সাৰাংশ: “শ্ৰীশ্ৰী শংকৰদেৱ” কবিতাটি কবি যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰাদেৱে ৰচনা কৰিছে। এই কবিতাত কবিয়ে মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ মহান জীৱন আৰু অসমীয়া সমাজলৈ কৰা অতুলনীয় অৱদানৰ কথা অতি ভক্তিপূৰ্ণ ভাষাৰে বৰ্ণনা কৰিছে। কবিয়ে শংকৰদেৱক “ধ্যানমগ্ন যোগী” বুলি অভিহিত কৰিছে — অৰ্থাৎ তেওঁ এনে এজন ধ্যানী মহাপুৰুষ, যাৰ জীৱনী গোটেই অসমভূমি জুৰি বিয়পি পৰিছে। তেওঁৰ গৰিমাৰ গাথা প্ৰতিটো হৃদয়ে গুণগুণাই আহিছে।
শংকৰদেৱে অসমীয়া জাতিৰ জীৱনলৈ এক আমূল পৰিৱৰ্তন আনিছিল। তেওঁ কাননত একাকী বীণা বজাই স্বৰ্গৰ বাতৰি মৰতলৈ আনিছিল — এই বাতৰি হৈছে ভক্তি, ধৰ্ম, সাহিত্য আৰু সংস্কৃতিৰ নতুন পোহৰ। তেওঁৰ পুণ্য কিৰণেৰে অসমৰ মাটি পৱিত্ৰ হৈছিল। সেই বীণাৰ মধুৰ ঝংকাৰ আজিও অসমৰ ঘৰে ঘৰে বাজি আছে। তেওঁৰ সাধনা আছিল অসীম — ভাষা, ধৰ্ম, জ্ঞান আৰু দানৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁ গোটেই অসমীয়া জাতিক নতুনকৈ সজাই তুলিছিল।
শংকৰদেৱে নামধৰ্ম প্ৰচাৰৰ উদ্দেশ্যে বহুতো গ্ৰন্থ ৰচনা কৰিছিল। সাধাৰণ মানুহে বুজিব পৰাকৈ ঈশ্বৰৰ মহিমা প্ৰকাশক এই গ্ৰন্থসমূহ লিখি তেওঁ সমাজৰ ক্ষুদ্ৰ স্বাৰ্থ, বিভেদ আৰু অনাচাৰ দূৰ কৰি মানুহক সদাচাৰ আৰু সুনীতিৰ পথ দেখুৱাইছিল। তেওঁৰ জীৱনী এনে বিশাল যে সেয়া লিখিব পৰাৰ সাধ্য কাৰো নাই। কবিয়ে আৱেগাপ্লুত হৈ কৈছে — এজন মহাপুৰুষৰ জীৱনী লিখা অসম্ভৱ, কাৰণ তেওঁৰ গৌৰৱ অসমীয়া জাতিৰ হৃদয়ত চিৰকাল অমলিন হৈ আছে।
Summary: The poem “Sri Sri Sankardev” is composed by the poet Yatindranath Duwaradeva, and it is included in the Class 8 Assamese textbook “Ankuron” (অংকুৰণ). In this poem, the poet pays reverent tribute to the great saint and reformer Srimanta Sankardev, describing his life and contributions with deep devotion. The poet addresses Sankardev as a “meditative yogi from the distant past” (ধ্যানমগ্ন যোগী) whose biography and glory spread across the entire land of Assam.
The poem portrays how Sankardev brought divine knowledge and the message of heaven (স্বৰ্গৰ বাতৰি) to the mortal world through his spiritual compositions. His sacred presence and pure spiritual rays (পুণ্য কিৰণ) sanctified the soil of Assam. The melodious resonance (মধুৰ ঝংকাৰ) of his veena-like literary works still echoes in every Assamese home today. Through infinite dedication (অসীম সাধনা), he transformed language, religion, knowledge, and culture, dressing the entire Assamese nation in a new and radiant attire.
Sankardev composed numerous sacred texts to propagate the Nama Dharma religion, writing in a way that common people could understand God’s glory. He removed social evils — petty selfishness, internal divisions, and ill-behaviour — guiding the people toward righteous conduct (সদাচাৰ). The poet concludes that writing the biography of such a great person is beyond human capability, for his entire life story is as vast as the whole of Assam itself. His glory resounds in every heart and home across Assam for all time.
