ASSEB (Assam State Board of Secondary Education / SCERT, Assam) ৰ Class 6 সাধাৰণ বিজ্ঞান (General Science) তৃতীয় অধ্যায় “সুস্বাস্থ্যৰ বাবে খাদ্য” (Food for Healthy Life)-ত খাদ্যৰ পৰিপুষ্টিকৰ উপাদান, প্ৰতিটো উপাদানৰ কাম, পৰিপুষ্টিৰ অভাৱজনিত ৰোগ আৰু সুষম খাদ্যৰ ধাৰণা সম্পৰ্কে আলোচনা কৰা হৈছে। তলত পাঠ্যপুথিৰ সম্পূৰ্ণ অনুশীলনীৰ প্ৰশ্নোত্তৰ, সাৰাংশ আৰু শব্দাৰ্থ এক ঠাইতে দিয়া হ’ল।
সাৰাংশ (Summary)
সাৰাংশ: সুস্বাস্থ্যৰ বাবে খাদ্য অধ্যায়ত খাদ্যৰ গুৰুত্ব, খাদ্যৰ মূল উপাদানসমূহ আৰু সুষম আহাৰৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে। আমি প্ৰতিদিনে যিবোৰ আহাৰ গ্ৰহণ কৰোঁ সেই সকলোবোৰে আমাক সমপৰিমাণে পুষ্টি নিদিয়ে। খাদ্যৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ পাঁচবিধ পৰিপুষ্টিকৰ উপাদান থাকে— শ্বেতসাৰ (Carbohydrate), স্নেহপদাৰ্থ (Fat), প্ৰ’টিন (Protein), খনিজ লৱণ (Minerals) আৰু ভিটামিন (Vitamin)। ইয়াৰ উপৰিও পানী আৰু আঁহজাতীয় পদাৰ্থ (Roughage)-ও আমাৰ শৰীৰৰ বাবে অপৰিহাৰ্য। এই পৰিপুষ্টিকৰ উপাদানসমূহে শৰীৰক শক্তি যোগায়, বৃদ্ধিত সহায় কৰে, ক্ষয়পূৰণ কৰে আৰু ৰোগ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা বঢ়ায়।
শ্বেতসাৰ আৰু স্নেহপদাৰ্থই শৰীৰক শক্তি যোগায়; প্ৰ’টিনে শৰীৰৰ বৃদ্ধি আৰু ক্ষয়পূৰণ কৰে; ভিটামিন আৰু খনিজ লৱণে সুৰক্ষাকাৰী খাদ্য হিচাপে কাম কৰে। ভিটামিন বা খনিজ লৱণৰ অভাৱত শৰীৰত বিভিন্ন ৰোগ যেনে— ৰাতিকণা (Vitamin A), বেৰিবেৰি (Vitamin B1), স্কাৰ্ভী (Vitamin C), ৰিকেট্ছ (Vitamin D), গলগণ্ড (Iodine), ৰক্তহীনতা/এনিমিয়া (Iron) আদি ৰোগ হ’ব পাৰে। সকলোবিধ পৰিপুষ্টিকৰ উপাদান উপযুক্ত পৰিমাণে থকা আহাৰক সুষম আহাৰ (Balanced Diet) বোলে। সুষম আহাৰ গ্ৰহণ আৰু শুদ্ধ পানীৰ ব্যৱহাৰেহে সুস্বাস্থ্য নিশ্চিত কৰিব পাৰি।
Summary: Chapter 3 of Class 6 General Science, “Food for Healthy Life,” explains why food is essential for living organisms and what makes a meal nutritious. Food provides energy for daily activities, supplies materials for the growth and repair of body tissues, and protects the body from diseases. Different foods supply different things, so a single food cannot meet all the body’s needs. The major nutrients (পৰিপুষ্টিকৰ উপাদান) found in food are carbohydrates, fats, proteins, minerals and vitamins, along with water and roughage (dietary fibre).
