ভাৰতত ৰাজ্যিক প্ৰশাসন ব্যৱস্থা — প্ৰশ্ন উত্তৰ
HSLC Guru লৈ আপোনাক স্বাগতম। এই পৃষ্ঠাত আমি ASSEB (অসম ৰাজ্যিক বিদ্যালয় শিক্ষা পৰিষদ)ৰ সপ্তম শ্ৰেণীৰ সমাজ বিজ্ঞানৰ ত্ৰয়োদশ অধ্যায় “ভাৰতত ৰাজ্যিক প্ৰশাসন ব্যৱস্থা”ৰ সম্পূৰ্ণ পাঠ্যপুথিৰ প্ৰশ্ন-উত্তৰ (অনুশীলনী), অতিৰিক্ত প্ৰশ্ন, সাৰাংশ আৰু শব্দাৰ্থ সহজ অসমীয়াত আগবঢ়ালোঁ। পৰীক্ষাত ভাল নম্বৰ পাবলৈ এই সমাধানসমূহ মনোযোগেৰে অধ্যয়ন কৰক।
সাৰাংশ: ভাৰত এখন সংঘীয় ৰাষ্ট্ৰ। সংবিধান অনুসৰি শক্তিশালী কেন্দ্ৰীয় প্ৰশাসনৰ লগতে প্ৰতিখন ৰাজ্যৰ বাবে নিজস্ব ৰাজ্যিক প্ৰশাসন ব্যৱস্থা আছে। ৰাজ্য এখনৰ অন্তৰ্গত এলেকাত আইন-শৃংখলা ৰক্ষা, নীতি নিৰ্ধাৰণ, উন্নয়নমূলক কাম-কাজ আৰু জনসাধাৰণৰ কল্যাণৰ বাবে পৰিচালিত ব্যৱস্থাটোকেই ৰাজ্যিক প্ৰশাসন বোলে। নাগৰিক জনসেৱা প্ৰদান, আৰ্থিক সমস্যা সমাধান, অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন, প্ৰতিনিধিত্ব আৰু অংশগ্ৰহণমূলক গণতন্ত্ৰ সবল কৰা আৰু ক্ষমতা-দায়িত্বৰ ভাৰসাম্য ৰক্ষাত ৰাজ্যিক প্ৰশাসনৰ ভূমিকা গুৰুত্বপূৰ্ণ।
ৰাজ্যিক প্ৰশাসনৰ তিনিটা অংগ—কাৰ্যপালিকা, বিধানমণ্ডল আৰু ন্যায়পালিকা। কাৰ্যপালিকা বুলিলে ৰাজ্যপাল আৰু মুখ্যমন্ত্ৰীৰ নেতৃত্বাধীন মন্ত্ৰী পৰিষদক বুজায়। ৰাজ্যপাল হৈছে ৰাজ্যৰ সাংবিধানিক মুৰব্বী তথা ৰাষ্ট্ৰপতিৰ প্ৰতিনিধি (নামমাত্ৰ কাৰ্যপালিকা), আৰু মুখ্যমন্ত্ৰীৰ নেতৃত্বাধীন মন্ত্ৰী পৰিষদেই প্ৰকৃত কাৰ্যপালিকা। ৰাজ্যপালক ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে নিযুক্তি দিয়ে, আৰু নিৰ্বাচনত একক সংখ্যাগৰিষ্ঠতা লাভ কৰা দল বা মিত্ৰজোঁটে মনোনীত নেতাক ৰাজ্যপালে মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে।
বিধানমণ্ডল হৈছে ৰাজ্যৰ আইন প্ৰণয়নকাৰী অনুষ্ঠান; ইয়াক বিধানসভাৰ সৈতে বিভ্ৰান্ত কৰিব নালাগে। বিধানমণ্ডল এক-সদনীয় (কেৱল বিধানসভা) বা দ্বি-সদনীয় (বিধানসভা + বিধান পৰিষদ) হ’ব পাৰে। বিধানসভা হৈছে ৰাজ্যৰ নিম্ন আৰু অস্থায়ী সদন—ইয়াৰ সদস্য (বিধায়ক/MLA) প্ৰত্যক্ষভাৱে জনসাধাৰণে নিৰ্বাচন কৰে; বিধান পৰিষদ হৈছে উচ্চ আৰু স্থায়ী সদন। ন্যায়পালিকাৰ শীৰ্ষত আছে উচ্চ ন্যায়ালয়, তাৰ তলত জিলা আদালত আৰু ফৌজদাৰী-দেৱানী গোচৰৰ আদালত। এই তিনিওটা অংগৰ সমন্বয়েৰেহে ৰাজ্যিক প্ৰশাসন সুচাৰুৰূপে চলে।
