ASSEB (Assam State Board of Secondary Education) তথা SCERT অসমৰ Class 6 General Science (সাধাৰণ বিজ্ঞান) ৰ সপ্তম অধ্যায় “বতৰ আৰু জলবায়ু” (Weather and Climate) ত আমি প্ৰতিদিনৰ বতৰ, জলবায়ু, বায়ুমণ্ডল, উষ্ণতা, বৰষুণ, আৰ্দ্ৰতা, বতাহ আৰু এই সকলোবোৰ জুখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা যন্ত্ৰৰ বিষয়ে অধ্যয়ন কৰোঁ। এই অধ্যায়টোৱে দৈনন্দিন জীৱনত বতৰ আৰু জলবায়ুৰ গুৰুত্ব বুজিবলৈ সহায় কৰে।
সাৰাংশ (Summary)
সাৰাংশ: বতৰ হৈছে কোনো এটা নিৰ্দিষ্ট ঠাইৰ এটা নিৰ্দিষ্ট সময়ৰ বায়ুমণ্ডলৰ অৱস্থা। উষ্ণতা, বৰষুণ, আৰ্দ্ৰতা, বতাহৰ গতি আৰু দিশ, ডাৱৰ আদিয়েই বতৰৰ মূল উপাদান। বতৰ ক্ষণে ক্ষণে সলনি হ’ব পাৰে— পুৱা ৰ’দ ওলোৱা থাকিলেও আবেলিৰ ভাগত বৰষুণ দিব পাৰে। আনহাতে, কোনো এক বহল অঞ্চলৰ বহু বছৰ ধৰি (সাধাৰণতে ২৫ বছৰ বা তাতকৈ অধিক) থকা গড় বতৰৰ অৱস্থাকে জলবায়ু (Climate) বোলে। অসমৰ জলবায়ু আৰ্দ্ৰ-নাতিশীতোষ্ণ, ৰাজস্থানৰ জলবায়ু গৰম-শুকান আৰু কাশ্মীৰৰ জলবায়ু চেঁচা।
উষ্ণতা জুখিবৰ বাবে থাৰ্মোমিটাৰ, বতাহৰ গতি জুখিবৰ বাবে এনিম’মিটাৰ, বতাহৰ দিশ জনাৰ বাবে বায়ু-দিগ্দৰ্শক (Wind Vane), বৰষুণৰ পৰিমাণ জুখিবৰ বাবে ৰেইন গজ আৰু বায়ুমণ্ডলৰ চাপ জুখিবৰ বাবে বেৰোমিটাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বায়ুত থকা পানীৰ বাষ্পৰ পৰিমাণকে আৰ্দ্ৰতা বোলে; ই হাইগ্ৰোমিটাৰৰ সহায়ত জোখা হয়। সূৰ্যৰ পোহৰৰ পৰাই পৃথিৱীয়ে উত্তাপ লাভ কৰে— এই উত্তাপৰ ফলত পানী বাষ্প হৈ ওপৰলৈ উঠি ডাৱৰ গঠন কৰে আৰু ডাৱৰৰ পৰাই বৰষুণ পৰে। এনেদৰে পানী চক্ৰৰ জৰিয়তে পৃথিৱীত পানীৰ ভাৰসাম্য বজাই থকে।
ভাৰতত মূলতঃ চাৰিটা ঋতু— গ্ৰীষ্মকাল (গৰম), বৰষুণকাল, শৰৎকাল আৰু শীতকাল দেখা যায়। জলবায়ুয়ে কোনো অঞ্চলৰ গছ-গছনি, জীৱ-জন্তু আৰু মানুহৰ জীৱন-যাত্ৰাত গভীৰ প্ৰভাৱ পেলায়। মেৰু অঞ্চলত মেৰু ভালুক আৰু পেংগুইনৰ দৰে চেঁচা সহিব পৰা প্ৰাণী থাকে; মৰুভূমিত উট আৰু ক্যাকটাছৰ দৰে শুকান বতৰ সহিব পৰা জীৱ-উদ্ভিদ থাকে; উষ্ণমণ্ডলীয় বনাঞ্চলত বহুতো প্ৰকাৰৰ গছ-গছনি, পক্ষী আৰু বান্দৰ আদি দেখা যায়। এইদৰে জীৱ-জন্তুয়ে নিজৰ অঞ্চলৰ জলবায়ুৰ লগত খাপ খুৱাই (Adaptation) জীয়াই থাকে।
