সাৰাংশ: মানুহে যি ঠাইত একেলগে বাস কৰিবলৈ ঘৰ বা আশ্ৰয় নিৰ্মাণ কৰে তাকে বসতি বোলা হয়। বসতি দুই প্ৰকাৰ — অস্থায়ী বসতি আৰু স্থায়ী বসতি। স্থায়ী বসতি আকৌ গ্ৰামীণ বসতি আৰু নগৰীয়া বসতিলৈ ভাগ হয়। পানী, সমতল ভূমি আৰু মৃদু জলবায়ু হৈছে বসতি স্থাপনৰ মূল কাৰক। মানুহে পৰিৱেশ অনুযায়ী ঘৰ নিৰ্মাণ কৰে — মৰুভূমিত মাটিৰ ঘৰ, পাহাৰত পাথৰৰ ঘৰ, মেৰু অঞ্চলত বৰফৰ ইগলু। পৰিবহণ চাৰি প্ৰকাৰ — সড়ক পথ, ৰেলপথ, জলপথ আৰু আকাশপথ। পাইপলাইনেও তেল আৰু গেছ পৰিবহণত সহায় কৰে। যোগাযোগ ব্যক্তিগত (চিঠি, টেলিফোন) আৰু গণমাধ্যম (বাতৰি কাকত, ৰেডিঅ’, টেলিভিছন, ইণ্টাৰনেট) — দুই প্ৰকাৰৰ। আধুনিক যোগাযোগে পৃথিৱীখনক এটা “বিশ্ব গাঁও”-লৈ পৰিণত কৰিছে।
Summary: Chapter 7 of Class 7 ASSEB Geography deals with human settlements, transport, and communication. Settlements are temporary (igloos) or permanent (rural and urban). Key settlement factors are water, level terrain, and favourable climate. Transport modes — roadways, railways, waterways, airways, and pipelines — enable movement of people and goods. Airways are fastest; waterways are cheapest; roadways offer door-to-door access. Communication is personal (letters, telephone) or mass media (newspapers, radio, TV, internet). Modern technology has made the world a “global village.”
বসতিৰ প্ৰকাৰসমূহ (Types of Settlements)
| বসতিৰ প্ৰকাৰ | বৈশিষ্ট্য | উদাহৰণ |
|---|---|---|
| অস্থায়ী বসতি | নিৰ্দিষ্ট সময়ৰ বাবে নিৰ্মিত; সহজে ভাঙিব পৰা | যাযাবৰ মানুহৰ তম্বু, এস্কিমোৰ ইগলু |
| গ্ৰামীণ বসতি (স্থায়ী) | কৃষিজীৱী; জনঘনত্ব কম; প্ৰকৃতিনিৰ্ভৰ | গাঁও, কৃষি-গ্ৰাম |
| নগৰীয়া বসতি (স্থায়ী) | উদ্যোগ, বাণিজ্য, সেৱামূলক কাৰ্য; জনঘনত্ব বেছি | চহৰ, মহানগৰ |
পৰিবহণৰ মাধ্যমসমূহ (Means of Transport)
| পৰিবহণৰ মাধ্যম | বৈশিষ্ট্য | সুবিধা |
|---|---|---|
| সড়ক পথ (Roadways) | গাড়ী, বাছ, ট্ৰাক, চাইকেল চলে | ঘৰৰ দুৱাৰমুখলৈকে সেৱা; নমনীয় |
| ৰেলপথ (Railways) | ৰেলগাড়ীৰে দীৰ্ঘ দূৰত্ব অতিক্ৰম | কম খৰচত বহু মানুহ ও ভাৰী সামগ্ৰী পৰিবহণ |
| জলপথ (Waterways) | নদী, খাল, সমুদ্ৰৰে পৰিবহণ | সকলোতকৈ সস্তা; আন্তৰ্জাতিক বাণিজ্যৰ বাবে উত্তম |
| আকাশপথ (Airways) | বিমান, হেলিকপ্টাৰেৰে যাতায়াত | সকলোতকৈ দ্ৰুত; দুৰ্গম অঞ্চলত অপৰিহাৰ্য |
| পাইপলাইন (Pipelines) | তেল, গেছ, পানী পৰিবহণ কৰে | নিৰন্তৰ সৰবৰাহ; কম খৰচ; প্ৰদূষণমুক্ত |
অনুশীলনীৰ প্ৰশ্নোত্তৰ
প্ৰশ্ন ১। তলৰ প্ৰশ্নবোৰৰ উত্তৰ দিয়া।
(ক) বৰফৰে তৈয়াৰী ঘৰ ক’ত পোৱা যায়? কোনে নিৰ্মাণ কৰে? ইয়াক কি বোলা হয়?
