সাৰাংশ: ‘বিদ্যা’ শীৰ্ষক গদ্য পাঠটি সপ্তম শ্ৰেণীৰ অসমীয়া পাঠ্যপুথি ‘অংকুৰণ সপ্তম ভাগ’ত অন্তৰ্ভুক্ত। পাঠটি সত্যনাথ বৰাৰ ‘সাৰথি’ গ্ৰন্থৰ পৰা সংগৃহীত। লেখকে এই পাঠত বিদ্যাৰ গুৰুত্ব অতি সুন্দৰকৈ বৰ্ণনা কৰিছে। কোনো এটা কাম কৰিবলৈ হ’লে প্ৰথমতে লাগতিয়াল আহিলাপাতি থকা দৰকাৰ। কাপ নহ’লে লিখন কাম কৰিব নোৱাৰি, হাল নহ’লে কৰ্ষণ কাম কৰিব নোৱাৰি, চৰু নহ’লে ৰান্ধন কাম কৰিব নোৱাৰি। ঠিক তেনেকৈ জীৱনত উদগতি সাধন কৰিবলৈ হ’লে বিদ্যা আহৰণ কৰাটো অপৰিহাৰ্য।
লেখকৰ মতে বিদ্যাই মানৱ মনৰ দীপ্তি। বিদ্যাৰ ৰশ্মিৰ পোহৰত কাম কৰি মানুহে ধন, মান আৰু যশস্যা লাভ কৰে। বিদ্যাই আন্ধাৰ কাটি মন ফৰকাল কৰে আৰু মানুহক তাৰ ক্ষমতা লগোৱাৰ সুযোগ দিয়ে। লিখনি থাকিলেও খনিকৰে আন্ধাৰত চিত্ৰ আঁকিব নোৱাৰে — একেদৰে বিদ্যাৰ পোহৰ নোহোৱাকৈ মানুহৰ প্ৰতিভা বিকশিত হ’ব নোৱাৰে। বিদ্যাবে মন পোহৰাই নললে সংসাৰত কৰ্ম কৰিবলৈ সুচল নহয়। বিদ্যাহীন জীৱন বৃথা বুলি সকলোৱে স্বীকাৰ কৰে।
লেখকে উল্লেখ কৰিছে যে আগৰ কালৰ যি মানুহবিলাকে উদগতি সাধন কৰি পৃথিৱীত নাম জ্বলাইছে, তেওঁবিলাকৰ প্ৰতিজনেই বিদ্যাৱন্ত আছিল। পৃথিৱীত নাম উজলাবলৈ, ধনী-মানী হ’বলৈ আৰু সমাজত সন্মান লাভ কৰিবলৈ হ’লে বিদ্যা আয়ত্ত কৰাটো অত্যন্ত জৰুৰী। সেইবাবে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে বিদ্যা আহৰণৰ প্ৰতি সচেতন হৈ পৰিশ্ৰম আৰু নিষ্ঠাৰে অধ্যয়ন কৰিব লাগে।
Summary: The prose lesson “Bidya” (Knowledge/Education), taken from Satyanath Bara’s book “Sarathi,” is included in the Class 7 Assamese textbook “Ankuron Saptam Bhag” published by SCERT Assam. The chapter conveys the vital importance of education in human life through simple and lucid Assamese prose. Just as every task requires its proper tool — a pen for writing, a plough for farming, a pot for cooking — progress in life requires education. The author states that knowledge (বিদ্যা) is the radiance of the human mind; it dispels darkness and illuminates one’s path, enabling a person to earn wealth, honour, and fame. Without the light of education, talent cannot flourish and life becomes purposeless. The author points out that all the great and celebrated people of the past who achieved distinction in the world were learned and educated. The lesson thus inspires students to value education and dedicate themselves sincerely to learning, for knowledge alone is the chief instrument of progress.
