সাৰাংশ: ASSEB তথা SCERT অসমৰ ষষ্ঠ শ্ৰেণীৰ সাধাৰণ বিজ্ঞানৰ পঞ্চম অধ্যায় “আমাৰ চৌপাশৰ বস্তুবোৰ”ত আমাৰ চৌপাশে দেখা পোৱা বিভিন্ন বস্তু আৰু সেইবোৰৰ গঠনত ব্যৱহৃত পদাৰ্থৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে। আমাৰ চাৰিওফালে অসংখ্য বস্তু আছে—টেবুল, চকী, কিতাপ, কলম, বটল, গিলাচ, পানী, বায়ু আদি। এই সকলো বস্তুৱেই কিবা নহয় কিবা পদাৰ্থৰ দ্বাৰা গঠিত। যি বস্তুৱে কিছু পৰিমাণৰ ঠাই আগুৰে আৰু যাৰ ওজন থাকে তাকে পদাৰ্থ বোলে। বস্তু এটাত থকা পদাৰ্থৰ পৰিমাণেই হৈছে ওজন আৰু বস্তুটোৱে যিমান ঠাই আগুৰি ৰাখে সেইটোৱেই হৈছে আয়তন।
একেটা বস্তু বিভিন্ন পদাৰ্থৰে গঠিত হ’ব পাৰে আৰু একে পদাৰ্থৰ পৰাও বিভিন্ন বস্তু তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। উদাহৰণস্বৰূপে এখন চকী কাঠ, লো বা প্লাষ্টিকেৰে নিৰ্মাণ কৰিব পাৰি; আনহাতে কাঠেৰে চকী, টেবুল, বিচনা, দুৱাৰ-খিৰিকী আদি বহু বস্তু সাজিব পাৰি। বস্তুবোৰক বুজিবলৈ সহজ কৰিবৰ বাবে বৰ্গীকৰণ কৰা হয়। বৰ্গীকৰণ মানে একে ধৰণৰ গুণ থকা বস্তুবোৰ একে ভাগত ৰখা। চাৰিওফালৰ বস্তুসমূহক সিহঁতৰ গঠন উপাদান (কাঠ, লো, কাচ, প্লাষ্টিক, কপাহ আদি), পোহৰ পাৰ হোৱা ক্ষমতা (স্বচ্ছ, অৰ্ধস্বচ্ছ, অস্বচ্ছ), পানীত দ্ৰৱীভূত হোৱা গুণ, পানীত ওপঙা বা ডুব যোৱা গুণ, কঠিন বা কোমল হোৱা, জ্যোতিৰ্ময় বা অজ্যোতিৰ্ময় হোৱা— এই বিভিন্ন গুণৰ ভিত্তিত বৰ্গীকৰণ কৰিব পাৰি।
যি বস্তুৰ মাজেদি স্পষ্টকৈ পোহৰ পাৰ হয় আৰু আনপিনে স্পষ্টকৈ দেখা যায় তাক স্বচ্ছ বস্তু বোলে (যেনে— কাচ, পৰিষ্কাৰ পানী)। যি বস্তুৰ মাজেদি কেৱল আংশিকভাৱে পোহৰ পাৰ হয় তাক অৰ্ধস্বচ্ছ বোলে (যেনে— তেলসনা কাগজ, ঘোলা কাচ)। যি বস্তুৰ মাজেদি পোহৰ একেবাৰে পাৰ নহয় তাক অস্বচ্ছ বোলে (যেনে— কাঠ, ধাতু, পাথৰ)। নিমখ, চেনি আদিৰ দৰে যিবোৰ পদাৰ্থ পানীত মিহলি হৈ যায় সেইবোৰক দ্ৰৱণীয় আৰু বালি, চকৰ গুড়ি আদিৰ দৰে যিবোৰ মিহলি নহয় সেইবোৰক অদ্ৰৱণীয় বোলে। কাঠৰ টুকুৰা, প্লাষ্টিক আদি পানীত ওপঙে কিন্তু লো, পাথৰ আদি পানীত ডুব যায়। ধাতুৰ চিকুণ পৃষ্ঠ থাকে, এই গুণটোক ধাতৱিক উজ্জ্বলতা বোলে। বস্তুসমূহৰ গুণ চিনাক্ত কৰি বৰ্গীকৰণ কৰিলে আমাৰ দৈনন্দিন জীৱনৰ বহু কাম সহজ হৈ পৰে।
Summary: Chapter 5 of Class 6 General Science (ASSEB / SCERT Assam), titled “Objects Around Us” (আমাৰ চৌপাশৰ বস্তুবোৰ), introduces students to the variety of objects we see in our surroundings and the materials they are made of. Anything that occupies space and has weight is called matter (পদাৰ্থ); examples include wood, iron, glass, plastic, cotton, water, and air. The amount of matter in an object is its weight, and the space it occupies is its volume. The same object can be made of different materials (a chair can be of wood, metal, or plastic), and the same material can be used to make many different objects (cotton makes thread, cloth, blankets, etc.). To understand the world around us, we sort objects into groups — this is called classification (বৰ্গীকৰণ). Objects can be classified by the material they are made of (wood, metal, glass, plastic, cotton); by their ability to let light pass — transparent (স্বচ্ছ, e.g., clear glass, water), translucent (অৰ্ধস্বচ্ছ, e.g., oiled paper, frosted glass), or opaque (অস্বচ্ছ, e.g., wood, stone, metal); by their solubility in water — soluble substances (নিমখ/salt, চেনি/sugar) dissolve, while insoluble substances (sand, sawdust) do not; by whether they float or sink (wood and plastic float, iron and stones sink); by hardness or softness; and by whether they are luminous (জ্যোতিৰ্ময়) — emit light themselves like the Sun and a burning lamp — or non-luminous like the Moon and a chair. Metals show metallic lustre (a shiny surface). Sorting helps us identify objects and use them appropriately in everyday life.
শব্দাৰ্থ (Glossary)
| অসমীয়া শব্দ | English Term | অৰ্থ / Meaning |
|---|---|---|
| পদাৰ্থ | Matter / Substance | যি বস্তুৱে ঠাই আগুৰে আৰু যাৰ ওজন আছে |
| ওজন | Weight / Mass | বস্তু এটাত থকা পদাৰ্থৰ পৰিমাণ |
| আয়তন | Volume | বস্তু এটাই আগুৰি ৰখা ঠাই |
| বৰ্গীকৰণ | Classification | একে গুণ থকা বস্তুসমূহক একেলগে ৰখা প্ৰক্ৰিয়া |
| স্বচ্ছ | Transparent | যাৰ মাজেদি পোহৰ স্পষ্টকৈ পাৰ হয় (যেনে— কাচ) |
| অৰ্ধস্বচ্ছ | Translucent | যাৰ মাজেদি আংশিকভাৱে পোহৰ পাৰ হয় (যেনে— তেলসনা কাগজ) |
| অস্বচ্ছ | Opaque | যাৰ মাজেদি পোহৰ পাৰ নহয় (যেনে— কাঠ, পাথৰ) |
| দ্ৰৱণীয় | Soluble | পানীত মিহলি হৈ যোৱা পদাৰ্থ (যেনে— নিমখ, চেনি) |
| অদ্ৰৱণীয় | Insoluble | পানীত মিহলি নোহোৱা পদাৰ্থ (যেনে— বালি, চকৰ গুড়ি) |
| জ্যোতিৰ্ময় | Luminous | নিজে পোহৰ বিতৰণ কৰা বস্তু (যেনে— সূৰ্য, জ্বলি থকা চাকি) |
| অজ্যোতিৰ্ময় | Non-luminous | নিজে পোহৰ নিদিয়া বস্তু (যেনে— চকী, পুথি, চন্দ্ৰ) |
| ধাতৱিক উজ্জ্বলতা | Metallic Lustre | ধাতুৰ পৃষ্ঠৰ চিকুণ-পোহৰীয়া ৰূপ |
| কঠিন | Hard | সহজে নাফাটা বা নাচেপা বস্তু (যেনে— লো, পাথৰ) |
| কোমল | Soft | সহজে চেপা বা বেঁকা যোৱা বস্তু (যেনে— কপাহ, স্পঞ্জ) |
| উপাদান | Material | বস্তু এটা গঢ় দিয়া পদাৰ্থ (যেনে— কাঠ, কাচ, প্লাষ্টিক) |
অনুশীলনীৰ প্ৰশ্নোত্তৰ (Question Answers)
বহুনিৰ্বাচনী প্ৰশ্ন (MCQ)
১। বস্তু এটাই আগুৰি ৰখা ঠাইক কি বোলে?