Summary: This chapter explains how a state is governed in India. Every state has its own administration with three organs — the executive, the legislature and the judiciary. The executive means the Governor and the Council of Ministers led by the Chief Minister; the Governor is the constitutional head (nominal executive) appointed by the President, while the Chief Minister’s council is the real executive. The legislature (Bidhanmondol) is the law-making body, which may be unicameral (only the Legislative Assembly, Bidhansabha) or bicameral (Assembly plus Legislative Council, Bidhan Parishad). The judiciary is headed by the High Court, followed by district and criminal-civil courts. Assam has a single-house legislature of 126 members and the Gauhati High Court serves Assam, Arunachal Pradesh, Nagaland and Mizoram. In 2025 India has 8 Union Territories administered by the Union government.
পাঠ্যপুথিৰ প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ
অনুশীলনী – ১
১। তলৰ প্ৰশ্নবোৰৰ উত্তৰ দিয়া—
(ক) ৰাজ্যিক প্ৰশাসন বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ ভাৰতৰ সংবিধান অনুসৰি প্ৰতিখন ৰাজ্যৰ নিজস্ব এখন প্ৰশাসন ব্যৱস্থা আছে। ৰাজ্য এখনৰ অন্তৰ্গত এলেকাত আইন-শৃংখলা ৰক্ষা, নীতি-নিয়ম নিৰ্ধাৰণ, উন্নয়নমূলক কাম-কাজ আৰু জনসাধাৰণৰ কল্যাণৰ বাবে ৰাজ্যপাল, মুখ্যমন্ত্ৰী, মন্ত্ৰীসভা আৰু বিভিন্ন বিভাগৰ বিষয়া-কৰ্মচাৰীৰদ্বাৰা পৰিচালিত ব্যৱস্থাটোকেই ৰাজ্যিক প্ৰশাসন বোলে। প্ৰতিখন ৰাজ্যই বহু অধিকাৰ ভোগ কৰিলেও দেশৰ সাৰ্বভৌমত্ব আৰু ঐক্য-সংহতিৰ স্বাৰ্থত কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ সৈতে মিলি-জুলি কাম কৰিব লাগে।
(খ) ৰাজ্য এখনৰ প্ৰশাসনৰ কাম-কাজ কোনে পৰিচালনা কৰে?