লেখকৰ পৰিচয়
‘বিদ্যা’ পাঠটি বিশিষ্ট অসমীয়া সাহিত্যিক সত্যনাথ বৰাৰ (১৮৬০–১৯২৫) ‘সাৰথি’ গ্ৰন্থৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা হৈছে। সত্যনাথ বৰা আছিল উনবিংশ শতিকাৰ অন্যতম প্ৰতিভাৱান অসমীয়া গদ্যলেখক, অনুবাদক আৰু শিক্ষাবিদ। তেওঁ ১৮৬০ চনত কামৰূপ জিলাৰ চামতাত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁ কলিকতাত উচ্চশিক্ষা গ্ৰহণ কৰি অসমলৈ ঘূৰি আহি শিক্ষকতা বৃত্তিত নিয়োজিত হৈছিল। তেওঁ অসমীয়া ভাষা-সাহিত্যৰ উন্নতিৰ বাবে নিৰলসে কাম কৰিছিল।
সত্যনাথ বৰাই শিশু আৰু কিশোৰ পাঠকৰ বাবে সহজবোধ্য ভাষাত বিভিন্ন শিক্ষামূলক গ্ৰন্থ ৰচনা কৰিছিল। তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য গ্ৰন্থসমূহৰ ভিতৰত ‘সাৰথি’, ‘পদুমকুঁৱৰ’ আদি বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য। তেওঁ অসমীয়া ভাষাৰ পাঠ্যপুথি ৰচনাতো গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱদান আগবঢ়াইছিল। তেওঁৰ গদ্য ৰচনাশৈলী সৰল, স্পষ্ট আৰু শিক্ষণীয় — এই বৈশিষ্ট্যই তেওঁক অসমীয়া শিশু-সাহিত্যৰ এজন অগ্ৰগামী লেখক হিচাপে প্ৰতিষ্ঠিত কৰিছে।
পাঠভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ
১। পাঠটোৰ মূল কথাখিনি কোৱা আৰু লিখা।
উত্তৰঃ কোনো এখন কাম কৰিবলৈ হ’লে প্ৰথমতে আমাক আহিলাপাতি অতি প্ৰয়োজনীয়। কাপ নহ’লে লিখন কাম কৰিব নোৱাৰি, হাল নহ’লে কৰ্ষণ কাম কৰিব নোৱাৰি। আহিলাবোৰ নাথাকিলে কোনো এটা কাম কৰিবলৈ টান হয়। ঠিক তেনেদৰে জীৱনত উদগতি সাধনৰ আহিলা হৈছে বিদ্যা। আজিকালি যিবিলাকে উদগতি সাধন কৰি পৃথিৱীত নাম জ্বলাইছে, তেওঁবিলাকলৈ চালেই প্ৰমাণ পোৱা যায় যে বিদ্যা মানৱ মনৰ দীপ্তি। তাৰ ৰশ্মিৰ পোহৰত কাম কৰি মানুহে ধন, মান আৰু যশস্যা লাভ কৰে। বিদ্যাহীন জীৱন বৃথা বুলি সকলোৱে স্বীকাৰ কৰে।
২। চমু উত্তৰ দিয়া —
(ক) লিখন, কৰ্ষণ আৰু ৰান্ধন কাম কৰিবলৈ কি কি বস্তুৰ প্ৰয়োজন হয়?
উত্তৰঃ লিখন কাম কৰিবলৈ ‘কাপ’, কৰ্ষণ কাম কৰিবলৈ হাল আৰু ৰান্ধন কাম কৰিবলৈ চৰুৰ প্ৰয়োজন হয়।
(খ) সুকলমে কাম কৰিবলৈ কিহৰ প্ৰয়োজন হয়?
উত্তৰঃ সুকলমে কাম কৰিবলৈ লাগতিয়াল আহিলাপাতিৰ প্ৰয়োজন হয়।
(গ) উদগতিৰ ঘাই আহিলা কি?
উত্তৰঃ উদগতিৰ ঘাই আহিলা হ’ল বিদ্যা।
(ঘ) বিদ্যাহীন জীৱন কেনে বুলি কোৱা হৈছে?