উত্তৰঃ বৰফৰে তৈয়াৰী ঘৰ মেৰু অঞ্চলত পোৱা যায়। এস্কিমো বা ইনুইট সম্প্ৰদায়ৰ মানুহে এই ঘৰ নিৰ্মাণ কৰে। এই বৰফৰ ঘৰবোৰক ইগলু (Igloo) বোলা হয়। ইগলু গোলাকাৰ আকৃতিৰ আৰু ইয়াৰ ভিতৰত তীব্ৰ ঠাণ্ডা আৰু বতাহৰ পৰা সুৰক্ষা পোৱা যায়।
(খ) পৰিবহণৰ চাৰিটা মাধ্যম কি কি?
উত্তৰঃ পৰিবহণৰ চাৰিটা প্ৰধান মাধ্যম হৈছে —
- সড়ক পথ (Roadways)
- ৰেলপথ (Railways)
- জলপথ (Waterways)
- আকাশপথ (Airways)
(গ) বসতি বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ মানুহে য’ত বাস কৰিবলৈ ঘৰ-দুৱাৰ নিৰ্মাণ কৰে, তেনে ঠাইক বসতি বোলা হয়। বসতি সাময়িক (Temporary) বা স্থায়ী (Permanent) হ’ব পাৰে। পানী, সমতল ভূমি আৰু সহনীয় জলবায়ু থকা ঠাইত বসতি গঢ়িবলৈ মানুহ পছন্দ কৰে।
(ঘ) গ্ৰামীণ অঞ্চলৰ মানুহৰ প্ৰধান কাৰ্যসমূহ কি কি?
উত্তৰঃ গ্ৰামীণ অঞ্চলৰ মানুহে প্ৰধানতঃ এনে কাৰ্যত নিয়োজিত থাকে —
- কৃষি (Agriculture)
- মীনপালন (Fishing)
- পশুপালন আৰু ঘাঁহনি অনুসন্ধানী জীৱন (Transhumance)
- বনকৰ্ম (Forestry)
- স্থানান্তৰিত কৃষি বা ঝুম চাষ (Shifting Cultivation)
- হস্তশিল্প আৰু কুটিৰশিল্প (Crafts and Cottage Industries)
(ঙ) ৰেলপথৰ দুটা সুবিধা উল্লেখ কৰা।
উত্তৰঃ ৰেলপথৰ দুটা সুবিধা হৈছে —
- ৰেলপথে মানুহক দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ দ্ৰুত আৰু সুলভ মূল্যত নিয়া-অনা কৰিব পাৰে।
- ৰেলপথে খনি অঞ্চলৰ পৰা কাৰখানা বা বন্দৰলৈ ভাৰী মাল আৰু কাঁচামাল পৰিবহণ কৰিবলৈ বিশেষভাৱে উপযোগী।
(চ) যোগাযোগ বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ যোগাযোগ হৈছে এনে এক প্ৰক্ৰিয়া যাৰ জৰিয়তে আমি আমাৰ বাৰ্তা, তথ্য বা সংবাদ আনৰ ওচৰলৈ পঠাব পাৰো। যোগাযোগ ব্যক্তিগত (চিঠি, টেলিফোন) বা গণমাধ্যমৰ (বাতৰি কাকত, ৰেডিঅ’, টেলিভিছন) জৰিয়তে হ’ব পাৰে।
(ছ) গণমাধ্যম (Mass Media) কি?