কবিতাটি (Poem)
কোন দূৰ অতীতৰ ধ্যানমগ্ন যোগী তুমি,
গোটেই অসমভূমি বিস্তৃত জীৱনী যাৰ।
তোমাৰ গৰিমা গীতি হৃদয়ে হৃদয়ে বাজে,
নিৰলে বজাই বীণা কোন কবি কাননত।
স্বৰ্গৰ বাতৰি আনি দিলা দেৱ! মৰতত,
যি বীণৰ সুৰেৰেই প্ৰেম মন্দাকিনী ধাৰা।
মধুৰ ঝংকাৰ তাৰ গভীৰ উদাৰ সুৰে,
আজিও উঠিছে বাজি অসমৰ ঘৰে ঘৰে।
তোমাৰ জীৱনী দেৱ! লিখে এনে সাধ্য কাৰ,
গোটেই অসম ভূমি বিস্তৃত জীৱনী যাৰ।
অসীম সাধনা বলে নমালা স্বৰ্গৰ পৰা,
ভাষা, ধৰ্ম, জ্ঞান, দান সবে নতুন সাজেৰে সাজা।
ক্ষুদ্ৰস্বাৰ্থ, ভিনভাৱ, সৰু-বৰ ভাৱ আতঁৰালা তুমি,
সদাচাৰ ব্যৱহাৰেৰে পুণ্য কিৰণেৰে ভূমি।
ভাব-বিষয়ক
১। চমু উত্তৰ দিয়া –
(ক) কবিয়ে কাক ‘ধ্যানমগ্ন যোগী’ বুলি কৈছে?
উত্তৰঃ কবিয়ে ‘ধ্যানমগ্ন যোগী’ বুলি মহাপুৰুষ শ্ৰীশ্ৰীশংকৰদেৱক কৈছে।
(খ) কবিয়ে কিহেৰে ভূমি পৱিত্ৰ কৰাৰ কথা কৈছে?
উত্তৰঃ কবিয়ে মহাপুৰুষ শ্ৰীশ্ৰীশংকৰদেৱৰ পুণ্য কিৰণেৰে ভূমি পৱিত্ৰ কৰাৰ কথা কৈছে।
(গ) কবিয়ে কাননত কিহ বজোৱাৰ কথা কৈছে?
উত্তৰঃ কবিয়ে কাননত বীণা বজোৱাৰ কথা কৈছে।
(ঘ) কবিতাত মৰতত কি আনি দিয়াৰ কথা কোৱা হৈছে?
উত্তৰঃ কবিতাত মৰতত স্বৰ্গৰ বাতৰি আনি দিয়াৰ কথা কোৱা হৈছে। মহাপুৰুষ শংকৰদেৱে ভক্তি, ধৰ্ম, সাহিত্য আৰু সংস্কৃতিৰ আলোক মৰতলৈ আনিছিল।
(ঙ) অসমৰ ঘৰে ঘৰে কি বাজি উঠাৰ কথা কোৱা হৈছে?