Carbohydrates (rice, bread, potato, sugar) and fats (oil, butter, ghee) are energy-giving foods. Proteins (pulses, fish, meat, milk, egg, soybean) are body-building foods that help in growth and repair. Vitamins and minerals (fruits, vegetables, milk, eggs) are protective foods that keep the body healthy and disease-free. A deficiency of vitamins or minerals causes specific deficiency diseases such as night blindness (lack of Vitamin A), beriberi (Vitamin B1), scurvy (Vitamin C), rickets (Vitamin D), goitre (iodine) and anaemia (iron). A meal that contains all the necessary nutrients in the right quantities along with sufficient water and roughage is called a balanced diet. Eating a balanced diet, drinking clean water and following good food habits are essential for a healthy life.
শব্দাৰ্থ (Glossary)
| অসমীয়া শব্দ | English Meaning | ব্যাখ্যা |
|---|---|---|
| পৰিপুষ্টিকৰ উপাদান | Nutrients | খাদ্যত থকা যিবোৰ ৰাসায়নিক উপাদানে শৰীৰৰ পুষ্টি সাধন কৰে। |
| শ্বেতসাৰ | Carbohydrate | শৰীৰক শক্তি যোগোৱা মূল উপাদান; চাউল, আলু, চেনি আদিত পোৱা যায়। |
| স্নেহপদাৰ্থ | Fat | শ্বেতসাৰতকৈ অধিক শক্তি দিয়া উপাদান; তেল, ঘিউ, মাখন আদিত পোৱা যায়। |
| প্ৰ’টিন | Protein | শৰীৰৰ বৃদ্ধি আৰু ক্ষয়পূৰণৰ কাৰ্যত সহায় কৰা উপাদান; দাইল, মাছ, কণী, গাখীৰত পোৱা যায়। |
| ভিটামিন | Vitamin | সুৰক্ষাকাৰী খাদ্য; A, B, C, D, E, K এই কেইবিধ ভিটামিন আছে। |
| খনিজ লৱণ | Minerals | শৰীৰৰ গঠন আৰু কাৰ্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় ক্ষুদ্ৰ পৰিমাণৰ উপাদান (লোহা, কেলচিয়াম, আয়’ডিন আদি)। |
| সুষম আহাৰ | Balanced Diet | সকলোবিধ পৰিপুষ্টিকৰ উপাদান উপযুক্ত পৰিমাণে থকা আহাৰ। |
| আঁহজাতীয় পদাৰ্থ | Roughage / Dietary Fibre | হজম নোহোৱা উদ্ভিদজাত আঁহ; পেট পৰিষ্কাৰ ৰখাত সহায় কৰে। |
| অভাৱজনিত ৰোগ | Deficiency Disease | খাদ্যত কোনো এবিধ পৰিপুষ্টিকৰ উপাদানৰ অভাৱত হোৱা ৰোগ। |
| ৰাতিকণা | Night Blindness | ভিটামিন ‘A’ৰ অভাৱত ৰাতি ভালকৈ দেখা নাপোৱা ৰোগ। |
| বেৰিবেৰি | Beriberi | ভিটামিন B1ৰ অভাৱত হোৱা স্নায়ৱিক দুৰ্বলতাজনিত ৰোগ। |
| স্কাৰ্ভী | Scurvy | ভিটামিন ‘C’ৰ অভাৱত দাঁতৰ আলু (gum)-ৰ পৰা তেজ ওলোৱা ৰোগ। |
| ৰিকেট্ছ | Rickets | ভিটামিন ‘D’ৰ অভাৱত হাড় বেঁকা হৈ পৰা ৰোগ। |
| গলগণ্ড | Goitre | আয়’ডিনৰ অভাৱত ডিঙি ফুলি যোৱা ৰোগ। |
| ৰক্তহীনতা | Anaemia | লোহাৰ অভাৱত তেজত হিম’গ্ল’বিন কম হৈ পৰা অৱস্থা। |
| সুৰক্ষাকাৰী খাদ্য | Protective Food | শৰীৰক ৰোগৰ পৰা ৰক্ষা কৰা খাদ্য (ভিটামিন আৰু খনিজ লৱণযুক্ত)। |
অনুশীলনীৰ প্ৰশ্নোত্তৰ (Question Answers)
চমু উত্তৰ দিয়া
১। আমি খাদ্য কিয় গ্ৰহণ কৰোঁ?
