুলাৰ প্ৰেছ এক্ট প্ৰণয়ন |
| ১৮৮৫ | ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ প্ৰতিষ্ঠা |
| ১৯০৫ | বংগ বিভাজন; স্বদেশী আন্দোলন আৰম্ভ |
| ১৯০৬ | মুছলিম লীগ গঠন (ঢাকা) |
| ১৯১১ | বংগদেশৰ একত্ৰীকৰণ |
| ১৯১৬ | লক্ষ্ণৌ চুক্তি (কংগ্ৰেছ-মুছলিম লীগ) |
| ১৯১৭ | চম্পাৰণ সত্যাগ্ৰহ (গান্ধীজীৰ প্ৰথম আন্দোলন) |
| ১৯১৯ | ৰাউলাট এক্ট; জালিয়ানৱালাবাগ হত্যাকাণ্ড |
| ১৯২০-২২ | অসহযোগ আন্দোলন |
| ১৯৩০ | ডান্ডি মাৰ্চ/লবণ সত্যাগ্ৰহ; আইন অমান্য আন্দোলন আৰম্ভ |
| ১৯৪২ | ভাৰত ছাড়ো আন্দোলন |
| ১৯৪৭ | ভাৰতৰ স্বাধীনতা (১৫ আগষ্ট); ভাৰত-পাকিস্তান বিভাজন |