উত্তৰঃ অসমৰ ঘৰে ঘৰে বীণাৰ মধুৰ ঝংকাৰ আজিও বাজি উঠাৰ কথা কোৱা হৈছে।
২। কবিতাটিৰ মূলভাৱ লিখা।
উত্তৰঃ কবি যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰাদেৱ বিৰচিত “শ্ৰীশ্ৰী শংকৰদেৱ” কবিতাটিত কবিয়ে মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ মহান জীৱন আৰু অসমীয়া সমাজলৈ কৰা বহুমুখী অৱদানৰ কথা অতি ভক্তিপূৰ্ণ ভাষাৰে তুলি ধৰিছে।
শংকৰদেৱ আছিল এজন “ধ্যানমগ্ন যোগী” — কোনো দূৰ অতীতৰ পৰা অহা এজন মহান সাধক, যাৰ জীৱনী গোটেই অসমভূমি জুৰি বিয়পি পৰিছে। তেওঁ কাননত একাকী বীণা বজাই স্বৰ্গৰ বাতৰি মৰতলৈ আনিছিল। সেই বাতৰি হৈছে ভক্তি, ধৰ্ম, ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ নতুন আলোক। তেওঁৰ বীণৰ মধুৰ ঝংকাৰ আজিও অসমৰ ঘৰে ঘৰে অনুৰণিত হৈ আছে।
শংকৰদেৱে অসীম সাধনাবলে স্বৰ্গৰ পৰা ভাষা, ধৰ্ম, জ্ঞান আৰু দানৰ আলোক নমাই আনি অসমীয়া জাতিক নতুন সাজেৰে সজাইছিল। সমাজত থকা ক্ষুদ্ৰ স্বাৰ্থ, বিভেদ, অনাচাৰ দূৰ কৰি তেওঁ মানুহক সদাচাৰ আৰু সুনীতিৰ পথ দেখুৱাইছিল। তেওঁৰ পুণ্য কিৰণেৰে অসমৰ মাটি পৱিত্ৰ হৈ উঠিছিল। কবিয়ে বিনম্ৰভাৱে কৈছে যে এনে মহাপুৰুষৰ জীৱনী লিখিব পৰাৰ সাধ্য কাৰো নাই।
৩। কবিতাটিৰ কবিৰ চমু পৰিচয় দিয়া।
উত্তৰঃ “শ্ৰীশ্ৰী শংকৰদেৱ” কবিতাটিৰ ৰচক হৈছে কবি যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰাদেৱ। তেওঁ অসমীয়া সাহিত্যৰ এজন বিশিষ্ট কবি। তেওঁ অসমীয়া সমাজ, প্ৰকৃতি আৰু মনীষীসকলক লৈ বহুতো কবিতা ৰচনা কৰিছে। এই কবিতাটিত তেওঁ মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ প্ৰতি গভীৰ শ্ৰদ্ধা আৰু ভক্তি প্ৰকাশ কৰিছে।
প্রসংগ সংগতি
৪। প্রসংগ সংগতিসহ ব্যাখ্যা কৰা –
(ক) “কোন দূৰ অতীতৰ ধ্যানমগ্ন যোগী তুমি,
গোটেই অসমভূমি বিস্তৃত জীৱনী যাৰ।”
উত্তৰঃ উক্ত কবিতাফাঁকি আমাৰ পাঠ্যপুথি ‘অংকুৰণ’ৰ অন্তৰ্গত কবি যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰাদেৱ বিৰচিত ‘শ্ৰীশ্ৰী শংকৰদেৱ’ নামৰ কবিতাটিৰ পৰা তুলি অনা হৈছে। মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ মহান ব্যক্তিত্ব আৰু অসমীয়া জাতিৰ বাবে তেওঁৰ অতুলনীয় অৱদানৰ প্ৰসংগত কবিয়ে এই কথাখিনি উল্লেখ কৰিছে।
কবিয়ে শংকৰদেৱক সুদূৰ অতীতৰ পৰা অহা এজন ধ্যানমগ্ন যোগী হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁ কোনো সাধাৰণ ব্যক্তি নাছিল — তেওঁৰ জীৱনী আৰু কৃতিত্ব গোটেই অসমভূমি জুৰি বিয়পি পৰিছিল। অসমৰ ধৰ্ম, সমাজ, ভাষা, সাহিত্য আৰু সংস্কৃতি — সকলো ক্ষেত্ৰতে তেওঁৰ অৱদান অসীম। কবিৰ মতে এজন মহাপুৰুষৰ এনে বিশাল জীৱনী লিখিব পৰাৰ সাধ্য কাৰো নাই।
(খ) “স্বৰ্গৰ বাতৰি আনি দিলা দেৱ! মৰতত,
