মধ্যযুগৰ অসম — প্ৰশ্ন উত্তৰ
HSLC Guru লৈ আপোনাক স্বাগতম। এই পৃষ্ঠাত আমি ASSEB (অসম ৰাজ্যিক বিদ্যালয় শিক্ষা পৰিষদ)ৰ সপ্তম শ্ৰেণীৰ সমাজ বিজ্ঞানৰ অষ্টম অধ্যায় “মধ্যযুগৰ অসম”ৰ সম্পূৰ্ণ পাঠ্যপুথিৰ প্ৰশ্ন-উত্তৰ (অনুশীলনী ১ আৰু অনুশীলনী ২), অতিৰিক্ত প্ৰশ্ন, সাৰাংশ আৰু শব্দাৰ্থ সহজ অসমীয়াত আগবঢ়ালোঁ। পৰীক্ষাত ভাল নম্বৰ পাবলৈ এই সমাধানসমূহ মনোযোগেৰে অধ্যয়ন কৰক।
সাৰাংশ: খ্ৰীষ্টীয় ত্ৰয়োদশ শতিকাত আহোমসকল অসমলৈ অহাৰ সময়ৰেপৰা ১৮২৬ চনৰ ইয়াণ্ডাবু সন্ধিলৈকে (Yandabu Treaty) সময়ছোৱাক অসমৰ ইতিহাসৰ ‘মধ্যযুগ’ বুলি কোৱা হয়। এই সময়ত অসমত এখন বৃহৎ সাম্ৰাজ্যৰ পৰিৱৰ্তে কেইখনমান সৰু সৰু ৰাজ্য আছিল—চুতীয়া, ভূঞা, কছাৰী, কামৰূপ-কমতা (কোচ) আৰু আহোম।
চুতীয়াসকল আছিল ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ পুৰণি বাসিন্দা; শদিয়া আছিল তেওঁলোকৰ শাসনকেন্দ্ৰ আৰু কেঁচাইখাইতী গোসানী (তামেশ্বৰী) আছিল উপাস্য দেৱী। ১৫২৩ খ্ৰীষ্টাব্দত আহোমসকলে চুতীয়া ৰাজ্য নিজৰ অধীনলৈ আনে। ভূঞাসকল আছিল কমতা-কামৰূপৰ ভূ-সামন্ত; গাঁৱৰ সংখ্যা অনুসৰি তেওঁলোকক বাৰ-ভূঞা আৰু সৰু-ভূঞা বোলা হৈছিল। কছাৰীসকলৰ ৰাজধানী প্ৰথমে ডিমাপুৰ আৰু পাছলৈ মাইবং আছিল।
কামৰূপ-কমতা ৰাজ্যৰ শেষত বিশ্বসিংহই কোচ ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰে। নৰনাৰায়ণ আৰু তেওঁৰ ভাতৃ সেনাপতি চিলাৰায় আছিল কোচসকলৰ প্ৰতাপী ৰজা। কোচসকলে কামাখ্যা মন্দিৰ আৰু হাজোৰ হয়গ্ৰীৱ-মাধৱ মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰে আৰু নৰনাৰায়ণৰ পৃষ্ঠপোষকতাত শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱে একশৰণ নামধৰ্ম প্ৰচাৰ কৰে। নৰনাৰায়ণৰ মৃত্যুৰ পাছত কোচ ৰাজ্য কোচবিহাৰ আৰু কোচ হাজো নামেৰে দুভাগ হয়।
১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত চুকাফাৰ নেতৃত্বত আহোমসকলে পাটকাই পৰ্বত অতিক্ৰম কৰি অসমত প্ৰৱেশ কৰে আৰু ১২৫৩ চনত চৰাইদেউত প্ৰথম ৰাজধানী স্থাপন কৰে। আহোম ৰজাসকলক স্বৰ্গদেউ বোলা হৈছিল আৰু তেওঁলোকে প্ৰায় ৬০০ বছৰ শাসন কৰে। পাইক প্ৰথা, খেল আৰু পচা ব্যৱস্থা আহোম শাসনৰ ভেটি আছিল। ১৬৭১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ শৰাইঘাটৰ যুদ্ধত লাচিত বৰফুকনে মোগলক পৰাস্ত কৰে। ৰংঘৰ, তলাতল ঘৰ, শিৱদৌল আৰু চৰাইদেউ মৈদাম (UNESCO বিশ্ব ঐতিহ্যক্ষেত্ৰ) আহোম স্থাপত্যৰ উদাহৰণ।