উত্তৰঃ ৰাজ্য এখনৰ প্ৰশাসনৰ কাম-কাজ ৰাজ্যপাল, মুখ্যমন্ত্ৰী আৰু তেওঁৰ নেতৃত্বাধীন মন্ত্ৰী পৰিষদ, লগতে বিভিন্ন বিভাগৰ বিষয়া-কৰ্মচাৰীসকলে পৰিচালনা কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত ৰাজ্যপাল হৈছে সাংবিধানিক মুৰব্বী আৰু প্ৰকৃত পৰিচালক হৈছে মুখ্যমন্ত্ৰী তথা তেওঁৰ মন্ত্ৰী পৰিষদ।
২। ভাৰতত গণতান্ত্ৰিক কাৰ্যকলাপ চলাই নিয়াৰ ক্ষেত্ৰত ৰাজ্যিক প্ৰশাসনৰ ভূমিকা সম্পৰ্কে আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ গণতান্ত্ৰিক কাৰ্যকলাপ সুচলভাৱে চলাই নিয়াত ৰাজ্যিক প্ৰশাসনৰ ভূমিকা গুৰুত্বপূৰ্ণ। ইয়াৰ প্ৰধান দিশবোৰ হ’ল—(ক) নাগৰিক জনসেৱা প্ৰদান—চিকিৎসা, শিক্ষা, আৰক্ষী, বিদ্যুৎ-পানী আদি সেৱা যোগান ধৰি নাগৰিকৰ জীৱন-ধাৰণৰ মান সুচল কৰে। (খ) আৰ্থিক সমস্যা সমাধান—অঞ্চলভেদে থকা আৰ্থিক সমস্যা কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ সহায়ত সমাধান কৰে। (গ) অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন—ৰাস্তা-ঘাট, শিল্প, যোগাযোগ আদি গঢ়ি অৰ্থনৈতিক উন্নয়নত সহায় কৰে। (ঘ) প্ৰতিনিধিত্ব আৰু অংশগ্ৰহণমূলক গণতন্ত্ৰ সবল কৰা—জনসাধাৰণে প্ৰত্যক্ষ ভোটেৰে নিজৰ প্ৰতিনিধি নিৰ্বাচন কৰি প্ৰশাসনত অংশগ্ৰহণ কৰে। (ঙ) ক্ষমতা আৰু দায়িত্বৰ ভাৰসাম্য ৰক্ষা—কেন্দ্ৰ আৰু ৰাজ্যৰ মাজত ক্ষমতাৰ সুষম বিভাজন ৰক্ষা কৰি সুস্থ শাসন নিশ্চিত কৰে।
৩। নাগৰিকসকলৰ জীৱন-ধাৰণৰ মান সুচল কৰাৰ বাবে ৰাজ্যিক প্ৰশাসনে প্ৰদান কৰা বিভিন্ন ধৰণৰ জনসেৱাৰ উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰঃ ৰাজ্যিক প্ৰশাসনে প্ৰদান কৰা জনসেৱাৰ কেইটামান উদাহৰণ হ’ল—(ক) চিকিৎসালয় আৰু স্বাস্থ্য কেন্দ্ৰৰ জৰিয়তে সুলভ স্বাস্থ্য সেৱা; (খ) শিক্ষাপ্ৰতিষ্ঠানৰ জৰিয়তে শিক্ষা প্ৰদান; (গ) আৰক্ষী আৰু আন আইন প্ৰয়োগকাৰী (Law Enforcement) সংস্থাৰ জৰিয়তে আইন-শৃংখলা ৰক্ষা; আৰু (ঘ) বিদ্যুৎ, পানী আদিৰ উৎপাদন আৰু বিতৰণৰ ব্যৱস্থা।
অনুশীলনী – ২
১। তলৰ প্ৰশ্নবোৰৰ উত্তৰ দিয়া—
(ক) ৰাজ্যিক কাৰ্যপালিকা বুলিলে কাক বুজায়?
উত্তৰঃ ভাৰতৰ ৰাজ্যিক স্তৰৰ কাৰ্যপালিকা বুলিলে ৰাজ্যপাল আৰু মুখ্যমন্ত্ৰীৰ নেতৃত্বাধীন মন্ত্ৰী পৰিষদক বুজায়।
(খ) ৰাজ্যপাল হ’বলৈ কি কি যোগ্যতা লাগে?
উত্তৰঃ ৰাজ্যপাল হ’বলৈ ভাৰতীয় নাগৰিক হোৱাৰ লগতে নূন্যতম বয়স ৩৫ বছৰ হ’ব লাগে।
(গ) ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্যসকলক কোনে নিযুক্তি দিয়ে?
উত্তৰঃ ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্যসকলক ৰাজ্যপালে নিযুক্তি দিয়ে।
(ঘ) ৰাজ্যিক বিধানমণ্ডলত গৃহীত বিল এখন কেতিয়া আইনত পৰিণত হয়?
