গোলকীকৰণ — প্ৰশ্ন উত্তৰ
HSLC Guru লৈ আপোনাক স্বাগতম। এই পৃষ্ঠাত আমি ASSEB (অসম ৰাজ্যিক বিদ্যালয় শিক্ষা পৰিষদ)ৰ সপ্তম শ্ৰেণীৰ সমাজ বিজ্ঞানৰ পঞ্চদশ অধ্যায় “গোলকীকৰণ”ৰ সম্পূৰ্ণ পাঠ্যপুথিৰ প্ৰশ্ন-উত্তৰ (অনুশীলনী ১ আৰু ২), অতিৰিক্ত প্ৰশ্ন, সাৰাংশ আৰু শব্দাৰ্থ সহজ অসমীয়াত আগবঢ়ালোঁ। পৰীক্ষাত ভাল নম্বৰ পাবলৈ এই সমাধানসমূহ মনোযোগেৰে অধ্যয়ন কৰক।
সাৰাংশ: কোনো এটা সামগ্ৰী উৎপাদন কৰিবলৈ কেইবাটাও উপাদানৰ প্ৰয়োজন হয়। চাহপাত উৎপাদনৰ উদাহৰণেৰে আমি জানিব পাৰোঁ যে উৎপাদনৰ মুঠ চাৰিটা উপাদান আছে—ভূমি (Land), শ্ৰম (Labour), মূলধন (Capital) আৰু সংগঠন (Organization)। ইয়াকে উৎপাদনৰ উপাদান (Factors of Production) বোলে। এখন দেশে আন আন দেশৰপৰা সামগ্ৰী ক্ৰয় কৰাক আমদানি (Import) আৰু আন আন দেশক সামগ্ৰী বিক্ৰী কৰাক ৰপ্তানি (Export) বোলে।
দেশবোৰৰ মাজত বাণিজ্যিক আদান-প্ৰদান সহজ কৰিবলৈ ১৯৪৭ খ্ৰীষ্টাব্দত General Agreement on Tariffs and Trade (চমুকৈ GATT) স্বাক্ষৰ কৰা হৈছিল আৰু ১৯৯৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ১ জানুৱাৰীত বিশ্ব বাণিজ্য সংস্থা (WTO—World Trade Organization) গঠন হয়। বিশ্ব বেংক (World Bank), ৰাষ্ট্ৰসংঘ (United Nations) আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মুদ্ৰা নিধি (International Monetary Fund) আদি আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থাই বিশ্বৰ দেশবোৰক অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিকভাৱে ওচৰলৈ আনিছে।
যিবোৰ প্ৰতিষ্ঠানৰ মুখ্য কাৰ্যালয় এখন দেশত থাকি একাধিক দেশত উৎপাদন আৰু ব্যৱসায় চলায়, সেইবোৰক বহুজাতিক প্ৰতিষ্ঠান (Multinational Corporation—MNC) বোলে। এনে প্ৰতিষ্ঠানে সস্তা শ্ৰম আৰু কেঁচামাল থকা দেশত প্ৰতিষ্ঠান স্থাপন কৰে আৰু স্থানীয় উৎপাদনকাৰীৰ লগত যৌথ সহযোগিতাৰে কাম কৰে। তথ্য প্ৰযুক্তি (IT) খণ্ডত আউটছৰ্চিং (Outsourcing) আৰু BPO ৰ জৰিয়তে ভাৰতে বহু বৈদেশিক সেৱা আগবঢ়ায়।
প্ৰাকৃতিক সম্পদবোৰ ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ প্ৰয়োজনৰ কথা ভাবি সীমিতভাৱে ব্যৱহাৰ কৰি কৰা উন্নয়নক বহনক্ষম উন্নয়ন (Sustainable Development) বোলে। ২০১৫ খ্ৰীষ্টাব্দত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাধাৰণ সভাই ১৭ টা বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য (SDGs) গ্ৰহণ কৰিছিল। উন্নত প্ৰযুক্তি, যোগাযোগ আৰু কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাই (Artificial Intelligence) সমগ্ৰ বিশ্বক ওচৰ চপাই অনা বাবে বৰ্তমান যুগটোক গোলকীকৰণ বা বিশ্বায়নৰ যুগ (Age of Globalization) বুলি কোৱা হয়।
Summary: This chapter introduces globalisation. Producing any good needs four factors of production — Land, Labour, Capital and Organisation. Buying goods from other countries is import and selling to other countries is export. To make trade easier GATT was signed in 1947 and the World Trade Organization (WTO) was formed on 1 January 1995; other international bodies include the World Bank, the United Nations and the International Monetary Fund. Multinational Corporations (MNCs) set up production in countries with cheap labour and raw materials and work with local producers, while IT outsourcing and BPO let India serve global firms. Using natural resources without harming the needs of future generations is Sustainable Development, for which the UN adopted 17 goals (SDGs) in 2015. Because technology, communication and artificial intelligence connect the whole world, the present age is called the Age of Globalization.
