সাৰাংশ: “কালিকা লগা পাট-কাপোৰ” শীৰ্ষক পাঠটি এটি আকৰ্ষণীয় লোককথা। এই গল্পত আছিক (গাৰো) সম্প্ৰদায়ৰ এজন চহকী মানুহৰ কাহিনী বৰ্ণনা কৰা হৈছে। তেওঁৰ এখন অতি মূল্যৱান কালিকা লগা বনকৰা পাট-কাপোৰ আছিল। এই কাপোৰখনত এটা মন্ত্ৰ আছিল — কোনোবাই মন্ত্ৰটো উচ্চাৰণ নকৰাকৈ কাপোৰখনত হাত দিলে চকুৰ পচাৰতে সি চৰাইলৈ ৰূপান্তৰিত হ’ব, আৰু কাপোৰখন সেই চৰাইৰ পাখি আৰু নেজ হৈ পৰিব। মানুহজনে তেওঁৰ জীয়েকৰ বিয়াত এই কাপোৰখন উপহাৰ হিচাপে দিছিল। কিন্তু জীয়েকক কাপোৰখনৰ বিষয়ে ভালদৰে সকীয়াই দিছিল।

এদিন জীয়েকে কাপোৰখন ৰ’দত মেলি দি মাছ ধৰিবলৈ গৈছিল। তাইৰ গিৰিয়েকে ঘৰত আছিল। হঠাতে ডাৱৰ আৰু বতাহ উঠি বৰষুণ আহিব ধৰিলে। গিৰিয়েকে কাপোৰখন বৰষুণৰ পানীৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ মন্ত্ৰটো উচ্চাৰণ নকৰাকৈ ধৰিলে আৰু লগে লগে তেওঁ এটা ময়ূৰ চৰাই হৈ পৰিল। কাপোৰখনৰ বেছিভাগ অংশ ময়ূৰৰ নেজ আৰু পাখি হৈ পৰিল। পিছত জীয়েকে ঘৰলৈ আহি স্বামীক চৰাইৰূপত দেখি অতিশয় দুখ পাইছিল। মন্ত্ৰটো উচ্চাৰণ কৰি কাপোৰখনত ধৰিবলৈ গৈ তাইৰ মনতো মন্ত্ৰটো পাহৰি গ’ল, আৰু তাইও ম’ৰা চৰাই হৈ পৰিল। এইদৰে মন্ত্ৰ পাহৰাৰ ফলত দুয়ো মিলি ময়ূৰ-ময়ূৰী হৈ পৰিল।

এই লোককথাৰ মাজেদি আছিক সম্প্ৰদায়ৰ মাতৃতান্ত্ৰিক সমাজব্যৱস্থাৰ কথা জানিব পৰা যায়। আছিক সমাজত ছোৱালীয়ে সম্পত্তিৰ উত্তৰাধিকাৰী হয়। গল্পটোৱে এই কথাও শিকায় যে সাৱধানতা আৰু দায়িত্ববোধ জীৱনত অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। নিজৰ পৰম্পৰা আৰু জ্ঞান সংৰক্ষণ নকৰিলে বিপদ হ’ব পাৰে।

Summary: “Kalika Loga Pat-Kapor” (The Enchanted Silk Cloth) is an engaging folktale from the Achik (Garo) community of Assam. The story revolves around a wealthy man who possessed a rare, hand-woven silk cloth with a magical protective spell. He warned that anyone who touched the cloth without first reciting the specific mantra would instantly transform into a bird, with the cloth becoming the bird’s feathers and tail. He gifted this cloth to his daughter at the time of her wedding, carefully explaining the spell to her. One day, while drying the cloth in the sun, the daughter went fishing. A sudden storm arrived, and her husband, unaware of the spell, grabbed the cloth to protect it without uttering the mantra — and instantly transformed into a peacock. When the daughter returned and saw her husband’s fate, she tried to recite the mantra but forgot it in her panic, and she too transformed into a peahen. The story reflects the matrilineal customs of the Achik community, where daughters inherit family wealth. It also conveys the importance of preserving cultural knowledge and traditions responsibly for ASSEB Class 7 students.