উত্তৰঃ ৰাজ্যিক বিধানমণ্ডলত গৃহীত বিল এখন ৰাজ্যপালে চহী (স্বাক্ষৰ) কৰাৰ পাছতহে আইনত পৰিণত হয়।
(ঙ) ৰাজ্যৰ নিম্ন আৰু উচ্চ সদন দুখন কি কি?
উত্তৰঃ ৰাজ্যৰ নিম্ন সদনখন হৈছে বিধানসভা আৰু উচ্চ সদনখন হৈছে বিধান পৰিষদ।
(চ) বিধানসভাৰ সদস্য নিম্নতম আৰু উচ্চতম সংখ্যাগত সীমা কিমান হ’ব লাগে?
উত্তৰঃ বিধানসভাৰ সদস্য সংখ্যা ৫০০ গৰাকীতকৈ অধিক আৰু ৬০ গৰাকীতকৈ কম হ’ব নোৱাৰে; অৰ্থাৎ নিম্নতম ৬০ আৰু উচ্চতম ৫০০ গৰাকী।
(ছ) উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ন্যায়াধীশক কোনে নিযুক্তি দিয়ে?
উত্তৰঃ উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ আৰু অন্যান্য ন্যায়াধীশসকলক উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ আৰু সংশ্লিষ্ট ৰাজ্যৰ ৰাজ্যপালৰ পৰামৰ্শমৰ্মে ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে নিযুক্তি দিয়ে।
(জ) ভাৰতত বৰ্তমান কেইখন কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল আছে?
উত্তৰঃ ২০২৫ খ্ৰীষ্টাব্দত ভাৰতত বৰ্তমান মুঠ ৮ খন কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল আছে।
২। ৰাজ্যপালৰ ক্ষমতা আৰু কাৰ্যাৱলী আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ ৰাজ্যপাল হৈছে ৰাজ্যৰ সাংবিধানিক মুৰব্বী তথা ৰাষ্ট্ৰপতিৰ প্ৰতিনিধি (নামমাত্ৰ কাৰ্যপালিকা)। তেওঁৰ প্ৰধান ক্ষমতা আৰু কাৰ্যাৱলী হ’ল—(ক) ৰাজ্যৰ কাৰ্যপালিকাৰ লগত জড়িত সকলো সিদ্ধান্ত তেওঁৰ নামত কাৰ্যকৰী কৰা হয়। (খ) মুখ্যমন্ত্ৰীৰ নেতৃত্বাধীন মন্ত্ৰী পৰিষদক নিযুক্তি দিয়ে। (গ) ৰাজ্যিক নিৰ্বাচন আয়োগৰ আয়ুক্ত, ৰাজ্যিক লোকসেৱা আয়োগৰ অধ্যক্ষ আৰু ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্যসকলকো নিযুক্তি দিয়ে। (ঘ) বিধানসভাৰ অধিৱেশন আহ্বান কৰে আৰু মুখ্যমন্ত্ৰীৰ পৰামৰ্শমৰ্মে সময়সীমা উকলাৰ আগতেই বিধানসভা ভংগ কৰিব পাৰে। (ঙ) বিধানমণ্ডলত গৃহীত বিলত চহী কৰি তাক আইনত পৰিণত কৰে। (চ) ৰাজ্যত সাংবিধানিক অচলাৱস্থাৰ সৃষ্টি হ’লে সংবিধানৰ ৩৫৬ নং অনুচ্ছেদৰ অধীনত ৰাষ্ট্ৰপতি শাসন ঘোষণাৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰপতিক পৰামৰ্শ দিব পাৰে; তেতিয়া ৰাজ্য শাসনৰ দায়িত্ব ৰাষ্ট্ৰপতিৰ প্ৰতিনিধি হিচাপে ৰাজ্যপালৰ হাতত থাকে।