(ক) ওজন (খ) দৈৰ্ঘ্য (গ) আয়তন (ঘ) উষ্ণতা
উত্তৰঃ (গ) আয়তন। বস্তু এটাই যিমান ঠাই আগুৰি ৰাখে সিয়েই বস্তুটোৰ আয়তন।
২। তলৰ কোনটো এটা স্বচ্ছ বস্তু?
(ক) কাঠ (খ) কাচ (গ) তেলসনা কাগজ (ঘ) পাথৰ
উত্তৰঃ (খ) কাচ। কাচৰ মাজেদি পোহৰ স্পষ্টকৈ পাৰ হয় বাবে কাচ স্বচ্ছ বস্তু।
৩। তলৰ কোনটো এটা অৰ্ধস্বচ্ছ বস্তু?
(ক) পৰিষ্কাৰ পানী (খ) লো (গ) তেলসনা কাগজ (ঘ) ইটা
উত্তৰঃ (গ) তেলসনা কাগজ। তেলসনা কাগজৰ মাজেদি কেৱল আংশিকভাৱে পোহৰ পাৰ হয়।
৪। তলৰ কোনটো ধাতু নহয়?
(ক) লো (খ) তামা (গ) এলুমিনিয়াম (ঘ) বাঁহ
উত্তৰঃ (ঘ) বাঁহ। বাঁহ এবিধ উদ্ভিদজাত পদাৰ্থ; ই ধাতু নহয়।
৫। তলৰ কোনটো এটা পানীত দ্ৰৱণীয় পদাৰ্থ?
(ক) বালি (খ) নিমখ (গ) চকৰ গুড়ি (ঘ) তেল
উত্তৰঃ (খ) নিমখ। নিমখ পানীত সম্পূৰ্ণৰূপে দ্ৰৱীভূত হয়।
চমু উত্তৰ দিয়া
১। পদাৰ্থ কাক বোলে?
উত্তৰঃ যি বস্তুৰ ওজন আছে আৰু যিয়ে কিছু পৰিমাণৰ ঠাই আগুৰে তাক পদাৰ্থ বোলে। উদাহৰণ— লো, কাঠ, পানী, বায়ু আদি সকলোবোৰ পদাৰ্থ।
২। ওজন আৰু আয়তন বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ বস্তু এটাত থকা পদাৰ্থৰ পৰিমাণকেই বস্তুটোৰ ওজন বোলে। আনহাতে বস্তু এটাই যিমান ঠাই আগুৰি ৰাখে তাকে বস্তুটোৰ আয়তন বোলে। অৰ্থাৎ ওজনে পদাৰ্থৰ পৰিমাণ আৰু আয়তনে আগুৰি থকা ঠাই বুজায়।
৩। বৰ্গীকৰণ কাক বোলে? বস্তু বৰ্গীকৰণ কৰাৰ প্ৰয়োজনীয়তা কি?
