কবিৰ পৰিচয়: ‘সুখ’ কবিতাটিৰ ৰচক হ’ল আনন্দ চন্দ্ৰ আগৰৱালা। তেওঁ ‘ভাঙনি কেঁৱৰ’ আখ্যাৰে জনাজাত। তেওঁৰ জন্ম হৈছিল ১৮৭৪ চনৰ ৫ ফেব্ৰুৱাৰীত তেজপুৰৰ কলংপুৰ মৌজাৰ বৰঙাবাৰীত। তেওঁ অসমীয়া সাহিত্যৰ এজন বিশিষ্ট কবি আৰু তেওঁৰ শিশু পাঠ্য গ্ৰন্থ দুখনৰ নাম হ’ল ‘কোমলপাঠ’ আৰু ‘শিশু পাঠ’।
সাৰাংশ: আনন্দ চন্দ্ৰ আগৰৱালাৰ দ্বাৰা ৰচিত ‘সুখ’ কবিতাটিত প্ৰকৃত সুখ মানুহে ক’ৰ পৰা কেনেকৈ পাব পাৰে, সেই বিষয়ে গভীৰভাৱে আলোচনা কৰা হৈছে। কবিয়ে কৈছে যে মানুহে সুখ-সুখ বুলি সংসাৰত সুখ বিচাৰি ঘূৰি ফুৰে, কিন্তু তেওঁলোকে সুখ নাপাই বৰং দুখৰ উপৰিও দুখ পাই। মানুহ ‘দিনকণা’ৰ দৰে — দিনৰ পোহৰতো দেখিব নোৱৰা — কিয়নো প্ৰকৃত সুখ তেওঁলোকৰ হাতৰ মুঠিতে আছে, তথাপিও তেওঁলোকে তাক চিনি নাপায়।
কবিয়ে স্পষ্টকৈ কৈছে যে যিজনে স্বাৰ্থৰ বলিদান দিব পাৰে, সুখ তেওঁৰ পাছে পাছে ফুৰে। জীৱন কেৱল নিজৰ নিমিত্তে নহয় — পৰৰ কাৰণে খাটিব পাৰিলেহে সংসাৰ সুখময় হয়। পৰৰ অভাৱত আৰু দুখত যি হিয়া গলে, পৰক আপোন কৰিব পাৰিলে সংসাৰত দুখ নাথাকে। যিজনে পৰৰ সুখত নিজৰ শক্তি-সামৰ্থ বিলাব পাৰে আৰু পৰৰ কাৰণে কান্দিব জানে, সেই কান্দোনতো সুখ পোৱা যায়।
কবিয়ে কৈছে যে পৃথিৱীৰ সকলো নৰ-নাৰী আমাৰ আপোন, কোনো পৰ নহয়। পৰমপিতাৰ সকলো সন্তান — পৃথিৱী আমাৰ ঘৰ। ‘মই’ আৰু ‘মোৰ’ ভাবে মানুহক তললৈ নমায়। স্বাৰ্থৰ বাটত দুখৰ কাঁইট আৰু হূলে বিন্ধে, কিন্তু নিঃস্বাৰ্থৰ বাট হ’ল সেন্দুৰীয়া আলি য’ত সুগন্ধি কুসুম ফুলে। যথাৰ্থ নিঃস্বাৰ্থ আৰু ধৰ্মীয় জীৱন বিশ্ব-প্ৰেমেৰে ভৰপূৰ — তেনে জনৰ বাবে বিশ্বৰ সকলো ভাই-ভনী, আৰু তেওঁৰ সুখৰ কোনো অন্ত নাই।
Summary: The poem “সুখ” (Happiness) by Ananda Chandra Agarwala, also known as ‘Bhangni Kenwar’, explores the true nature of happiness and how it can be attained. The poet observes that people endlessly chase happiness in the material world, yet find only sorrow upon sorrow. He compares them to the ‘dinakona’ (a creature blind by day), because true happiness lies right in their hands, but they fail to see it.