৩। মুখ্যমন্ত্ৰীক কোনে নিযুক্তি দিয়ে? মুখ্যমন্ত্ৰীৰ ক্ষমতা আৰু কাৰ্যাৱলীৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ ৰাজ্যিক নিৰ্বাচনৰ পাছত যিটো ৰাজনৈতিক দল বা মিত্ৰজোঁটে একক সংখ্যাগৰিষ্ঠতা লাভ কৰে, সেই দল বা দলবোৰে মনোনীত নেতাগৰাকীক ৰাজ্যপালে মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। মুখ্যমন্ত্ৰী হৈছে ৰাজ্যিক প্ৰশাসনৰ প্ৰকৃত মুৰব্বী আৰু তেওঁৰ নেতৃত্বাধীন মন্ত্ৰী পৰিষদেই প্ৰকৃত কাৰ্যপালিকা। তেওঁৰ ক্ষমতা আৰু কাৰ্যাৱলী হ’ল—(ক) ৰাজ্যৰ নীতি-নিয়ম নিৰ্ধাৰণত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে। (খ) মন্ত্ৰী পৰিষদৰ সদস্যসকলৰ মাজত বিভাগ বণ্টন কৰি প্ৰশাসন পৰিচালনা কৰে। (গ) সংবাদ মাধ্যম আৰু সামাজিক মাধ্যমৰ যোগেদি জনসাধাৰণক প্ৰয়োজনীয় তথ্য অৱগত কৰে। (ঘ) মন্ত্ৰী পৰিষদৰ নিযুক্তি, ৰাজ্যিক লোকসেৱা আয়োগৰ অধ্যক্ষ নিযুক্তি, বিধানসভা ভংগ আদি বিষয়ত ৰাজ্যপালক প্ৰয়োজনীয় প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়।
৪। প্ৰশাসন ব্যৱস্থাত বিধানসভা আৰু বিধান পৰিষদৰ ভূমিকা আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ বিধানসভা হৈছে ৰাজ্যৰ নিম্ন আৰু অস্থায়ী সদন। ইয়াৰ সদস্যসকল (বিধায়ক/MLA) জনসাধাৰণে প্ৰত্যক্ষভাৱে নিৰ্বাচন কৰে। ৰাজ্যৰ আইন প্ৰণয়নত বিধানসভাই প্ৰধান ভূমিকা পালন কৰে, ৰাজ্যিক বাজেট উত্থাপন আৰু গৃহীত কৰে, আৰু প্ৰয়োজনত মন্ত্ৰী পৰিষদৰ বিৰুদ্ধে অনাস্থা প্ৰস্তাৱ আনি চৰকাৰ ভংগ কৰিব পাৰে। বিধান পৰিষদ হৈছে ৰাজ্যৰ উচ্চ আৰু স্থায়ী সদন। ইয়াৰ সদস্যসকলক বিধায়কসকলে পৰোক্ষভাৱে নিৰ্বাচন কৰে আৰু কিছু সদস্যক ৰাজ্যপালে মনোনীত কৰে। বিধান পৰিষদৰ ক্ষমতা বিধানসভাতকৈ কম; ই প্ৰকৃততে প্ৰশাসনৰ পৰামৰ্শ প্ৰদানকাৰী অংগ। বিধানসভাই গৃহীত কৰা বিলত ই বিলম্ব ঘটাব পাৰে যদিও শেষত অনুমোদন জনাবলৈ বাধ্য।
অনুশীলনী – ৩
১। তলৰ প্ৰশ্নবোৰৰ উত্তৰ দিয়া—
(ক) অসমৰ বিধানমণ্ডলত কেইখন সদন আছে?
উত্তৰঃ অসমৰ বিধানমণ্ডল এক-সদনীয়; ইয়াত কেৱল এখন সদন অৰ্থাৎ বিধানসভা (Assam Legislative Assembly) আছে।
(খ) অসম বিধানসভাত মুঠ সদস্যৰ সংখ্যা কিমান?