Summary: Chapter 7 of Class 6 General Science deals with Weather and Climate. Weather is the day-to-day condition of the atmosphere at a particular place at a particular time. It is determined by elements such as temperature, rainfall, humidity, wind speed and direction, atmospheric pressure, and cloud cover. Weather changes frequently — it can be sunny in the morning and rainy in the afternoon. Climate, on the other hand, is the average weather pattern of a large area observed over a long period (usually 25 years or more). For example, Assam has a humid sub-tropical climate, Rajasthan has a hot-dry desert climate, and Kashmir has a cold climate. Various instruments are used to measure weather elements: a thermometer measures temperature, a rain gauge measures rainfall, an anemometer measures wind speed, a wind vane shows wind direction, a barometer measures atmospheric pressure, and a hygrometer measures humidity. The Sun is the primary source of energy that drives all weather phenomena — it heats the Earth’s surface, evaporates water, forms clouds, and causes rainfall through the water cycle. India experiences four main seasons — summer, rainy/monsoon, autumn, and winter. Climate has a profound effect on plants, animals, and humans. Polar bears and penguins are adapted to polar regions; camels and cactus thrive in deserts; tropical rainforests support diverse plants, monkeys, and birds. This adaptation to local climate is essential for survival.
শব্দাৰ্থ (Glossary)
| অসমীয়া শব্দ | English Meaning | অৰ্থ / Meaning |
|---|---|---|
| বতৰ | Weather | কোনো এটা নিৰ্দিষ্ট ঠাইৰ নিৰ্দিষ্ট সময়ৰ বায়ুমণ্ডলৰ অৱস্থা। |
| জলবায়ু | Climate | কোনো বহল অঞ্চলৰ দীৰ্ঘকালীন (২৫ বছৰ বা ততোধিক) গড় বতৰৰ অৱস্থা। |
| বায়ুমণ্ডল | Atmosphere | পৃথিৱীক আগুৰি থকা বায়ুৰ আৱৰণ। |
| উষ্ণতা | Temperature | কোনো বস্তু বা স্থানৰ গৰম বা চেঁচা পৰিমাণ। |
| আৰ্দ্ৰতা | Humidity | বায়ুত থকা পানীৰ বাষ্পৰ পৰিমাণ। |
| বৰষুণ | Rainfall | ডাৱৰৰ পৰা পৃথিৱীত পৰা পানী। |
| থাৰ্মোমিটাৰ | Thermometer | উষ্ণতা জুখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা যন্ত্ৰ। |
| ৰেইন গজ | Rain Gauge | বৰষুণৰ পৰিমাণ জুখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা যন্ত্ৰ। |
