সাৰাংশ: সপ্তম শ্ৰেণীৰ ৰাজনীতি বিজ্ঞানৰ সপ্তম অধ্যায় “বিজ্ঞাপন বুজা” — এই অধ্যায়ত বিজ্ঞাপন কি, কিদৰে বিজ্ঞাপন তৈয়াৰ হয়, বিজ্ঞাপনে কিদৰে মানুহক প্ৰভাৱিত কৰে, ব্র্যাণ্ড (Brand) মানে কি আৰু বিজ্ঞাপনে সমাজত সমতাৰ ওপৰত কি প্ৰভাৱ পেলায় তাৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে। বিজ্ঞাপন হৈছে এক বিশেষ কৌশল যাৰ সহায়ত কোনো পণ্য বা সেৱাৰ বিষয়ে জনসাধাৰণক অৱগত কৰা হয় আৰু তেওঁলোকক সেই পণ্য বা সেৱা কিনিবলৈ আকৃষ্ট কৰা হয়। বিজ্ঞাপনে পণ্যৰ বৈশিষ্ট্যৰ বিষয়ে তথ্য দিয়ে আৰু সেই পণ্য কিনিলে মানুহৰ জীৱন উন্নত হ’ব বুলি বিশ্বাস জন্মায়। ব্র্যাণ্ড হৈছে কোনো নিৰ্মাতাই তেওঁৰ পণ্যত দিয়া বিশেষ নাম বা চিহ্ন, যাৰ জৰিয়তে তেওঁৰ পণ্যক অন্য পণ্যৰ পৰা পৃথক কৰা যায়। বিজ্ঞাপনে ব্র্যাণ্ডক জনপ্ৰিয় কৰিবলৈ সবাতোকৈ দ্ৰুত আৰু বিস্তৃত উপায়ত মানুহৰ কাষ চাপিব পাৰে।

বিজ্ঞাপনত প্ৰায়ে আকর্ষণীয় ছবি, ৰঙ আৰু সংগীত ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে মানুহৰ মনত পণ্যটোৰ এক ইতিবাচক ছবি গঢ় লয়। অনেক সময়ত বিজ্ঞাপনে সামাজিক স্টেৰিঅ’টাইপ (stereotype) অর্থাৎ ভ্রান্ত ধাৰণাও প্রচাৰ কৰে — যেনে কোনো বিজ্ঞাপনত কেৱল মাকক শিশুৰ যত্নশীল হিচাপে দেখুওৱা হয়, কিন্তু দেউতাকক নহয়। বিজ্ঞাপনে সামাজিক বিজ্ঞাপন (Social Advertisement) হিচাপেও কাম কৰে — যেনে চৰকাৰী জনসতর্কতামূলক বিজ্ঞাপন, স্বাস্থ্য সম্পর্কীয় বিজ্ঞাপন আদি যি মানুহৰ উপকাৰৰ হেতু প্রচাৰ কৰা হয়। বিজ্ঞাপনে গণতন্ত্ৰ আৰু সমতাৰ ওপৰতো প্ৰভাৱ পেলায় — কাৰণ বিজ্ঞাপন মাত্ৰ সেইসকলৰ ওচৰতহে পায় যিসকলৰ মিডিয়াৰ সুবিধা আছে। আৰু বিজ্ঞাপন সমূহত প্রায়ে সম্পন্ন মানুহৰ জীৱনশৈলীহে দেখুওৱা হয়, দৰিদ্ৰ মানুহৰ সমস্যা উপেক্ষা কৰা হয়।

Summary: Chapter 7 of Class 7 Political Science, “Understanding Advertising,” explores how advertising works, the concept of brand, advertising techniques, stereotypes in ads, social advertisements, and the impact of advertising on equality in a democracy. Advertising is a technique used to inform people about a product or service and attract them to buy it. A brand is a specific name or sign given by a manufacturer to their product to distinguish it from competitors. Advertising is the fastest and widest way to popularise a brand. Advertisements use visuals, colour, music, and text to create a positive image of a product in people’s minds. They often promote stereotypes — for example, showing only mothers as caregivers. Social advertisements promote public welfare. Advertising affects equality because it reaches only those with media access, and tends to focus on the lives of the affluent while ignoring poverty and discrimination.