Summary: This chapter covers Medieval Assam — the period from the arrival of the Ahoms in the 13th century to the Treaty of Yandaboo (1826). Instead of one large empire, Assam then had several small kingdoms: the Chutias (capital Sadiya, deity Kechaikhaiti/Tameswari, annexed by the Ahoms in 1523), the Bhuyans (land-vassals divided into Bar-Bhuyan and Saru-Bhuyan), the Kacharis (capitals Dimapur and later Maibang), and the Kamarupa-Kamata or Koch kingdom (kings Naranarayan and Chilarai, builders of the Kamakhya and Hayagriva-Madhava temples, later split into Cooch Behar and Koch Hajo). The Ahoms, led by Sukapha, entered in 1228, made Charaideo their first capital, ruled for about 600 years through the paik, khel and posa systems, and defeated the Mughals at the Battle of Saraighat (1671) under Lachit Borphukan. Ahom architecture includes the Rang Ghar, Talatal Ghar, Sivadol and the Charaideo Maidams, now a UNESCO World Heritage Site.
পাঠ্যপুথিৰ প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ
অনুশীলনী – ১
১। তলৰ প্ৰশ্নবোৰৰ উত্তৰ দিয়া—
(ক) শদিয়া কোন ৰাজবংশৰ শাসনকেন্দ্ৰ আছিল?
(খ) ভূঞাসকল কোন আছিল?
(গ) ভূঞাসকলে কেতিয়াৰপৰা মধ্য অসমৰ এক উল্লেখযোগ্য ৰাজনৈতিক শক্তি হিচাপে মূৰ দাঙি উঠিছিল?
(ঘ) ডিমাপুৰ আৰু মাইবঙত কোন ৰাজবংশই শাসন কৰিছিল?
(ঙ) কোন ৰাজবংশৰ পৃষ্ঠপোষকতাত সুকবি নাৰায়ণদেৱে অসমীয়া ভাষাত পদ্মপুৰাণ ৰচনা কৰিছিল?
উত্তৰঃ (ক) শদিয়া চুতীয়া ৰাজবংশৰ শাসনকেন্দ্ৰ আছিল।
(খ) ভূঞাসকল প্ৰথম অৱস্থাত কমতা বা কামৰূপৰ ৰজাসকলৰ ভূ-সামন্ত আছিল; তেওঁলোক প্ৰকৃততে একো একোজন একোটা অঞ্চলৰ প্ৰধান (স্থানীয় ভূস্বামী) আছিল।
(গ) প্ৰাচীন কামৰূপ ৰাজ্যৰ বিভাজন হোৱাৰ লগে লগে, বিশেষকৈ কমতাৰ ৰজা সন্ধ্যাৰ শাসনকালত ৰাজ্যখন দুৰ্বল হোৱাৰ সময়ৰেপৰা ভূঞাসকলে মধ্য অসমত এক উল্লেখযোগ্য ৰাজনৈতিক শক্তি হিচাপে মূৰ দাঙি উঠিছিল।
(ঘ) ডিমাপুৰ আৰু মাইবঙত কছাৰী ৰাজবংশই শাসন কৰিছিল; প্ৰথমে ডিমাপুৰ আৰু পাছলৈ মাইবং তেওঁলোকৰ ৰাজধানী আছিল।
(ঙ) কছাৰী ৰাজবংশৰ পৃষ্ঠপোষকতাত সুকবি নাৰায়ণদেৱে অসমীয়া ভাষাত পদ্মপুৰাণ ৰচনা কৰিছিল।
২। কেঁচাইখাইতী গোসানীক কিয় তামেশ্বৰী বুলিও জনা যায়?