উত্তৰঃ একে ধৰণৰ গুণ বা বৈশিষ্ট্য থকা বস্তুসমূহক একেলগে ৰখা প্ৰক্ৰিয়াকে বৰ্গীকৰণ বোলে। আমাৰ চৌপাশে অসংখ্য বস্তু থকা বাবে এইবোৰক বুজিবলৈ আৰু চিনাক্ত কৰিবলৈ বৰ্গীকৰণ অতি প্ৰয়োজনীয়। বৰ্গীকৰণৰ ফলত— (১) বস্তুসমূহৰ অধ্যয়ন সহজ হয়, (২) প্ৰয়োজন অনুসৰি বস্তু বিচাৰি উলিওৱা সহজ হয়, আৰু (৩) প্ৰতিবিধ বস্তুৰ গুণ-বৈশিষ্ট্য বুজিবলৈ পোৱা যায়।
৪। স্বচ্ছ, অৰ্ধস্বচ্ছ আৰু অস্বচ্ছ বস্তু কাক বোলে? প্ৰতিটোৰ এটাকৈ উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰঃ পোহৰ পাৰ হোৱা ক্ষমতাৰ ভিত্তিত বস্তুসমূহক তিনি ভাগত ভগোৱা হয়—
- স্বচ্ছ বস্তু: যি বস্তুৰ মাজেদি পোহৰ স্পষ্টকৈ পাৰ হয় আৰু আনপিনে থকা বস্তু স্পষ্টকৈ দেখা যায়, তাক স্বচ্ছ বস্তু বোলে। উদাহৰণ— পৰিষ্কাৰ কাচ, পৰিষ্কাৰ পানী।
- অৰ্ধস্বচ্ছ বস্তু: যি বস্তুৰ মাজেদি কেৱল আংশিকভাৱে পোহৰ পাৰ হয় আৰু আনপিনৰ বস্তু স্পষ্ট নহয়, তাক অৰ্ধস্বচ্ছ বস্তু বোলে। উদাহৰণ— তেলসনা কাগজ, ঘোলা কাচ।
- অস্বচ্ছ বস্তু: যি বস্তুৰ মাজেদি পোহৰ পাৰ নহয়, তাক অস্বচ্ছ বস্তু বোলে। উদাহৰণ— কাঠ, পাথৰ, লো।
৫। গিলাচ তৈয়াৰ কৰিবলৈ কি কি উপাদান ব্যৱহাৰ কৰা হয়?
উত্তৰঃ গিলাচ (কাচ) তৈয়াৰ কৰিবলৈ মূলতঃ চাৰিবিধ উপাদান ব্যৱহাৰ কৰা হয়— (১) বালি, (২) চুন, (৩) সোডা, আৰু (৪) বৰাক। এই উপাদানসমূহক উচ্চ উষ্ণতাত একেলগে গলাই কাচ তৈয়াৰ কৰা হয়।
৬। জ্যোতিৰ্ময় বস্তু কাক বোলে? দুটা উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰঃ যি বস্তুৰ পৰা নিজা পোহৰ নিৰ্গত হয় তাক জ্যোতিৰ্ময় বা পোহৰীয়া বস্তু বোলে। উদাহৰণ— সূৰ্য, জ্বলি থকা চাকি, জ্বলি থকা মম।
৭। দ্ৰৱণীয় আৰু অদ্ৰৱণীয় পদাৰ্থ কি? প্ৰতিটোৰ দুটাকৈ উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰঃ যিবোৰ পদাৰ্থ পানীত মিহলি হৈ সম্পূৰ্ণৰূপে অদৃশ্য হৈ যায় সেইবোৰক দ্ৰৱণীয় পদাৰ্থ বোলে। উদাহৰণ— নিমখ, চেনি, মৌ। আনহাতে যিবোৰ পদাৰ্থ পানীত নমিহলায় বা পানীত নাইবা ডুব যায় বা ওপঙি থাকে সেইবোৰক অদ্ৰৱণীয় পদাৰ্থ বোলে। উদাহৰণ— বালি, চকৰ গুড়ি, তেল।
৮। পানীত ওপঙা আৰু ডুব যোৱা বস্তুৰ দুটাকৈ উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰঃ পানীত ওপঙা বস্তু— কাঠৰ টুকুৰা, প্লাষ্টিকৰ বটল। পানীত ডুব যোৱা বস্তু— লোৰ গজাল, পাথৰৰ টুকুৰা।