যি বীণৰ সুৰেৰেই প্ৰেম মন্দাকিনী ধাৰা।”
উত্তৰঃ উক্ত কবিতাফাঁকি আমাৰ পাঠ্যপুথি ‘অংকুৰণ’ৰ অন্তৰ্গত কবি যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰাদেৱ বিৰচিত ‘শ্ৰীশ্ৰী শংকৰদেৱ’ নামৰ কবিতাটিৰ পৰা তুলি অনা হৈছে। শংকৰদেৱে তেওঁৰ সাহিত্যিক আৰু ধাৰ্মিক ৰচনাসমূহৰ মাধ্যমেৰে অসমীয়া সমাজলৈ আনি দিয়া আলোকৰ প্ৰসংগত কবিয়ে এই কথাখিনি কৈছে।
এই কবিতাফাঁকিত কবিয়ে শংকৰদেৱক ‘দেৱ’ বুলি সম্বোধন কৰি কৈছে যে তেওঁ মৰতলৈ স্বৰ্গৰ বাতৰি আনি দিছিল। এই ‘স্বৰ্গৰ বাতৰি’ মানে হৈছে ভক্তি, প্ৰেম, ধৰ্ম আৰু ঈশ্বৰৰ জ্ঞান। তেওঁৰ বীণাৰ সুৰেৰে — অৰ্থাৎ তেওঁৰ সাহিত্য আৰু সংগীতৰ মাধ্যমেৰে — প্ৰেমৰ মন্দাকিনী ধাৰা বৈ গৈছিল। মন্দাকিনী হৈছে স্বৰ্গৰ নদী, গংগাৰ দিব্য ৰূপ। সেয়ে কবিয়ে শংকৰদেৱৰ প্ৰেমৰ শিক্ষাক মন্দাকিনীৰ ধাৰাৰ সৈতে তুলনা কৰিছে।
(গ) “অসীম সাধনা বলে নমালা স্বৰ্গৰ পৰা,
ভাষা, ধৰ্ম, জ্ঞান, দান সবে নতুন সাজেৰে সাজা।”
উত্তৰঃ উক্ত কবিতাফাঁকি আমাৰ পাঠ্যপুথি ‘অংকুৰণ’ৰ অন্তৰ্গত কবি যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰাদেৱ বিৰচিত ‘শ্ৰীশ্ৰী শংকৰদেৱ’ নামৰ কবিতাটিৰ পৰা তুলি অনা হৈছে। শংকৰদেৱৰ অক্লান্ত সাধনা আৰু অসমীয়া সমাজৰ সৰ্বাঙ্গীণ উন্নতিত তেওঁৰ ভূমিকাৰ প্ৰসংগত কবিয়ে এই কথাখিনি কৈছে।
কবিয়ে কৈছে যে শংকৰদেৱে অসীম সাধনাৰ বলত স্বৰ্গৰ পৰা বহু মূল্যৱান বস্তু নমাই আনিছিল — ভাষা, ধৰ্ম, জ্ঞান আৰু দান। এই চাৰিটা বিষয়েই অসমীয়া জাতিক নতুন আৱেগেৰে সজাই তুলিছিল। শংকৰদেৱে একেধাৰে এজন কবি, সাহিত্যিক, ধৰ্মপ্ৰচাৰক আৰু সমাজ সংস্কাৰক হিচাপে অসমলৈ এক নতুন যুগৰ সূচনা কৰিছিল। তেওঁৰ এই অসীম সাধনা আৰু অৱদানৰ ফলতেই অসমীয়া জাতি এক গৌৰৱময় পৰিচয় পাইছে।
চমু উত্তৰ দিয়া
৫। চমুকৈ উত্তৰ দিয়া –
(ক) শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ কোন আছিল?
উত্তৰঃ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আছিল অসমৰ এজন মহান ধৰ্মগুৰু, কবি, নাট্যকাৰ, সংগীতজ্ঞ আৰু সমাজ সংস্কাৰক। তেওঁ ১৪৪৯ খ্ৰীষ্টাব্দত নগাঁও জিলাৰ আলিপুখুৰীত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁ নামধৰ্মৰ প্ৰতিষ্ঠাতা আৰু অসমীয়া সমাজত বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ প্ৰচাৰ কৰিছিল।
(খ) শংকৰদেৱে অসমীয়া সাহিত্যলৈ কি অৱদান আগবঢ়াইছিল?
উত্তৰঃ শংকৰদেৱে অসমীয়া সাহিত্যলৈ বৃহৎ অৱদান আগবঢ়াইছিল। তেওঁ কীৰ্তন, নামঘোষা, বৰগীত, অংকীয়া নাট, দশম ভাগৱতৰ অনুবাদ আদি ৰচনা কৰিছিল। তেওঁৰ সাহিত্যই অসমীয়া ভাষা আৰু সংস্কৃতিক সমৃদ্ধ কৰিছিল।
(গ) কবিয়ে শংকৰদেৱৰ বীণাৰ সুৰৰ কথা কিয় উল্লেখ কৰিছে?