উত্তৰঃ কেঁচাইখাইতী গোসানীৰ বিগ্ৰহ ৰখাৰ বাবে যিটো মন্দিৰ সজোৱা হৈছিল, তাৰ মূৰৰ ওপৰৰ অংশ (চূড়া) তামেৰে আৱৰি ৰখা হৈছিল। সেইবাবে গোসানী আৰু মন্দিৰটোক তামেশ্বৰী বুলিও জনা যায়। ইয়াক দিক্কৰবাসিনী বুলিও কোৱা হয় আৰু মন্দিৰটো এতিয়াও শদিয়াত আছে।
৩। ভূঞাসকলক কিয় বাৰভূঞা আৰু সৰুভূঞা- এই দুটা ভাগত ভাগ কৰা হৈছিল?
উত্তৰঃ ভূমি ৰাজহ সংগ্ৰহ আৰু হিচাপ-নিকাচৰ সুবিধাৰ্থে ভূঞাসকলে গাঁওবোৰক বাৰটা বা তাতকৈ কম গাঁৱৰ একোটা গোটত ভাগ কৰিছিল, আৰু প্ৰতিটো গোটৰ মুৰব্বী বিষয়াজন আছিল ভূঞা। যি গোটত বাৰখন গাঁও আছিল, তাৰ মুৰব্বীক বাৰ-ভূঞা আৰু বাৰখনতকৈ কম গাঁও থকা গোটৰ মুৰব্বীক চোট-ভূঞা বা সৰু-ভূঞা বোলা হৈছিল। এই কাৰণেই ভূঞাসকলক বাৰভূঞা আৰু সৰুভূঞা—এই দুটা ভাগত ভগোৱা হৈছিল।
৪। কোচ ৰাজ্যখনৰ বিভাজন কিয় হৈছিল? বিভাজনৰ পিছত গঢ়ি উঠা শাসনকেন্দ্ৰ দুটা কি কি আছিল?
উত্তৰঃ মহাৰাজ নৰনাৰায়ণৰ মৃত্যুৰ পাছত কোচ ৰাজপৰিয়ালৰ ভিতৰত ক্ষমতাকেন্দ্ৰিক কন্দল (ক্ষমতা লৈ দ্বন্দ্ব) দেখা দিয়াৰ ফলত কোচ ৰাজ্যখন বিভাজিত হয়। বিভাজনৰ পিছত গঢ়ি উঠা দুটা ভাগ (শাসনকেন্দ্ৰ) আছিল—কোচবিহাৰ আৰু কোচ হাজো।
৫। অসমৰ স্থাপত্য-ভাস্কৰ্যৰ ক্ষেত্ৰত কোচসকলৰ অৱদান উল্লেখ কৰা।
উত্তৰঃ অসমৰ স্থাপত্য-ভাস্কৰ্যৰ ক্ষেত্ৰত কোচসকলৰ অৱদান বহুত। তেওঁলোকে নিৰ্মাণ কৰা কামাখ্যা মন্দিৰ, হাজোৰ হয়গ্ৰীৱ-মাধৱ মন্দিৰ আৰু সেই মন্দিৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ কোচ ভাস্কৰ্যৰ বিৰল কীৰ্তি। ইয়াৰ উপৰি নৰনাৰায়ণে নিৰ্মাণ কৰোৱা গোহাঁই কমল আলি (এটা দীঘলীয়া পথ) কোচসকলৰ এক উল্লেখযোগ্য অৱদান। কোচ ৰজাসকলে ধৰ্ম, শিল্প আৰু সংস্কৃতিৰো বহু পৃষ্ঠপোষকতা কৰিছিল।
অনুশীলনী – ২
১। তলৰ প্ৰশ্নবোৰৰ উত্তৰ দিয়া—
(ক) আহোমসকলে অসমত কোন দিশেৰে প্ৰৱেশ কৰিছিল আৰু ক’ত প্ৰথম ৰাজধানী স্থাপন কৰিছিল?