উত্তৰঃ আমি তলত উল্লেখ কৰা কেইটামান প্ৰয়োজনীয় কাৰণত খাদ্য গ্ৰহণ কৰোঁ—
- দৈনন্দিন কাম-কাজ কৰিবলৈ প্ৰয়োজনীয় শক্তি লাভ কৰিবলৈ।
- শৰীৰৰ বৃদ্ধি ঘটাবলৈ আৰু নষ্ট হোৱা কোষ-কলাৰ ক্ষয়পূৰণ কৰিবলৈ।
- শৰীৰৰ ৰোগ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা বঢ়াই বিভিন্ন ৰোগৰ পৰা সুৰক্ষা পাবলৈ।
- শৰীৰৰ বিভিন্ন জৈৱিক ক্ৰিয়া (যেনে শ্বাস-প্ৰশ্বাস, ৰক্ত সঞ্চালন, হজম) সুচাৰুৰূপে চলাই ৰাখিবলৈ।
২। খাদ্যৰ পৰিপুষ্টিকৰ উপাদান কেইবিধ আৰু কি কি?
উত্তৰঃ খাদ্যৰ প্ৰধান পৰিপুষ্টিকৰ উপাদান পাঁচবিধ। সেইবোৰ হ’ল— (১) শ্বেতসাৰ (Carbohydrate), (২) স্নেহপদাৰ্থ (Fat), (৩) প্ৰ’টিন (Protein), (৪) ভিটামিন (Vitamin), আৰু (৫) খনিজ লৱণ (Minerals)। ইয়াৰ উপৰিও পানী (Water) আৰু আঁহজাতীয় পদাৰ্থ (Roughage)-ও খাদ্যৰ অপৰিহাৰ্য অংশ।
৩। শ্বেতসাৰযুক্ত খাদ্যৰ চাৰিটা উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰঃ শ্বেতসাৰযুক্ত খাদ্যৰ চাৰিটা উদাহৰণ হ’ল— চাউল, আলু, পাউৰুটী আৰু চেনি। ইয়াৰ উপৰিও গম, ভুট্টা, মিঠা আলু, কল আদিতো শ্বেতসাৰ পোৱা যায়।
৪। প্ৰ’টিনযুক্ত খাদ্যৰ চাৰিটা উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰঃ প্ৰ’টিনযুক্ত খাদ্যৰ চাৰিটা উদাহৰণ হ’ল— দাইল (মাহজাতীয় শস্য), মাছ, কণী আৰু গাখীৰ। ছয়াবিন, মাংস, পনিৰ আদিতো প্ৰচুৰ পৰিমাণে প্ৰ’টিন থাকে।
৫। স্নেহপদাৰ্থ (Fat)-যুক্ত খাদ্যৰ উদাহৰণ দিয়া। ইয়াৰ কাম কি?