| এনিম’মিটাৰ | Anemometer | বতাহৰ গতি জুখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা যন্ত্ৰ। |
| বায়ু-দিগ্দৰ্শক | Wind Vane | বতাহৰ দিশ নিৰ্ণয় কৰা যন্ত্ৰ। |
| বেৰোমিটাৰ | Barometer | বায়ুমণ্ডলৰ চাপ জুখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা যন্ত্ৰ। |
| হাইগ্ৰোমিটাৰ | Hygrometer | বায়ুৰ আৰ্দ্ৰতা জুখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা যন্ত্ৰ। |
| ডাৱৰ | Cloud | আকাশত ভাহি থকা পানীৰ বাষ্পৰ ক্ষুদ্ৰ কণিকাৰ সমষ্টি। |
| বাষ্পীভৱন | Evaporation | তৰল পানী বাষ্পত পৰিণত হোৱাৰ প্ৰক্ৰিয়া। |
| ঘনীভৱন | Condensation | পানীৰ বাষ্প পুনৰ তৰল পানীত পৰিণত হোৱাৰ প্ৰক্ৰিয়া। |
| পানী চক্ৰ | Water Cycle | পৃথিৱীত পানী বাষ্প-ডাৱৰ-বৰষুণ-নদী-সাগৰ ৰূপত আবৰ্তিত হোৱা প্ৰক্ৰিয়া। |
| ঋতু | Season | বছৰৰ এটা নিৰ্দিষ্ট সময়ৰ বতৰৰ বিশেষ ৰূপ। |
| মৌচুমী বতাহ | Monsoon Wind | ঋতু অনুসৰি দিশ সলনি কৰি বোৱা বতাহ। |
| খাপ খুৱনি | Adaptation | জীৱই নিজৰ পৰিবেশ আৰু জলবায়ুৰ সৈতে খাপ খুৱাই জীয়াই থকা প্ৰক্ৰিয়া। |
| মৌচুমী | Monsoon | বৰষুণকাল বা বৰষুণ অনা বতাহৰ ঋতু। |
অনুশীলনীৰ প্ৰশ্নোত্তৰ (Question Answers)
চমু উত্তৰ দিয়া
১। বতৰ কাক বোলে?
উত্তৰঃ কোনো এটা নিৰ্দিষ্ট ঠাইৰ এটা নিৰ্দিষ্ট সময়ৰ বায়ুমণ্ডলৰ অৱস্থাকে বতৰ বোলে। উষ্ণতা, বৰষুণ, আৰ্দ্ৰতা, বতাহ আৰু ডাৱৰ আদিয়েই বতৰৰ প্ৰধান উপাদান। বতৰ ক্ষণে ক্ষণে সলনি হ’ব পাৰে।
২। জলবায়ু কাক বোলে?
উত্তৰঃ কোনো এক বহল অঞ্চলৰ বহু বছৰৰ (সাধাৰণতে ২৫ বছৰ বা ততোধিক) গড় বতৰৰ অৱস্থাকে জলবায়ু বোলে। উদাহৰণস্বৰূপে— অসমৰ জলবায়ু আৰ্দ্ৰ-নাতিশীতোষ্ণ, ৰাজস্থানৰ জলবায়ু গৰম-শুকান আৰু কাশ্মীৰৰ জলবায়ু চেঁচা।
৩। বতৰ আৰু জলবায়ুৰ মাজত পাৰ্থক্য লিখা।
উত্তৰঃ বতৰ আৰু জলবায়ুৰ মাজত পাৰ্থক্য তলত দিয়া হ’ল—
| বতৰ (Weather) | জলবায়ু (Climate) |
|---|---|
| কোনো নিৰ্দিষ্ট ঠাইৰ নিৰ্দিষ্ট সময়ৰ (অলপ সময়ৰ) বায়ুমণ্ডলৰ অৱস্থা। | কোনো বহল অঞ্চলৰ দীৰ্ঘকালীন (২৫ বছৰ বা ততোধিক) গড় বতৰৰ অৱস্থা। |
| বতৰ ক্ষণে ক্ষণে সলনি হ’ব পাৰে। | জলবায়ু সহজে সলনি নহয়; দীৰ্ঘ সময়ত স্থিৰ থাকে। |
| বতৰ সৰু অঞ্চলৰ বাবে। | জলবায়ু বহল অঞ্চলৰ বাবে। |
| উদাহৰণ: আজি গুৱাহাটীত বৰষুণ দিছে। | উদাহৰণ: অসমৰ জলবায়ু আৰ্দ্ৰ-নাতিশীতোষ্ণ। |
৪। বতৰৰ মূল উপাদানসমূহ কি কি?