উত্তৰঃ কবিয়ে বীণাৰ সুৰৰ কথা উল্লেখ কৰিছে কাৰণ শংকৰদেৱৰ সাহিত্য আৰু সংগীত আছিল তেওঁৰ আধ্যাত্মিক প্ৰকাশৰ মাধ্যম। বীণা হৈছে সংগীতৰ প্ৰতীক, আৰু শংকৰদেৱে তেওঁৰ বৰগীত, নাম-কীৰ্তন আদিৰ মাধ্যমেৰে মানুহৰ হৃদয়ত ভক্তি আৰু প্ৰেমৰ ঢৌ তুলিছিল। সেই বীণাৰ মধুৰ ঝংকাৰ আজিও অসমৰ ঘৰে ঘৰে অনুভৱ কৰা যায়।
(ঘ) কবিয়ে ‘মন্দাকিনী ধাৰা’ বুলি কি বুজাইছে?
উত্তৰঃ মন্দাকিনী হৈছে স্বৰ্গৰ নদী — গংগাৰ দিব্য ৰূপ। কবিয়ে ‘মন্দাকিনী ধাৰা’ বুলি শংকৰদেৱৰ বীণাৰ সুৰেৰে বৈ অহা প্ৰেম আৰু ভক্তিৰ অমৃত ধাৰাক বুজাইছে। অৰ্থাৎ শংকৰদেৱৰ সাহিত্য আৰু সংগীতৰ মাধ্যমেৰে এক দিব্য প্ৰেমৰ ধাৰা অসমীয়া সমাজত বৈ গৈছিল।
(ঙ) শংকৰদেৱে সমাজৰ কি কি বেয়া দিশ আঁতৰাইছিল বুলি কবিয়ে কৈছে?
উত্তৰঃ কবিয়ে কৈছে যে শংকৰদেৱে সমাজৰ ক্ষুদ্ৰ স্বাৰ্থপৰতা (ক্ষুদ্ৰস্বাৰ্থ), পাৰস্পৰিক বিভেদ (ভিনভাৱ) আৰু সৰু-বৰৰ ভেদভাৱ আঁতৰাইছিল। তেওঁ সদাচাৰ আৰু সুনীতিৰ শিক্ষা দিছিল আৰু তেওঁৰ পুণ্য কিৰণেৰে অসমৰ ভূমি পৱিত্ৰ কৰি তুলিছিল।
দীঘলীয়া উত্তৰ দিয়া
৬। শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱে অসমীয়া সমাজলৈ কৰা অৱদানৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰঃ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আছিল অসমৰ ইতিহাসৰ এক উজ্জ্বল নক্ষত্ৰ। তেওঁ ধৰ্ম, সমাজ, ভাষা, সাহিত্য, সংগীত আৰু নৃত্যকলাৰ ক্ষেত্ৰত অসমীয়া সমাজলৈ অতুলনীয় অৱদান আগবঢ়াইছিল।
ধৰ্মৰ ক্ষেত্ৰত: শংকৰদেৱে নামধৰ্ম বা একশৰণ ভাগৱতী ধৰ্মৰ প্ৰচাৰ কৰি অসমীয়া সমাজত এক ধৰ্মীয় বিপ্লৱৰ সূচনা কৰিছিল। তেওঁ জাত-পাত, উচ্চ-নীচ আদি ভেদভাৱ দূৰ কৰি ঈশ্বৰৰ কাষত সকলোকে সমান বুলি শিকাইছিল।
সাহিত্যৰ ক্ষেত্ৰত: শংকৰদেৱে বৰগীত, কীৰ্তন, নামঘোষা, গুণমালা, ভক্তি-প্ৰদীপ, হস্তীবিদ্যাৰ্ণৱ আদি বহুতো মূল্যৱান গ্ৰন্থ ৰচনা কৰিছিল। তেওঁ দশম ভাগৱতৰ অসমীয়া অনুবাদ ‘কীৰ্তনঘোষা’ লিখিছিল। এই গ্ৰন্থসমূহে অসমীয়া সাহিত্যক সমৃদ্ধ কৰিছিল।
নাট্যকলাৰ ক্ষেত্ৰত: শংকৰদেৱে অংকীয়া নাট ৰচনা কৰিছিল, যিটো অসমৰ নিজস্ব নাট্যশৈলী। এই নাটসমূহত ভগৱানৰ লীলা-কথা সাধাৰণ মানুহৰ মাজত উপস্থাপন কৰা হৈছিল।