The key to happiness, the poet says, lies in the sacrifice of selfishness. Life is not meant only for oneself — when one works for others, the world becomes a place of joy. When one’s heart melts at another’s need and suffering, and one considers others as one’s own, sorrow disappears from the world. Those who give their strength and ability for others’ happiness, and who can weep for others’ pain, find happiness even in those tears.
The poet reminds us that all men and women of the world are our own — none are truly strangers, for all are children of the same Supreme Father, and the entire earth is our home. The ego of “I” and “mine” pulls one down and leads to misery. The path of selfishness is strewn with thorns of sorrow, while the path of selflessness is a fragrant road where sweet flowers bloom. A truly selfless, righteous life filled with love for the whole world brings endless and eternal happiness.
ভাব-বিষয়ক প্ৰশ্নোত্তৰ
১। চমু উত্তৰ দিয়া —
(ক) সুখ-সুখ বুলি সংসাৰত সুখ বিচাৰোঁতে মানুহে কি পায়?
উত্তৰঃ সুখ-সুখ বুলি সংসাৰত সুখ বিচাৰোঁতে মানুহে দুখৰ উপৰিও দুখ পায়।
(খ) কবিয়ে মানুহক ‘দিনকণা’ বুলি কিয় কৈছে?
উত্তৰঃ দিনকণা মানে দিনতো দেখিব নোৱৰা — যি দিনৰ পোহৰতো দেখিব নোৱাৰে। মানুহে সুখ বিচাৰি সংসাৰত ঘূৰি ফুৰে, কিন্তু প্ৰকৃত সুখ তেওঁলোকৰ হাতৰ মুঠিতে থাকিলেও তেওঁলোকে তাক দেখিব নাপায়। দেখিও নেদেখা এনে অন্ধ স্বভাৱৰ বাবে কবিয়ে মানুহক ‘দিনকণা’ বুলি কৈছে।
(গ) সুখ পাবলৈ হ’লে আমি কি বলিদান দিব লাগিব?
উত্তৰঃ সুখ পাবলৈ হ’লে আমি নিজৰ স্বাৰ্থৰ বলিদান দিব লাগিব। যিজনে স্বাৰ্থ ত্যাগ কৰিব পাৰে, সুখ তেওঁৰ পাছে পাছে ফুৰে।
(ঘ) পৰমপিতাৰ সন্তান বুলি কাক কোৱা হৈছে?
উত্তৰঃ পৰমপিতাৰ সন্তান বুলি এই পৃথিৱীত বাস কৰা সকলো নৰ-নাৰীকে কোৱা হৈছে। কবিয়ে কৈছে যে পৃথিৱীৰ কোনো মানুহেই পৰ নহয় — সকলো একে পৰমপিতাৰ সন্তান।
(ঙ) স্বাৰ্থৰ বাটত কিহে বিন্ধে বুলি কবিয়ে কৈছে?
উত্তৰঃ স্বাৰ্থৰ বাটত দুখৰ কাঁইট আৰু খোজে পতি হূলে বিন্ধে বুলি কবিয়ে কৈছে।
(চ) সুগন্ধি কুসুম ক’ত ফুলে?
উত্তৰঃ সুগন্ধি কুসুম নিঃস্বাৰ্থৰ বাটত ফুলে। কবিয়ে কৈছে যে নিঃস্বাৰ্থৰ বাট হ’ল সেন্দুৰীয়া আলি য’ত সুগন্ধি ফুল ফোটে।
(ছ) জীৱনটো অকল নিজৰ নিমিত্তে নহয় — তেনেহ’লে কাৰ বাবে?
উত্তৰঃ জীৱনটো অকল নিজৰ নিমিত্তে নহয় — ই আনৰ বাবেও। পৰৰ কাৰণে খাটিব পাৰিলেহে সংসাৰ সুখময় হয়। কবিয়ে কৈছে যে আমাৰ জীৱন কেৱল নিজৰ সুখৰ বাবে নহয়, বৰং অন্যৰ হিত সাধনৰ বাবেও।
(জ) কি কৰিব পাৰিলে সংসাৰৰ পৰা দুখ নোহোৱা হ’ব?