উত্তৰঃ স্নেহপদাৰ্থযুক্ত খাদ্যৰ উদাহৰণ— তেল, ঘিউ, মাখন, পনিৰ, বাদাম, নাৰিকল আৰু কণীৰ কুহুম। স্নেহপদাৰ্থই শৰীৰক প্ৰচুৰ পৰিমাণে শক্তি যোগায় (একে পৰিমাণৰ শ্বেতসাৰতকৈ প্ৰায় দুগুণ শক্তি দিয়ে)। ই শৰীৰৰ গাত স্নেহপদাৰ্থ ৰূপে সঞ্চিত হৈ থাকে আৰু ঠাণ্ডাৰ পৰা শৰীৰক ৰক্ষা কৰে।
৬। শক্তিদায়ক খাদ্য (Energy-giving food) কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰঃ যিবোৰ খাদ্যই শৰীৰক প্ৰয়োজনীয় শক্তি যোগায় সেইবোৰ খাদ্যক শক্তিদায়ক খাদ্য বোলে। শ্বেতসাৰ আৰু স্নেহপদাৰ্থযুক্ত খাদ্য শক্তিদায়ক খাদ্য। উদাহৰণ— চাউল, পাউৰুটী, আলু, চেনি, তেল, ঘিউ, মাখন আদি।
৭। শৰীৰ গঠনকাৰী খাদ্য (Body-building food) কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰঃ যিবোৰ খাদ্যই শৰীৰৰ বৃদ্ধি ঘটোৱাত আৰু নষ্ট হোৱা কোষ-কলাৰ ক্ষয়পূৰণ কৰাত সহায় কৰে সেইবোৰক শৰীৰ গঠনকাৰী খাদ্য বোলে। প্ৰ’টিনযুক্ত খাদ্যকে শৰীৰ গঠনকাৰী খাদ্য বোলা হয়। উদাহৰণ— দাইল, মাছ, মাংস, কণী, গাখীৰ, ছয়াবিন আদি।
৮। সুৰক্ষাকাৰী খাদ্য (Protective food) কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰঃ যিবোৰ খাদ্যই শৰীৰক বিভিন্ন ৰোগৰ পৰা ৰক্ষা কৰে আৰু সুস্থ ৰাখে সেইবোৰক সুৰক্ষাকাৰী খাদ্য বোলে। ভিটামিন আৰু খনিজ লৱণযুক্ত খাদ্যকে সুৰক্ষাকাৰী খাদ্য বোলা হয়। উদাহৰণ— সকলো প্ৰকাৰৰ ফল-মূল, পাচলি, গাখীৰ, কণী, মাছ আদি।
৯। সুষম আহাৰ (Balanced Diet) কাক বোলে?
উত্তৰঃ যি আহাৰত শ্বেতসাৰ, স্নেহপদাৰ্থ, প্ৰ’টিন, ভিটামিন, খনিজ লৱণ, পানী আৰু আঁহজাতীয় পদাৰ্থ— এই সকলো পৰিপুষ্টিকৰ উপাদান উপযুক্ত পৰিমাণে থাকে সেই আহাৰক সুষম আহাৰ বোলে। সুষম আহাৰে শৰীৰক প্ৰয়োজনীয় সকলো পুষ্টি যোগাই সুস্বাস্থ্য বজাই ৰাখে। উদাহৰণস্বৰূপে, ভাত, দাইল, পাচলি, মাছ/কণী, গাখীৰ আৰু ফল মিলাই খালে সুষম আহাৰ হয়।
১০। অভাৱজনিত ৰোগ (Deficiency Disease) কি? উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰঃ আহাৰত কোনো এবিধ পৰিপুষ্টিকৰ উপাদান (যেনে— ভিটামিন বা খনিজ লৱণ) দীৰ্ঘদিন ধৰি অভাৱ হ’লে যিবোৰ ৰোগ হয় সেইবোৰ ৰোগকে অভাৱজনিত ৰোগ বোলে। উদাহৰণ— ভিটামিন ‘A’ৰ অভাৱত ৰাতিকণা, ভিটামিন ‘C’ৰ অভাৱত স্কাৰ্ভী, ভিটামিন ‘D’ৰ অভাৱত ৰিকেট্ছ, লোহাৰ অভাৱত ৰক্তহীনতা (এনিমিয়া), আয়’ডিনৰ অভাৱত গলগণ্ড আদি ৰোগ হয়।
