সাৰাংশ: “প্ৰগতিৰ সোণালী বাট” পাঠটোত নাৰী সবলীকৰণ আৰু আত্মনিৰ্ভৰশীলতাৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। পাঠটোত দেখুওৱা হৈছে যে এটা অঞ্চলৰ মহিলাসকলে হাইস্কুলৰ প্ৰকাণ্ড খেলপথাৰত আত্মসহায়ক গোটৰ প্ৰদৰ্শনী পাতিছিল। তাত এড়িপলু পোহাৰ পদ্ধতি, হাতে বোৱা কাপোৰ, খাদ্য সামগ্ৰী, বাঁহ-বেতৰ সামগ্ৰী আদি প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল। স্থানীয় সহজলভ্য সম্পদ ব্যৱহাৰ কৰি মহিলাসকলে নানা আকৰ্ষণীয় সামগ্ৰী উৎপাদন কৰে আৰু সুলভ মূল্যত গ্ৰাহকৰ চাহিদা পূৰণ কৰে। এই আত্মসহায়ক গোটবোৰৰ জৰিয়তে দুখীয়া পৰিয়ালৰ মহিলাসকল আৰ্থিক দিশত টনকিয়াল হৈ স্বাৱলম্বী হোৱাৰ পথত আগবাঢ়িছে।

মহাত্মা গান্ধীয়ে প্ৰাক-স্বাধীনতা কালতেই নাৰীক স্বাৱলম্বী কৰিবলৈ চিন্তা কৰিছিল। তেখেতৰ প্ৰথম পদক্ষেপ আছিল খাদী উদ্যোগ। গুজৰাটৰ চবৰমতী আশ্ৰমত তেখেতে গংগাবেন মজুমদাৰ নামৰ এগৰাকী বিধৱা মহিলাৰ সহায়ত কাপোৰ উৎপাদনৰ কাম আৰম্ভ কৰিছিল। অসমলৈ আহোঁতে অসমীয়া শিপিনীয়ে বোৱা কাপোৰ দেখি স্তম্ভিত হৈ গান্ধীজীয়ে মন্তব্য কৰিছিল — “অসমীয়া শিপিনীয়ে কাপোৰত সপোন ৰচিব পাৰে।” উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলত বয়ন শিল্পই কুটীৰ শিল্পত উল্লেখযোগ্য স্থান অধিকাৰ কৰি আছে। প্ৰাচীন কালতে গাৰ্গী আৰু মৈত্ৰেয়ীৰ দৰে মহিলাসকল জ্ঞানৰ অধিকাৰিণী আছিল। ২০০১ চনটো আন্তৰ্জাতিক নাৰী সবলীকৰণ আৰু সমমৰ্যাদাৰ বৰ্ষ হিচাপে ঘোষণা কৰা হৈছিল।

ইন্দিৰা মহিলা যোজনাকে ধৰি চৰকাৰৰ বিভিন্ন আঁচনিয়ে মহিলাসকলক চৰকাৰী ঋণ আৰু অন্যান্য সা-সুবিধা গ্ৰহণ কৰি তাৰ উপযুক্ত ব্যৱহাৰৰ বাবে পৰামৰ্শ আগবঢ়ায়। জিলা আৰু নিম্ন পৰ্যায়ৰ মহিলা গোটসমূহক শক্তি প্ৰদান কৰি জীৱন্ত কৰি তুলিছে এই যোজনাই। আজিৰ যুগত সৰোজিনী নাইডু, কল্পনা চাওলা, পি.টি. উষাৰ দৰে মহিলাসকলে প্ৰমাণ কৰি দেখুওৱাৰ দৰে নাৰীয়ে জীৱনৰ প্ৰতিটো ক্ষেত্ৰতে পুৰুষৰ সমকক্ষ। মহিলাসকলে স্বাৱলম্বী হ’লে পৰিয়াল আৰু সমাজৰ প্ৰগতি নিশ্চিত হয়; সেয়াই প্ৰগতিৰ সোণালী বাট।