পাঠ্যপুথিৰ প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ
অনুশীলনী – ১
১। তলৰ প্ৰশ্নবোৰৰ উত্তৰ দিয়া—
(ক) এটা উৎপাদন কেন্দ্ৰ বা উদ্যোগৰ উদাহৰণ দিয়া।
(খ) WTO ৰ সম্পূৰ্ণ ৰূপটো লিখা।
(গ) গোলকীকৰণ মানে কি?
(ঘ) এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থাৰ উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰঃ (ক) চাহ উৎপাদন কৰা কাৰখানা তথা চাহ বাগান এটা উৎপাদন কেন্দ্ৰ বা উদ্যোগৰ উদাহৰণ। (খ) WTO ৰ সম্পূৰ্ণ ৰূপ হ’ল World Trade Organization (বিশ্ব বাণিজ্য সংস্থা)। (গ) বিশ্বৰ বিভিন্ন দেশৰ অৰ্থনীতি, বাণিজ্য, প্ৰযুক্তি আৰু সমাজ পৰস্পৰৰ লগত সংযুক্ত হৈ এখন বিশ্ববজাৰত পৰিণত হোৱা প্ৰক্ৰিয়াকে গোলকীকৰণ বোলে। (ঘ) বিশ্ব বাণিজ্য সংস্থা (WTO), ৰাষ্ট্ৰসংঘ (United Nations), বিশ্ব বেংক (World Bank) আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মুদ্ৰা নিধি (IMF)—এইবোৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থাৰ উদাহৰণ।
২। উৎপাদনৰ উপাদান কেইটা আৰু কি কি?
উত্তৰঃ উৎপাদনৰ উপাদান মুঠ চাৰিটা—ভূমি (Land), শ্ৰম (Labour), মূলধন (Capital) আৰু সংগঠন (Organization)। ভূমি হ’ল মাটি, পানী, খনিজ আদি প্ৰাকৃতিক সম্পদ; শ্ৰম হ’ল মানুহে কৰা শাৰীৰিক আৰু মানসিক পৰিশ্ৰম; মূলধন হ’ল উৎপাদনৰ বাবে ব্যৱহৃত ধন, যন্ত্ৰপাতি আৰু সা-সঁজুলি; আৰু সংগঠন হ’ল এই তিনিওটা উপাদান একত্ৰিত কৰি উৎপাদন পৰিচালনা কৰা কাম।
৩। আমদানি আৰু ৰপ্তানি কাক বোলে? উদাহৰণসহ লিখা।
উত্তৰঃ এখন দেশে আন আন দেশৰপৰা দ্ৰব্য বা সামগ্ৰী ক্ৰয় কৰা প্ৰক্ৰিয়াক আমদানি (Import) বোলে; উদাহৰণস্বৰূপে ভাৰতে চীন, ইৰাক, দক্ষিণ কোৰিয়া, ৰাছিয়া আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰপৰা ইলেক্ট্ৰনিক সা-সৰঞ্জাম, যন্ত্ৰ-পাতি, প্লাষ্টিক আদি আমদানি কৰে। আনহাতে, এখন দেশে আন আন দেশক দ্ৰব্য বা সামগ্ৰী বিক্ৰী কৰা প্ৰক্ৰিয়াক ৰপ্তানি (Export) বোলে; উদাহৰণস্বৰূপে ভাৰতে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, চীন, জাৰ্মানী আৰু বেলজিয়াম আদি দেশলৈ পেট্ৰলিয়ামজাত সামগ্ৰী, ঔষধ, মচলা, চাহপাত, কফি আৰু কাপোৰ আদি ৰপ্তানি কৰে।
অনুশীলনী – ২
১। তলত দিয়া প্ৰশ্নবোৰৰ উত্তৰ দিয়া—
(ক) বহুজাতিক প্ৰতিষ্ঠান মানে কি?