---

লেখকৰ পৰিচয়

“কালিকা লগা পাট-কাপোৰ” পাঠটি এটি আছিক বা গাৰো সম্প্ৰদায়ৰ লোককথা। SCERT অসমৰ দ্বাৰা সংকলিত এই পাঠটি অসমৰ জনজাতীয় সমাজ, তেওঁলোকৰ সংস্কৃতি, পৰম্পৰা আৰু লোকবিশ্বাসৰ সুন্দৰ চিত্ৰ দাঙি ধৰে। পাঠটিৰ সংকলক আৰু লেখকৰ নাম পাঠ্যপুথিত নিৰ্দিষ্টকৈ উল্লেখ নাই। এই পাঠটো অসম চৰকাৰৰ শিক্ষা বিভাগৰ অধীনত SCERT (ৰাজ্যিক শিক্ষামূলক গৱেষণা আৰু প্ৰশিক্ষণ পৰিষদ)-এ প্ৰস্তুত কৰা “অংকুৰণ সপ্তম ভাগ” পাঠ্যপুথিৰ অন্তৰ্গত।

আছিক বা গাৰো সম্প্ৰদায় মূলতঃ অসম আৰু মেঘালয়ত বাস কৰা একটি গুৰুত্বপূৰ্ণ জনজাতি। তেওঁলোকৰ সমাজব্যৱস্থা মাতৃতান্ত্ৰিক, অৰ্থাৎ মহিলাসকলেই সম্পত্তিৰ উত্তৰাধিকাৰী। তেওঁলোকৰ নিজস্ব ভাষা, সংস্কৃতি, শিল্পকলা আৰু লোকপৰম্পৰা আছে। বস্ত্ৰবয়ন এই সম্প্ৰদায়ৰ এটি গুৰুত্বপূৰ্ণ শিল্পকলা, আৰু তেওঁলোকৰ হাতে বোৱা কাপোৰ অত্যন্ত আকৰ্ষণীয় আৰু বিখ্যাত।

---

পাঠভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ

ভাব-বিষয়ক

১। চমু উত্তৰ দিয়া —

(ক) চহকী মানুহজন কোন দেশৰ আছিল?

উত্তৰঃ চহকী মানুহজন আছিক দেশৰ আছিল।

(খ) চহকী মানুহজনৰ জীয়েকৰ বিয়া কাৰ সৈতে হৈছিল?

উত্তৰঃ চহকী মানুহজনৰ জীয়েকৰ বিয়া এজন ৰূপহী ডেকাৰ সৈতে হৈছিল।

(গ) মানুহজনে জীয়েকক বিয়াত কি উপহাৰ দিছিল?

উত্তৰঃ মানুহজনে জীয়েকক বিয়াত এখন কালিকা লগা বনকৰা পাট-কাপোৰ উপহাৰ দিছিল।

(ঘ) কাপোৰখনৰ বিশেষত্ব কি আছিল?

উত্তৰঃ কাপোৰখনৰ বিশেষত্ব এই আছিল যে এটা মন্ত্ৰ উচ্চাৰণ নকৰাকৈ কাপোৰখনত কোনোবাই হাত দিলে চকুৰ পচাৰতে সি চৰাইলৈ ৰূপান্তৰিত হ’ব আৰু কাপোৰখন সেই চৰাইৰ পাখি আৰু নেজ হৈ পৰিব।

(ঙ) আছিক সমাজত সম্পত্তিৰ উত্তৰাধিকাৰী কোন হয়?

উত্তৰঃ আছিক সমাজত ছোৱালীয়ে সম্পত্তিৰ উত্তৰাধিকাৰী হয়। এই সমাজব্যৱস্থা মাতৃতান্ত্ৰিক।

(চ) কাপোৰখন ৰ’দত মেলি দি জীয়েক ক’লৈ গৈছিল?

উত্তৰঃ কাপোৰখন ৰ’দত মেলি দি জীয়েক মাছ ধৰিবলৈ গৈছিল।

(ছ) গিৰিয়েকে কাপোৰখনত হাত দিয়াৰ পিছত কি হ’ল?