৯। ধাতৱিক উজ্জ্বলতা কি? ইয়াৰ এটা উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰঃ ধাতুৰ পৃষ্ঠত যি বিশেষ চিকুণ আৰু পোহৰীয়া ৰূপ দেখা যায় তাকেই ধাতৱিক উজ্জ্বলতা বোলে। উদাহৰণ— লো, তামা, এলুমিনিয়াম আদি ধাতুৰ পৃষ্ঠ চিকুণ আৰু চিকমিকীয়া।
১০। কঠিন আৰু কোমল বস্তুৰ মাজত পাৰ্থক্য কি? উদাহৰণসহ লিখা।
উত্তৰঃ যি বস্তু সহজে চেপা, বেঁকা বা ভঙা নাযায় তাক কঠিন বস্তু বোলে আৰু যি বস্তু সহজে চেপা বা বেঁকা যায় তাক কোমল বস্তু বোলে। উদাহৰণ— কঠিন: লো, পাথৰ; কোমল: কপাহ, স্পঞ্জ, ৰবৰ।
১১। প্লাষ্টিকৰ পৰা সাজিব পৰা পাঁচটা বস্তুৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ প্লাষ্টিকৰ পৰা সাজিব পৰা পাঁচটা বস্তু— (১) প্লাষ্টিকৰ বটল, (২) প্লাষ্টিকৰ চকী, (৩) বাল্টি, (৪) মগ, (৫) খেলনা।
১২। কপাহৰ পৰা সাজিব পৰা তিনিটা বস্তুৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ কপাহৰ পৰা সাজিব পৰা তিনিটা বস্তু হৈছে— (১) সূতা, (২) কাপোৰ, (৩) কম্বল।
১৩। পানীত দ্ৰৱীভূত হোৱা তিনিটা পদাৰ্থৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ পানীত দ্ৰৱীভূত হোৱা তিনিটা পদাৰ্থ— (১) নিমখ, (২) চেনি, (৩) মৌ।
শূন্যস্থান পূৰণ কৰা
১। (ক) একেটা বস্তু বিভিন্ন ________ ৰে গঠিত হ’ব পাৰে।
উত্তৰঃ পদাৰ্থ।
(খ) বস্তু এটাত থকা পদাৰ্থৰ পৰিমাণেই হ’ল বস্তুটোৰ ________।
উত্তৰঃ ওজন।
(গ) বস্তু এটাই যিমান ঠাই আগুৰে সেয়েই হ’ল বস্তুটোৰ ________।
উত্তৰঃ আয়তন।
(ঘ) যি বস্তুৰ মাজেদি পোহৰ পাৰ নহয় তাক ________ বস্তু বোলে।
উত্তৰঃ অস্বচ্ছ।
(ঙ) একে ধৰণৰ গুণ থকা বস্তুসমূহক একেলগে ৰখা প্ৰক্ৰিয়াকে ________ বোলে।
উত্তৰঃ বৰ্গীকৰণ।
শুদ্ধ/অশুদ্ধ নিৰ্ণয় কৰা
২। তলৰ বাক্যবোৰ শুদ্ধ নে অশুদ্ধ লিখা—
(ক) কাঠ স্বচ্ছ কিন্তু কাচ অস্বচ্ছ।
উত্তৰঃ অশুদ্ধ। প্ৰকৃততে কাঠ অস্বচ্ছ আৰু কাচ স্বচ্ছ।
(খ) পানীত নিমখ দ্ৰৱীভূত হয়।
উত্তৰঃ শুদ্ধ। নিমখ পানীত সম্পূৰ্ণৰূপে দ্ৰৱীভূত হয়।
(গ) কাঠৰ টুকুৰা পানীত ওপঙে।
উত্তৰঃ শুদ্ধ। কাঠৰ ঘনত্ব পানীতকৈ কম বাবে কাঠৰ টুকুৰা পানীত ওপঙে।
(ঘ) গ্লিচাৰিন পানীত দ্ৰৱীভূত হয়।
উত্তৰঃ শুদ্ধ। গ্লিচাৰিন এবিধ দ্ৰৱণীয় পদাৰ্থ আৰু ই পানীৰ লগত সম্পূৰ্ণৰূপে মিহলি হৈ যায়।