(খ) কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা মানে কি?
(গ) বহনক্ষম উন্নয়নৰ লক্ষ্য কেইটা?
(ঘ) গোলকীকৰণৰ ফলত তুমি লাভ কৰা কেইটামান সুবিধাৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰা।
উত্তৰঃ (ক) যিবোৰ প্ৰতিষ্ঠানৰ মুখ্য কাৰ্যালয় এখন দেশত থাকি একাধিক দেশত উৎপাদন আৰু ব্যৱসায়-বাণিজ্য চলায়, তেনে প্ৰতিষ্ঠানক বহুজাতিক প্ৰতিষ্ঠান (Multinational Corporation) বোলে। (খ) কম্পিউটাৰ বা যন্ত্ৰই মানুহৰ দৰে চিন্তা কৰি, শিকি আৰু সিদ্ধান্ত লব পৰা ক্ষমতাক কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা (Artificial Intelligence) বোলে। (গ) বহনক্ষম উন্নয়নৰ লক্ষ্য ১৭ টা; ২০১৫ খ্ৰীষ্টাব্দত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাধাৰণ সভাই এই ১৭ টা লক্ষ্য (SDGs) গ্ৰহণ কৰিছিল। (ঘ) গোলকীকৰণৰ ফলত বিভিন্ন দেশৰ সামগ্ৰী সহজে পোৱা যায়, নতুন প্ৰযুক্তি লাভ কৰা যায়, কৰ্মসংস্থানৰ সুযোগ বাঢ়ে আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় যোগাযোগ সহজ হয়।
২। স্থানীয় উৎপাদনকাৰীসকল বহুজাতিক প্ৰতিষ্ঠানৰ জৰিয়তে কিদৰে লাভান্বিত হয়?
উত্তৰঃ বহুজাতিক প্ৰতিষ্ঠানে স্থানীয় উৎপাদনকাৰীৰ লগত যৌথ সহযোগিতা বা অংশীদাৰিত্বৰ ভিত্তিত উৎপাদন কাৰ্য চলায়। ইয়াৰ ফলত স্থানীয় উৎপাদনকাৰীয়ে নতুন প্ৰযুক্তি, উন্নত যন্ত্ৰপাতি আৰু মূলধন লাভ কৰে, তেওঁলোকৰ সামগ্ৰীৰ বজাৰ বাঢ়ে, নতুন কৰ্মসংস্থান সৃষ্টি হয় আৰু আয় বৃদ্ধি পায়।
৩। কেনেধৰণৰ কাম-কাজ কৰিলে বহনক্ষম উন্নয়ন হৈছে বুলি ক’ব পাৰি? উদাহৰণসহ লিখা।
উত্তৰঃ প্ৰাকৃতিক সম্পদবোৰ ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ প্ৰয়োজনৰ কথা ভাবি সীমিতভাৱে আৰু বিবেচনাৰে ব্যৱহাৰ কৰিলে বহনক্ষম উন্নয়ন হৈছে বুলি ক’ব পাৰি। উদাহৰণস্বৰূপে—নবীকৰণযোগ্য শক্তি যেনে সৌৰশক্তি আৰু বায়ুশক্তি ব্যৱহাৰ কৰা, গছ ৰোৱা, পানী আৰু বন সম্পদ ৰক্ষা কৰা, পৰিৱেশ প্ৰদূষণ কমোৱা আৰু সম্পদৰ অপচয় নকৰাটো বহনক্ষম উন্নয়নৰ উদাহৰণ।
৪। বৰ্তমান যুগটোক কিয় গোলকীকৰণ বা বিশ্বায়নৰ যুগ বুলি কোৱা হয়?