উত্তৰঃ গিৰিয়েকে মন্ত্ৰ উচ্চাৰণ নকৰাকৈ কাপোৰখনত হাত দিয়াৰ পিছত তেওঁ লগে লগে এটা ধুনীয়া ময়ূৰ চৰাইলৈ ৰূপান্তৰিত হৈ পৰিল।

(জ) ঘৈণীয়েকৰ কি হৈছিল?

উত্তৰঃ ঘৈণীয়েকে স্বামীক উদ্ধাৰ কৰিবলৈ কাপোৰখনত হাত দিওঁতে মন্ত্ৰটো পাহৰি গ’ল আৰু তাইও ম’ৰা চৰাই হৈ পৰিল।

২। গিৰিয়েকে কাপোৰখনত কিয় হাত দিছিল? সম্পূৰ্ণ কাৰণ বৰ্ণনা কৰা।

উত্তৰঃ এদিন ঘৈণীয়েকে কাপোৰখন ৰ’দত মেলি দিছিল আৰু মাছ ধৰিবলৈ গৈছিল। গিৰিয়েক ঘৰত আছিল। হঠাতে ডাৱৰে আকাশ ঢাকিলে আৰু ধুমুহা-বৰষুণ আহিব ধৰিলে। বৰষুণৰ পানীত কাপোৰখন তিতি নষ্ট হ’ব বুলি ভাবি গিৰিয়েকে কাপোৰখন ঘৰলৈ তুলি আনিবলৈ গ’ল। তেওঁ কাপোৰখনৰ বিষয়ে মন্ত্ৰৰ কথা নাজানিছিল বাবে মন্ত্ৰ উচ্চাৰণ নকৰাকৈয়ে কাপোৰখনত হাত দিলে আৰু লগে লগে ময়ূৰ চৰাই হৈ পৰিল।

৩। পাঠটিৰ মূলভাৱ চমুকৈ লিখা।

উত্তৰঃ “কালিকা লগা পাট-কাপোৰ” পাঠটি আছিক (গাৰো) সম্প্ৰদায়ৰ এটি আকৰ্ষণীয় লোককথা। এই পাঠটিৰ মূলভাৱ হ’ল পৰম্পৰাগত জ্ঞান আৰু সংস্কৃতিৰ সংৰক্ষণৰ গুৰুত্ব। পাঠটিৰ মাজেদি আছিক সমাজৰ মাতৃতান্ত্ৰিক ব্যৱস্থা, লোকবিশ্বাস, আৰু হাতে বোৱা বস্ত্ৰশিল্পৰ ঐতিহ্যৰ কথা জানিব পৰা যায়।

গল্পটোত দেখুওৱা হৈছে যে পিতৃয়ে জীয়েকক মূল্যৱান কাপোৰখনৰ বিষয়ে সাৱধান কৰিছিল। কিন্তু জীয়েকে গিৰিয়েকক একেই সাৱধানতা দিবলৈ পাহৰিছিল। গিৰিয়েকৰ অসাৱধানতাৰ ফলত দুয়োৱে চৰাইলৈ ৰূপান্তৰিত হৈ পৰিল। পাঠটিয়ে শিক্ষা দিয়ে যে পৰম্পৰাগত জ্ঞান আৰু পূৰ্বপুৰুষৰ দিহা-পৰামৰ্শ সংৰক্ষণ আৰু প্ৰচাৰ কৰাটো অতি জৰুৰী। অসাৱধানতা আৰু দায়িত্বহীনতাই মানুহৰ বিপদ মাতি আনে।

৪। আছিক বা গাৰো সম্প্ৰদায়ৰ মাতৃতান্ত্ৰিক সমাজব্যৱস্থাৰ বিষয়ে পাঠটিত কি জানিব পৰা যায়?