উত্তৰঃ পৰৰ অভাৱত আৰু দুখত হিয়া গলিলে, পৰক আপোন কৰিব পাৰিলে সংসাৰৰ পৰা দুখ নোহোৱা হ’ব। অৰ্থাৎ সকলোকে আপোন বুলি ভাবিব পাৰিলে আৰু আনৰ দুখত কান্দিব জানিলে সংসাৰত দুখ নাথাকে।
দীঘলীয়া উত্তৰ
২। ‘সুখ’ কবিতাটিৰ মূলভাৱ লিখা।
উত্তৰঃ আনন্দ চন্দ্ৰ আগৰৱালাৰ দ্বাৰা ৰচিত ‘সুখ’ কবিতাটি মানৱ জীৱনৰ এক গভীৰ দাৰ্শনিক সত্যক তুলি ধৰিছে। কবিতাটিৰ মূলভাৱ হ’ল — প্ৰকৃত সুখ স্বাৰ্থত্যাগ আৰু পৰোপকাৰৰ মাজতে পোৱা যায়।
মানুহে সুখ-সুখ বুলি সংসাৰত সুখ বিচাৰে, কিন্তু পায় দুখৰ উপৰিও দুখ। কবিয়ে মানুহক ‘দিনকণা’ৰ লগত তুলনা কৰিছে — দিনৰ পোহৰতো যিহেতু নেদেখে, তেনেকৈ মানুহেও হাততে থকা সুখক চিনিব নোৱাৰে। প্ৰকৃত সুখ পাবলৈ হ’লে নিজৰ স্বাৰ্থৰ বলিদান দিব লাগিব।
জীৱনটো অকল নিজৰ বাবে নহয়। পৰৰ কাৰণে খাটিব পাৰিলে, পৰৰ দুখত হিয়া গলিলে, পৰক আপোন কৰিব পাৰিলে সংসাৰত দুখ নাথাকে। যিজনে পৰৰ সুখত নিজৰ শক্তি-সামৰ্থ বিলায়, যিজনে পৰৰ বাবে কান্দিব জানে, সেই কান্দোনতো সুখ পোৱা যায়।
কবিয়ে কৈছে যে পৃথিৱীৰ সকলো মানুহ আমাৰ আপোন — কোনো পৰ নহয়, কাৰণ সকলো পৰমপিতাৰ সন্তান আৰু পৃথিৱী আমাৰ ঘৰ। ‘মই’ আৰু ‘মোৰ’ ভাব মানুহক তললৈ নমায়। স্বাৰ্থৰ বাটত কাঁইট আৰু হূলৰ বিন্ধন আছে, কিন্তু নিঃস্বাৰ্থৰ বাটত সুগন্ধি কুসুম ফোটে। যথাৰ্থ নিঃস্বাৰ্থ জীৱন যাপন কৰিলে সুখৰ কোনো অন্ত নাই — এয়াই কবিতাটিৰ মূলবাণী।
৩। ‘সুখ’ কবিতাটিৰ কবিৰ চমু পৰিচয় দিয়া।
উত্তৰঃ ‘সুখ’ কবিতাটিৰ ৰচক হ’ল আনন্দ চন্দ্ৰ আগৰৱালা। তেওঁ ‘ভাঙনি কেঁৱৰ’ আখ্যাৰে অসমীয়া সাহিত্যত সুপৰিচিত। তেওঁৰ জন্ম হৈছিল ১৮৭৪ চনৰ ৫ ফেব্ৰুৱাৰীত তেজপুৰৰ কলংপুৰ মৌজাৰ বৰঙাবাৰীত।
তেওঁ অসমীয়া শিশু সাহিত্যৰ ক্ষেত্ৰত বিশেষভাৱে অৱদান আগবঢ়াইছে। তেওঁৰ শিশু পাঠ্য গ্ৰন্থ দুখনৰ নাম হ’ল ‘কোমলপাঠ’ আৰু ‘শিশু পাঠ’। তেওঁৰ কবিতাসমূহত নৈতিক মূল্যবোধ, পৰোপকাৰ, ত্যাগ আৰু বিশ্ব-প্ৰেমৰ বাৰ্তা পোৱা যায়। ‘সুখ’ কবিতাটো তেওঁৰ এনে এক অসাধাৰণ সৃষ্টি যত তেওঁ স্বাৰ্থত্যাগ আৰু পৰোপকাৰৰ মাজতে প্ৰকৃত সুখ নিহিত আছে বুলি দৰ্শাইছে।
৪। তলৰ কবিতাফাঁকিৰ অৰ্থ লিখা —