সংগীত আৰু নৃত্যৰ ক্ষেত্ৰত: শংকৰদেৱে বৰগীত ৰচনা কৰি অসমীয়া শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ ভেটি স্থাপন কৰিছিল। তেওঁ সত্ৰীয়া নৃত্যকলাৰো উদ্ভাৱন কৰিছিল, যিটো আজি ভাৰতৰ অষ্ট ধ্ৰুপদী নৃত্যৰূপৰ অন্যতম হিচাপে স্বীকৃত।
সামাজিক সংস্কাৰৰ ক্ষেত্ৰত: শংকৰদেৱে সমাজত প্ৰচলিত বহুতো কু-সংস্কাৰ আৰু বৈষম্য দূৰ কৰিছিল। তেওঁৰ নামঘৰ প্ৰথাই অসমীয়া সমাজত ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক একতাৰ ভেটি গঢ়িছিল।
সামগ্ৰিকভাৱে, কবি যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰাদেৱে কৈছে যে শংকৰদেৱৰ অসীম সাধনাৰ ফলত ভাষা, ধৰ্ম, জ্ঞান আৰু দানৰ নতুন আলোকেৰে গোটেই অসমীয়া জাতি নতুন সাজেৰে সজ্জিত হৈছিল। তেওঁৰ অৱদান অসমীয়া জাতিৰ মাজত চিৰকাল অমৰ হৈ থাকিব।
৭। “তোমাৰ জীৱনী দেৱ! লিখে এনে সাধ্য কাৰ” — এই কথাটো কৈ কবিয়ে কি বুজাব খুজিছে?
উত্তৰঃ এই উক্তিৰ মাধ্যমেৰে কবি যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰাদেৱে মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ অসীম মহত্ত্বৰ প্ৰতি গভীৰ শ্ৰদ্ধা আৰু বিনম্ৰতা প্ৰকাশ কৰিছে।
শংকৰদেৱৰ জীৱন আছিল অতি বিশাল আৰু বহুমাত্ৰিক। তেওঁৰ কৰ্মক্ষেত্ৰ গোটেই অসমভূমি জুৰি বিয়পি পৰিছিল — ধৰ্ম, সাহিত্য, সংগীত, নাট, সমাজ সংস্কাৰ — সকলো দিশতে তেওঁৰ অৱদান অতুলনীয়। এনে এজন মহামানৱৰ জীৱনী সম্পূৰ্ণৰূপে লিখিব পৰাৰ সাধ্য কোনো লেখকৰ নাই বুলি কবিয়ে ভাবে।
কবিৰ এই উক্তিত তেওঁৰ প্ৰতি থকা শ্ৰদ্ধা আৰু মুগ্ধতাৰ প্ৰকাশ পাইছে। কবিয়ে কব খুজিছে যে শংকৰদেৱ এনে এজন মহান পুৰুষ যাৰ মহিমা আৰু অৱদান সম্পূৰ্ণভাৱে লিখাটো মানৱিক সাধ্যৰ বাহিৰত। তেওঁৰ জীৱন আছিল গোটেই অসমীয়া জাতিৰ সমতুল — ব্যাপক, অসীম আৰু অনন্য।
শব্দৰ অৰ্থ
| শব্দ | অৰ্থ |
|---|---|
| ধ্যানমগ্ন | ধ্যানত তল্লীন / তন্ময় হৈ পৰা |
| গৰিমা | গৌৰৱ / যশ / মহিমা |
| গীতি | গীত / সংগীত / গাথা |
| নিৰলে | অবিৰাম / অক্লান্তভাৱে / বিশ্ৰাম নোলোৱাকৈ |
| বীণা | এক তাঁৰযুক্ত বাদ্যযন্ত্ৰ |
| কানন | বন / জংঘল / উদ্যান |
| মৰত | পৃথিৱী / মনুষ্যলোক |
| মন্দাকিনী | স্বৰ্গৰ গংগা নদী / আকাশগংগা |
| ধাৰা | স্ৰোত / প্ৰবাহ |
| মধুৰ | মিঠা / সুমধুৰ |
| ঝংকাৰ | মৃদু টুংটাং শব্দ / ৰিনিৰিনি শব্দ |