উত্তৰঃ বৰ্তমান কালত উন্নত প্ৰযুক্তি, যোগাযোগ আৰু পৰিবহণৰ ফলত বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত থকা মানুহৰ মাজত দ্ৰব্য-সেৱাৰ আদান-প্ৰদান, ব্যৱসায়-বাণিজ্য আৰু ভাব-বিনিময় অতি সহজ হৈ পৰিছে। গোটেই পৃথিৱী যেন এখন গাঁৱৰ দৰে ওচৰ চাপি আহিছে। এই কাৰণে বৰ্তমান যুগটোক গোলকীকৰণ বা বিশ্বায়নৰ যুগ (Age of Globalization) বুলি কোৱা হয়।
৫। তুমি ভৱিষ্যতে কোন দেশ বা ৰাজ্যত পঢ়িবলৈ অথবা কৰ্ম সংস্থাপনৰ বাবে যাবলৈ বিচাৰিবা আৰু কিয়?
উত্তৰঃ (এইটো এটা ব্যক্তিগত মতামতভিত্তিক প্ৰশ্ন; ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে নিজৰ ইচ্ছা অনুসৰি উত্তৰ দিব পাৰে।) নমুনা উত্তৰ—মই ভৱিষ্যতে ভাৰতৰ ভিতৰতে বেংগালুৰু বা দিল্লীৰ দৰে চহৰত উচ্চ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি কৰ্ম সংস্থাপন কৰিব বিচাৰোঁ, কিয়নো এই ঠাইবোৰত ভাল শিক্ষানুষ্ঠান, তথ্য প্ৰযুক্তি খণ্ড আৰু কৰ্মসংস্থানৰ যথেষ্ট সুযোগ আছে। গোলকীকৰণৰ ফলত এতিয়া এনে সুযোগবোৰ সহজে লাভ কৰিব পাৰি।
অতিৰিক্ত প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ
বহুবৈকল্পিক প্ৰশ্ন (MCQ)
১। উৎপাদনৰ উপাদান কেইটা?
(ক) দুটা (খ) তিনিটা (গ) চাৰিটা (ঘ) পাঁচটা
উত্তৰঃ (গ) চাৰিটা।
২। বিশ্ব বাণিজ্য সংস্থা (WTO) ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ক’ত অৱস্থিত?
(ক) নিউয়ৰ্ক (খ) জেনেভা (গ) লণ্ডন (ঘ) পেৰিছ
উত্তৰঃ (খ) জেনেভা (ছুইজাৰলেণ্ড)।
৩। তলৰ কোনটো বহুজাতিক প্ৰতিষ্ঠান (TNC) ৰ উদাহৰণ?
(ক) এপেল (খ) ইছৰো (গ) ৰাষ্ট্ৰসংঘ (ঘ) বিশ্ব বেংক
উত্তৰঃ (ক) এপেল।
৪। আন দেশৰপৰা সামগ্ৰী ক্ৰয় কৰা প্ৰক্ৰিয়াক কি বোলে?
(ক) ৰপ্তানি (খ) আমদানি (গ) উৎপাদন (ঘ) বিনিময়
উত্তৰঃ (খ) আমদানি।
খালী ঠাই পূৰ কৰা
১। ______ হৈছে উৎপাদনৰ এটা উপাদান, যি প্ৰাকৃতিক সম্পদক বুজায়।
উত্তৰঃ ভূমি।
২। GATT স্বাক্ষৰ কৰা হৈছিল ______ খ্ৰীষ্টাব্দত।
উত্তৰঃ ১৯৪৭।
৩। বিশ্ব বাণিজ্য সংস্থা (WTO) ______ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ১ জানুৱাৰীত গঠন হয়।
উত্তৰঃ ১৯৯৫।
৪। BPO ৰ সম্পূৰ্ণ ৰূপ ______।
উত্তৰঃ Business Process Outsourcing।
শুদ্ধ নে অশুদ্ধ
১। শ্ৰম উৎপাদনৰ এটা উপাদান।
উত্তৰঃ শুদ্ধ।
২। বিশ্ব বেংক এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিত্তীয় প্ৰতিষ্ঠান।
উত্তৰঃ শুদ্ধ।
৩। ৰপ্তানি মানে আন দেশৰপৰা সামগ্ৰী ক্ৰয় কৰা।
উত্তৰঃ অশুদ্ধ। ৰপ্তানি মানে আন দেশক সামগ্ৰী বিক্ৰী কৰা।
৪। বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য (SDGs) মুঠ ১৭ টা।
উত্তৰঃ শুদ্ধ।
চমু প্ৰশ্ন-উত্তৰ
১। গোলকীকৰণ (Globalization) কি?