উত্তৰঃ বতৰৰ মূল উপাদানসমূহ হ’ল—
- উষ্ণতা (Temperature)
- বৰষুণ (Rainfall)
- আৰ্দ্ৰতা (Humidity)
- বতাহৰ গতি আৰু দিশ (Wind speed and direction)
- বায়ুমণ্ডলৰ চাপ (Atmospheric pressure)
- ডাৱৰ (Cloud cover)
৫। বতৰ জুখিবৰ বাবে ব্যৱহৃত যন্ত্ৰসমূহৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ বতৰৰ বিভিন্ন উপাদান জুখিবৰ বাবে ব্যৱহৃত যন্ত্ৰসমূহ তলত দিয়া হ’ল—
| উপাদান | যন্ত্ৰ |
|---|---|
| উষ্ণতা | থাৰ্মোমিটাৰ (Thermometer) |
| বৰষুণৰ পৰিমাণ | ৰেইন গজ (Rain Gauge) |
| বতাহৰ গতি | এনিম’মিটাৰ (Anemometer) |
| বতাহৰ দিশ | বায়ু-দিগ্দৰ্শক (Wind Vane) |
| বায়ুমণ্ডলৰ চাপ | বেৰোমিটাৰ (Barometer) |
| আৰ্দ্ৰতা | হাইগ্ৰোমিটাৰ (Hygrometer) |
৬। সূৰ্য বতৰৰ মূল উৎস কিয়?
উত্তৰঃ সূৰ্য বতৰৰ মূল উৎস কাৰণ পৃথিৱীয়ে সূৰ্যৰ পৰাই উত্তাপ আৰু পোহৰ লাভ কৰে। এই উত্তাপৰ ফলতেই—
- পানী বাষ্পীভৱন হৈ আকাশলৈ উঠে।
- পানীৰ বাষ্প ডাৱৰ গঠন কৰে আৰু বৰষুণ দিয়ে।
- বায়ুমণ্ডল গৰম হৈ বতাহৰ সৃষ্টি হয়।
- উষ্ণতাৰ পাৰ্থক্যই বায়ুৰ চাপৰ পাৰ্থক্য সৃষ্টি কৰি বতাহ বোৱায়।
সেয়েহে সূৰ্যৰ অবিহনে বতৰৰ কোনো পৰিৱৰ্তন সম্ভৱ নহয়।
৭। পানী চক্ৰ কাক বোলে? ই কেনেকৈ ঘটে?
উত্তৰঃ পৃথিৱীত থকা পানী বাষ্প, ডাৱৰ আৰু বৰষুণ ৰূপত আবৰ্তিত হৈ পুনৰ পৃথিৱীত উভতি অহা প্ৰক্ৰিয়াকে পানী চক্ৰ বোলে। ই তলৰ স্তৰত ঘটে—
- বাষ্পীভৱন: সূৰ্যৰ উত্তাপত নদী, পুখুৰী আৰু সাগৰৰ পানী বাষ্প হৈ ওপৰলৈ উঠে।
- ঘনীভৱন: ওপৰৰ চেঁচা বায়ুমণ্ডলত পানীৰ বাষ্প ক্ষুদ্ৰ ক্ষুদ্ৰ পানীৰ কণিকা হৈ ডাৱৰ গঠন কৰে।
- বৰষুণ: ডাৱৰৰ পানীৰ কণিকাবোৰ ডাঙৰ হৈ গধুৰ হোৱাত বৰষুণ ৰূপত পৃথিৱীত পৰে।
- সংগ্ৰহ: বৰষুণৰ পানী নদী-উপনদীৰ জৰিয়তে পুনৰ সাগৰলৈ যায়।
এনেদৰে পানী চক্ৰ অবিৰতভাৱে চলি থাকে।
৮। ভাৰতৰ মুখ্য ঋতুসমূহৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ ভাৰতৰ মুখ্য ঋতু চাৰিটা— (১) গ্ৰীষ্মকাল (গৰম কাল, মাৰ্চ–জুন), (২) বৰষুণকাল বা মৌচুমী কাল (জুলাই–ছেপ্টেম্বৰ), (৩) শৰৎকাল (অক্টোবৰ–নৱেম্বৰ), আৰু (৪) শীতকাল (ডিচেম্বৰ–ফেব্ৰুৱাৰী)।
৯। জলবায়ুয়ে জীৱ-জন্তুৰ ওপৰত কেনে প্ৰভাৱ পেলায়?