Summary: The prose lesson “Pragatir Sonali Bat” (The Golden Path of Progress) focuses on women’s empowerment and self-reliance in Assam. The lesson opens with a vivid scene of a crowded school playground where women from local self-help groups (আত্মসহায়ক গোট) are holding an exhibition showcasing hand-woven textiles, food products, bamboo and cane crafts, and silk-worm rearing methods. These groups are formed voluntarily by women of similar economic backgrounds, who pool small savings and use locally available resources to produce attractive goods at affordable prices. Through these self-help groups, women from poor households are becoming financially capable and treading the path to self-reliance.

The lesson draws inspiration from both history and tradition. Mahatma Gandhi recognized women’s potential even before India’s independence and initiated the Khadi movement at the Sabarmati Ashram in Gujarat with the help of a widow named Ganga Ben Majumdar. When Gandhi visited Assam, he was so amazed by the skill of Assamese women weavers that he remarked, “Assamese weaver women can weave dreams into cloth.” The weaving industry holds a particularly significant place among cottage industries of the Northeast. The lesson also references ancient learned women like Gargi and Maitreyi, and notes that the United Nations declared 2001 as the International Year for Women’s Empowerment and Equal Status. Government schemes like the Indira Mahila Yojana further support women’s groups. The lesson concludes with the message that when women become self-reliant, the entire family and society progresses — that is the true golden path of progress.

---

ক – পাঠভিত্তিক ক্ৰিয়া-কলাপ

প্ৰশ্ন ২ – চমুকৈ উত্তৰ দিয়া

(ক) হাইস্কুলৰ প্ৰকাণ্ড খেলপথাৰখন লোকে-লোকাৰণ্য হোৱাৰ কাৰণ কি?

উত্তৰঃ হাইস্কুলৰ প্ৰকাণ্ড খেলপথাৰখন লোকে-লোকাৰণ্য হোৱাৰ কাৰণ হ’ল অঞ্চলটোৰ মহিলাসকলে আত্মসহায়ক গোটৰ প্ৰদৰ্শনী এখন পাতিছিল।

(খ) প্ৰদৰ্শনীখন কোনে পাতিছিল?

উত্তৰঃ প্ৰদৰ্শনীখন অঞ্চলটোৰ মহিলাসকলে পাতিছিল।

(গ) মানুহে ভিৰ কৰা বিপণিখনত কি প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল?

উত্তৰঃ মানুহে ভিৰ কৰা বিপণিখনত এড়িপলু পোহাৰ পদ্ধতি প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।

(ঘ) স্বাৱলম্বনৰ কাৰণে গঠন কৰা গোটবোৰক কি বুলি জনা যায়?

উত্তৰঃ স্বাৱলম্বনৰ কাৰণে গঠন কৰা গোটবোৰক আত্মসহায়ক গোট বুলি জনা যায়।

(ঙ) আত্মসহায়ক গোটবোৰে দুখীয়া পৰিয়ালৰ মহিলাসকলক কেনেকৈ সহায় কৰে?

উত্তৰঃ আত্মসহায়ক গোটবোৰে স্থানীয় সহজলভ্য সম্পদবিলাকক লৈ অতি সহজ-সৰল পদ্ধতিৰে নানা আকৰ্ষণীয় সামগ্ৰী উৎপাদন কৰে আৰু সুলভ মূল্যৰ বিনিময়ত গ্ৰাহকৰ চাহিদা পূৰ কৰে। এনেকৈয়ে দুখীয়া পৰিয়ালৰ কিছু মহিলা আৰ্থিক দিশত টনকিয়াল হৈ স্বাৱলম্বী হোৱাৰ পথত আগবাঢ়িছে।

(চ) উৎপাদিত সামগ্ৰীসমূহ কি কৰা হয়?