উত্তৰঃ বিদ্যাহীন জীৱন বৃথা বুলি কোৱা হৈছে।
(ঙ) কি কৰিলে সংসাৰত কৰ্ম কৰিবলৈ সুচল হয়?
উত্তৰঃ বিদ্যাৰে মন পোহৰাই ল’লে সংসাৰত কৰ্ম কৰিবলৈ সুচল হয়।
(চ) পৃথিৱীত নাম উজলাবলৈ কি আয়ত্ত কৰিব লাগিব?
উত্তৰঃ পৃথিৱীত নাম উজলাবলৈ বিদ্যা আয়ত্ত কৰিব লাগিব।
(ছ) কি থাকিলেও খনিকৰে আন্ধাৰত চিত্ৰ আঁকিব নোৱাৰে?
উত্তৰঃ লিখনি থাকিলেও খনিকৰে আন্ধাৰত চিত্ৰ আঁকিব নোৱাৰে।
৩। সত্য নে অসত্য লিখা —
(ক) কাপ নহ’লে লিখন কাম কৰিব নোৱাৰি।
উত্তৰঃ সত্য।
(খ) বিদ্যাহীন জীৱন সুখৰ বুলি সকলোৱে স্বীকাৰ কৰে।
উত্তৰঃ অসত্য।
(গ) হাল নহ’লে কৰ্ষণ কৰিব নোৱাৰি।
উত্তৰঃ সত্য।
(ঘ) আগৰ কালৰ খ্যাতিমন্ত লোকসকলো বৰ বিদ্যাৱন্ত নাছিল।
উত্তৰঃ অসত্য।
৪। খালী ঠাই পূৰ কৰা —
(ক) লাগতিয়াল আহিলাপাতি যতনাই নললে কোনো কাম _____ কৰিব নোৱাৰে।
উত্তৰঃ সুকলমে।
(খ) এইবোৰ কামৰ যেনে _____ আহিলা আছে, উদগতি কামৰো তেনে সুকীয়া _____ আছে।
উত্তৰঃ সুকীয়া; বিদ্যা।
(গ) বিদ্যাই _____ কাটি মন ফৰকাল নকৰিলে, মানুহে তাৰ _____ লগাবলৈ ঠাই দেখা নাপায়।
উত্তৰঃ আন্ধাৰ; ক্ষমতা।
(ঘ) _____ নহ’লে লিখন কাম কৰিব নোৱাৰি।
উত্তৰঃ কাপ।
(ঙ) বিদ্যাৰে মন _____ নললে সংসাৰত _____ কৰিবলৈ সুচল নহয়।
উত্তৰঃ পোহৰাই; কৰ্ম।
৫। ক্ৰিয়াবাচক বিশেষ্য পদবোৰ বাছি উলিওৱা —
প্ৰশ্নঃ তলৰ বাকচত থকা শব্দবোৰৰ পৰা ক্ৰিয়াবাচক বিশেষ্য পদবোৰ বাছি উলিওৱা: পোহৰাই, খোৱা, ৰান্ধন, কথন, লিখন, শোৱা, দাৱন, পঢ়ন।
উত্তৰঃ ক্ৰিয়াবাচক বিশেষ্য পদসমূহ হৈছে — ৰান্ধন, কথন, লিখন, দাৱন, পঢ়ন।
৬। সমার্থক শব্দ মিলোৱা —
উত্তৰঃ
| শব্দ | সমার্থক শব্দ |
|---|---|
| সুকলমে | অনায়াসে |
| সুকীয়া | পৃথক |
| বৃথা | নিষ্ফল |
| ফৰকাল | পৰিষ্কাৰ |
| পোহৰ | আলোক |
| লাগতিয়াল | প্ৰয়োজনীয় |
৭। বিপৰীত অৰ্থৰ শব্দ মিলোৱা —
উত্তৰঃ
| শব্দ | বিপৰীত অৰ্থৰ শব্দ |
|---|---|
| লাগতিয়াল | অলাগতিয়াল |
| উদগতি | অধোগতি |
| বিদ্যাহীন | বিদ্যাৱন্ত |
| আন্ধাৰ | পোহৰ |