(ক) “সুখ সুখ বুলি মানুহ বলিয়া নেদেখে সুখৰ মুখ;
সুখ বিচাৰোঁতে পায় সংসাৰত দুখৰ উপৰি দুখ।”
উত্তৰঃ উক্ত কবিতাফাঁকি আমাৰ পাঠ্যপুথি ‘অংকুৰণ’ৰ অন্তৰ্গত আনন্দ চন্দ্ৰ আগৰৱালাৰ দ্বাৰা ৰচিত ‘সুখ’ নামৰ পাঠটিৰ পৰা তুলি অনা হৈছে।
কবিয়ে ইয়াত মানৱ জীৱনৰ এক মৌলিক বিড়ম্বনাৰ কথা তুলি ধৰিছে। মানুহে সুখ বিচাৰি অহোৰাত সংসাৰত ঘূৰি ফুৰে, কিন্তু এই সুখ-বিচাৰৰ দৌৰত তেওঁলোকে সুখ পোৱাৰ সলনি দুখৰ উপৰিও দুখ পায়। সুখৰ সঁচা মুখ তেওঁলোকৰ চকুত পৰে নহয়। মানুহে বুজি নাপায় যে প্ৰকৃত সুখ বাহিৰত নহয়, নিজৰ কৰ্মতে লুকাই আছে। স্বাৰ্থৰ বাটেৰে সুখ বিচাৰিলে সুখ হাতত নাহে — বৰং দুখেই বাঢ়ি যায়।
(খ) “স্বাৰ্থৰ বাটত দুখৰ কাঁইট, খোজে পতি বিন্ধে হুলে,
নিঃস্বাৰ্থৰ বাট, সেন্দুৰীয়া আলি, সুগন্ধি কুসুম ফুলে।”
উত্তৰঃ উক্ত কবিতাফাঁকি আমাৰ পাঠ্যপুথি ‘অংকুৰণ’ৰ অন্তৰ্গত আনন্দ চন্দ্ৰ আগৰৱালাৰ দ্বাৰা ৰচিত ‘সুখ’ নামৰ পাঠটিৰ পৰা তুলি অনা হৈছে।
কবিয়ে ইয়াত স্বাৰ্থ আৰু নিঃস্বাৰ্থৰ বাটৰ মাজৰ পাৰ্থক্য সুন্দৰকৈ দেখুৱাইছে। স্বাৰ্থৰ বাট হ’ল কাঁইটেৰে ভৰা — খোজে খোজে হূলে বিন্ধে, অৰ্থাৎ স্বাৰ্থপৰ জীৱনত প্ৰতিটো পদক্ষেপতে দুখ আৰু কষ্ট আছে। আনহাতে নিঃস্বাৰ্থৰ বাট হ’ল সেন্দুৰীয়া আলিৰ দৰে — যাত সুগন্ধি ফুল ফোটে। পৰোপকাৰ আৰু ত্যাগেৰে পৰিপূৰ্ণ জীৱনত সুগন্ধি সুখ ফুলৰ দৰে ফুলি উঠে।
(গ) “পৰমপিতাৰ সকলো সন্তান পৃথিৱী আমাৰ ঘৰ।”
উত্তৰঃ উক্ত কবিতাফাঁকি আমাৰ পাঠ্যপুথি ‘অংকুৰণ’ৰ অন্তৰ্গত আনন্দ চন্দ্ৰ আগৰৱালাৰ দ্বাৰা ৰচিত ‘সুখ’ নামৰ পাঠটিৰ পৰা তুলি অনা হৈছে।
কবিয়ে ইয়াত বিশ্ব-ভ্ৰাতৃত্বৰ মহান ধাৰণাটো প্ৰকাশ কৰিছে। পৃথিৱীৰ সকলো মানুহ — নৰ হওক বা নাৰী — সকলো একে পৰমপিতা অৰ্থাৎ ঈশ্বৰৰ সন্তান। গতিকে কাকো পৰ বুলি ভাবিব নালাগে। পৃথিৱীৰ প্ৰতিটো মানুহেই আমাৰ ভাই-ভনী, আৰু এই পৃথিৱী আমাৰ ঘৰ। এই ভাবনাৰে জীৱন যাপন কৰিব পাৰিলেই সুখ পোৱা যায়।
শব্দৰ অৰ্থ
| শব্দ | অৰ্থ |
|---|---|
| দিনকণা | দিনতো দেখিব নোৱৰা চৰাই; দেখিও নেদেখা |
| বলিয়া | পাগলৰ দৰে, মত্ত হৈ |