---

বিজ্ঞাপনৰ মূল তথ্য

বিষয়	বিৱৰণ
বিজ্ঞাপন (Advertisement)	কোনো পণ্য বা সেৱাৰ বিষয়ে জনসাধাৰণক অৱগত কৰাৰ আৰু তেওঁলোকক সেয়া কিনিবলৈ আকৃষ্ট কৰাৰ কৌশল
ব্র্যাণ্ড (Brand)	নিৰ্মাতাই পণ্যত দিয়া বিশেষ নাম বা চিহ্ন, যি পণ্যটোক অন্য পণ্যৰ পৰা পৃথক কৰে
ব্যৱসায়িক বিজ্ঞাপন	পণ্য বিক্ৰীৰ উদ্দেশ্যে পৰিচালিত বিজ্ঞাপন; যেনে চাবোন, দাইল, ঘড়ী আদিৰ বিজ্ঞাপন
সামাজিক বিজ্ঞাপন	জনকল্যাণমূলক বিষয়ত সচেতনতা বৃদ্ধিৰ বাবে পৰিচালিত বিজ্ঞাপন; যেনে স্বাস্থ্য, শিক্ষা, নিৰাপত্তা সম্পর্কীয় বিজ্ঞাপন
স্টেৰিঅ’টাইপ (Stereotype)	বিজ্ঞাপনত প্ৰচলিত ভ্রান্ত সামাজিক ধাৰণা; যেনে কেৱল মাকেই শিশুৰ যত্ন ল’ব পাৰে
সমতাৰ ওপৰত প্ৰভাৱ	বিজ্ঞাপন কেৱল মিডিয়াযুক্ত ধনী শ্ৰেণীৰ ওচৰত পায়; দৰিদ্ৰৰ সমস্যা উপেক্ষিত হয়

---

অনুশীলনীৰ প্ৰশ্নোত্তৰ

প্ৰশ্ন ১। ব্র্যাণ্ড (Brand) মানে কি? বিজ্ঞাপন কিয় ব্র্যাণ্ড নিৰ্মাণৰ বাবে অপৰিহাৰ্য?

উত্তৰঃ ব্র্যাণ্ড মানে হৈছে কোনো নিৰ্মাতাই তেওঁৰ পণ্যত দিয়া বিশেষ নাম বা চিহ্ন। এই নাম বা চিহ্নৰ সহায়ত কোনো নিৰ্দিষ্ট নিৰ্মাতাৰ পণ্যক বজাৰত বিক্ৰী হোৱা অন্য পণ্যৰ পৰা পৃথক কৰা সম্ভৱ হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, একেধৰণৰ চাবোন বজাৰত অনেক আছে — কিন্তু ‘লাক্স’, ‘লাইফব’য়’ বা ‘ডেটল’ নামবোৰ হৈছে ভিন ভিন ব্র্যাণ্ড।
বিজ্ঞাপন ব্র্যাণ্ড নিৰ্মাণৰ বাবে অপৰিহাৰ্য, কাৰণ —
(ক) বিজ্ঞাপনে সবাতোকৈ দ্ৰুতগতিত সবাতোকৈ বেছি সংখ্যক মানুহৰ ওচৰত ব্র্যাণ্ডটোৰ বিষয়ে তথ্য পৌঁচাই দিব পাৰে।
(খ) বিজ্ঞাপনে মানুহৰ মনত ব্র্যাণ্ডটোৰ প্ৰতি এক বিশ্বাসযোগ্যতা আৰু ইতিবাচক ধাৰণা গঢ়ি তোলে।
(গ) বিজ্ঞাপনৰ বিনে কোনো নতুন পণ্য অথবা ব্র্যাণ্ড বজাৰত প্রতিষ্ঠা পোৱাটো অত্যন্ত কঠিন।

প্ৰশ্ন ২। তোমাৰ প্ৰিয় দুটা ছপা বিজ্ঞাপন বাছি লোৱা আৰু সেইদুটাৰ বিশ্লেষণ কৰা — সেইবোৰত কি ছবি আৰু লিখনি আছে, কোন মূল্যবোধ প্ৰচাৰ কৰা হৈছে, আৰু কোনবোৰ শ্ৰেণীৰ মানুহৰ বাবে সেইবোৰ।

উত্তৰঃ (এয়া এটা কার্যকলাপ-ভিত্তিক প্ৰশ্ন। তলত এক নমুনা বিশ্লেষণ দিয়া হৈছে।)