১১। ভিটামিন আৰু সিহঁতৰ অভাৱজনিত ৰোগৰ এখন তালিকা প্ৰস্তুত কৰা।
উত্তৰঃ ভিটামিন আৰু সিহঁতৰ অভাৱজনিত ৰোগৰ তালিকা—
| ভিটামিন | উৎস | অভাৱজনিত ৰোগ |
|---|---|---|
| ভিটামিন A | গাজৰ, পাকা পেপে, আম, গাখীৰ, কণীৰ কুহুম, মাছৰ তেল | ৰাতিকণা (Night Blindness) |
| ভিটামিন B1 | চিৰা, গম, দাইল, মূঙ্গ, মাহজাতীয় শস্য | বেৰিবেৰি (Beriberi) |
| ভিটামিন C | আমলখি, লেমু, কমলা, গুৱাৱা, পেয়াৰা | স্কাৰ্ভী (Scurvy) |
| ভিটামিন D | সূৰ্যৰ পোহৰ, মাছৰ তেল, গাখীৰ, কণী | ৰিকেট্ছ (Rickets) |
১২। খনিজ লৱণ আৰু সিহঁতৰ অভাৱজনিত ৰোগৰ এখন তালিকা দিয়া।
উত্তৰঃ খনিজ লৱণ আৰু সিহঁতৰ অভাৱজনিত ৰোগৰ তালিকা—
| খনিজ লৱণ | উৎস | অভাৱজনিত ৰোগ |
|---|---|---|
| লোহা (Iron) | সেউজীয়া পাচলি, গুৰ, কাৰ্বী, কণীৰ কুহুম | ৰক্তহীনতা / এনিমিয়া |
| কেলচিয়াম (Calcium) | গাখীৰ, পনিৰ, ৰাগি, সেউজীয়া পাচলি | হাড় আৰু দাঁত দুৰ্বল হোৱা |
| আয়’ডিন (Iodine) | লৱণ (আয়’ডাইজড), সাগৰীয় মাছ | গলগণ্ড (Goitre) |
১৩। আঁহজাতীয় পদাৰ্থ (Roughage) কি? ইয়াৰ গুৰুত্ব কি?
উত্তৰঃ উদ্ভিদজাত খাদ্যত থকা যিবোৰ আঁহযুক্ত অংশ আমাৰ শৰীৰে হজম কৰিব নোৱাৰে সেইবোৰকে আঁহজাতীয় পদাৰ্থ বা Roughage বোলে। ইয়াৰ গুৰুত্ব— (১) ই হজম প্ৰক্ৰিয়াত সহায় কৰে, (২) মলত্যাগ স্বাভাৱিক ৰাখে আৰু কোষ্ঠকাঠিন্য ৰোধ কৰে, (৩) পেট পৰিষ্কাৰ ৰাখে। উদাহৰণ— পাচলি, ফল-মূল, গোটা শস্য আদিত আঁহজাতীয় পদাৰ্থ পোৱা যায়।
১৪। শৰীৰত পানীৰ গুৰুত্ব কি?
উত্তৰঃ পানী আমাৰ শৰীৰৰ বাবে অপৰিহাৰ্য। ইয়াৰ গুৰুত্বসমূহ হ’ল—
- ই হজম প্ৰক্ৰিয়াত সহায় কৰে।
- খাদ্যৰ পৰা শোষিত পুষ্টি দ্ৰৱ্য আৰু অক্সিজেন শৰীৰৰ বিভিন্ন অংশলৈ পৰিবহন কৰে।
- শৰীৰৰ পৰা অপ্ৰয়োজনীয় বৰ্জিত পদাৰ্থ ঘাম, প্ৰস্ৰাৱ আদিৰ জৰিয়তে নিৰ্গত কৰাত সহায় কৰে।
- শৰীৰৰ উষ্ণতা নিয়ন্ত্ৰণ কৰে।
১৫। শ্বেতসাৰ আৰু স্নেহপদাৰ্থৰ মাজত পাৰ্থক্য লিখা।
উত্তৰঃ শ্বেতসাৰ আৰু স্নেহপদাৰ্থৰ মাজৰ পাৰ্থক্য তলত দিয়া হ’ল—