উত্তৰঃ উৎপাদিত সামগ্ৰীসমূহ সুলভ মূল্যৰ বিনিময়ত গ্ৰাহকৰ চাহিদা পূৰণ কৰাৰ উদ্দেশ্যে বিক্ৰী কৰা হয়।

(ছ) ২০০১ চনটো কি বৰ্ষ হিচাপে ঘোষণা কৰা হৈছিল?

উত্তৰঃ ২০০১ চনটো আন্তৰ্জাতিক নাৰী সবলীকৰণ আৰু সমমৰ্যাদাৰ বৰ্ষ হিচাপে ঘোষণা কৰা হৈছিল।

(জ) উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলত উল্লেখযোগ্য কুটীৰ শিল্পটোৰ নাম কি?

উত্তৰঃ উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলত বয়ন শিল্পই কুটীৰ শিল্পত উল্লেখযোগ্য স্থান অধিকাৰ কৰি আছে।

(ঝ) প্ৰাক-স্বাধীন কালতেই নাৰীক স্বাৱলম্বী কৰাৰ বাবে কোনে চিন্তা কৰিছিল?

উত্তৰঃ প্ৰাক-স্বাধীন কালতেই নাৰীক স্বাৱলম্বী কৰাৰ বাবে মহাত্মা গান্ধীয়ে চিন্তা কৰিছিল।

(ঞ) প্ৰাচীন কালৰ জ্ঞানৰ অধিকাৰিণী মহিলা দুগৰাকীৰ নাম কি?

উত্তৰঃ প্ৰাচীন কালৰ জ্ঞানৰ অধিকাৰিণী মহিলা দুগৰাকীৰ নাম হ’ল গাৰ্গী আৰু মৈত্ৰেয়ী।

প্ৰশ্ন ৩ – দীঘলীয়া উত্তৰ দিয়া

(ক) আত্মসহায়ক গোট কাক বোলে? এই গোটবোৰ কেনেকৈ কাম কৰে লিখা।

উত্তৰঃ আত্মসহায়ক গোট হ’ল দুখীয়া শ্ৰেণীৰ ৰাইজৰ দ্বাৰা স্বেচ্ছামূলকভাৱে গঠিত এটা গোট, যত সদস্যসকলৰ আৰ্থিক অৱস্থা একে পৰ্যায়ৰ হয়। এই গোটৰ প্ৰতিজন সদস্যই উপাৰ্জনৰ ৰাহি ধন সাপ্তাহিক বা পষেকীয়া বা মাহেকীয়া কিস্তিত জমা কৰি এটা সমূহীয়া পুঁজি গঠন কৰে। এই পুঁজিৰ পৰা প্ৰয়োজনীয় সদস্যই ঋণ লৈ উদ্যোগ স্থাপন কৰিব পাৰে।

এই গোটবোৰে স্থানীয় সহজলভ্য সম্পদ ব্যৱহাৰ কৰি সহজ-সৰল পদ্ধতিৰে লাৰু, পিঠা, আচাৰ, পাপৰ, হাতে-বোৱা কাপোৰ, বাঁহ-বেতৰ সামগ্ৰী আদি নানা আকৰ্ষণীয় সামগ্ৰী উৎপাদন কৰে আৰু সুলভ মূল্যত গ্ৰাহকৰ চাহিদা পূৰণ কৰে। ইন্দিৰা মহিলা যোজনাকে ধৰি চৰকাৰৰ বিভিন্ন আঁচনিয়ে এই গোটসমূহক ঋণ আৰু প্ৰশিক্ষণ দি সহায় কৰে। এনেদৰে দুখীয়া পৰিয়ালৰ মহিলাসকল আৰ্থিক দিশত টনকিয়াল হৈ স্বাৱলম্বী হোৱাৰ পথত আগবাঢ়ে।

(খ) মহাত্মা গান্ধীয়ে নাৰীক স্বাৱলম্বী কৰিবলৈ কি কি পদক্ষেপ লৈছিল?