| স্বাৰ্থ | নিজৰ লাভ বা মংগলৰ কথা |
| বলিদান | উৎসৰ্গ কৰা, ত্যাগ কৰা |
| নিঃস্বাৰ্থ | স্বাৰ্থ নথকা; উপকাৰৰ আশা নকৰা |
| পৰমপিতা | ঈশ্বৰ, পৰম ঈশ্বৰ |
| সন্তোষ | আনন্দ, তৃপ্তি |
| পৱিত্ৰ | শুদ্ধ, নিৰ্মল |
| অভাৱ | কষ্ট, নাথকা অৱস্থা |
| শক্তি-সামৰ্থ | বল আৰু ক্ষমতা |
| সেন্দুৰীয়া আলি | সুন্দৰ, সুচল পথ |
| কুসুম | ফুল |
| বিশ্ব-প্ৰেম | গোটেই পৃথিৱীৰ প্ৰতি প্ৰেম |
| ত্যাগ | বিসৰ্জন, এৰি দিয়া |
| হূল | কাঁইটৰ আগ, বিন্ধা লগা ধাৰালো অংশ |
ভাষা-অধ্যয়ন
৫। তলত দিয়া যুৰীয়া শব্দবোৰৰ প্ৰতিটো অংশৰ অৰ্থ লিখা —
উত্তৰঃ
| যুৰীয়া শব্দ | প্ৰথম অংশৰ অৰ্থ | দ্বিতীয় অংশৰ অৰ্থ |
|---|---|---|
| নৰ-নাৰী | পুৰুষ | মহিলা |
| ভাই-ভনী | ভাই | ভনী / বায়েক |
| শক্তি-সামৰ্থ | বল | ক্ষমতা |
| দিন-কণা | দিন (দিনৰ পোহৰ) | কণা (দেখিব নোৱৰা) |
৬। তলত দিয়া শব্দবোৰৰ প্ৰত্যয় ভাঙি দেখুওৱা —
উত্তৰঃ
| শব্দ | মূল শব্দ + প্ৰত্যয় |
|---|---|
| সেন্দুৰীয়া | সেন্দুৰ + ঈয়া |
| ঢুলীয়া | ঢোল + ঈয়া |
| তেলীয়া | তেল + ঈয়া |
| গুৰীয়া | গুৰু + ঈয়া |
| মাটিয়া | মাটি + ঈয়া |
৭। তলত দিয়া শব্দবোৰৰ লিং পৰিৱৰ্তন কৰা —
উত্তৰঃ
| পুংলিং | স্ত্ৰীলিং |
|---|---|
| নৰ | নাৰী |
| ভাই | ভনী / বায়েক |
| পিতা | মাতা |
| পুত্ৰ | কন্যা |
| ৰজা | ৰাণী |
৮। তলত দিয়া সৰল বাক্যবোৰ যৌগিক বাক্যলৈ পৰিৱৰ্তন কৰা —
(ক) সুখ বিচাৰোঁতে মানুহে দুখ পায়।
উত্তৰঃ মানুহে সুখ বিচাৰে, কিন্তু তেওঁলোকে দুখহে পায়।
(খ) স্বাৰ্থ ত্যাগ কৰিলে সুখ পোৱা যায়।
উত্তৰঃ স্বাৰ্থ ত্যাগ কৰিব লাগে আৰু তেতিয়াহে সুখ পোৱা যায়।
(গ) পৰোপকাৰ কৰিলে মন সুখী হয়।
উত্তৰঃ পৰোপকাৰ কৰিব লাগে আৰু তাতে মন সুখী হয়।
৯। ‘সুখ’ কবিতাটিৰ পৰা পাঁচটা বিশেষ্য শব্দ আৰু পাঁচটা বিশেষণ শব্দ বাছি উলিওৱা।
উত্তৰঃ
বিশেষ্য শব্দ: সুখ, দুখ, স্বাৰ্থ, সংসাৰ, পৰমপিতা
বিশেষণ শব্দ: সুগন্ধি, পৱিত্ৰ, নিঃস্বাৰ্থ, সেন্দুৰীয়া, যথাৰ্থ
অতিৰিক্ত প্ৰশ্নোত্তৰ
১০। ‘সুখ’ কবিতাটিত কবিয়ে কোন কোন বিষয়ৰ ওপৰত আলোকপাত কৰিছে?