বিজ্ঞাপন ১: দাইলৰ বিজ্ঞাপন (Top Taste Daal)
ছবি আৰু লিখনি: এই বিজ্ঞাপনত দেখুওৱা হয় এজন মহিলাই ঘৰত অতিথিৰ বাবে দাইল ৰান্ধিছে। লিখনিত লিখা আছে “মেহমানৰ বাবে সেৰা স্বাদ।”
প্ৰচাৰিত মূল্যবোধ: আতিথিয়তা, ঘৰুৱা জীৱনৰ উষ্ণতা।
লক্ষ্য দৰ্শক: ঘৰুৱা মহিলা, পৰিয়াল।

বিজ্ঞাপন ২: চাবোনৰ বিজ্ঞাপন (Care Soap)
ছবি আৰু লিখনি: এই বিজ্ঞাপনত কেৱল এজনী মাকক শিশুৰ গা ধুৱাই দিয়া দেখুওৱা হৈছে। লিখনিত আছে “আপোনাৰ সন্তানৰ ত্বকৰ যত্নৰ বাবে।”
প্ৰচাৰিত মূল্যবোধ: মাতৃস্নেহ, শিশুৰ সুৰক্ষা।
লক্ষ্য দৰ্শক: মাতৃসকল, শিশু থকা পৰিয়াল।
বাদ পৰা শ্ৰেণী: দেউতাকসকল — কেৱল মাককে যত্নশীল হিচাপে দেখুওৱা এক স্টেৰিঅ’টাইপ।

প্ৰশ্ন ৩। বিজ্ঞাপন গণতান্ত্ৰিক সমতাৰ ওপৰত কেনেদৰে প্ৰভাৱ পেলায়? দুটা কাৰণ দিয়া।

উত্তৰঃ বিজ্ঞাপনে গণতান্ত্ৰিক সমতাৰ ওপৰত দুটা উপায়ত প্ৰভাৱ পেলায় —
(ক) মিডিয়া সুবিধাৰ অসমতা: বিজ্ঞাপন কেৱল সেইসকলৰ ওচৰতহে পায় যিসকলৰ ছপা মিডিয়া বা ইলেক্ট্ৰনিক মিডিয়াৰ সুবিধা আছে। দৰিদ্ৰ বা প্ৰত্যন্ত অঞ্চলত বাস কৰা মানুহ, যিসকলৰ বাতৰি কাকত বা টেলিভিছনৰ সুবিধা নাই, তেওঁলোকৰ ওচৰত পণ্যৰ তথ্য নাপায়। এয়া তথ্য-লাভৰ ক্ষেত্ৰত অসমতা সৃষ্টি কৰে।
(খ) ধনীৰ জীৱনশৈলীৰ প্ৰচাৰ, দৰিদ্ৰৰ সমস্যাৰ উপেক্ষা: বিজ্ঞাপনত মূলতঃ সম্পন্ন মানুহৰ জীৱনশৈলী, দামী পণ্য আৰু বিলাসিতা দেখুওৱা হয়। দৰিদ্ৰতা, বৈষম্য বা সামাজিক অবহেলাৰ সমস্যাবোৰ বিজ্ঞাপনত কদাচিৎ স্থান পায়। ইয়াৰ ফলত গণতন্ত্ৰত সকলো নাগৰিকৰ সমান প্ৰতিনিধিত্বৰ নীতি ক্ষুণ্ণ হয়।

প্ৰশ্ন ৪। তোমাৰ শ্ৰেণীৰ সহপাঠীসকলৰ সৈতে মিলি স্কুলীয়া ল’ৰা-ছোৱালীৰ বাবে এটা নতুন ঘড়ীৰ ব্র্যাণ্ড নাম আৰু বিজ্ঞাপন তৈয়াৰ কৰা।

উত্তৰঃ (এয়া এটা গোটীয়া কার্যকলাপ। তলত এক নমুনা দিয়া হৈছে।)

ব্র্যাণ্ড নাম: “StudyStar Watch”
লক্ষ্য দৰ্শক: ৬ৰ পৰা ১৬ বছৰ বয়সৰ স্কুলীয়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰী।
বিজ্ঞাপনৰ বর্ণনা: ছবিত এজন মেধাৱী ছাত্ৰই সময়মতে স্কুলত উপস্থিত হৈ পুৰস্কাৰ পাইছে। তাৰ হাতত “StudyStar Watch” আছে।
বিজ্ঞাপনৰ বাক্য: “সময়ৰ সঠিক ব্যৱহাৰ — সাফল্যৰ চাবিকাঠি। StudyStar Watch — প্ৰতিটো সফল ছাত্ৰৰ সঙ্গী।”
প্ৰচাৰিত মূল্যবোধ: সময়ানুৱর্তিতা, শিক্ষাৰ গুৰুত্ব, সাফল্যৰ প্রতি আগ্রহ।
ছবি: স্কুলৰ পটভূমিত এক উজ্জ্বল ৰঙৰ ঘড়ী।

---

অতিৰিক্ত প্ৰশ্নোত্তৰ

প্ৰশ্ন ১। বিজ্ঞাপন (Advertisement) মানে কি?