উত্তৰঃ গণমাধ্যম হৈছে এনে যোগাযোগৰ মাধ্যম যাৰ জৰিয়তে একে সময়তে বহু সংখ্যক মানুহৰ মাজত তথ্য আৰু বাৰ্তা পৰিবেশন কৰিব পাৰি। বাতৰি কাকত, ৰেডিঅ’ আৰু টেলিভিছনক গণমাধ্যম বোলা হয় কাৰণ এইবোৰৰ জৰিয়তে একেসময়তে লক্ষ লক্ষ মানুহৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিব পাৰি।
প্ৰশ্ন ২। শুদ্ধ উত্তৰটো বাছি উলিওৱা।
(ক) তলৰ কোনটো যোগাযোগৰ মাধ্যম নহয়? (i) টেলিফোন (ii) কিতাপ (iii) মেজ
উত্তৰঃ মেজ — মেজ যোগাযোগৰ মাধ্যম নহয়।
(খ) কোনটো পথ মাটিৰ তলেদি নিৰ্মাণ কৰা হয়? (i) এক্সপ্ৰেছৱে (ii) ৰাজপথ (iii) ছাবৱে
উত্তৰঃ ছাবৱে (Subway) — ছাবৱে বা ভূগৰ্ভস্থ পথ মাটিৰ তলেদি নিৰ্মাণ কৰা হয়।
(গ) দ্বীপলৈ যাবলৈ কোনটো পৰিবহণৰ মাধ্যম সৰ্বোত্তম? (i) জাহাজ (ii) ৰেলগাড়ী (iii) মটৰ গাড়ী
উত্তৰঃ জাহাজ — দ্বীপলৈ যাবলৈ জাহাজেৰে জলপথ সৰ্বোত্তম।
(ঘ) কোনটো বাহন পৰিবেশ প্ৰদূষণ নকৰে? (i) চাইকেল (ii) মটৰচাইকেল (iii) মটৰ গাড়ী
উত্তৰঃ চাইকেল — চাইকেলে কোনো জীৱাশ্ম ইন্ধন ব্যৱহাৰ নকৰাৰ বাবে পৰিবেশ প্ৰদূষণ নকৰে।
প্ৰশ্ন ৩। খালী ঠাই পূৰণ কৰা।
(ক) মানুহে একেলগে বাস কৰা ঠাইক _________ বোলে।
উত্তৰঃ বসতি।
(খ) বাতৰি কাকত, ৰেডিঅ’ আৰু টেলিভিছনক _________ বোলে।
উত্তৰঃ গণমাধ্যম (Mass Media)।
(গ) আটাইতকৈ দ্ৰুত পৰিবহণৰ মাধ্যম হৈছে _________।
উত্তৰঃ আকাশপথ (Airways)।
(ঘ) _________ হৈছে আটাইতকৈ সস্তা পৰিবহণৰ মাধ্যম।
উত্তৰঃ জলপথ।
(ঙ) এস্কিমো সকলৰ বৰফৰে তৈয়াৰী ঘৰক _________ বোলা হয়।
উত্তৰঃ ইগলু (Igloo)।
প্ৰশ্ন ৪। মিলাই দিয়া।
| স্তম্ভ-ক | স্তম্ভ-খ |
|---|---|
| ইণ্টাৰনেট | যোগাযোগৰ মাধ্যম |
| খাল পথ | অভ্যন্তৰীণ জলপথ |
| নগৰীয়া অঞ্চল | উদ্যোগ, বাণিজ্য আৰু সেৱাকেন্দ্ৰিক অঞ্চল |
| ঘন বসতি | কাষাকাষিকৈ নিৰ্মিত ঘৰৰ বসতি |
| ট্ৰান্স-ছাইবেৰিয়ান ৰেলৱে | বিশ্বৰ দীৰ্ঘতম ৰেলপথ |
প্ৰশ্ন ৫। কাৰণ দৰ্শাওৱা।
(ক) পৃথিৱীখন সৰু হৈ আহিছে বুলি কোৱা হয় কিয়?