| উদাৰ | প্ৰশস্ত / গভীৰ / মহৎ |
| বিস্তৃত | বিস্তাৰিত / বিয়পি পৰা |
| সাধ্য | ক্ষমতা / শক্তি / সাম্ৰ্থ্য |
| অসীম | সীমাহীন / অন্তহীন |
| সাধনা | তপস্যা / একাগ্ৰ প্ৰচেষ্টা |
| ক্ষুদ্ৰস্বাৰ্থ | সৰু / নিজৰ বাবে স্বাৰ্থপৰতা |
| ভিনভাৱ | বিভেদ / পাৰ্থক্য / দ্বন্দ্ব |
| সদাচাৰ | সৎ আচাৰ-ব্যৱহাৰ / নৈতিক জীৱনযাপন |
| পুণ্য কিৰণ | পৱিত্ৰ ৰশ্মি / পুণ্যময় আলোক |
ভাষা-অধ্যয়ন
৮। কবিতাটিৰ পৰা সমাৰ্থক শব্দযোৰা বিচাৰি উলিওৱা –
| কবিতাৰ শব্দ | সমাৰ্থক শব্দ |
|---|---|
| পৃথিৱী | মৰত |
| বাগিচা / উদ্যান | কানন |
| গংগা | মন্দাকিনী |
| গৌৰৱ | গৰিমা |
| মিঠা | মধুৰ |
| সন্ন্যাসী / তপস্বী | যোগী |
৯। তলত দিয়া শব্দবোৰৰ বিপৰীত অৰ্থ লিখা –
| শব্দ | বিপৰীত অৰ্থ |
|---|---|
| অতীত | ভৱিষ্যৎ / বৰ্তমান |
| পৱিত্ৰ | অপৱিত্ৰ |
| পুণ্য | পাপ |
| উদাৰ | কৃপণ |
| মধুৰ | কটু / তিতা |
| অসীম | সসীম |
| সদাচাৰ | দুৰাচাৰ |
১০। তলত দিয়া শব্দবোৰ ব্যৱহাৰ কৰি বাক্য ৰচনা কৰা –
(ক) পৱিত্ৰ – শংকৰদেৱৰ পুণ্য কিৰণেৰে অসমৰ মাটি পৱিত্ৰ হৈ উঠিছিল।
(খ) কৰ্মবীৰ – শংকৰদেৱ আছিল এজন কৰ্মবীৰ মহাপুৰুষ, যিয়ে সমাজলৈ অনেক অৱদান আগবঢ়াইছিল।
(গ) সদাচাৰ – শংকৰদেৱে মানুহক সদাচাৰ আৰু সুনীতিৰ পথেৰে চলিবলৈ উপদেশ দিছিল।
(ঘ) মৰত – শংকৰদেৱে মৰতলৈ স্বৰ্গৰ বাতৰি আনি দিছিল।
(ঙ) মধুৰ – শংকৰদেৱৰ বৰগীতৰ সুৰ অতি মধুৰ।
(চ) ৰীতি-নীতি – তেওঁ অসমীয়া সমাজৰ ৰীতি-নীতি আৰু আচাৰ-ব্যৱহাৰৰ সংস্কাৰ সাধন কৰিছিল।
১১। ‘ধাৰা’ শব্দৰ সৈতে বিভিন্ন শব্দ যোগ দি নতুন শব্দ তৈয়াৰ কৰা আৰু তাৰ অৰ্থ লিখা –
| নতুন শব্দ | অৰ্থ |
|---|---|
| জীৱনধাৰা | জীৱন-যাপনৰ পদ্ধতি |
| ধাৰাবাহিক | ক্ৰমাগত / পৰম্পৰাগত |
| ধাৰাসাৰ | অবিৰাম / বিৰামহীন (সাধাৰণতে বৃষ্টিৰ প্ৰসংগত) |
| ধাৰাভাষ্য | মুখেৰে ধাৰাবাহিকভাৱে কৰা বৰ্ণনা / বিৱৰণ |
| ফল্গুধাৰা | অন্তঃসলিলা নদীৰ ধাৰা / গুপ্ত প্ৰবাহ |
| ধাৰাপাত | হিচাপৰ খাতা / লেজাৰ বহী |
১২। তলত দিয়া শব্দবোৰৰ বিষয়ে পদ নিৰ্ণয় কৰা (বিশেষ্য নে বিশেষণ) –
| শব্দ | পদ |
|---|---|
| ধ্যানমগ্ন | বিশেষণ |
| যোগী | বিশেষ্য |
| গৰিমা | বিশেষ্য |
| মধুৰ | বিশেষণ |
| উদাৰ | বিশেষণ |
| সাধনা | বিশেষ্য |