উত্তৰঃ মহাত্মা গান্ধীয়ে প্ৰাক-স্বাধীন কালতেই নাৰীক স্বাৱলম্বী কৰিবলৈ চিন্তা কৰিছিল। তেখেতৰ প্ৰথম পদক্ষেপ আছিল খাদী উদ্যোগ। গুজৰাটৰ চবৰমতী আশ্ৰমত তেখেতে গংগাবেন মজুমদাৰ নামৰ এগৰাকী বিধৱা মহিলাৰ সহায়ত কাপোৰ উৎপাদনৰ কাম আৰম্ভ কৰিছিল। গান্ধীজীৰ আহ্বানত গোটেই ভাৰতত মহিলাসকলে চৰকা কাটি, কাপোৰ বৈ নিজৰ পৰিয়াল চলাবলৈ আগবাঢ়িল। অসমলৈ আহোঁতে অসমীয়া শিপিনীয়ে বোৱা কাপোৰৰ অনন্য সৌন্দৰ্যত স্তম্ভিত হৈ গান্ধীজীয়ে মন্তব্য কৰিছিল যে “অসমীয়া শিপিনীয়ে কাপোৰত সপোন ৰচিব পাৰে।” এই প্ৰেৰণাই পিছত নাৰী স্বাৱলম্বনৰ আন্দোলনৰ আধাৰ হিচাপে কাম কৰিছে।

(গ) প্ৰাচীন কালৰ জ্ঞানৰ অধিকাৰিণী গাৰ্গী আৰু মৈত্ৰেয়ীৰ বিষয়ে লিখা।

উত্তৰঃ গাৰ্গী — গাৰ্গী প্ৰাচীন ভাৰতৰ এগৰাকী চিৰকুমাৰী তপস্বিনী ব্ৰহ্মবাদিনী বিদুষী নাৰী। গৰ্গ মুনিৰ কন্যা হোৱাৰ বাবে তেওঁৰ নাম গাৰ্গী হৈছিল। কেৱল নাৰী জগততেই নহয়, সেই কালৰ পুৰুষ সমাজতো শ্ৰেষ্ঠ বিদুষী আৰু শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰহ্মবাদিনী বুলি গাৰ্গীৰ সন্মান আছিল। প্ৰচুৰ জ্ঞানৰ অধিকাৰী ব্ৰহ্মবিদ যাজ্ঞবল্ক্য মুনিয়েও গাৰ্গীৰ ওচৰত ব্ৰহ্ম সম্বন্ধে তৰ্ক আৰু প্ৰশ্নত হাৰ মানিবলগীয়া হৈছিল।

মৈত্ৰেয়ী — মৈত্ৰেয়ী হ’ল মৈত্ৰেয় মুনিৰ কন্যা আৰু ব্ৰহ্মবিদ যাজ্ঞবল্ক্য ঋষিৰ জ্যেষ্ঠ পত্নী। ঋষি যাজ্ঞবল্ক্যই গৃহাশ্ৰম ত্যাগ কৰি সন্ন্যাস আশ্ৰম গ্ৰহণ কৰিবলৈ ওলাই তেওঁৰ সম্পত্তিবোৰ দুই পত্নী মৈত্ৰেয়ী আৰু কাত্যায়নীক ভগাই দিবলৈ ওলোৱাত, মৈত্ৰেয়ীয়ে সেই সম্পত্তিবোৰৰ অসাৰতা সম্পৰ্কে প্ৰশ্ন তুলি আত্মজ্ঞানৰ কথা স্বামী যাজ্ঞবল্ক্যৰ পৰা লাভ কৰিছিল। প্ৰাচীন ভাৰতৰ নাৰী যে কিমান উচ্চ জ্ঞানৰ অধিকাৰিণী হৈছিল তাৰ শ্ৰেষ্ঠ উদাহৰণ মৈত্ৰেয়ী।

(ঘ) মহিলাসকল স্বাৱলম্বী হোৱাটো কিয় প্ৰয়োজনীয় বুলি ভাবা? পাঠৰ আধাৰত বুজাই লিখা।