উত্তৰঃ অসম বিধানসভাত মুঠ ১২৬ জন সদস্য আছে; অৰ্থাৎ অসমত ১২৬ টা বিধানসভা সমষ্টি আছে।
(গ) অসম বিধানসভা ভৱন ক’ত আছে?
উত্তৰঃ অসম বিধানসভা ভৱন ৰাজধানী দিছপুৰ (গুৱাহাটী)ত অৱস্থিত।
(ঘ) অসমৰ সৰ্বোচ্চ ন্যায়ালয়খন ক’ত অৱস্থিত?
উত্তৰঃ অসমৰ সৰ্বোচ্চ ন্যায়ালয়খন হৈছে গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়, যিখন গুৱাহাটীত অৱস্থিত।
(ঙ) গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ে অসমৰ উপৰি কোন কোন ৰাজ্যত উচ্চ ন্যায়ালয় হিচাপে কাম কৰে?
উত্তৰঃ গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ে অসমৰ উপৰি অৰুণাচল প্ৰদেশ, নাগালেণ্ড আৰু মিজোৰাম—এই ৰাজ্যকেইখনৰ উচ্চ ন্যায়ালয় হিচাপে কাম কৰে।
(চ) কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলৰ প্ৰশাসন কাৰ্য কোনে চোৱাচিতা কৰে?
উত্তৰঃ কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলবোৰ কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে প্ৰত্যক্ষভাৱে শাসন কৰে। ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে তেওঁৰ প্ৰতিনিধি হিচাপে মনোনীত কৰা চৰকাৰী প্ৰশাসক বা উপ-ৰাজ্যপালে প্ৰতিখন কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলৰ প্ৰশাসন কাৰ্য চোৱাচিতা কৰে।
২। অসমৰ বিভিন্ন ৰাজনৈতিক দলৰ নামৰ তালিকা প্ৰস্তুত কৰা।
উত্তৰঃ অসমত সক্ৰিয় থকা কেইটামান ৰাজনৈতিক দলৰ নাম হ’ল—ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী (BJP), ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ (INC), অসম গণ পৰিষদ (AGP), অল ইণ্ডিয়া ইউনাইটেড ডেমোক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (AIUDF), ৰাইজৰ দল (Raijor Dal), অসম জাতীয় পৰিষদ (AJP), বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্ট (BPF), ইউনাইটেড পিপলছ পাৰ্টী লিবাৰেল (UPPL) আৰু ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (CPI) আদি। (ইয়াক এটা কাৰ্যভিত্তিক প্ৰশ্ন হিচাপে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে বৰ্তমান সময়ৰ দলবোৰৰ নাম চাই তালিকাখন প্ৰস্তুত কৰিব।)
অতিৰিক্ত প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ
বহুবৈকল্পিক প্ৰশ্ন (MCQ)
১। ৰাজ্যৰ সাংবিধানিক মুৰব্বী কোন?
(ক) মুখ্যমন্ত্ৰী (খ) ৰাজ্যপাল (গ) মুখ্য ন্যায়াধীশ (ঘ) বিধানসভাৰ অধ্যক্ষ
উত্তৰঃ (খ) ৰাজ্যপাল।
২। ৰাজ্যিক প্ৰশাসনৰ প্ৰকৃত মুৰব্বী কোন?
(ক) ৰাজ্যপাল (খ) ৰাষ্ট্ৰপতি (গ) মুখ্যমন্ত্ৰী (ঘ) মুখ্য ন্যায়াধীশ
উত্তৰঃ (গ) মুখ্যমন্ত্ৰী।
৩। ৰাজ্যৰ নিম্ন সদনখন কি?
(ক) বিধান পৰিষদ (খ) ৰাজ্যসভা (গ) লোকসভা (ঘ) বিধানসভা
উত্তৰঃ (ঘ) বিধানসভা।
৪। বিধায়ক (MLA) হ’বলৈ নূন্যতম বয়স কিমান হ’ব লাগে?