উত্তৰঃ বিজ্ঞাপন হৈছে এক বিশেষ কৌশল বা পদ্ধতি যাৰ সহায়ত কোনো পণ্য, সেৱা বা বিষয়ৰ সম্পর্কে জনসাধাৰণক অৱগত কৰা হয় আৰু তেওঁলোকক সেই পণ্য বা সেৱাৰ প্ৰতি আকৃষ্ট কৰা হয়। বিজ্ঞাপন বাতৰি কাকত, আলোচনী, টেলিভিছন, ৰেডিঅ’, ইন্টাৰনেট, হ’ৰ্ডিং আদি বিভিন্ন মাধ্যমৰ যোগেদি প্ৰচাৰ কৰা হয়। বিজ্ঞাপনে পণ্যৰ গুণাগুণ বা বৈশিষ্ট্য তুলি ধৰি ক্ৰেতাৰ মনত সেয়া কিনাৰ প্ৰৱণতা জন্মায়।

প্ৰশ্ন ২। বিজ্ঞাপনে কি কি কৌশল ব্যৱহাৰ কৰে?

উত্তৰঃ বিজ্ঞাপনে মানুহক আকৃষ্ট কৰিবলৈ বিভিন্ন কৌশল ব্যৱহাৰ কৰে —
(ক) আকৰ্ষণীয় ছবি: উজ্জ্বল ৰঙৰ আৰু সুন্দৰ ছবি ব্যৱহাৰ কৰি মানুহৰ দৃষ্টি আকর্ষণ কৰা হয়।
(খ) আবেগিক আবেদন: পৰিয়ালৰ মৰম, মাতৃস্নেহ, বন্ধুত্বৰ আদৰ আদি আবেগিক অনুভূতিৰ সৈতে পণ্য সংযুক্ত কৰা হয়।
(গ) বিশিষ্ট ব্যক্তিৰ ব্যৱহাৰ: খেলুৱৈ, চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা বা জনপ্ৰিয় ব্যক্তিক বিজ্ঞাপনত দেখুৱাই মানুহক সহজে প্ৰভাৱিত কৰা হয়।
(ঘ) স্লোগান (Slogan): মনত থাকিবলগীয়া চমু বাক্য বা শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে পণ্যটো মানুহৰ মনত থাকে।
(ঙ) সংগীত: মনোৰম সুৰৰ বিজ্ঞাপনৰ গান বা জিংগেল ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

প্ৰশ্ন ৩। সামাজিক বিজ্ঞাপন (Social Advertisement) কি? ইয়াৰ উদ্দেশ্য কি?

উত্তৰঃ সামাজিক বিজ্ঞাপন হৈছে সেইসমূহ বিজ্ঞাপন যিবোৰ পণ্য বিক্ৰীৰ উদ্দেশ্যে নহয়, বৰং সমাজৰ সামগ্রিক মঙ্গল আৰু জনকল্যাণৰ হেতু প্রচাৰ কৰা হয়। চৰকাৰ আৰু সামাজিক সংস্থাসমূহে এনে বিজ্ঞাপন প্ৰচাৰ কৰে।
উদ্দেশ্যসমূহ হৈছে —
(ক) স্বাস্থ্যসেৱা সম্পৰ্কে সচেতনতা বৃদ্ধি কৰা — যেনে ডায়েৰিয়া, মেলেৰিয়াৰ বিৰুদ্ধে সাৱধানতামূলক বিজ্ঞাপন।
(খ) শিক্ষাৰ সুবিধা নিশ্চিত কৰা — যেনে বালিকা শিক্ষা আৰু আৰটিই সম্পৰ্কীয় বিজ্ঞাপন।
(গ) প্ৰতিবন্ধী ব্যক্তিৰ অধিকাৰ সম্পর্কে সচেতনতা জন্মোৱা।
(ঘ) ৰেলৱে বা ৰাস্তাত নিৰাপত্তা সম্পর্কে সতর্কতামূলক বার্তা প্রচাৰ কৰা।
এনে বিজ্ঞাপনৰ লক্ষ্য সকলো শ্ৰেণীৰ নাগৰিক — ধনী বা দৰিদ্ৰ নির্বিশেষে।