| পৱিত্ৰ | বিশেষণ |
| অসীম | বিশেষণ |
১৩। কবিতাটিৰ পৰা অন্তমিল থকা শব্দৰ যোৰ বিচাৰি উলিওৱা –
- তুমি — ভূমি
- যাৰ — কাৰ
- মৰতত — কাননত
- ধাৰা — পৰা
- সুৰে — ঘৰে
১৪। তলত দিয়া বাক্যবোৰ শুদ্ধ নে অশুদ্ধ লিখা –
(ক) শংকৰদেৱক কবিয়ে “ধ্যানমগ্ন যোগী” বুলি কৈছে।
উত্তৰঃ শুদ্ধ।
(খ) শংকৰদেৱে মৰতৰ বাতৰি স্বৰ্গলৈ আনিছিল।
উত্তৰঃ অশুদ্ধ। (শংকৰদেৱে স্বৰ্গৰ বাতৰি মৰতলৈ আনিছিল।)
(গ) শংকৰদেৱৰ বীণাৰ মধুৰ ঝংকাৰ আজিও অসমৰ ঘৰে ঘৰে বাজে।
উত্তৰঃ শুদ্ধ।
(ঘ) এই কবিতাটি মহাপুৰুষ শ্ৰীমাধৱদেৱে লিখিছে।
উত্তৰঃ অশুদ্ধ। (এই কবিতাটি কবি যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰাদেৱে লিখিছে।)
(ঙ) শংকৰদেৱে সমাজৰ পৰা সদাচাৰ আৰু সুনীতি দূৰ কৰিছিল।
উত্তৰঃ অশুদ্ধ। (শংকৰদেৱে সমাজৰ পৰা ক্ষুদ্ৰস্বাৰ্থ, বিভেদ আদি আঁতৰাই সদাচাৰ আৰু সুনীতি প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।)
অতিৰিক্ত প্ৰশ্নোত্তৰ (Additional Q&A)
১৫। MCQ — শুদ্ধ উত্তৰটো বাছি উলিওৱা –
(ক) “শ্ৰীশ্ৰী শংকৰদেৱ” কবিতাটিৰ কবিৰ নাম কি?
(i) হেমচন্দ্ৰ বৰুৱা (ii) যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰাদেৱ (iii) লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা (iv) ৰঘুনাথ চৌধাৰী
উত্তৰঃ (ii) যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰাদেৱ।
(খ) কবিয়ে শংকৰদেৱক কেনে যোগী বুলি কৈছে?
(i) জ্ঞানমগ্ন (ii) ধ্যানমগ্ন (iii) ভক্তিমগ্ন (iv) কৰ্মমগ্ন
উত্তৰঃ (ii) ধ্যানমগ্ন।
(গ) কবিতাত উল্লেখ কৰা বাদ্যযন্ত্ৰটোৰ নাম কি?
(i) তবলা (ii) বাঁহী (iii) বীণা (iv) সৰোদ
উত্তৰঃ (iii) বীণা।
(ঘ) ‘মন্দাকিনী’ মানে কি?
(i) মাটিৰ নদী (ii) স্বৰ্গৰ গংগা নদী (iii) ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী (iv) লোহিত নদী
উত্তৰঃ (ii) স্বৰ্গৰ গংগা নদী।
(ঙ) ‘মৰত’ শব্দৰ অৰ্থ কি?
(i) স্বৰ্গ (ii) নৰক (iii) পৃথিৱী (iv) পাতাল
উত্তৰঃ (iii) পৃথিৱী।
(চ) “অসীম সাধনা বলে নমালা স্বৰ্গৰ পৰা” — কবিয়ে স্বৰ্গৰ পৰা কি নমোৱাৰ কথা কৈছে?
(i) ধন-সম্পত্তি (ii) অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ (iii) ভাষা, ধৰ্ম, জ্ঞান, দান (iv) যুদ্ধৰ কৌশল
উত্তৰঃ (iii) ভাষা, ধৰ্ম, জ্ঞান, দান।