উত্তৰঃ আধুনিক পৰিবহণ আৰু যোগাযোগ মাধ্যমৰ দ্ৰুত উন্নতিৰ ফলত পৃথিৱীখন সৰু হৈ আহিছে বুলি কোৱা হয়। ইণ্টাৰনেট আৰু মোবাইল ফোনৰ জৰিয়তে পৃথিৱীৰ যিকোনো কোণৰ তথ্য মুহূৰ্তৰ ভিতৰতে পাব পাৰি। বিমান পৰিবহণৰ ফলত দূৰ-দূৰণিৰ দেশলৈ অতি কম সময়তে যাব পাৰি। এই কাৰণবোৰৰ বাবে ভৌগোলিক দূৰত্ব এতিয়া প্ৰতিবন্ধক নহয় আৰু পৃথিৱীখন এখন “বিশ্ব গাঁও” (Global Village)-লৈ পৰিণত হৈছে।
(খ) নদীৰ পাৰত বসতি বেছিকৈ গঢ়ি উঠে কিয়?
উত্তৰঃ নদীৰ পাৰত পান কৰিবলৈ, খেতি-বাতি কৰিবলৈ আৰু ব্যৱহাৰৰ বাবে পানীৰ সুবিধা থাকে। নদীৰ পাৰৰ মাটি বানপানীৰ পলসেৰে সাৰুৱা, সেইবাবে কৃষিকাৰ্য ভালদৰে হয়। নদীপথেৰে সামগ্ৰী পৰিবহণৰ সুবিধাও আছে। মীনপালনৰ সুযোগ পোৱা যায়। এই সকলো কাৰণতে নদীৰ পাৰত বসতি বেছিকৈ গঢ়ি উঠে।
(গ) চাইকেল পৰিবেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বাহন কিয়?
উত্তৰঃ চাইকেল চলাবলৈ পেট্ৰ’ল বা ডিজেলৰ দৰে কোনো জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ প্ৰয়োজন নহয়। ই মানুহৰ শাৰীৰিক শক্তিতে চলে। সেইবাবে চাইকেলে কোনো ধোঁৱা বা ক্ষতিকাৰক গেছ নিৰ্গত নকৰে, বায়ু প্ৰদূষণ নকৰে আৰু শব্দ প্ৰদূষণো নহয়। এইবাবে চাইকেলক পৰিবেশ-বন্ধুত্বপূৰ্ণ বাহন বোলা হয়।
প্ৰশ্ন ৬। দীঘল উত্তৰ দিয়া।
(ক) বসতি কেইপ্ৰকাৰৰ আৰু কি কি? প্ৰতিটো প্ৰকাৰৰ বিষয়ে বিস্তাৰিত লিখা।
উত্তৰঃ বসতি মূলতঃ দুই প্ৰকাৰ — (১) অস্থায়ী বসতি আৰু (২) স্থায়ী বসতি।
(১) অস্থায়ী বসতি (Temporary Settlement): এই বসতি এক নিৰ্দিষ্ট সময়ৰ বাবে গঢ়া হয়। উপজীৱিকাৰ সন্ধানত বা বিপদৰ সময়ত মানুহে ঘৰ সলায়। যাযাবৰ মানুহ, বনৰ মাজত বসবাস কৰা আদিবাসী, ঋতুভিত্তিক পশুপালক আদিৰ বসতি অস্থায়ী। মেৰু অঞ্চলৰ এস্কিমো সকলৰ বৰফৰে তৈয়াৰী ইগলু অস্থায়ী বসতিৰ উদাহৰণ।