প্ৰশ্ন ৪। বিজ্ঞাপনে কিদৰে সামাজিক স্টেৰিঅ’টাইপ প্ৰচাৰ কৰে? উদাহৰণ দিয়া।

উত্তৰঃ স্টেৰিঅ’টাইপ মানে সমাজত প্ৰচলিত ভ্রান্ত বা সৰলীকৃত ধাৰণা, যি কোনো বিশেষ গোষ্ঠীৰ সকলো মানুহৰ বিষয়ে একেলগে প্রযোজ্য বুলি ধৰা হয়।
বিজ্ঞাপনত স্টেৰিঅ’টাইপৰ উদাহৰণ —
(ক) লিংগ-ভিত্তিক স্টেৰিঅ’টাইপ: অনেক শিশু পণ্যৰ বিজ্ঞাপনত কেৱল মাকক শিশুৰ যত্ন কৰা মানুহ হিচাপে দেখুওৱা হয়, দেউতাকক নহয়। এই ধাৰণা সমাজত মহিলাসকলে কেৱল ঘৰৰ কাম কৰে আৰু পুৰুষে বাহিৰৰ কাম কৰে বুলি এক ভ্রান্ত ধাৰণা দৃঢ় কৰে।
(খ) সৌন্দর্যৰ মানদণ্ড: সৌন্দর্য সামগ্রীৰ বিজ্ঞাপনত এক নিৰ্দিষ্ট ধৰণৰ শাৰীৰিক গঠন বা বৰণক আদৰ্শ হিচাপে দেখুওৱা হয়, যি বহু মানুহৰ মাজত হীনমন্যতা বা অসন্তুষ্টিৰ সৃষ্টি কৰে।
এই ধৰণৰ স্টেৰিঅ’টাইপে সমাজত বৈষম্য বৃদ্ধি কৰে আৰু সমতাৰ নীতিৰ বিপৰীতে কাম কৰে।

প্ৰশ্ন ৫। ব্যৱসায়িক বিজ্ঞাপন আৰু সামাজিক বিজ্ঞাপনৰ মাজত পার্থক্য কি?

উত্তৰঃ ব্যৱসায়িক বিজ্ঞাপন আৰু সামাজিক বিজ্ঞাপনৰ মাজত মূল পার্থক্যসমূহ তলত দিয়া হৈছে —

বিষয়	ব্যৱসায়িক বিজ্ঞাপন	সামাজিক বিজ্ঞাপন
উদ্দেশ্য	পণ্য বিক্ৰী কৰি লাভ উপার্জন কৰা	জনকল্যাণ আৰু সামাজিক সচেতনতা বৃদ্ধি কৰা
পৰিচালনা কৰে	ব্যৱসায়িক প্রতিষ্ঠান	চৰকাৰ বা সামাজিক সংস্থা
উদাহৰণ	চাবোন, দাইল, ঘড়ী, মোবাইলৰ বিজ্ঞাপন	পালছ পোলিঅ’, বালিকা শিক্ষা, ৰেলৱে নিৰাপত্তাৰ বিজ্ঞাপন
লক্ষ্য দৰ্শক	নিৰ্দিষ্ট ক্রেতা শ্রেণী	সকলো নাগৰিক
পণ্য বিক্ৰী হয় নে	হয়	নহয়

প্ৰশ্ন ৬। বিজ্ঞাপন চাই কোনো পণ্য কিনাৰ আগতে আমি কি কি বিষয়ত বিবেচনা কৰা উচিত?