উত্তৰঃ বিশ্বৰ বিভিন্ন দেশৰ অৰ্থনীতি, বাণিজ্য, প্ৰযুক্তি, সংস্কৃতি আৰু সমাজ পৰস্পৰৰ লগত সংযুক্ত হৈ গোটেই পৃথিৱী এখন বিশ্ববজাৰত পৰিণত হোৱা প্ৰক্ৰিয়াকে গোলকীকৰণ বোলে।
২। বহুজাতিক প্ৰতিষ্ঠানে কিয় সস্তা শ্ৰম আৰু কেঁচামাল থকা দেশত উৎপাদন প্ৰতিষ্ঠান স্থাপন কৰে?
উত্তৰঃ সস্তা শ্ৰম আৰু কেঁচামাল থকা দেশত উৎপাদন কৰিলে উৎপাদন খৰচ কমি যায়। ফলত বহুজাতিক প্ৰতিষ্ঠানে কম খৰচত অধিক সামগ্ৰী উৎপাদন কৰি অধিক লাভ কৰিব পাৰে, সেয়েহে তেওঁলোকে এনে দেশত প্ৰতিষ্ঠান স্থাপন কৰে।
৩। আউটছৰ্চিং (Outsourcing) কি?
উত্তৰঃ এটা ব্যৱসায়িক প্ৰতিষ্ঠানে নিজৰ মূল কাৰ্যৰ বাহিৰৰ কাম-কাজ—যেনে গ্ৰাহক সেৱা, প্ৰযুক্তিগত সহায় আদি—আন দেশৰ কোম্পানীৰ দ্বাৰা কৰাই লোৱা প্ৰক্ৰিয়াকে আউটছৰ্চিং বা বহিঃউৎস গ্ৰহণ বোলে। ইয়াৰ ফলত প্ৰতিষ্ঠানৰ খৰচ কমে আৰু মূল কামত অধিক মনোযোগ দিব পৰা যায়।
শব্দাৰ্থ
| শব্দ | অৰ্থ |
|---|---|
| গোলকীকৰণ | বিশ্বৰ দেশবোৰ পৰস্পৰ সংযুক্ত হোৱা প্ৰক্ৰিয়া (Globalisation) |
| উৎপাদনৰ উপাদান | ভূমি, শ্ৰম, মূলধন আৰু সংগঠন (Factors of Production) |
| ভূমি | মাটি, পানী, খনিজ আদি প্ৰাকৃতিক সম্পদ (Land) |
| শ্ৰম | মানুহে কৰা শাৰীৰিক আৰু মানসিক পৰিশ্ৰম (Labour) |
| মূলধন | উৎপাদনৰ বাবে ব্যৱহৃত ধন আৰু যন্ত্ৰপাতি (Capital) |
| সংগঠন | উৎপাদনৰ উপাদানসমূহ একত্ৰিত কৰি পৰিচালনা কৰা (Organisation) |
| আমদানি | আন দেশৰপৰা সামগ্ৰী ক্ৰয় কৰা (Import) |
| ৰপ্তানি | আন দেশক সামগ্ৰী বিক্ৰী কৰা (Export) |
| উদাৰীকৰণ | বাণিজ্যিক বাধা-নিষেধ শিথিল কৰা নীতি (Liberalisation) |
| WTO | বিশ্ব বাণিজ্য সংস্থা (World Trade Organization) |
| বহুজাতিক প্ৰতিষ্ঠান | একাধিক দেশত কাম কৰা প্ৰতিষ্ঠান (Multinational Corporation) |
| আউটছৰ্চিং | আন কোম্পানীৰ দ্বাৰা কাম কৰোৱা (Outsourcing) |
| কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা | যন্ত্ৰৰ মানুহৰ দৰে চিন্তা কৰা ক্ষমতা (Artificial Intelligence) |
| বহনক্ষম উন্নয়ন | ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ প্ৰয়োজন ক্ষুণ্ন নকৰা উন্নয়ন (Sustainable Development) |