(ক) ২১ বছৰ (খ) ২৫ বছৰ (গ) ২৬ বছৰ (ঘ) ৩৫ বছৰ
উত্তৰঃ (গ) ২৬ বছৰ।
৫। ২০২৫ খ্ৰীষ্টাব্দত ভাৰতত কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল কেইখন আছে?
(ক) ৬ (খ) ৭ (গ) ৮ (ঘ) ৯
উত্তৰঃ (গ) ৮।
খালী ঠাই পূৰ কৰা
১। ৰাজ্যপালক ভাৰতৰ ______ য়ে নিযুক্তি দিয়ে।
উত্তৰঃ ৰাষ্ট্ৰপতি।
২। ৰাজ্যিক প্ৰশাসনৰ তিনিটা অংগ হৈছে কাৰ্যপালিকা, বিধানমণ্ডল আৰু ______।
উত্তৰঃ ন্যায়পালিকা।
৩। অসম বিধানসভাত মুঠ ______ টা সমষ্টি আছে।
উত্তৰঃ ১২৬।
৪। ৰাজ্যৰ সৰ্বোচ্চ ন্যায়ালয়খন হৈছে ______।
উত্তৰঃ উচ্চ ন্যায়ালয় (High Court)।
শুদ্ধ নে অশুদ্ধ
১। ৰাজ্যপাল ৰাজ্যৰ প্ৰকৃত কাৰ্যপালিকা।
উত্তৰঃ অশুদ্ধ। ৰাজ্যপাল হৈছে নামমাত্ৰ কাৰ্যপালিকা; প্ৰকৃত কাৰ্যপালিকা হৈছে মুখ্যমন্ত্ৰীৰ নেতৃত্বাধীন মন্ত্ৰী পৰিষদ।
২। বিধান পৰিষদ হৈছে ৰাজ্যৰ স্থায়ী সদন।
উত্তৰঃ শুদ্ধ।
৩। অসমৰ বিধানমণ্ডল দ্বি-সদনীয়।
উত্তৰঃ অশুদ্ধ। অসমৰ বিধানমণ্ডল এক-সদনীয়; ইয়াত কেৱল বিধানসভা আছে।
৪। মন্ত্ৰী পৰিষদ বিধানসভাৰ ওচৰত সামূহিকভাৱে দায়বদ্ধ।
উত্তৰঃ শুদ্ধ।
চমু প্ৰশ্ন-উত্তৰ
১। বিধানমণ্ডল আৰু বিধানসভাৰ মাজত পাৰ্থক্য কি?
উত্তৰঃ বিধানমণ্ডল (Legislature) হৈছে ৰাজ্যৰ সম্পূৰ্ণ আইন প্ৰণয়নকাৰী অনুষ্ঠান; ই এক-সদনীয় বা দ্বি-সদনীয় হ’ব পাৰে। আনহাতে বিধানসভা (Legislative Assembly) হৈছে সেই বিধানমণ্ডলৰ নিম্ন তথা অস্থায়ী সদন, যাৰ সদস্যসকল জনসাধাৰণে প্ৰত্যক্ষভাৱে নিৰ্বাচন কৰে। অৰ্থাৎ বিধানসভা হৈছে বিধানমণ্ডলৰ এটা অংগ।
২। অনাস্থা প্ৰস্তাৱ (No Confidence Motion) কি?