(ঙ) বায়ু স্বচ্ছ।
উত্তৰঃ শুদ্ধ। বিশুদ্ধ বায়ুৰ মাজেদি পোহৰ স্পষ্টকৈ পাৰ হয় বাবে বায়ু স্বচ্ছ।
(চ) লোৰ গজাল পানীত ওপঙে।
উত্তৰঃ অশুদ্ধ। লোৰ ঘনত্ব পানীতকৈ বেছি বাবে লোৰ গজাল পানীত ডুব যায়।
(ছ) বালি পানীত দ্ৰৱীভূত হয়।
উত্তৰঃ অশুদ্ধ। বালি পানীত নমিহলায় আৰু পাত্ৰৰ তলত জমা হয় বাবে বালি অদ্ৰৱণীয়।
(জ) সকলো ধাতুৰে চিকুণ পৃষ্ঠ থাকে।
উত্তৰঃ শুদ্ধ। ধাতুৰ পৃষ্ঠত থকা চিকুণ ৰূপটোকেই ধাতৱিক উজ্জ্বলতা বোলে।
স্তম্ভ মিলোৱা
৩। ‘ক’ স্তম্ভৰ বস্তুৰ লগত ‘খ’ স্তম্ভৰ উপাদান মিলোৱা।
| ‘ক’ স্তম্ভ (বস্তু) | ‘খ’ স্তম্ভ (উপাদান) |
|---|---|
| টোকা বহী | কাগজ |
| গজাল | লো |
| চকী | কাঠ |
| গিলাচ | কাচ |
| সূতা | কপাহ |
নাম লিখা
৪। (ক) দুটা স্বচ্ছ বস্তুৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ পৰিষ্কাৰ কাচ আৰু পৰিষ্কাৰ পানী।
(খ) দুটা অস্বচ্ছ বস্তুৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ কাঠ আৰু পাথৰ।
(গ) দুটা অৰ্ধস্বচ্ছ বস্তুৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ তেলসনা কাগজ আৰু ঘোলা কাচ।
(ঘ) তিনিবিধ ধাতুৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ লো, তামা আৰু এলুমিনিয়াম।
(ঙ) দুটা জ্যোতিৰ্ময় আৰু দুটা অজ্যোতিৰ্ময় বস্তুৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ জ্যোতিৰ্ময় বস্তু— সূৰ্য, জ্বলি থকা মম। অজ্যোতিৰ্ময় বস্তু— চন্দ্ৰ, চকী।
অতিৰিক্ত প্ৰশ্নোত্তৰ
১। আমাৰ চৌপাশৰ বস্তুসমূহক কি কি ভিত্তিত বৰ্গীকৰণ কৰিব পাৰি?
উত্তৰঃ আমাৰ চৌপাশৰ বস্তুসমূহক কেইবাটাও ভিত্তিত বৰ্গীকৰণ কৰিব পাৰি, যেনে— (১) গঠন উপাদান অনুসৰি (কাঠ, লো, কাচ, প্লাষ্টিক, কপাহ আদি), (২) পোহৰ পাৰ হোৱা ক্ষমতা অনুসৰি (স্বচ্ছ, অৰ্ধস্বচ্ছ, অস্বচ্ছ), (৩) পানীত দ্ৰৱীভূত হোৱা গুণ অনুসৰি (দ্ৰৱণীয়/অদ্ৰৱণীয়), (৪) পানীত ওপঙা বা ডুব যোৱা গুণ অনুসৰি, (৫) কঠিনতা অনুসৰি (কঠিন/কোমল), আৰু (৬) পোহৰ বিতৰণৰ ক্ষমতা অনুসৰি (জ্যোতিৰ্ময়/অজ্যোতিৰ্ময়)।
২। স্বচ্ছ আৰু অস্বচ্ছ বস্তুৰ মাজৰ পাৰ্থক্য তালিকাৰে দেখুওৱা।
| স্বচ্ছ বস্তু | অস্বচ্ছ বস্তু |
|---|---|
| মাজেদি পোহৰ স্পষ্টকৈ পাৰ হয়। | মাজেদি পোহৰ পাৰ নহয়। |