উত্তৰঃ পাঠটিৰ পৰা আছিক বা গাৰো সম্প্ৰদায়ৰ মাতৃতান্ত্ৰিক সমাজব্যৱস্থাৰ বিষয়ে তলত দিয়া কথা জানিব পৰা যায় —

• আছিক সমাজত ছোৱালীয়ে সম্পত্তিৰ উত্তৰাধিকাৰী হয়। পিতৃৰ সম্পত্তি ছেলেলৈ নগৈ জীয়েকলৈ যায়।
• কাহিনীত মানুহজনে মূল্যৱান কাপোৰখন জীয়েকক দিছিল — এই পৰম্পৰা মাতৃতান্ত্ৰিক সমাজৰ প্ৰতিফলন।
• পৰিয়ালৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ সম্পদ পুত্ৰক নিদি কন্যাক দিয়াৰ প্ৰথা এই সম্প্ৰদায়ত প্ৰচলিত।
• মহিলাসকল পৰিয়ালৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আৰু সম্পদ পৰিচালনাত তেওঁলোকৰ মূল ভূমিকা।

৫। কাপোৰখনত কি মন্ত্ৰ আছিল আৰু সেই মন্ত্ৰৰ কি প্ৰভাৱ আছিল?

উত্তৰঃ কাপোৰখনত এটি বিশেষ ৰক্ষামূলক মন্ত্ৰ আছিল। যদি কোনোবাই সেই মন্ত্ৰ উচ্চাৰণ নকৰাকৈ কাপোৰখনত হাত দিয়ে, তেন্তে তেওঁ চকুৰ পচাৰতে চৰাইলৈ ৰূপান্তৰিত হৈ পৰিব আৰু কাপোৰখনৰ সুতা সেই চৰাইৰ পাখি আৰু নেজ হৈ যাব। মন্ত্ৰটো জনা থাকিলে কাপোৰখন নিৰাপদে স্পৰ্শ কৰিব পৰা যায়। গল্পটোত গিৰিয়েকে মন্ত্ৰৰ কথা নজানাকৈ হাত দিয়াত ময়ূৰ হৈ পৰিছিল, আৰু ঘৈণীয়েকে মন্ত্ৰটো ভয়তে পাহৰি যোৱাত তাইও ম’ৰা চৰাই হৈ পৰিছিল।

---

ভাষা-বিষয়ক

১। তলৰ শব্দবোৰৰ অৰ্থ লিখা —
চহকী, কালিকা, বনকৰা, পচাৰ, ধুমুহা, মাতৃতান্ত্ৰিক।

উত্তৰঃ

শব্দ	অৰ্থ
চহকী	ধনী, সম্পদশালী
কালিকা	বিচিত্ৰ ৰঙীন ডিজাইন বা নক্সা
বনকৰা	হাতেৰে বোৱা, হাতনিৰ্মিত
পচাৰ	নিমিষ, অতি কম সময়
ধুমুহা	ধুৰুণীয়া বতাহ, ঝড়
মাতৃতান্ত্ৰিক	মাতৃ বা মহিলাকেন্দ্ৰিক সমাজব্যৱস্থা

২। সমাপিকা ক্ৰিয়া আৰু অসমাপিকা ক্ৰিয়া কি? উদাহৰণ দিয়া।

উত্তৰঃ যি ক্ৰিয়াই বাক্যৰ অৰ্থ সম্পূৰ্ণকৈ প্ৰকাশ কৰে, তাক সমাপিকা ক্ৰিয়া বোলে। উদাহৰণ: “তেওঁ বিদ্যালয়লৈ গ’ল।” — ইয়াত “গ’ল” সমাপিকা ক্ৰিয়া।

যি ক্ৰিয়াই বাক্যৰ অৰ্থ সম্পূৰ্ণকৈ প্ৰকাশ নকৰে, তাক অসমাপিকা ক্ৰিয়া বোলে। উদাহৰণ: “তেওঁ বিদ্যালয়লৈ গৈ পঢ়িলে।” — ইয়াত “গৈ” অসমাপিকা ক্ৰিয়া।

পাঠৰ পৰা উদাহৰণ:

ক্ৰিয়া	প্ৰকাৰ
আছিল	সমাপিকা ক্ৰিয়া
দিছিল	সমাপিকা ক্ৰিয়া
গৈ	অসমাপিকা ক্ৰিয়া
ধৰি	অসমাপিকা ক্ৰিয়া
হ’ল	সমাপিকা ক্ৰিয়া
পাহৰি	অসমাপিকা ক্ৰিয়া

৩। তলৰ বাক্যবোৰৰ ক্ৰিয়াটো সমাপিকা নে অসমাপিকা চিনাক্ত কৰা —

উত্তৰঃ

• (ক) তেওঁ মাছ ধৰিবলৈ গ’ল। — সমাপিকা ক্ৰিয়া
• (খ) কাপোৰখন মেলি দি তাই গ’ল। — অসমাপিকা ক্ৰিয়া (দি)
• (গ) বৰষুণ আহিল। — সমাপিকা ক্ৰিয়া
• (ঘ) মন্ত্ৰ পাহৰি গ’ল। — পাহৰি = অসমাপিকা, গ’ল = সমাপিকা

৪। তলৰ বাক্যবোৰত উপযুক্ত বিৰাম চিহ্ন বহুওৱা —

উত্তৰঃ

• (ক) তুমি ক’লৈ যাব খুজিছা? (প্ৰশ্নবোধক চিহ্ন)
• (খ) মন্ত্ৰটো উচ্চাৰণ কৰিবাহক, সাৱধান! (বিস্ময়বোধক চিহ্ন)
• (গ) তেওঁ ময়ূৰ হৈ পৰিল। (দাৰি বা বিৰামচিহ্ন)

---

অতিৰিক্ত প্ৰশ্নোত্তৰ

১। “কালিকা লগা পাট-কাপোৰ” পাঠটো কোনখন পাঠ্যপুথিৰ অন্তৰ্গত?

উত্তৰঃ “কালিকা লগা পাট-কাপোৰ” পাঠটো SCERT অসমৰ দ্বাৰা প্ৰস্তুত কৰা “অংকুৰণ সপ্তম ভাগ” পাঠ্যপুথিৰ অন্তৰ্গত। এই পাঠ্যপুথি ASSEB-ৰ অধীনত সপ্তম শ্ৰেণীৰ অসমীয়া বিষয়ৰ বাবে নিৰ্ধাৰিত।

২। পাঠটিৰ নাম “কালিকা লগা পাট-কাপোৰ” বুলি কিয় ৰখা হৈছে?

উত্তৰঃ পাঠটিৰ মূল বিষয়বস্তু হ’ল এখন বিচিত্ৰ নক্সা থকা (কালিকা লগা) হাতে বোৱা (বনকৰা) পাট-কাপোৰ, যাত এটা মায়াবী মন্ত্ৰ আছে। এই কাপোৰখনকেই কেন্দ্ৰ কৰি গোটেই গল্পটো আবৰ্তিত হৈছে। সেয়ে পাঠটিৰ নাম “কালিকা লগা পাট-কাপোৰ” ৰখা হৈছে।

৩। পাঠটিত থকা নৈতিক শিক্ষা কি?

উত্তৰঃ পাঠটিত থকা নৈতিক শিক্ষা তলত দিয়া ধৰণৰ —

• পূৰ্বপুৰুষৰ জ্ঞান আৰু পৰম্পৰাগত বিদ্যা সংৰক্ষণ আৰু প্ৰচাৰ কৰা উচিত।
• গুৰুত্বপূৰ্ণ তথ্য সংশ্লিষ্ট সকলোকে সময়মতে জনোৱাটো প্ৰয়োজনীয়।
• অসাৱধানতা আৰু দায়িত্বহীনতাই বিপদ মাতি আনে।
• ভয় আৰু আতংকৰ মুহূৰ্তত মানুহ বিচক্ষণতা হেৰুৱাই পেলায়।

৪। আছিক বা গাৰো সম্প্ৰদায় কোন?