| শ্বেতসাৰ (Carbohydrate) | স্নেহপদাৰ্থ (Fat) |
|---|---|
| একে পৰিমাণৰ স্নেহপদাৰ্থতকৈ কম শক্তি যোগায়। | একে পৰিমাণৰ শ্বেতসাৰতকৈ প্ৰায় দুগুণ শক্তি যোগায়। |
| প্ৰধানতঃ চাউল, পাউৰুটী, আলু, চেনি আদিত পোৱা যায়। | প্ৰধানতঃ তেল, ঘিউ, মাখন, কণীৰ কুহুম, বাদামত পোৱা যায়। |
| সহজে হজম হয় আৰু সঁচাৰাচৰি গ্লুক’জ ৰূপে শক্তিলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। | হজম হ’বলৈ অধিক সময় লয় আৰু গাত স্নেহপদাৰ্থ ৰূপে সঞ্চিত হৈ থাকে। |
শূন্যস্থান পূৰণ কৰা
১৬। (ক) আমাৰ আহাৰত প্ৰধানকৈ ________ বিধ পৰিপুষ্টিকৰ উপাদান থাকে।
উত্তৰঃ পাঁচ।
(খ) ________ অভাৱত গলগণ্ড ৰোগ হয়।
উত্তৰঃ আয়’ডিন।
(গ) ভিটামিন ‘C’ৰ অভাৱত ________ ৰোগ হয়।
উত্তৰঃ স্কাৰ্ভী।
(ঘ) ________ ক শৰীৰ গঠনকাৰী খাদ্য বোলা হয়।
উত্তৰঃ প্ৰ’টিন।
(ঙ) ভিটামিন ________ ৰ অভাৱত ৰাতিকণা ৰোগ হয়।
উত্তৰঃ A।
(চ) লোহাৰ অভাৱত ________ ৰোগ হয়।
উত্তৰঃ ৰক্তহীনতা (এনিমিয়া)।
শুদ্ধ/অশুদ্ধ নিৰ্ণয় কৰা
১৭। তলৰ কথাখিনি শুদ্ধ নে অশুদ্ধ লিখা—
(i) চাউল প্ৰ’টিনযুক্ত খাদ্য।
উত্তৰঃ অশুদ্ধ। চাউল শ্বেতসাৰযুক্ত খাদ্য, প্ৰ’টিনযুক্ত নহয়।
(ii) আমলখিত প্ৰচুৰ পৰিমাণে ভিটামিন ‘C’ পোৱা যায়।
উত্তৰঃ শুদ্ধ। আমলখি ভিটামিন ‘C’ ৰ অতি উন্নত প্ৰাকৃতিক উৎস।
(iii) সুষম আহাৰত কেৱল প্ৰ’টিনহে থাকে।
উত্তৰঃ অশুদ্ধ। সুষম আহাৰত শ্বেতসাৰ, স্নেহপদাৰ্থ, প্ৰ’টিন, ভিটামিন, খনিজ লৱণ, পানী আৰু আঁহজাতীয় পদাৰ্থ— সকলো উপাদান উপযুক্ত পৰিমাণে থাকে।
(iv) ভিটামিন ‘D’ সূৰ্যৰ পোহৰৰ পৰাও পোৱা যায়।
উত্তৰঃ শুদ্ধ। সূৰ্যৰ পোহৰৰ সংস্পৰ্শত আমাৰ ছালত ভিটামিন ‘D’ উৎপন্ন হয়।
(v) আঁহজাতীয় পদাৰ্থ আমাৰ শৰীৰে হজম কৰিব পাৰে।
উত্তৰঃ অশুদ্ধ। আঁহজাতীয় পদাৰ্থ আমাৰ শৰীৰে হজম কৰিব নোৱাৰে; ই কেৱল হজম প্ৰক্ৰিয়া আৰু মলত্যাগত সহায় কৰে।
স্তম্ভ মিলোৱা
১৮। ‘ক’ স্তম্ভৰ লগত ‘খ’ স্তম্ভ মিলোৱা।
| ‘ক’ স্তম্ভ | ‘খ’ স্তম্ভ |
|---|---|
| ভিটামিন A | ৰাতিকণা |
| ভিটামিন C | স্কাৰ্ভী |
| ভিটামিন D | ৰিকেট্ছ |
| আয়’ডিন | গলগণ্ড |
| লোহা | ৰক্তহীনতা |
বহুনিৰ্বাচনী প্ৰশ্ন (MCQ)
১৯। (ক) তলৰ কোনটো শ্বেতসাৰযুক্ত খাদ্য?