উত্তৰঃ ‘সুখ’ কবিতাটিত কবি আনন্দ চন্দ্ৰ আগৰৱালাই তলত দিয়া বিষয়সমূহৰ ওপৰত আলোকপাত কৰিছে —
- মানুহে স্বাৰ্থৰ বাটেৰে সুখ বিচাৰি দুখহে পায়।
- প্ৰকৃত সুখ পাবলৈ হ’লে স্বাৰ্থৰ বলিদান দিব লাগে।
- জীৱন কেৱল নিজৰ বাবে নহয়, পৰৰ সেৱাতহে প্ৰকৃত সুখ।
- সকলো মানুহ পৰমপিতাৰ সন্তান — কোনো পৰ নহয়।
- বিশ্ব-প্ৰেম আৰু নিঃস্বাৰ্থতাই প্ৰকৃত সুখৰ উৎস।
১১। ‘মই’ আৰু ‘মোৰ’ ভাবে কি কৰে বুলি কবিয়ে কৈছে?
উত্তৰঃ কবিয়ে কৈছে যে ‘মই’ আৰু ‘মোৰ’ ভাবে মানুহক তললৈ নমায়। অৰ্থাৎ অহংকাৰ আৰু স্বাৰ্থৰ ভাব মানুহক অধঃপতিত কৰে। এই অহং-ভাবেই মানুহক পৰোপকাৰৰ পথৰ পৰা আঁতৰাই ৰাখে আৰু প্ৰকৃত সুখ পোৱাত বাধা দিয়ে।
১২। কবিয়ে ‘গাই-গোটা-পেটে-ভঁৰাল নহ’বা’ বুলি কিয় কৈছে?
উত্তৰঃ কবিয়ে ‘গাই-গোটা-পেটে-ভঁৰাল নহ’বা’ বুলি কৈ মানুহক সতৰ্ক কৰিছে যাতে তেওঁলোক কেৱল নিজৰ পেট ভৰোৱাত, নিজৰ ভঁৰাল ভৰাত আৰু নিজৰ স্বাৰ্থতে মত্ত নহয়। কবিৰ মতে কেৱল নিজৰ সুখ-সুবিধাৰ কথাই চিন্তা কৰা মানুহ সঁচা অৰ্থত সুখী হ’ব নোৱাৰে। আনৰ দুখৰ প্ৰতি দৃষ্টি ৰাখিলেহে মানুহ প্ৰকৃত সুখী হ’ব পাৰে।
১৩। কবিতাটিত ‘ত্যাগ’ৰ কি গুৰুত্ব দেখুওৱা হৈছে?
উত্তৰঃ কবিতাটিত ‘ত্যাগ’ক সুখৰ মূল চাবিকাঠি হিচাপে দেখুওৱা হৈছে। কবিয়ে কৈছে — “ত্যাগত লভিবাঁ পৰম সন্তোষ, সাধিবাঁ লোকৰ হিত।” অৰ্থাৎ ত্যাগৰ মাজতেই পৰম সন্তোষ লুকাই আছে। নিজৰ স্বাৰ্থৰ ত্যাগ কৰি আনৰ হিত সাধন কৰিলেহে মানুহ প্ৰকৃত সুখৰ সন্ধান পায়।