উত্তৰঃ জলবায়ুৱে জীৱ-জন্তুৰ গঠন, খাদ্যাভ্যাস আৰু জীৱন-যাত্ৰাৰ ওপৰত গভীৰ প্ৰভাৱ পেলায়। জীৱ-জন্তুয়ে নিজৰ অঞ্চলৰ জলবায়ুৰ লগত খাপ খুৱাই জীয়াই থাকে। উদাহৰণস্বৰূপে—
- মেৰু অঞ্চলৰ মেৰু ভালুক আৰু পেংগুইনৰ গাত ডাঠ পশম বা চৰ্বিৰ স্তৰ থাকে যাতে চেঁচাৰ পৰা ৰক্ষা পায়।
- মৰুভূমিৰ উটৰ পিঠিত কুঁজ থাকে য’ত চৰ্বি জমা হয়; ই দীৰ্ঘ সময় পানী নোখোৱাকৈ থাকিব পাৰে।
- উষ্ণমণ্ডলীয় বনাঞ্চলৰ বান্দৰ গছৰ ওপৰত বাস কৰে আৰু গছৰ ফল-পাত খায়।
১০। মৰুভূমিৰ উদ্ভিদৰ বৈশিষ্ট্য লিখা।
উত্তৰঃ মৰুভূমিৰ উদ্ভিদ (যেনে— ক্যাকটাছ) ৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ হ’ল—
- পাতবোৰ কেঁচুৰ আকৃতিৰ বা সৰু হয় যাতে পানীৰ বাষ্পমোচন কম হয়।
- কাণ্ড সেউজীয়া আৰু গধুৰ হয়, পানী ধৰি ৰাখে আৰু সালোক-সংশ্লেষণ কৰে।
- শিপা মাটিৰ গভীৰ স্তৰলৈকে প্ৰসাৰিত হয় যাতে দূৰৰ পৰা পানী আনিব পাৰে।
- গছত মোমজাতীয় আৱৰণ থাকে যাতে পানী হেৰাব নোৱাৰে।
শূন্যস্থান পূৰণ কৰা
১১। (ক) উষ্ণতা জুখিবৰ বাবে ________ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
উত্তৰঃ থাৰ্মোমিটাৰ।
(খ) বৰষুণৰ পৰিমাণ জুখিবৰ বাবে ________ যন্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
উত্তৰঃ ৰেইন গজ।
(গ) বতাহৰ দিশ জনাৰ বাবে ________ যন্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
উত্তৰঃ বায়ু-দিগ্দৰ্শক (Wind Vane)।
(ঘ) বায়ুত থকা পানীৰ বাষ্পৰ পৰিমাণকে ________ বোলে।
উত্তৰঃ আৰ্দ্ৰতা।
(ঙ) বতৰৰ মূল উৎস হৈছে ________।
উত্তৰঃ সূৰ্য।
(চ) তৰল পানী বাষ্পত পৰিণত হোৱা প্ৰক্ৰিয়াক ________ বোলে।
উত্তৰঃ বাষ্পীভৱন।
শুদ্ধ/অশুদ্ধ নিৰ্ণয় কৰা
১২। (i) বতৰ আৰু জলবায়ু একে কথা।
উত্তৰঃ অশুদ্ধ। বতৰ হৈছে কম সময়ৰ বায়ুমণ্ডলৰ অৱস্থা আৰু জলবায়ু হৈছে দীৰ্ঘকালীন গড় বতৰৰ অৱস্থা।
(ii) বেৰোমিটাৰ বায়ুৰ চাপ জুখে।
উত্তৰঃ শুদ্ধ। বেৰোমিটাৰে বায়ুমণ্ডলৰ চাপ জুখে।
(iii) মেৰু ভালুক মৰুভূমিত পোৱা যায়।
উত্তৰঃ অশুদ্ধ। মেৰু ভালুক মেৰু অঞ্চলৰ অতি চেঁচা ঠাইত পোৱা যায়।
(iv) বৰষুণ পানী চক্ৰৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যায়।
উত্তৰঃ শুদ্ধ। বৰষুণ পানী চক্ৰৰ অন্যতম প্ৰধান পৰ্যায়।
(v) ক্যাকটাছৰ পাত ডাঙৰ আৰু চাপৰ হয়।
উত্তৰঃ অশুদ্ধ। ক্যাকটাছৰ পাত কেঁচুৰ আকৃতিৰ বা সৰু হয় যাতে বাষ্পমোচন কম হয়।
বহুনিৰ্বাচনী প্ৰশ্ন (MCQ)
১৩। (ক) উষ্ণতা জোখা যন্ত্ৰটোৰ নাম কি?