(খ) মীৰজুমলাৰ লগত অহা লেখকজনৰ নাম কি?
(গ) আহোমসকলে সীমান্তৱৰ্তী পাহাৰীয়া জাতিবোৰৰ লগত কৰা বন্দোবস্তটোক কি বুলি কোৱা হৈছিল?
(ঘ) আহোমসকলে বুৰঞ্জী প্ৰথমতে কোনটো ভাষাত লিখিছিল?
উত্তৰঃ (ক) আহোমসকলে বৰ্তমান ব্ৰহ্মদেশৰ মাওলুং ৰাজ্যৰপৰা পূৱ দিশেৰে পাটকাই পৰ্বত অতিক্ৰম কৰি অসমত প্ৰৱেশ কৰিছিল আৰু ১২৫৩ খ্ৰীষ্টাব্দত চৰাইদেউত প্ৰথম ৰাজধানী স্থাপন কৰিছিল।
(খ) মীৰজুমলাৰ লগত অহা লেখকজনৰ নাম আছিল চিহাবুদ্দিন তালিছ। তেওঁ ‘ফতিয়াহ-ই-ইব্ৰিয়া’ (তাৰিখ-ই-আসাম) নামৰ গ্ৰন্থত অসমৰ সমাজ আৰু ইয়াৰ অধিবাসীৰ বিষয়ে টোকা লিখি থৈ গৈছে।
(গ) আহোমসকলে সীমান্তৱৰ্তী পাহাৰীয়া জাতিবোৰৰ লগত কৰা বন্দোবস্তটোক ‘পচা’ বুলি কোৱা হৈছিল।
(ঘ) আহোমসকলে বুৰঞ্জী প্ৰথমতে টাই-আহোম ভাষাত লিখিছিল, পাছলৈ অসমীয়া ভাষাত লিখাৰ পৰম্পৰা আৰম্ভ হয়।
২। ১৬০৩ খ্ৰীষ্টাব্দৰপৰা ১৬৭০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ সময়ছোৱাক কিয় আহোম শাসনৰ সংকটকাল বুলি কোৱা হয়?
উত্তৰঃ ১৬০৩ খ্ৰীষ্টাব্দৰপৰা ১৬৭০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ সময়ছোৱাত আহোম ৰাজ্যই মোগলৰ ঘন ঘন আক্ৰমণৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হৈছিল। মীৰজুমলাৰ আক্ৰমণত আহোমসকল বহুত ক্ষতিগ্ৰস্ত হয় আৰু কেতিয়াবা ৰাজধানীও শত্ৰুৰ হাতলৈ যায়। এই দীঘলীয়া যুদ্ধ-বিগ্ৰহ, ভূমি-ক্ষতি আৰু অনিশ্চয়তাৰ বাবে এই সময়ছোৱাক আহোম শাসনৰ সংকটকাল বুলি কোৱা হয়। শেষত ১৬৭১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ শৰাইঘাটৰ যুদ্ধত লাচিত বৰফুকনৰ নেতৃত্বত আহোমে জয়লাভ কৰি এই সংকটৰ অন্ত পেলায়।
৩। আহোম ৰাজ্য কিয় ক্ৰমান্বয়ে দুৰ্বল হৈ পৰিছিল?