(২) স্থায়ী বসতি (Permanent Settlement): এই বসতিত মানুহ চিৰদিনৰ বাবে বাস কৰে। স্থায়ী বসতিক আকৌ দুটা ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি —
- গ্ৰামীণ বসতি (Rural Settlement): য’ত মানুহে কৃষি, পশুপালন, মীনপালন, বনকৰ্ম আদিৰে জীৱন নিৰ্বাহ কৰে। ঘৰবোৰ সাধাৰণতে সিঁচৰতি হৈ থাকে আৰু জনঘনত্ব কম।
- নগৰীয়া বসতি (Urban Settlement): য’ত উদ্যোগ, ব্যৱসায়-বাণিজ্য আৰু সেৱামূলক কাৰ্য প্ৰধান উপজীৱিকা। ঘৰবোৰ ঘন, বহুমঞ্জিলা আৰু জনঘনত্ব অধিক। বিদ্যালয়, চিকিৎসালয়, বজাৰ আদি পৰিষেৱা উন্নত।
(খ) পৰিবহণৰ মাধ্যমসমূহ বিতংভাৱে আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ পৰিবহণ ব্যৱস্থাই মানুহ আৰু সামগ্ৰী স্থানান্তৰ কৰাত সহায় কৰে। পৰিবহণ মূলতঃ পাঁচ প্ৰকাৰৰ —
(১) সড়ক পথ (Roadways): ৰাস্তা-পথেৰে গাড়ী, বাছ, ট্ৰাক, চাইকেল চলে। এই পথ পাহাৰীয়া অঞ্চলতো নিৰ্মাণ কৰিব পাৰি। সড়ক পথে ঘৰৰ দুৱাৰমুখলৈকে সেৱা আগবঢ়ায়। চাইকেলক পৰিবেশ-বন্ধু বাহন বোলা হয় কাৰণ ই প্ৰদূষণ নকৰে।
(২) ৰেলপথ (Railways): বহু মানুহ আৰু ভাৰী সামগ্ৰী দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ সহজে কঢ়িয়াব পাৰি। ট্ৰান্স-ছাইবেৰিয়ান ৰেলৱে বিশ্বৰ দীৰ্ঘতম ৰেলপথ। ভূগৰ্ভস্থ পথ (Subway) আৰু মেট্ৰ’ ৰেলো ৰেলপথৰ অংশ।
(৩) জলপথ (Waterways): সমুদ্ৰ, নদী আৰু খালৰে জাহাজ আৰু নাওৰে পৰিবহণ হয়। ভাৰী সামগ্ৰীৰ পৰিবহণৰ বাবে সকলোতকৈ সস্তা। দ্বীপ দেশ আৰু উপকূলীয় অঞ্চলত এই পথ অপৰিহাৰ্য।
(৪) আকাশপথ (Airways): আটাইতকৈ দ্ৰুত পৰিবহণ। দুৰ্গম পাহাৰীয়া অঞ্চল বা দ্বীপলৈ যোৱাৰ একমাত্ৰ উপায় হোৱাৰ বাবে অপৰিহাৰ্য। কিন্তু খৰচ বেছি।
(৫) পাইপলাইন (Pipelines): তেল, প্ৰাকৃতিক গেছ, পানী আদি তৰল পদাৰ্থ দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ পৰিবহণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। আলাস্কা পাইপলাইন বিখ্যাত।
(গ) বসতি স্থাপনত কি কি কাৰকে প্ৰভাৱ পেলায়?