উত্তৰঃ বিজ্ঞাপন দেখি কোনো পণ্য কিনাৰ আগতে এইকেইটা বিষয়ত বিবেচনা কৰা উচিত —
(ক) প্ৰয়োজনীয়তা: পণ্যটো আমাৰ সঁচাকৈয়ে প্ৰয়োজন নে কেৱল বিজ্ঞাপনত দেখি কিনিবলৈ মন গৈছে, তা বিবেচনা কৰা উচিত।
(খ) মূল্য: পণ্যটোৰ মূল্য আমাৰ বাজেটৰ মাজত পৰে নে নাপৰে, সেয়া চাব লাগে।
(গ) মান যাচাই: বিজ্ঞাপনে পণ্যৰ যি মান দাবি কৰে সেয়া সঁচা নে কাৰপণীয়া, তা বুজিবলৈ চেষ্টা কৰা উচিত।
(ঘ) স্বাস্থ্য আৰু নিৰাপত্তা: পণ্যটো স্বাস্থ্যসম্মত আৰু নিৰাপদ নে নহয়, সেয়া গম পোৱা উচিত।
(ঙ) সমনীয়াৰ চাপ উপেক্ষা: বন্ধু বা সমাজে ব্যৱহাৰ কৰে বুলি বা বিজ্ঞাপনত ধনাত্মক ছবি দেখুওৱা বুলিয়েই কিনাৰ প্ৰৱণতা এৰা উচিত।

প্ৰশ্ন ৭। বিজ্ঞাপনে আমাৰ ওপৰত কেনে ধৰণৰ প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে — ইতিবাচক আৰু নেতিবাচক দুয়োফালৰ পৰা আলোচনা কৰা।

উত্তৰঃ বিজ্ঞাপনে ইতিবাচক আৰু নেতিবাচক দুয়ো ধৰণৰ প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে —

ইতিবাচক প্ৰভাৱ:
(ক) নতুন পণ্য বা সেৱাৰ বিষয়ে তথ্য পোৱা যায়, যাৰ ফলত ক্রেতাৰ সিদ্ধান্ত গ্রহণৰ ক্ষমতা বাঢ়ে।
(খ) সামাজিক বিজ্ঞাপনৰ যোগেদি স্বাস্থ্য, শিক্ষা, নিৰাপত্তাৰ বিষয়ে সচেতনতা বৃদ্ধি পায়।
(গ) প্রতিযোগিতাৰ বাবে পণ্যৰ মান উন্নত হয়।

নেতিবাচক প্ৰভাৱ:
(ক) মানুহক অপ্রয়োজনীয় পণ্য কিনিবলৈ প্রলুব্ধ কৰে, যাৰ ফলত অপচয় হয়।
(খ) সামাজিক স্টেৰিঅ’টাইপ প্রচাৰ হয়, যেনে লিংগ-ভিত্তিক বৈষম্য।
(গ) কিনাৰ ক্ষমতা নথকা মানুহৰ মাজত হীনমন্যতা সৃষ্টি কৰে।
(ঘ) দৰিদ্ৰ মানুহৰ সমস্যা আৰু সামাজিক বৈষম্যৰ বিষয়সমূহ বিজ্ঞাপনত স্থান নাপায়।

প্ৰশ্ন ৮। বিজ্ঞাপন আৰু মিডিয়াৰ মাজৰ সম্পৰ্ক কেনেকুৱা?

উত্তৰঃ বিজ্ঞাপন আৰু মিডিয়াৰ মাজত পৰস্পৰনির্ভৰশীল সম্পৰ্ক আছে —
(ক) মিডিয়াৰ বাবে আয়ৰ উৎস: বিজ্ঞাপন হৈছে মিডিয়া প্রতিষ্ঠানসমূহৰ এক প্রধান আয়ৰ উৎস। বিজ্ঞাপনৰ ৰাজহেৰেই বাতৰি কাকত, টেলিভিছন চেনেল বা অনলাইন প’ৰ্টেলসমূহ পৰিচালিত হয়।
(খ) বিজ্ঞাপনৰ বাবে মিডিয়া প্লেটফৰ্ম: ব্যৱসায়িক প্রতিষ্ঠানসমূহ মিডিয়াৰ যোগেদিহে বৃহৎ সংখ্যক মানুহৰ কাষত তেওঁলোকৰ পণ্যৰ বিজ্ঞাপন পৌঁচাব পাৰে।
(গ) বিপদ: এই নির্ভৰশীলতাৰ ফলত মিডিয়াই মাজে মাজে বৃহৎ বিজ্ঞাপনদাতাৰ স্বার্থ ৰক্ষা কৰিবলৈ নিৰপেক্ষ সংবাদ পৰিবেশনৰ পৰা বিচ্যুত হোৱাৰ সম্ভাৱনা থাকে, যি গণতন্ত্ৰৰ বাবে ক্ষতিকৰ।

---

অতি চমু প্ৰশ্নোত্তৰ

প্ৰশ্ন ১। বিজ্ঞাপনে কি কৰে?