উত্তৰঃ স্বৰ্গদেউ ৰুদ্ৰসিংহৰ মৃত্যুৰ পাছত পৰৱৰ্তী শাসকসকল দুৰ্বল হৈ পৰে আৰু ৰাজপৰিয়াল আৰু বিষয়াসকলৰ মাজত অন্তঃকন্দল বাঢ়ি যায়। ১৭৬৯ খ্ৰীষ্টাব্দত স্বৰ্গদেউ লক্ষ্মী সিংহৰ সময়ৰেপৰা আৰম্ভ হোৱা মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহে ৰাজ্যখন ভিতৰৰপৰা দুৰ্বল কৰি পেলায়। ইয়াৰ ওপৰত পুনৰ পুনৰ হোৱা মান (বৰ্মী) আক্ৰমণে অসমখন বিধ্বস্ত কৰে। এই সকলো কাৰণত আহোম ৰাজ্য ক্ৰমান্বয়ে দুৰ্বল হৈ পৰিছিল আৰু অৱশেষত ১৮২৬ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ইয়াণ্ডাবু সন্ধিৰ যোগেদি অসম ইংৰাজৰ অধীনলৈ যায়।
৪। প্ৰতিজন পাইকে কিহৰ বাবে দুপুৰাকৈ খাজনাবিহীন মাটি খেতি কৰিবলৈ পাইছিল?
উত্তৰঃ আহোম ৰাজত্বকালত ৰজা আছিল মাটিৰ গৰাকী। প্ৰতিজন পাইকে ৰাজ্যক দিয়া শ্ৰমদান তথা কৰৰ পৰিৱৰ্তে (বাবদ) নিজৰ জীৱিকাৰ বাবে দুপুৰাকৈ খাজনাবিহীন মাটি খেতি কৰিবলৈ পাইছিল। অৰ্থাৎ ৰজাক দিয়া সেৱাৰ বিনিময়তে প্ৰতিজন পাইকক দুপুৰা কৰমুক্ত মাটি দিয়া হৈছিল।
অতিৰিক্ত প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ
বহুবৈকল্পিক প্ৰশ্ন (MCQ)
১। আহোমসকল অসমলৈ আহিছিল কোন খ্ৰীষ্টাব্দত?
(ক) ১১৪০ (খ) ১২২৮ (গ) ১৫২৩ (ঘ) ১৮২৬
উত্তৰঃ (খ) ১২২৮।
২। শৰাইঘাটৰ যুদ্ধত মোগলক পৰাস্ত কৰা আহোম সেনাপতিজন আছিল—
(ক) চুকাফা (খ) মোমাই তামুলী বৰবৰুৱা (গ) লাচিত বৰফুকন (ঘ) চিলাৰায়
উত্তৰঃ (গ) লাচিত বৰফুকন।
৩। কছাৰী ৰাজ্যৰ প্ৰথম ৰাজধানী আছিল—
(ক) মাইবং (খ) শদিয়া (গ) ডিমাপুৰ (ঘ) কোচবিহাৰ
উত্তৰঃ (গ) ডিমাপুৰ।
৪। কোচ ৰাজ্যৰ দুগৰাকী প্ৰতাপী ৰজা আছিল—
(ক) বীৰপাল আৰু গৌৰীনাৰায়ণ (খ) নৰনাৰায়ণ আৰু চিলাৰায় (গ) নীলাম্বৰ আৰু সন্ধ্যা (ঘ) মহামাণিক্য আৰু তাম্ৰধ্বজ
উত্তৰঃ (খ) নৰনাৰায়ণ আৰু চিলাৰায়।
৫। আহোম ৰজাসকলক কি বুলি সম্বোধন কৰা হৈছিল?