উত্তৰঃ বসতি স্থাপনত নিম্নলিখিত কাৰকবোৰে প্ৰভাৱ পেলায় —
- পানীৰ সুবিধা: পান কৰিবলৈ, ৰন্ধা-বঢ়া কৰিবলৈ আৰু খেতি কৰিবলৈ পানী আৱশ্যক। সেইবাবে নদী, পুখুৰী, হ্ৰদৰ কাষত বসতি গঢ়ি উঠে।
- ভূমিৰ সমতলতা: সমতল ভূমিত ঘৰ নিৰ্মাণ, কৃষি আৰু পৰিবহণ সহজ। সেয়েহে সমভূমিত বসতি বেছি।
- জলবায়ু: মৃদু বা সহনীয় জলবায়ুৰ অঞ্চলত বসতি বেছি। অতি ঠাণ্ডা বা গৰম অঞ্চলত বসতি কম।
- মাটিৰ উৰ্বৰতা: সাৰুৱা মাটিত ভালকৈ খেতি হয়, তেনে ঠাইত বসতি বেছি।
- সুৰক্ষা: শত্ৰু বা প্ৰাকৃতিক বিপদৰ পৰা ৰক্ষা পাবলৈ সুৰক্ষিত ঠাইত বসতি স্থাপন কৰা হয়।
(ঘ) গ্ৰামীণ আৰু নগৰীয়া বসতিৰ মাজৰ পাৰ্থক্য তালিকাত দেখুওৱা।
| গ্ৰামীণ বসতি | নগৰীয়া বসতি |
|---|---|
| কৃষি, পশুপালন, মীনপালন মূল উপজীৱিকা। | উদ্যোগ, বাণিজ্য, সেৱামূলক কাৰ্য মূল উপজীৱিকা। |
| জনঘনত্ব কম; ঘৰবোৰ সাধাৰণতে সিঁচৰতি। | জনঘনত্ব বেছি; ঘৰবোৰ ঘনকৈ নিৰ্মিত। |
| পৰিষেৱা আৰু আন্তঃগাঁথনি তুলনামূলকভাৱে কম। | উন্নত পৰিষেৱা — বিদ্যালয়, চিকিৎসালয়, বজাৰ। |
| প্ৰকৃতিৰ ওপৰত বেছি নিৰ্ভৰশীল। | প্রযুক্তিনিৰ্ভৰ; প্রকৃতিৰ ওপৰত কম নিৰ্ভৰশীল। |
| পৰিবেশ সাধাৰণতে পৰিষ্কাৰ আৰু শান্ত। | প্ৰদূষণৰ মাত্ৰা বেছি; শব্দ আৰু যানজট বেছি। |
(ঙ) যোগাযোগৰ বিভিন্ন মাধ্যমসমূহ আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ যোগাযোগ হৈছে বাৰ্তা বা তথ্য আদান-প্ৰদানৰ ব্যৱস্থা। যোগাযোগক দুটা মূল ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি —
(১) ব্যক্তিগত যোগাযোগ (Personal Communication): দুজন বিশেষ মানুহৰ মাজত যোগাযোগ। চিঠি, টেলিগ্ৰাম, টেলিফোন, মোবাইল ফোন, ফেক্স, ই-মেইল আদি ব্যক্তিগত যোগাযোগৰ মাধ্যম।
(২) গণযোগাযোগ বা গণমাধ্যম (Mass Communication): একে সময়তে বহু মানুহৰ সৈতে যোগাযোগ কৰাৰ ব্যৱস্থা। বাতৰি কাকত, আলোচনী, ৰেডিঅ’, টেলিভিছন আৰু ইণ্টাৰনেট হৈছে গণযোগাযোগৰ মাধ্যম।
আধুনিক কালত ইণ্টাৰনেট সকলোতকৈ শক্তিশালী যোগাযোগৰ মাধ্যম। ই-মেইল, ভিডিঅ’ কল, সামাজিক মাধ্যম — সকলো ইণ্টাৰনেটৰ জৰিয়তে সম্ভৱ। ইণ্টাৰনেট আৰু উপগ্ৰহ যোগাযোগ ব্যৱস্থাই পৃথিৱীখনক “বিশ্ব গাঁও”-লৈ পৰিণত কৰিছে।
অতিৰিক্ত প্ৰশ্নোত্তৰ
প্ৰশ্ন ১। গ্ৰামীণ বসতি আৰু নগৰীয়া বসতিৰ উদাহৰণ সহ পাৰ্থক্য লিখা।
উত্তৰঃ গ্ৰামীণ বসতিত মানুহে কৃষি, মীনপালন, হস্তশিল্প আৰু বনকৰ্মৰে জীৱিকা নিৰ্বাহ কৰে। ঘৰবোৰ সৰল, প্ৰাকৃতিক সামগ্ৰীৰে নিৰ্মিত আৰু জনঘনত্ব কম। উদাহৰণ: ভাৰতৰ যিকোনো কৃষি গাঁও। নগৰীয়া বসতিত মানুহে উদ্যোগ, বাণিজ্য আৰু সেৱাকাৰ্যত নিয়োজিত থাকে। ঘৰবোৰ বহুমঞ্জিলা আৰু জনঘনত্ব অধিক। উদাহৰণ: মুম্বাই, দিল্লী, গুৱাহাটী।
প্ৰশ্ন ২। স্থানান্তৰণশীল খেতি (Shifting Cultivation / Jhum Cultivation) কি?