উত্তৰঃ মহিলাসকল স্বাৱলম্বী হোৱাটো সমাজ আৰু পৰিয়ালৰ প্ৰগতিৰ বাবে অতি প্ৰয়োজনীয়। পৰিয়াৰৰ আধা সদস্য মহিলা — তেওঁলোক আৰ্থিকভাৱে সক্ষম হ’লে পৰিয়ালৰ আয় দুগুণ হয়, সন্তানৰ শিক্ষা আৰু স্বাস্থ্যৰ প্ৰতি মনোযোগ বাঢ়ে। আত্মসহায়ক গোটৰ জৰিয়তে মহিলাসকলে স্থানীয় সম্পদ ব্যৱহাৰ কৰি ক্ষুদ্ৰ উদ্যোগ স্থাপন কৰি নিজৰ পৰিয়াল পোহপাল দিব পাৰে।

প্ৰাচীন কালৰ পৰাই গাৰ্গী-মৈত্ৰেয়ীৰ দৰে নাৰীসকল জ্ঞান-বিজ্ঞানত পুৰুষৰ সমকক্ষ আছিল। আধুনিক যুগত সৰোজিনী নাইডু, কল্পনা চাওলা, পি.টি. উষাৰ দৰে মহিলাসকলে প্ৰতিটো ক্ষেত্ৰত নিজৰ প্ৰতিভা প্ৰমাণ কৰিছে। সেয়েহে মহিলাসকলক সুযোগ আৰু সহায় দিলে তেওঁলোকে পৰিয়াল আৰু সমাজক প্ৰগতিৰ সোণালী বাটেদি আগুৱাই নিব পাৰে।

প্ৰশ্ন ৪ – শব্দৰ অৰ্থ

শব্দ	অৰ্থ
বিপণি	দোকান, বস্তু বেচা-কিনা কৰা প্ৰতিষ্ঠান
ক্ৰেতা	কিনোঁতা, যিজনে সামগ্ৰী কিনে
সুপ্ত	শুই থকা, নিদ্ৰিত, লুকাই থকা
অফুৰন্ত	অশেষ, শেষ নোহোৱা
টনকিয়াল	শক্তিশালী, আৰ্থিকভাৱে সবল
সমমৰ্যাদা	একে সমান সম্মান বা মৰ্যাদা
প্ৰদৰ্শন	দেখুওৱা
স্বাৱলম্বী	নিজৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল, আত্মনিৰ্ভৰশীল
গঠনাত্মক	সৃষ্টিশীল, যোগাত্মক
পদক্ষেপ	কোনো কাম কৰিবলৈ উদ্যত হোৱা, পদচাৰণ
আন্তৰ্জাতিক	বিভিন্ন জাতি সম্বন্ধীয়, বিশ্বজনীন
সবলীকৰণ	শক্তিশালী কৰা, সক্ষম কৰা
কুটীৰ শিল্প	ঘৰতে উৎপাদন কৰা শিল্প
শিপিনী	কাপোৰ বোৱা মহিলা, তাঁতশালত কাম কৰা নাৰী

---

খ – ভাষা অধ্যয়ন (ব্যৱহাৰিক ব্যাকৰণ)

প্ৰশ্ন ৫ – বাক্য ৰচনা কৰা

প্ৰশ্ন ৫। তলৰ শব্দবোৰ ব্যৱহাৰ কৰি বাক্য ৰচনা কৰা: লোকে-লোকাৰণ্য, শিপিনী, চুকে-কোণে, স্বাৱলম্বী, আত্মসহায়ক।

উত্তৰঃ

লোকে-লোকাৰণ্য :- সভাত লোকে-লোকাৰণ্য হোৱা কাৰণেই বহিবলৈ ঠায়ে নুযুৰিল।

শিপিনী :- অসমীয়া শিপিনীয়ে কাপোৰত সপোন ৰচিব পাৰে।

চুকে-কোণে :- অসমৰ চুকে-কোণে বিহু পালন কৰা হয়।

স্বাৱলম্বী :- আত্মসহায়ক গোটৰ সহায়ত মহিলাসকল স্বাৱলম্বী হৈছে।

আত্মসহায়ক :- আত্মসহায়ক গোটে দুখীয়া মহিলাসকলক আৰ্থিক সহায় কৰে।

প্ৰশ্ন ৬ – সন্ধি ভাঙা আৰু গঠন কৰা

প্ৰশ্ন ৬। তলৰ শব্দবোৰৰ সন্ধি ভাঙা:

উত্তৰঃ

• পৰাধীন = পৰ + অধীন
• স্বাধীন = স্ব + অধীন
• উন্নয়ন = উৎ + নয়ন
• মহাত্মা = মহা + আত্মা
• যথেষ্ট = যথা + ইষ্ট
• অতীত = অতি + ইত
• সংগীত = সম্ + গীত
• বিদ্যোৎসাহী = বিদ্যা + উৎসাহী
• যথোচিত = যথা + উচিত
• মহাৰ্ষি = মহা + ঋষি

প্ৰশ্ন ৬ (খ)। তলৰ শব্দবোৰৰ সন্ধি গঠন কৰা:

উত্তৰঃ

• স্ব + অধীন = স্বাধীন
• উৎ + নতি = উন্নতি
• মহা + আত্মা = মহাত্মা
• বিদ্যা + আলয় = বিদ্যালয়
• দেৱ + আলয় = দেৱালয়
• নৱ + ইন্দ্ৰ = নৱেন্দ্ৰ

প্ৰশ্ন ৭ – বিপৰীতাৰ্থক শব্দ লিখা

প্ৰশ্ন ৭। তলৰ শব্দবোৰৰ বিপৰীতাৰ্থক শব্দ লিখা।

শব্দ	বিপৰীতাৰ্থক শব্দ
স্বাৱলম্বী	পৰনিৰ্ভৰশীল
স্বাধীন	পৰাধীন
কঠিন	কোমল / সহজ
নতুন	পুৰণি
আৰম্ভ	শেষ
দুখীয়া	চহকী
উন্নতি	অৱনতি
সবল	দুৰ্বল

প্ৰশ্ন ৮ – লিংগান্তৰ কৰা

প্ৰশ্ন ৮। তলৰ শব্দবোৰৰ লিংগান্তৰ কৰা।

পুংলিংগ	স্ত্ৰীলিংগ
নাৰী	পুৰুষ
যুৱক	যুৱতী
পিতা	মাতা
ভাই	ভনী
ৰজা	ৰাণী
পুত্ৰ	কন্যা
মুনি	মুনিপত্নী
বিধুৰ	বিধৱা

প্ৰশ্ন ৯ – সমাৰ্থক শব্দ লিখা

প্ৰশ্ন ৯। তলৰ শব্দবোৰৰ সমাৰ্থক শব্দ লিখা: মহিলা, উদ্যোগ, সম্পদ, প্ৰগতি।

শব্দ	সমাৰ্থক শব্দ
মহিলা	নাৰী, স্ত্ৰী, তিৰোতা
উদ্যোগ	প্ৰচেষ্টা, চেষ্টা, উদ্যম
সম্পদ	ধন-দৌলত, সা-সম্পত্তি, বিভৱ
প্ৰগতি	উন্নতি, অগ্ৰগতি, বিকাশ

প্ৰশ্ন ১০ – এটা শব্দত প্ৰকাশ কৰা

প্ৰশ্ন ১০। এটা শব্দত প্ৰকাশ কৰা।

(ক) নিজৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰা মানুহ —

উত্তৰঃ স্বাৱলম্বী।

(খ) কাপোৰ বোৱা মহিলা —

উত্তৰঃ শিপিনী।

(গ) যাৰ স্বামী মৰিছে —

উত্তৰঃ বিধৱা।

(ঘ) বস্তু বেচা-কিনা কৰা ঠাই —

উত্তৰঃ বিপণি / বজাৰ।

(ঙ) যিয়ে বস্তু কিনে —

উত্তৰঃ ক্ৰেতা।