(ক) মহাৰাজ (খ) সুলতান (গ) স্বৰ্গদেউ (ঘ) শিৰোমণি
উত্তৰঃ (গ) স্বৰ্গদেউ।
খালী ঠাই পূৰ কৰা
১। আহোমসকলে প্ৰথম ৰাজধানী ______ ত স্থাপন কৰিছিল।
উত্তৰঃ চৰাইদেউ।
২। চুতীয়াসকলৰ শাসনকেন্দ্ৰ আছিল ______।
উত্তৰঃ শদিয়া।
৩। ১৮২৬ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ______ সন্ধিৰ যোগেদি অসম ইংৰাজৰ অধীনলৈ যায়।
উত্তৰঃ ইয়াণ্ডাবু।
৪। কোচ ৰজা নৰনাৰায়ণৰ পৃষ্ঠপোষকতাত ______ এ একশৰণ নামধৰ্ম প্ৰচাৰ কৰিছিল।
উত্তৰঃ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ।
শুদ্ধ নে অশুদ্ধ
১। শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ ১৬৭১ খ্ৰীষ্টাব্দত হৈছিল।
উত্তৰঃ শুদ্ধ।
২। কেঁচাইখাইতী গোসানী আছিল আহোমসকলৰ উপাস্য দেৱী।
উত্তৰঃ অশুদ্ধ। কেঁচাইখাইতী গোসানী আছিল চুতীয়াসকলৰ উপাস্য দেৱী।
৩। চৰাইদেউ মৈদামে UNESCO বিশ্ব ঐতিহ্যক্ষেত্ৰৰ স্বীকৃতি লাভ কৰিছে।
উত্তৰঃ শুদ্ধ।
৪। বিশ্বসিংহ আছিল কছাৰী ৰাজবংশৰ প্ৰতিষ্ঠাতা।
উত্তৰঃ অশুদ্ধ। বিশ্বসিংহ আছিল কোচ ৰাজবংশৰ প্ৰতিষ্ঠাতা।
চমু প্ৰশ্ন-উত্তৰ
১। অসমৰ ইতিহাসৰ ‘মধ্যযুগ’ বুলিলে কোন সময়ছোৱাক বুজা যায়?
উত্তৰঃ খ্ৰীষ্টীয় ত্ৰয়োদশ শতিকাত আহোমসকল অসমলৈ অহাৰ সময়ৰেপৰা ১৮২৬ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ইয়াণ্ডাবু সন্ধিলৈকে সময়ছোৱাক অসমৰ ইতিহাসৰ ‘মধ্যযুগ’ বুলি কোৱা হয়। ইয়াণ্ডাবু সন্ধিৰ পাছৰেপৰা অসমৰ আধুনিক যুগৰ আৰম্ভণি বুলি ধৰা হয়।
২। চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰথম ৰজা আৰু আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰজাৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰথম ৰজা আছিল বীৰপাল আৰু আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰজা আছিল বৃহত্কালপাল বা গৌৰীনাৰায়ণ।
৩। আহোম শাসনৰ পাঁচজনীয়া মন্ত্ৰীসভাত কোন কোন বিষয়া আছিল?