উত্তৰঃ বিজ্ঞাপনে মানুহৰ দৃষ্টি নিৰ্দিষ্ট পণ্য বা সেৱাৰ প্ৰতি আকৰ্ষণ কৰে আৰু তেওঁলোকক সেয়া কিনিবলৈ উদ্বুদ্ধ কৰে।

প্ৰশ্ন ২। ব্ৰেণ্ডিং মানে কি?

উত্তৰঃ কোনো পণ্যক বিশেষ নাম বা চিহ্নেৰে চিহ্নিত কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াকে ব্ৰেণ্ডিং বোলা হয়।

প্ৰশ্ন ৩। ক্ৰেতা বিভ্ৰান্ত হয় কিয়?

উত্তৰঃ বজাৰত একে ধৰনৰ পণ্যৰ দুটা বা তাতোধিক বিজ্ঞাপন একেলগে থাকিলে ক্ৰেতাই কোনটো পণ্য কিনিব সেই সিদ্ধান্ত লোৱাত বিভ্ৰান্ত হয়।

প্ৰশ্ন ৪। বিজ্ঞাপনদাতাসকলে ক্ৰেতাক কেনেকৈ বিশ্বাস কৰায়?

উত্তৰঃ বিজ্ঞাপনদাতাসকলে তেওঁলোকৰ পণ্যৰ বিশেষ ব্ৰেণ্ড ভেল্যু দাবী কৰে আৰু ছবি তথা ভাষাৰ জৰিয়তে ক্ৰেতাক বিশ্বাস কৰাবলৈ চেষ্টা কৰে যে তেওঁলোকৰ পণ্যটো আন পণ্যতকৈ উৎকৃষ্ট।

প্ৰশ্ন ৫। ব্ৰেণ্ড ভেল্যু কিহৰ দ্বাৰা প্ৰকাশ পায়?

উত্তৰঃ ব্ৰেণ্ড ভেল্যু ছবি (Visuals) আৰু শব্দ তথা ভাষাৰ (Words/Language) জৰিয়তে প্ৰকাশ পায়।

প্ৰশ্ন ৬। ক্ৰিকেট বা চিনেমাৰ তাৰকাই বিজ্ঞাপন দিলে আমি কিনিবলৈ আগ্ৰহী হওঁ কিয়?

উত্তৰঃ আমি যাক শ্ৰদ্ধা বা ভালপোৱা কৰোঁ, তেওঁ যি পণ্য ব্যৱহাৰ কৰে তাকে ব্যৱহাৰ কৰিলে তেওঁলোকৰ দৰে হ’ম বুলি এক অনুভৱ জন্মে। সেয়ে তেওঁলোকৰ পৰামৰ্শত আমি প্ৰভাৱিত হৈ পণ্যটো কিনিবলৈ আগ্ৰহী হওঁ।

প্ৰশ্ন ৭। কোম্পানীসমূহে বিজ্ঞাপন বাৰে বাৰে দেখুওৱাৰ কাৰণ কি?

উত্তৰঃ পণ্যৰ নামটো মানুহৰ মনত স্থায়ীভাৱে গাঁথি যোৱাৰ বাবে আৰু বজাৰত প্ৰতিযোগিতাৰ চাপত কোম্পানীসমূহে বিজ্ঞাপন বাৰে বাৰে দেখুৱায়।

প্ৰশ্ন ৮। সামাজিক বিজ্ঞাপন মানে কি?

উত্তৰঃ সামাজিক বিজ্ঞাপন মানে চৰকাৰ বা বেচৰকাৰী সংস্থাই সমাজৰ বৃহত্তৰ কল্যাণৰ বাৰ্তা লৈ প্ৰকাশ কৰা বিজ্ঞাপন। উদাহৰণ — পালছ পোলিঅ’, ৰক্তদান, পানী সংৰক্ষণৰ বিজ্ঞাপন।

প্ৰশ্ন ৯। বিজ্ঞাপনে আমাৰ মনত প্যাকেটজাত পণ্য সম্পৰ্কে কি ধাৰণা সৃষ্টি কৰে?

উত্তৰঃ বিজ্ঞাপনে আমাৰ মনত এই ধাৰণা সৃষ্টি কৰে যে প্যাকেটজাত পণ্য খোলা বজাৰত বিক্ৰী হোৱা পণ্যতকৈ সদায় উন্নত মানৰ।

প্ৰশ্ন ১০। বিজ্ঞাপনৰ এটা ক্ষতিকৰ দিশ কি?