উত্তৰঃ অৰণ্যৰ এক অংশ কাটি বা জ্বলাই পৰিষ্কাৰ কৰি কেইবছৰমানৰ বাবে খেতি কৰা আৰু মাটিৰ উৰ্বৰতা হ্ৰাস পালে আন ঠাইলৈ গৈ নতুন ভূমি পৰিষ্কাৰ কৰি পুনৰ খেতি কৰাৰ প্ৰথাকে স্থানান্তৰণশীল খেতি বোলে। ইয়াক ঝুম চাষ বা “স্লেছ এণ্ড বাৰ্ণ” কৃষিও বোলা হয়। ভাৰতৰ উত্তৰ-পূবাঞ্চলত এই খেতিৰ প্ৰচলন আছে।
প্ৰশ্ন ৩। ট্ৰান্স-ছাইবেৰিয়ান ৰেলৱেৰ বিষয়ে চমুকৈ লিখা।
উত্তৰঃ ট্ৰান্স-ছাইবেৰিয়ান ৰেলৱে বিশ্বৰ দীৰ্ঘতম ৰেলপথ। এই ৰেলপথে ৰাছিয়াৰ পশ্চিমৰ ছেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গৰ পৰা পূবৰ ভ্লাডিভষ্টকলৈ প্ৰায় ৯,৩৩২ কিলোমিটাৰ দীৰ্ঘ। ছাইবেৰিয়াৰ অতি কঠিন জলবায়ুৰ মাজেদি এই ৰেলপথ নিৰ্মিত। এই পথে ৰাছিয়াৰ বিভিন্ন অংশ সংযুক্ত কৰিছে আৰু বৃহৎ অঞ্চলৰ উন্নয়নত সহায় কৰিছে।
প্ৰশ্ন ৪। পাইপলাইনৰ সুবিধাসমূহ কি কি?
উত্তৰঃ পাইপলাইনৰ সুবিধাসমূহ হৈছে — (১) তেল, প্ৰাকৃতিক গেছ, পানী আদি তৰল পদাৰ্থ দীৰ্ঘ দূৰত্বলৈ নিৰন্তৰ সৰবৰাহ কৰিব পাৰি। (২) পৰিবহণ খৰচ অত্যন্ত কম। (৩) পৰিবেশ দূষণ নহয়। (৪) বতৰৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰে। (৫) কম জনবলত পৰিচালনা কৰিব পাৰি। আলাস্কা পাইপলাইন হৈছে বিশ্বৰ এক বিখ্যাত পাইপলাইনৰ উদাহৰণ।
প্ৰশ্ন ৫। আকাশপথৰ সুবিধা আৰু অসুবিধাসমূহ কি কি?
সুবিধাসমূহ:
- পৃথিৱীৰ যিকোনো ঠাইলৈ সকলোতকৈ দ্ৰুততাৰে যাব পাৰি।
- দুৰ্গম পৰ্বতীয়া অঞ্চল আৰু দ্বীপলৈ যাব পাৰি।
- জৰুৰী চিকিৎসা সামগ্ৰী ও সাহায্য দ্ৰুতভাৱে পঠাব পাৰি।
- বহুমূলীয়া বা নষ্ট হোৱা সামগ্ৰী দ্ৰুতভাৱে পৰিবহণ কৰিব পাৰি।
অসুবিধাসমূহ:
- সকলো পৰিবহণৰ ভিতৰত আটাইতকৈ ব্যয়বহুল।
- বতৰ বেয়া হলে যাতায়াত বাধাগ্ৰস্ত হয়।
- বিমানবন্দৰ নিৰ্মাণৰ বাবে বিশাল স্থান আৰু খৰচৰ প্ৰয়োজন।
- ভাৰী সামগ্ৰীৰ পৰিবহণত কম উপযোগী।
প্ৰশ্ন ৬। ইণ্টাৰনেটে মানুহৰ জীৱনত কি পৰিৱৰ্তন আনিছে?