৮। -মন্ত / -ৱন্ত প্ৰত্যয় যোগ কৰি নতুন শব্দ গঠন কৰা —
উত্তৰঃ
| মূল শব্দ | প্ৰত্যয় | নতুন শব্দ | অৰ্থ |
|---|---|---|---|
| শ্ৰী | -মন্ত | শ্ৰীমন্ত | সুশ্ৰী লোক |
| শক্তি | -মন্ত | শক্তিমন্ত | শক্তি থকা ব্যক্তি |
| খ্যাতি | -মন্ত | খ্যাতিমন্ত | সুনাম থকা ব্যক্তি |
| ৰূপ | -ৱন্ত | ৰূপৱন্ত | ৰূপ থকা ব্যক্তি |
| আঢ্য | -ৱন্ত | আঢ্যৱন্ত | ধনী ব্যক্তি |
| গুণ | -ৱন্ত | গুণৱন্ত | গুণী ব্যক্তি |
| বিদ্যা | -ৱন্ত | বিদ্যাৱন্ত | বিদ্বান ব্যক্তি |
৯। বাক্য ৰচনা কৰা —
উত্তৰঃ
খ্যাতিমন্ত: আগৰ কালৰ খ্যাতিমন্ত মানুহবিলাক বৰ বিদ্যাৱন্ত আছিল।
উদগতি: জীৱনত যি উদগতি কৰিব খোজে তেওঁ বিদ্যা অৰ্জন কৰিবই লাগিব।
পৃথিৱী: বিদ্যাহীন মানুহ পৃথিৱীত জীয়াই থাকিও মৰাৰ দৰে।
খনিকৰ: লিখনি থাকিলেও খনিকৰে আন্ধাৰত চিত্ৰ আঁকিব নোৱাৰে।
বৃথা: বিদ্যাহীন জীৱন বৃথা বুলি সকলোৱে স্বীকাৰ কৰে।
অতিৰিক্ত প্ৰশ্নোত্তৰ
প্ৰশ্ন ১। ‘বিদ্যা’ পাঠটি কাৰ ৰচনাৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা হৈছে?
উত্তৰঃ ‘বিদ্যা’ পাঠটি বিশিষ্ট অসমীয়া লেখক সত্যনাথ বৰাৰ ‘সাৰথি’ গ্ৰন্থৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা হৈছে।
প্ৰশ্ন ২। ‘বিদ্যা মানৱ মনৰ দীপ্তি’ — এই কথাষাৰৰ অৰ্থ কি?
উত্তৰঃ এই কথাষাৰৰ অৰ্থ হৈছে যে বিদ্যা বা জ্ঞানে মানুহৰ মনক পোহৰাই তোলে। যিদৰে পোহৰে আন্ধাৰ দূৰ কৰে, সেইদৰে বিদ্যাই মানুহৰ মনৰ অজ্ঞানতা দূৰ কৰি তেওঁক সঠিক পথ দেখুৱায়। বিদ্যাৰ পোহৰতহে মানুহে ধন, মান আৰু যশস্যা লাভ কৰিব পাৰে।
প্ৰশ্ন ৩। লেখকে কি উদাহৰণ দি বিদ্যাৰ গুৰুত্ব বুজাইছে?
উত্তৰঃ লেখকে কাম আৰু আহিলাৰ উদাহৰণ দি বিদ্যাৰ গুৰুত্ব বুজাইছে। কাপ নহ’লে লিখন কাম নহয়, হাল নহ’লে কৰ্ষণ নহয়, চৰু নহ’লে ৰন্ধা নহয় — এনেদৰে প্ৰতিটো কামৰ বাবে সুকীয়া আহিলা লাগে। ঠিক তেনেকৈ জীৱনত উদগতি সাধনৰ বাবে বিদ্যাই হৈছে অপৰিহাৰ্য আহিলা।
প্ৰশ্ন ৪। বিদ্যা আহৰণ নকৰিলে কি হয় বুলি পাঠত কোৱা হৈছে?