উত্তৰঃ অনাস্থা প্ৰস্তাৱ হৈছে এটা সংসদীয় পদ্ধতি। মুখ্যমন্ত্ৰীৰ নেতৃত্বাধীন মন্ত্ৰী পৰিষদ বিধানসভাৰ ওচৰত সামূহিকভাৱে দায়বদ্ধ। মন্ত্ৰী পৰিষদৰ ওপৰত বিধানসভাৰ সংখ্যাগৰিষ্ঠ সদস্যই আস্থা হেৰুৱালে তেওঁলোকে অনাস্থা প্ৰস্তাৱ আনিব পাৰে; ই গৃহীত হ’লে মুখ্যমন্ত্ৰী আৰু তেওঁৰ মন্ত্ৰী পৰিষদ পদত্যাগ কৰিবলৈ বাধ্য হয়।
৩। মিত্ৰজোঁট (Coalition) বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ নিৰ্বাচনৰ পাছত কোনো এটা ৰাজনৈতিক দলে একক সংখ্যাগৰিষ্ঠতা লাভ কৰিব নোৱাৰিলে, একাধিক ৰাজনৈতিক দল একগোট হৈ সংখ্যাগৰিষ্ঠতা প্ৰমাণ কৰি চৰকাৰ গঠন কৰিব পাৰে। এনেদৰে একেলগ হোৱা ৰাজনৈতিক দলবোৰৰ গোটটোকেই মিত্ৰজোঁট বোলে।
৪। ৰাজ্যিক ন্যায়পালিকাৰ কাম কি?
উত্তৰঃ ৰাজ্যিক ন্যায়পালিকাই ৰাজ্যৰ আইনী ব্যৱস্থা সঠিকভাৱে কাৰ্যকৰী হোৱাটো নিশ্চিত কৰে, নাগৰিকৰ অধিকাৰৰ সুৰক্ষা আৰু ন্যায় প্ৰতিষ্ঠা কৰে, বিধানমণ্ডলে গ্ৰহণ কৰা আইনৰ চূড়ান্ত ব্যাখ্যা দিয়ে আৰু প্ৰশাসন ব্যৱস্থাটো সংবিধান অনুসৰি চলাটো সুনিশ্চিত কৰে।
শব্দাৰ্থ
| শব্দ | অৰ্থ |
|---|---|
| ৰাজ্যিক প্ৰশাসন | ৰাজ্য এখনৰ শাসন ব্যৱস্থা (State administration) |
| কাৰ্যপালিকা | প্ৰশাসন পৰিচালনা কৰা অংগ (Executive) |
| বিধানমণ্ডল | ৰাজ্যৰ আইন প্ৰণয়নকাৰী অনুষ্ঠান (Legislature) |
| বিধানসভা | ৰাজ্যৰ নিম্ন আৰু অস্থায়ী সদন (Legislative Assembly) |
| বিধান পৰিষদ | ৰাজ্যৰ উচ্চ আৰু স্থায়ী সদন (Legislative Council) |
| ন্যায়পালিকা | ন্যায় প্ৰদান কৰা অংগ (Judiciary) |
| ৰাজ্যপাল | ৰাজ্যৰ সাংবিধানিক মুৰব্বী (Governor) |
| মুখ্যমন্ত্ৰী | ৰাজ্যিক প্ৰশাসনৰ প্ৰকৃত মুৰব্বী (Chief Minister) |
| মন্ত্ৰী পৰিষদ | মুখ্যমন্ত্ৰীৰ নেতৃত্বত থকা মন্ত্ৰীসকলৰ সমষ্টি (Council of Ministers) |
| বিধায়ক | বিধানসভাৰ নিৰ্বাচিত সদস্য (MLA) |
| বিল | বিধানমণ্ডলত দাখিল কৰা প্ৰস্তাৱিত আইনৰ খচৰা (Bill) |
| অনাস্থা প্ৰস্তাৱ | মন্ত্ৰী পৰিষদৰ ওপৰত আস্থা নথকাৰ প্ৰস্তাৱ (No Confidence Motion) |
| মিত্ৰজোঁট | একাধিক দল লগ হৈ গঠিত চৰকাৰ (Coalition) |
| উচ্চ ন্যায়ালয় | ৰাজ্যৰ সৰ্বোচ্চ ন্যায়ালয় (High Court) |
| কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল | কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে প্ৰত্যক্ষভাৱে শাসন কৰা অঞ্চল (Union Territory) |
| উপ-ৰাজ্যপাল | কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলৰ প্ৰশাসক (Lieutenant Governor) |