| আনপিনৰ বস্তু স্পষ্টকৈ দেখা যায়। | আনপিনৰ বস্তু একেবাৰে দেখা নাযায়। |
| উদাহৰণ— কাচ, পৰিষ্কাৰ পানী, বায়ু। | উদাহৰণ— কাঠ, পাথৰ, লো, ইটা। |
৩। আমাৰ চৌপাশৰ পদাৰ্থবোৰ প্ৰাকৃতিক আৰু কৃত্ৰিম— এই দুই ভাগত ভাগ কৰি দুটাকৈ উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰঃ প্ৰকৃতিৰ পৰা প্ৰত্যক্ষভাৱে পোৱা পদাৰ্থক প্ৰাকৃতিক পদাৰ্থ আৰু মানুহে তৈয়াৰ কৰা পদাৰ্থক কৃত্ৰিম পদাৰ্থ বোলে। উদাহৰণ— প্ৰাকৃতিক পদাৰ্থ: কাঠ, কপাহ। কৃত্ৰিম পদাৰ্থ: প্লাষ্টিক, কাচ।
৪। কাঠেৰে সাজিব পৰা পাঁচটা বস্তুৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ কাঠেৰে সাজিব পৰা পাঁচটা বস্তু— চকী, টেবুল, বিচনা, দুৱাৰ, খিৰিকী।
৫। বায়ুক স্বচ্ছ বুলি কোৱা হয় কিয়?
উত্তৰঃ বিশুদ্ধ বায়ুৰ মাজেদি পোহৰ একেবাৰে স্পষ্টকৈ পাৰ হয় আৰু আমি বায়ুৰ মাজেদি দূৰৰ বস্তুসমূহ স্পষ্টভাৱে দেখা পাওঁ। এই কাৰণে বায়ুক স্বচ্ছ পদাৰ্থ বুলি কোৱা হয়।
৬। সূৰ্য জ্যোতিৰ্ময় কিন্তু চন্দ্ৰ অজ্যোতিৰ্ময়— ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰঃ সূৰ্যৰ পৰা নিজা পোহৰ ওলায় বাবে সূৰ্য জ্যোতিৰ্ময় বস্তু। আনহাতে চন্দ্ৰৰ নিজা পোহৰ নাই; চন্দ্ৰই কেৱল সূৰ্যৰ পোহৰ প্ৰতিফলিত কৰা বাবেহে আমি চন্দ্ৰক পোহৰীয়া দেখো। সেয়ে চন্দ্ৰক অজ্যোতিৰ্ময় বস্তু বোলা হয়।
৭। বস্তু এটা পানীত ওপঙে নে ডুব যায়— সেইটো কিহৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে?
উত্তৰঃ বস্তু এটা পানীত ওপঙে নে ডুব যায় সেইটো বস্তুটোৰ ঘনত্ব আৰু পানীৰ ঘনত্বৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। বস্তুটোৰ ঘনত্ব পানীতকৈ কম হ’লে ই পানীত ওপঙে (যেনে— কাঠ, প্লাষ্টিক) আৰু ঘনত্ব পানীতকৈ বেছি হ’লে ই পানীত ডুব যায় (যেনে— লো, পাথৰ)।
৮। আমি বস্তুসমূহক বৰ্গীকৰণ কিয় কৰোঁ?
উত্তৰঃ আমাৰ চৌপাশে অসংখ্য ধৰণৰ বস্তু আছে। এইবোৰক একেলগে চিনাক্ত বা মনত ৰখাটো অসুবিধাজনক। সেয়েহে একে গুণ-বৈশিষ্ট্য থকা বস্তুসমূহক একেলগে ৰাখি বৰ্গীকৰণ কৰিলে— (১) এইবোৰৰ অধ্যয়ন সহজ হয়, (২) প্ৰয়োজনত বিচাৰি উলিয়াবলৈ সহজ হয়, (৩) প্ৰতিবিধ পদাৰ্থৰ গুণ-বৈশিষ্ট্য বুজি পোৱা যায়, আৰু (৪) আমাৰ দৈনন্দিন জীৱনত পদাৰ্থৰ ব্যৱহাৰ অধিক উপযোগী হয়।