উত্তৰঃ বিদ্যা আহৰণ নকৰিলে মানুহে সংসাৰত কৰ্ম কৰিবলৈ সুচল নাপায়, মনৰ ক্ষমতা লগোৱাৰ ঠাই দেখা নাপায় আৰু জীৱন বৃথা হৈ পৰে। বিদ্যাহীন মানুহে পৃথিৱীত নাম-যশ লাভ কৰিব নোৱাৰে।
প্ৰশ্ন ৫। ক্ৰিয়াবাচক বিশেষ্য মানে কি? উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰঃ যি বিশেষ্য পদে কোনো ক্ৰিয়াৰ কাম বা অৱস্থা বুজায় তাক ক্ৰিয়াবাচক বিশেষ্য বোলা হয়। উদাহৰণ: লিখন (লিখাৰ কাম), ৰান্ধন (ৰন্ধাৰ কাম), কথন (কথা কোৱাৰ কাম), পঢ়ন (পঢ়াৰ কাম), দাৱন (দৌৰাৰ কাম)।
প্ৰশ্ন ৬। সত্যনাথ বৰাৰ চমু পৰিচয় দিয়া।
উত্তৰঃ সত্যনাথ বৰা (১৮৬০–১৯২৫) উনবিংশ শতিকাৰ বিশিষ্ট অসমীয়া গদ্যলেখক, অনুবাদক আৰু শিক্ষাবিদ। তেওঁ কামৰূপ জিলাৰ চামতাত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য গ্ৰন্থ হৈছে ‘সাৰথি’ আৰু ‘পদুমকুঁৱৰ’। সহজবোধ্য আৰু শিক্ষণীয় ভাষাত শিশু-কিশোৰৰ বাবে সাহিত্য ৰচনা কৰাই তেওঁৰ প্ৰধান বৈশিষ্ট্য।
প্ৰশ্ন ৭। ‘উদগতি’ আৰু ‘অধোগতি’ শব্দ দুটাৰ অৰ্থ লিখি বাক্য ৰচনা কৰা।
উত্তৰঃ উদগতি — উন্নতি বা প্ৰগতি। বাক্য: বিদ্যা আহৰণ কৰিলেহে জীৱনত উদগতি হয়। অধোগতি — অৱনতি বা পতন। বাক্য: অলস আৰু অশিক্ষিত মানুহৰ জীৱনত অধোগতি অনিবাৰ্য।
প্ৰশ্ন ৮। ‘বিদ্যা’ পাঠৰ মূল বিষয়বস্তু নিজৰ ভাষাত লিখা।
উত্তৰঃ ‘বিদ্যা’ পাঠটিত লেখক সত্যনাথ বৰাই শিক্ষাৰ গুৰুত্ব সম্পৰ্কে অতি সুন্দৰকৈ আলোচনা কৰিছে। লেখকৰ মতে প্ৰতিটো কামৰ বাবে এটা নিজস্ব আহিলা থাকে। জীৱনত উদগতি সাধনৰ সেই আহিলা হৈছে বিদ্যা। বিদ্যাই মানুহৰ মন পোহৰায়, অজ্ঞানৰ আন্ধাৰ দূৰ কৰে আৰু মানুহক ধন-মান-যশস্যা লাভৰ পথত আগুৱাই নিয়ে। বিদ্যাহীন জীৱন বৃথা কাৰণ বিদ্যাৰ পোহৰ নোহোৱাকৈ মানুহৰ প্ৰতিভাৰ বিকাশ সম্ভৱ নহয়। এই পাঠে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক বিদ্যাৰ প্ৰতি অনুৰাগী হৈ কঠোৰ পৰিশ্ৰমেৰে অধ্যয়ন কৰিবলৈ অনুপ্ৰাণিত কৰে।