(i) মাছ (ii) চাউল (iii) তেল (iv) লেমু
উত্তৰঃ (ii) চাউল।
(খ) তলৰ কোনটো প্ৰ’টিনৰ ভাল উৎস?
(i) আলু (ii) ঘিউ (iii) দাইল (iv) চেনি
উত্তৰঃ (iii) দাইল।
(গ) ভিটামিন ‘C’ ৰ অভাৱত হোৱা ৰোগ—
(i) ৰাতিকণা (ii) ৰিকেট্ছ (iii) স্কাৰ্ভী (iv) গলগণ্ড
উত্তৰঃ (iii) স্কাৰ্ভী।
(ঘ) তলৰ কোনটো সুৰক্ষাকাৰী খাদ্য?
(i) চাউল (ii) ফল-মূল (iii) তেল (iv) চেনি
উত্তৰঃ (ii) ফল-মূল।
(ঙ) আয়’ডিনৰ অভাৱত হোৱা ৰোগ—
(i) এনিমিয়া (ii) গলগণ্ড (iii) বেৰিবেৰি (iv) স্কাৰ্ভী
উত্তৰঃ (ii) গলগণ্ড।
অতিৰিক্ত প্ৰশ্নোত্তৰ
১। খাদ্য কি? খাদ্যৰ মূল কামসমূহ কি কি?
উত্তৰঃ আমি জীয়াই থাকিবলৈ আৰু সুস্থ-সবল হৈ থাকিবলৈ যিবোৰ পদাৰ্থ গ্ৰহণ কৰোঁ সেই সকলোবোৰক একেলগে খাদ্য বোলে। খাদ্যৰ মূল কামসমূহ হ’ল— (১) শৰীৰক শক্তি যোগোৱা, (২) শৰীৰৰ বৃদ্ধি ঘটোৱা, (৩) ক্ষতিগ্ৰস্ত কোষ-কলাৰ ক্ষয়পূৰণ কৰা, আৰু (৪) ৰোগৰ পৰা শৰীৰক ৰক্ষা কৰি সুস্থ ৰখা।
২। ভিটামিন ‘A’ৰ উৎস আৰু কাম লিখা।
উত্তৰঃ ভিটামিন ‘A’ৰ মূল উৎসসমূহ হ’ল— গাজৰ, পাকা পেপে, আম, কণীৰ কুহুম, গাখীৰ, মাখন আৰু মাছৰ তেল। ইয়াৰ মূল কাম হৈছে আমাৰ চকুৰ দৃষ্টিশক্তি বজাই ৰখা, বিশেষকৈ মলিন পোহৰত দেখা পোৱাত সহায় কৰা। ভিটামিন ‘A’ৰ অভাৱত ৰাতিকণা ৰোগ হয়।
৩। সুষম আহাৰৰ গুৰুত্ব কি?
উত্তৰঃ সুষম আহাৰৰ গুৰুত্ব— (১) ই শৰীৰৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলো পৰিপুষ্টিকৰ উপাদান উপযুক্ত পৰিমাণে যোগায়, (২) শৰীৰৰ বৃদ্ধি স্বাভাৱিকভাৱে ঘটায়, (৩) ৰোগ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা বঢ়ায়, (৪) অভাৱজনিত ৰোগৰ পৰা ৰক্ষা কৰে, আৰু (৫) মানসিক আৰু শাৰীৰিক বিকাশ সুনিশ্চিত কৰি সুস্বাস্থ্য বজাই ৰাখে।
৪। সুস্বাস্থ্যৰ বাবে আমি কি কি অভ্যাস পালন কৰিব লাগে?