উত্তৰঃ ইণ্টাৰনেটে মানুহৰ জীৱনত আমূল পৰিৱৰ্তন আনিছে —
- ই-মেইলৰ জৰিয়তে তৎক্ষণাৎ বাৰ্তা পঠোৱা সম্ভৱ হৈছে।
- ভিডিঅ’ কলৰ দ্বাৰা দূৰৈৰ মানুহৰ সৈতে মুখামুখি কথা পাতিব পাৰি।
- অনলাইনত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিব পাৰি।
- অনলাইনত ব্যৱসায়-বাণিজ্য কৰিব পাৰি।
- বিশ্বৰ যিকোনো সংবাদ পঢ়িব পাৰি।
- সামাজিক মাধ্যমত বন্ধু-বান্ধৱৰ সৈতে সংযুক্ত হ’ব পাৰি।
- বিনোদনৰ বাবে চলচ্চিত্ৰ, গান আদি উপভোগ কৰিব পাৰি।
প্ৰশ্ন ৭। পৰিবহণ আৰু যোগাযোগৰ গুৰুত্ব কি?
উত্তৰঃ পৰিবহণ আৰু যোগাযোগৰ গুৰুত্ব হৈছে —
- পৰিবহণৰ দ্বাৰা মানুহ এঠাইৰ পৰা আন ঠাইলৈ যাব পাৰে আৰু সামগ্ৰী বিতৰণ হয়।
- বাণিজ্য, ব্যৱসায় আৰু অৰ্থনীতিৰ বিকাশত পৰিবহণ অপৰিহাৰ্য।
- দুৰ্যোগকালীন সময়ত ত্ৰাণ সামগ্ৰী দ্ৰুতভাৱে পঠাব পাৰি।
- যোগাযোগৰ দ্বাৰা মানুহৰ মাজত তথ্য, জ্ঞান আৰু সংস্কৃতিৰ আদান-প্ৰদান হয়।
- প্ৰাকৃতিক বিপদৰ সতৰ্কবাৰ্তা দ্ৰুতভাৱে দিব পাৰি।
- ৰাষ্ট্ৰীয় সংহতি আৰু বিশ্ব শান্তিত সহায় কৰে।
প্ৰশ্ন ৮। ভিন্ন পৰিৱেশত মানুহে কেনেধৰনৰ ঘৰ নিৰ্মাণ কৰে? উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰঃ মানুহে তেওঁলোকৰ ভৌগোলিক পৰিৱেশ আৰু উপলব্ধ সামগ্ৰীৰ লগত খাপ খুৱাই ঘৰ নিৰ্মাণ কৰে —
- মেৰু অঞ্চল: এস্কিমো সকলে বৰফৰে ইগলু নিৰ্মাণ কৰে। ইগলু গোলাকাৰ আৰু ভিতৰত গৰম থাকে।
- মৰুভূমি অঞ্চল: মাটিৰ ঘৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়, কিয়নো মাটি তাপ ধৰি ৰাখে আৰু ঘৰৰ ভিতৰ ঠাণ্ডা থাকে।
- পৰ্বতীয়া অঞ্চল: পাথৰ বা কাঠৰ ঘৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। চালখন ঢলানযুক্ত যাতে বৰফ সৰিব পাৰে।
- বানপ্ৰৱণ অঞ্চল: মাটিৰ ওপৰত খুঁটা বাম কৰি মাচাঘৰ নিৰ্মাণ কৰা হয় যাতে বানপানীৰ পৰা সুৰক্ষা পোৱা যায়।
- গ্রীষ্মপ্ৰধান অঞ্চল: বাঁহ, কাঠ বা মাটিৰে ঘৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়।