উত্তৰঃ আহোম শাসন আছিল ৰাজতান্ত্ৰিক আৰু ইয়াৰ মুৰব্বী আছিল স্বৰ্গদেউ। প্ৰথমতে বুঢ়াগোহাঁই, বৰগোহাঁই আৰু বৰপাত্ৰগোহাঁই—এই তিনিজন মন্ত্ৰীৰ পৰামৰ্শমতে ৰাজ্য চলোৱা হৈছিল; পাছলৈ বৰবৰুৱা আৰু বৰফুকন পদবী যোগ হৈ পাঁচজনীয়া মন্ত্ৰীসভা গঠন হয়।
৪। আহোম শাসনৰ পাইক প্ৰথা বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ আহোমৰ সামৰিক শক্তি আৰু কৰ ব্যৱস্থাৰ ভেটি আছিল পাইক প্ৰথা। ১৫ বছৰৰপৰা ৫০ বছৰলৈকে সকলো সক্ষম পুৰুষক একো একোজন পাইক গণা কৰা হৈছিল। ৩-৪ জন পাইকক লৈ এটা গোট গঠন কৰা হৈছিল আৰু প্ৰতি গোটৰপৰা এজন পাইকে পালক্ৰমে ৰজাঘৰত শ্ৰমদান দিছিল। যুদ্ধৰ সময়ত এই পাইকসকলেই সৈনিকৰ কাম কৰিছিল।
৫। পচা ব্যৱস্থা বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ সীমান্তৱৰ্তী পাহাৰীয়া জনজাতিসকলৰ লগত শান্তি বজাই ৰাখিবলৈ আহোমসকলে গ্ৰহণ কৰা বন্দোবস্তটোৱেই পচা ব্যৱস্থা। এই ব্যৱস্থা অনুসৰি আহোম ৰজাই চুবুৰীয়া জনজাতিবোৰক সময়ে সময়ে ধান, চাউল, কাপোৰ, মুদ্ৰা আদি উপঢৌকন দিছিল আৰু বিনিময়ত তেওঁলোকে আহোম প্ৰজাক আক্ৰমণ নকৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিছিল। মূলতঃ নগা, ভোট, ডফলা আদি জনজাতিৰ লগত এই প্ৰথা চলোৱা হৈছিল।
৬। আহোম স্থাপত্য-ভাস্কৰ্যৰ কেইটামান উল্লেখযোগ্য নিদৰ্শনৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ শিৱদৌল, বিষ্ণুদৌল, দেৱীদৌল, ৰংঘৰ, কাৰেংঘৰ, তলাতল ঘৰ, জয়সাগৰ-শিৱসাগৰ-গৌৰীসাগৰ পুখুৰী আৰু চৰাইদেউ মৈদাম আহোম স্থাপত্য-ভাস্কৰ্যৰ উল্লেখযোগ্য নিদৰ্শন।
শব্দাৰ্থ
| শব্দ | অৰ্থ |
|---|---|
| মধ্যযুগ | আহোম আগমনৰপৰা ইয়াণ্ডাবু সন্ধিলৈকে অসমৰ ইতিহাসৰ কাল (Medieval period) |
| শাসনকেন্দ্ৰ | ৰাজ্য পৰিচালনাৰ মূল ঠাই, ৰাজধানী (Capital/seat of power) |
| ভূ-সামন্ত | ৰজাৰ অধীনত থকা ভূমিৰ গৰাকী/সামন্ত (Land-vassal) |
| বাৰ-ভূঞা | বাৰখন গাঁৱৰ গোটৰ মুৰব্বী ভূঞা (Head of a group of twelve villages) |
| স্বৰ্গদেউ | আহোম ৰজাৰ উপাধি (Title of the Ahom king) |
| পাইক | ৰাজ্যক শ্ৰমদান দিয়া ১৫–৫০ বছৰীয়া সক্ষম পুৰুষ (State labour-serviceman) |
| খেল | পাইকসকলক ভগোৱা বৃত্তিমূলক দল (Guild of paiks) |
| পচা | পাহাৰীয়া জনজাতিৰ লগত শান্তিৰ বন্দোবস্ত (Posa arrangement with hill tribes) |
| বুৰঞ্জী | ঐতিহাসিক ঘটনাৱলী লিপিবদ্ধ কৰা গ্ৰন্থ (Chronicle/history) |
| মৈদাম | আহোম ৰজাসকলৰ সমাধিস্থল (Ahom royal burial mound) |
| একশৰণ নামধৰ্ম | শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱে প্ৰচাৰ কৰা ধৰ্ম (Ekasarana Namdharma) |
| দেৱোত্তৰ মাটি | দেৱালয় বা মন্দিৰলৈ দান কৰা কৰমুক্ত মাটি (Tax-free land granted to temples) |
| ইয়াণ্ডাবু সন্ধি | ১৮২৬ চনৰ সন্ধি যাৰ যোগেদি অসম ইংৰাজৰ অধীনলৈ যায় (Treaty of Yandaboo) |