(i) বেৰোমিটাৰ (ii) থাৰ্মোমিটাৰ (iii) এনিম’মিটাৰ (iv) ৰেইন গজ
উত্তৰঃ (ii) থাৰ্মোমিটাৰ।
(খ) বতাহৰ গতি জুখিবৰ যন্ত্ৰ কোনটো?
(i) থাৰ্মোমিটাৰ (ii) হাইগ্ৰোমিটাৰ (iii) এনিম’মিটাৰ (iv) বায়ু-দিগ্দৰ্শক
উত্তৰঃ (iii) এনিম’মিটাৰ।
(গ) মেৰু অঞ্চলৰ এটা প্ৰাণী হ’ল—
(i) উট (ii) মেৰু ভালুক (iii) বান্দৰ (iv) সিংহ
উত্তৰঃ (ii) মেৰু ভালুক।
(ঘ) মৌচুমী বতাহে কি অনে?
(i) ৰ’দ (ii) বৰফ (iii) বৰষুণ (iv) ধূলি
উত্তৰঃ (iii) বৰষুণ।
(ঙ) বায়ুৰ আৰ্দ্ৰতা জোখা যন্ত্ৰৰ নাম—
(i) বেৰোমিটাৰ (ii) হাইগ্ৰোমিটাৰ (iii) থাৰ্মোমিটাৰ (iv) ৰেইন গজ
উত্তৰঃ (ii) হাইগ্ৰোমিটাৰ।
স্তম্ভ মিলোৱা
১৪। ‘ক’ স্তম্ভৰ লগত ‘খ’ স্তম্ভ মিলোৱা।
| ‘ক’ স্তম্ভ | ‘খ’ স্তম্ভ |
|---|---|
| থাৰ্মোমিটাৰ | উষ্ণতা |
| ৰেইন গজ | বৰষুণ |
| এনিম’মিটাৰ | বতাহৰ গতি |
| বেৰোমিটাৰ | বায়ুৰ চাপ |
| হাইগ্ৰোমিটাৰ | আৰ্দ্ৰতা |
| বায়ু-দিগ্দৰ্শক | বতাহৰ দিশ |
অতিৰিক্ত প্ৰশ্নোত্তৰ
১। বায়ুমণ্ডল কি? ইয়াত কি কি গেছ থাকে?
উত্তৰঃ পৃথিৱীক আগুৰি থকা বায়ুৰ আৱৰণকে বায়ুমণ্ডল বোলে। বায়ুমণ্ডলত মূলতঃ নাইট্ৰ’জেন (~৭৮%), অক্সিজেন (~২১%), কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড, পানীৰ বাষ্প আৰু আৰ্গন আদি গেছ থাকে। বায়ুমণ্ডলে পৃথিৱীত জীৱন ৰক্ষা কৰে আৰু সূৰ্যৰ ক্ষতিকাৰক ৰশ্মিৰ পৰা ৰক্ষা কৰে।
২। ডাৱৰ কেনেকৈ গঠন হয়?