উত্তৰঃ বিজ্ঞাপনে প্ৰায়ে ধনী মানুহৰ জীৱন দেখুওৱাৰ ফলত দুখীয়া মানুহৰ প্ৰতি সমাজত অসন্মানজনক মনোভাৱ জন্মায়।

---

শুদ্ধ/অশুদ্ধ কোৱা

প্ৰশ্ন ১। বিজ্ঞাপন মানে কোনো পণ্যৰ প্ৰতি মানুহৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়া।

উত্তৰঃ শুদ্ধ।

প্ৰশ্ন ২। সামাজিক বিজ্ঞাপনৰ মূল উদ্দেশ্য পণ্য বিক্ৰী কৰা।

উত্তৰঃ অশুদ্ধ। সামাজিক বিজ্ঞাপনৰ মূল উদ্দেশ্য সমাজৰ বৃহত্তৰ কল্যাণৰ বাবে জনসচেতনতা বৃদ্ধি কৰা, পণ্য বিক্ৰী নহয়।

প্ৰশ্ন ৩। ব্ৰেণ্ড ভেল্যু ছবি আৰু ভাষাৰ জৰিয়তে প্ৰকাশ কৰা হয়।

উত্তৰঃ শুদ্ধ।

প্ৰশ্ন ৪। কেৱল ক্ষুদ্ৰ কোম্পানীয়েহে টেলিভিছনত বিজ্ঞাপন দিব পাৰে।

উত্তৰঃ অশুদ্ধ। কেৱল বৃহৎ কোম্পানীসমূহেহে টেলিভিছনৰ দৰে ব্যয়বহুল মাধ্যমত বিজ্ঞাপন দিব পাৰে। ক্ষুদ্ৰ কোম্পানীৰ সেই আৰ্থিক সামৰ্থ সাধাৰণতে নাথাকে।

প্ৰশ্ন ৫। বিজ্ঞাপনে সদায় গণতন্ত্ৰত সমতাৰ মূল্যবোধ শক্তিশালী কৰে।

উত্তৰঃ অশুদ্ধ। বিজ্ঞাপনে প্ৰায়ে গণতন্ত্ৰত সমতাৰ মূল্যবোধক দুৰ্বল কৰে কিয়নো এই বিজ্ঞাপনসমূহে ধনী জীৱনশৈলীক মহিমান্বিত কৰে আৰু দুখীয়া মানুহৰ প্ৰতি অসন্মান বৃদ্ধি পাব পাৰে।

প্ৰশ্ন ৬। বিজ্ঞাপনৰ ৰাজহ মিডিয়াৰ এক প্ৰধান আয়ৰ উৎস।

উত্তৰঃ শুদ্ধ।

---

খালী ঠাই পূৰণ কৰা

প্ৰশ্ন ১। কোনো পণ্যক বিশেষ নাম বা চিহ্নেৰে চিহ্নিত কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াক __________ বোলা হয়।

উত্তৰঃ ব্ৰেণ্ডিং।

প্ৰশ্ন ২। চৰকাৰ বা বেচৰকাৰী সংস্থাই জনকল্যাণৰ উদ্দেশ্যে যি বিজ্ঞাপন প্ৰকাশ কৰে তাক __________ বোলা হয়।

উত্তৰঃ সামাজিক বিজ্ঞাপন।

প্ৰশ্ন ৩। বিজ্ঞাপনত ব্ৰেণ্ড ভেল্যু __________ আৰু __________ ৰ জৰিয়তে প্ৰকাশ কৰা হয়।

উত্তৰঃ ছবি (Visuals) আৰু শব্দ তথা ভাষা (Words/Language)।

প্ৰশ্ন ৪। মিডিয়া প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ পৰিচালনাৰ এক প্ৰধান আয়ৰ উৎস হৈছে __________।

উত্তৰঃ বিজ্ঞাপনৰ ৰাজহ।

প্ৰশ্ন ৫। বিজ্ঞাপনত প্ৰচলিত ভ্ৰান্ত সামাজিক ধাৰণাক ইংৰাজীত __________ বোলা হয়।

উত্তৰঃ Stereotype (স্টেৰিঅ’টাইপ)।

প্ৰশ্ন ৬। বিজ্ঞাপনৰ ফলত ক্ষুদ্ৰ ব্যৱসায়ীসকলে বৃহৎ কোম্পানীৰ সৈতে __________ ত টিকিব নোৱাৰে।

উত্তৰঃ প্ৰতিযোগিতা।