উত্তৰঃ সুস্বাস্থ্য বজাই ৰাখিবলৈ আমি তলৰ অভ্যাসসমূহ পালন কৰিব লাগে—
- সদায় সুষম আহাৰ গ্ৰহণ কৰিব লাগে।
- পৰ্যাপ্ত পৰিমাণে শুদ্ধ পানী খাব লাগে।
- আহাৰ গ্ৰহণৰ আগে আৰু পাছত হাত-মুখ ভালকৈ ধুব লাগে।
- ফল-মূল আৰু পাচলি ভালকৈ ধুই খাব লাগে।
- বিশুদ্ধ, ঢাকনিৰে ঢকা খাদ্যহে গ্ৰহণ কৰিব লাগে।
- নিয়মীয়াকৈ ব্যায়াম কৰি যথেষ্ট জিৰণি ল’ব লাগে।
৫। কণীত কি কি পৰিপুষ্টিকৰ উপাদান পোৱা যায়?
উত্তৰঃ কণী এবিধ পৰিপূৰ্ণ আহাৰ। কণীত প্ৰচুৰ পৰিমাণে প্ৰ’টিন, স্নেহপদাৰ্থ, ভিটামিন A, ভিটামিন D, আৰু লোহা, কেলচিয়াম আদি খনিজ লৱণ পোৱা যায়। সেয়ে শিশু, বৃদ্ধ আৰু গৰ্ভৱতী মহিলাসকলৰ বাবে কণী এবিধ অতি উপকাৰী খাদ্য।
৬। ফল-মূল আৰু পাচলি কিয় বেছিকৈ খাব লাগে?
উত্তৰঃ ফল-মূল আৰু পাচলিত প্ৰচুৰ পৰিমাণে ভিটামিন, খনিজ লৱণ, পানী আৰু আঁহজাতীয় পদাৰ্থ থাকে। ই শৰীৰক ৰোগৰ পৰা সুৰক্ষা প্ৰদান কৰে, হজম প্ৰক্ৰিয়াত সহায় কৰে আৰু অভাৱজনিত ৰোগৰ পৰা ৰক্ষা কৰে। সেয়ে আমি প্ৰতিদিনে ফল-মূল আৰু সেউজীয়া পাচলি বেছিকৈ খাব লাগে।
৭। গাখীৰক “পৰিপূৰ্ণ আহাৰ” বোলা হয় কিয়?
উত্তৰঃ গাখীৰত শ্বেতসাৰ (লেক্ট’জ), প্ৰ’টিন (কেচিন), স্নেহপদাৰ্থ, ভিটামিন A, B, D আৰু কেলচিয়াম, ফচফৰাছ আদি খনিজ লৱণ— প্ৰায় সকলো পৰিপুষ্টিকৰ উপাদান উপযুক্ত পৰিমাণে থাকে। এই কাৰণে গাখীৰক পৰিপূৰ্ণ আহাৰ (Complete Food) বোলা হয়। বিশেষকৈ শিশুৰ বাবে গাখীৰ অপৰিহাৰ্য আহাৰ।
৮। অভাৱজনিত ৰোগ কেনেকৈ ৰোধ কৰিব পাৰি?
উত্তৰঃ অভাৱজনিত ৰোগ ৰোধ কৰিবলৈ আমি সদায় সুষম আহাৰ গ্ৰহণ কৰিব লাগে যাত সকলোবিধ পৰিপুষ্টিকৰ উপাদান উপযুক্ত পৰিমাণে থাকে। প্ৰতিদিনৰ আহাৰত সেউজীয়া পাচলি, ফল-মূল, গাখীৰ, কণী, মাছ, দাইল আদি ৰাখিব লাগে। আয়’ডাইজড লৱণ ব্যৱহাৰ কৰিলে গলগণ্ড ৰোধ হয়। ৰ’দত ওলালে শৰীৰে স্বাভাৱিকভাৱে ভিটামিন ‘D’ পায়।