উত্তৰঃ আছিক বা গাৰো সম্প্ৰদায় ভাৰতৰ উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ, বিশেষকৈ মেঘালয় আৰু অসমৰ এটি প্ৰধান জনজাতি। তেওঁলোকৰ সমাজ মাতৃতান্ত্ৰিক অৰ্থাৎ মহিলাসকলেই সম্পত্তিৰ উত্তৰাধিকাৰী। তেওঁলোকৰ নিজস্ব ভাষা (আছিক), সংস্কৃতি, শিল্প আৰু লোকপৰম্পৰা আছে। হাতে বোৱা বস্ত্ৰশিল্প তেওঁলোকৰ এটি বিখ্যাত পৰম্পৰাগত শিল্প।

৫। পাট-কাপোৰ কি? অসমৰ বস্ত্ৰশিল্পৰ বিষয়ে চমুকৈ লিখা।

উত্তৰঃ পাট-কাপোৰ হ’ল পাট পলুৰ পৰা উৎপাদিত পাট সুতাৰে বোৱা কাপোৰ। অসমৰ বস্ত্ৰশিল্প বিশ্বপ্ৰসিদ্ধ। অসমৰ মেখেলা-চাদৰ, গামোচা, পাট কাপোৰ আদি তেওঁলোকৰ ঐতিহ্যবাহী বস্ত্ৰ। পাট পলু পালন আৰু পাট সুতা উৎপাদনত অসম ভাৰতৰ ভিতৰতে উল্লেখযোগ্য। অসমৰ মহিলাসকলে শতিকা ধৰি পিঁৰা-তাঁত বা লুকৰ সহায়ত ঘৰতে বিচিত্ৰ নক্সাৰ কাপোৰ বাই আহিছে।

৬। জাকৈ আৰু বৰশী কি?

উত্তৰঃ জাকৈ আৰু বৰশী হ’ল মাছ ধৰাৰ দুটি পৰম্পৰাগত সঁজুলি। জাকৈ হ’ল বাঁহৰে তৈয়াৰী এক ধৰনৰ ডাল-পতীয়া পাত্ৰ যাক পানীত মাছ ধৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বৰশী হ’ল লোহাৰ এক ধৰনৰ আঁকোৰ-আকৃতিৰ সঁজুলি যাক সুতাৰ আগত বান্ধি মাছ ধৰা হয়। এই দুয়োটা সঁজুলি অসমৰ গাঁৱে-ভূঞে এতিয়াও ব্যৱহাৰ হোৱা দেখা যায়।

৭। পাঠটিত বৰ্ণিত কাপোৰখনৰ ৰূপান্তৰৰ ক্ৰম বৰ্ণনা কৰা।

উত্তৰঃ পাঠটিত বৰ্ণিত কাপোৰখনৰ ৰূপান্তৰৰ ক্ৰম তলত দিয়া ধৰণৰ —

• প্ৰথমতে কাপোৰখন এখন সুন্দৰ কালিকা লগা বনকৰা পাট-কাপোৰ আছিল।
• গিৰিয়েকে মন্ত্ৰ নোৱাৰাকৈ স্পৰ্শ কৰাত কাপোৰখনৰ বেছিভাগ অংশ ময়ূৰৰ পাখি আৰু ধুনীয়া নেজলৈ ৰূপান্তৰিত হ’ল।
• ঘৈণীয়েকে স্পৰ্শ কৰাত কাপোৰৰ বাকী অংশ ম’ৰা চৰাইৰ পাখিলৈ ৰূপান্তৰিত হ’ল।
• এইদৰে মূল্যৱান পাট-কাপোৰখন চৰাইৰ পাখি আৰু নেজলৈ পৰিণত হ’ল।

৮। “চকুৰ পচাৰতে” — এই বাক্যাংশটোৰ অৰ্থ কি? এটি বাক্যত প্ৰয়োগ কৰা।

উত্তৰঃ “চকুৰ পচাৰতে” মানে অতি কম সময়ৰ মাজতে, নিমিষতে বা মুহূৰ্তৰ ভিতৰতে। বাক্যত প্ৰয়োগ: বান্যাই চকুৰ পচাৰতে গোটেই ঘৰটো ভাঙি পেলালে।