উত্তৰঃ সূৰ্যৰ উত্তাপত পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠৰ পানী বাষ্প হৈ ওপৰলৈ উঠে। ওপৰৰ চেঁচা স্তৰত পানীৰ বাষ্প ঘনীভূত হৈ ক্ষুদ্ৰ ক্ষুদ্ৰ পানীৰ কণিকা বা বৰফৰ স্ফটিকলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। এই কণিকাবোৰ একত্ৰিত হৈ আকাশত ভাহি থকা যি পুঞ্জ গঠন কৰে, তাকেই ডাৱৰ বোলে।
৩। বতাহ কি? ই কেনেকৈ সৃষ্টি হয়?
উত্তৰঃ গতিশীল বায়ুকে বতাহ বোলে। সূৰ্যৰ উত্তাপত পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠৰ বিভিন্ন স্থানৰ বায়ু অসমভাৱে গৰম হয়। গৰম বায়ু পাতল হৈ ওপৰলৈ উঠে আৰু সেই খালী ঠাই পূৰণ কৰিবলৈ ওচৰৰ চেঁচা আৰু গধুৰ বায়ু গতি কৰি আহে। এই বায়ুৰ গতিকেই বতাহ বোলে।
৪। মৌচুমী বতাহ কাক বোলে?
উত্তৰঃ ঋতু পৰিৱৰ্তনৰ লগে লগে দিশ সলনি কৰি বোৱা বতাহকে মৌচুমী বতাহ বোলে। ভাৰতত গ্ৰীষ্মকালত দক্ষিণ-পশ্চিম মৌচুমী বতাহে আৰব সাগৰ আৰু বংগোপসাগৰৰ পৰা বৰষুণ আনে। এই বৰষুণ ভাৰতীয় কৃষিৰ বাবে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ।
৫। উটক “মৰুভূমিৰ জাহাজ” বোলা হয় কিয়?
উত্তৰঃ উটক “মৰুভূমিৰ জাহাজ” বোলা হয় কাৰণ ই মৰুভূমিৰ চৰম জলবায়ুৰ লগত খাপ খাব পৰাকৈ গঠিত। উটৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ—
- পিঠিৰ কুঁজত চৰ্বি জমা থাকে যিয়ে দীৰ্ঘ সময় খাদ্য আৰু পানীৰ অভাৱত শক্তি যোগায়।
- ই বহু সময় পানী নোখোৱাকৈ থাকিব পাৰে।
- দীঘল ঠেং থকাৰ বাবে গৰম বালিৰ পৰা শৰীৰ আঁতৰি থাকে।
- চৌৱড়া ভৰিৰে বালিত ডুব নাযায়।
- চকুৰ চাফল আৰু নাকৰ ছিদ্ৰ বন্ধ কৰিব পৰা ক্ষমতাই বালিৰ পৰা ৰক্ষা কৰে।
৬। অসমৰ জলবায়ুৰ বৈশিষ্ট্য লিখা।
উত্তৰঃ অসমৰ জলবায়ু আৰ্দ্ৰ-নাতিশীতোষ্ণ ধৰণৰ। ইয়াৰ মুখ্য বৈশিষ্ট্যসমূহ—
- বছৰিকা গড় বৰষুণ অধিক (২০০–৩০০ চেঃ মিঃ)।
- গ্ৰীষ্মকালত উষ্ণতা ২৫–৩৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ।
- শীতকাল মৃদু— সাধাৰণতে ১০–২০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ।
- আৰ্দ্ৰতা সকলো ঋতুতে যথেষ্ট অধিক।
- মৌচুমী বতাহৰ ফলত মে’–ছেপ্টেম্বৰ কালছোৱাত প্ৰচুৰ বৰষুণ হয়।
এই অনুকূল জলবায়ুৰ ফলতে অসমত চাহ, ধান আৰু বহুতো ধৰণৰ গছ-গছনি ভাল হয়।
৭। মেৰু ভালুক মেৰু অঞ্চলত কেনেকৈ জীয়াই থাকে?
উত্তৰঃ মেৰু ভালুকৰ শৰীৰত কিছুমান বিশেষ বৈশিষ্ট্য আছে যি ইয়াক চৰম শীতল মেৰু অঞ্চলত জীয়াই থাকিবলৈ সহায় কৰে—
- ইয়াৰ গাত ডাঠ বগা ৰঙৰ পশম থাকে যি বৰফৰ মাজত লুকাই থাকিবলৈ আৰু ঠাণ্ডাৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ সহায় কৰে।
- ছালৰ তলত চৰ্বিৰ ডাঠ স্তৰ থাকে।
- ভাল সাঁতোৰিব পাৰে আৰু পানীত মাছ ধৰি খায়।
- ভৰিৰ তলত পশমে বৰফত পিছল নোৱৰাকৈ ৰাখে।
৮। বতৰৰ পূৰ্বাভাস কিয় গুৰুত্বপূৰ্ণ?
উত্তৰঃ বতৰৰ পূৰ্বাভাসৰ গুৰুত্ব—
- খেতিয়কে কেতিয়া বীজ সিঁচিব আৰু ফচল চপাব সেয়া ঠিক কৰিব পাৰে।
- বানপানী, ধুমুহা আদি দুৰ্যোগৰ পৰা মানুহ সাৱধান হ’ব পাৰে।
- বিমান চলাচল আৰু সামুদ্ৰিক যাত্ৰাৰ বাবে বতৰৰ তথ্য অপৰিহাৰ্য।
- মাছমৰীয়াসকলে সাগৰলৈ যোৱাৰ আগতে নিৰাপদ বতৰৰ অপেক্ষা কৰিব পাৰে।
- দৈনন্দিন জীৱনৰ পৰিকল্পনা (যাত্ৰা, ভ্ৰমণ, ক্ৰীড়া আদি) সঠিকভাৱে কৰিব পাৰি।
৯। উষ্ণমণ্ডলীয় বনাঞ্চলৰ বৈশিষ্ট্য লিখা।
উত্তৰঃ উষ্ণমণ্ডলীয় বনাঞ্চলৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ—
- সকলো ঋতুতে গৰম আৰু আৰ্দ্ৰ আবহাৱা থাকে।
- বছৰিকা বৰষুণ অতি অধিক (২০০ চেঃ মিঃৰ ওপৰত)।
- উচ্চ আৰু ডাঠ গছ-গছনিৰে ভৰি থাকে।
- বহুতো প্ৰকাৰৰ পক্ষী, বান্দৰ, সাপ আৰু পোক-পতংগ পোৱা যায়।
- গছবোৰ চিৰসেউজ, পাত ডাঙৰ আৰু বহল হয়।
১০। বতৰৰ পৰিৱৰ্তনে আমাৰ দৈনন্দিন জীৱনত কেনে প্ৰভাৱ পেলায়?
উত্তৰঃ বতৰৰ পৰিৱৰ্তনে আমাৰ দৈনন্দিন জীৱনৰ বহু দিশত প্ৰভাৱ পেলায়—
- পোছাক: গৰমৰ দিনত পাতল কাপোৰ আৰু শীতৰ দিনত গৰম কাপোৰ পিন্ধো।
- খাদ্য: ঋতু অনুসৰি বিভিন্ন শাক-পাচলি আৰু ফলমূল পোৱা যায়।
- স্বাস্থ্য: ঋতু সলনিত স্বৰ্দি, জ্বৰ আদি ৰোগ হ’ব পাৰে।
- খেতি: বৰষুণ, উষ্ণতাৰ ওপৰত খেতিৰ ফচল নিৰ্ভৰ কৰে।
- যোগাযোগ: ধুমুহা, বানপানীৰ ফলত যাত্ৰা আৰু যোগাযোগ ব্যাহত হয়।
- আনন্দ: বিভিন্ন ঋতুৰ লগত বিভিন্ন উৎসৱ আৰু ক্ৰীড়া যুক্ত।