ASSEB Class 6 General Science Chapter 2 “জীৱ আৰু জৈৱ বৈচিত্ৰ্য” (Organisms and Biodiversity) ত আমাৰ চাৰিওফালে থকা জীৱ-জন্তু আৰু উদ্ভিদৰ বিচিত্ৰ ৰূপ সম্পৰ্কে অধ্যয়ন কৰা হৈছে। এই অধ্যায়ত জীৱ আৰু জড় বস্তুৰ মাজৰ পাৰ্থক্য, জীৱৰ মুখ্য বৈশিষ্ট্য, উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণীৰ শ্ৰেণীবিভাজন আৰু পৃথিৱীত পোৱা জৈৱ বৈচিত্ৰ্যৰ গুৰুত্ব বৰ্ণনা কৰা হৈছে।
সাৰাংশ (Summary)
সাৰাংশ: আমাৰ চাৰিওফালে বিভিন্ন বস্তু আছে। এইবোৰৰ ভিতৰত কিছুমান জীৱ আৰু কিছুমান জড় বস্তু। জীৱসমূহে বৃদ্ধি পায়, খাদ্য গ্ৰহণ কৰে, শ্বাস-প্ৰশ্বাস ল’য়, প্ৰজনন কৰে, উদ্দীপকলৈ সঁহাৰি জনায়, চলন কৰে আৰু এদিন মৃত্যুবৰণ কৰে। জড় বস্তুসমূহে এনে কোনো ক্ৰিয়া নকৰে। জীৱসমূহক প্ৰধানকৈ দুটা ভাগত ভগোৱা হয়— উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী। উদ্ভিদে নিজৰ খাদ্য নিজে তৈয়াৰ কৰিব পাৰে কিন্তু প্ৰাণীয়ে উদ্ভিদ বা আন প্ৰাণীৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।
উদ্ভিদক আকাৰ-আকৃতিৰ ভিত্তিত বনৰীয়া (যেনে— ঘাঁহ, পদুম), সৰু গছ বা গুল্ম (যেনে— মালতী, গোলাপ) আৰু ডাঙৰ গছ (যেনে— আম, শাল) এই তিনি ভাগত ভগোৱা হয়। প্ৰাণীক বাসস্থানৰ ভিত্তিত স্থলচৰ (যেনে— গৰু, বাঘ), জলচৰ (যেনে— মাছ, কেঁকোৰা) আৰু উভচৰ (যেনে— ভেকুলী) আদি ভাগত ভগোৱা হয়। পৃথিৱীত উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণীৰ এই বিচিত্ৰ ৰূপ আৰু প্ৰকাৰভেদকেই জৈৱ বৈচিত্ৰ্য (Biodiversity) বোলা হয়। জৈৱ বৈচিত্ৰ্য সংৰক্ষণ পৰিবেশৰ ভাৰসাম্য ৰক্ষাৰ বাবে অতি প্ৰয়োজনীয়।
Summary: Chapter 2 of Class 6 General Science deals with organisms and biodiversity. Around us we find both living things (organisms) and non-living things. Living things grow, take in food, breathe, reproduce, respond to stimuli, move, excrete waste and finally die — while non-living things show none of these features. Living organisms are broadly grouped into plants and animals. Green plants are autotrophs that make their own food through photosynthesis, whereas animals depend on plants or other animals for food.
Plants are classified by size and structure into herbs (small soft-stemmed plants such as grass and lotus), shrubs (medium woody plants such as rose and jasmine) and trees (tall plants with hard stems such as mango and sal). Animals are classified by their habitat into terrestrial animals (cow, tiger), aquatic animals (fish, crab) and amphibians (frog). The huge variety of plants, animals and micro-organisms found on Earth is called biodiversity. Biodiversity maintains ecological balance, provides food, medicine, fibre and oxygen, and must be conserved by protecting forests, wildlife sanctuaries and water bodies.
শব্দাৰ্থ (Glossary)
| অসমীয়া শব্দ | English Term | অৰ্থ / Meaning |
|---|---|---|
| জীৱ | Organism / Living being | যিবোৰ বস্তুৱে বৃদ্ধি পায়, খায়, শ্বাস ল’য় আৰু প্ৰজনন কৰে। |
| জড় বস্তু | Non-living thing | যিবোৰে জীৱনৰ লক্ষণ নেদেখুৱায়। |
| জৈৱ বৈচিত্ৰ্য | Biodiversity | পৃথিৱীত পোৱা বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ জীৱ-জন্তু আৰু উদ্ভিদৰ সমষ্টি। |
| উদ্ভিদ | Plant | সেউজীয়া স্বপোষী জীৱ যিবোৰে নিজৰ খাদ্য নিজে তৈয়াৰ কৰে। |
| প্ৰাণী | Animal | পৰপোষী জীৱ যিবোৰে আন জীৱৰ ওপৰত খাদ্যৰ বাবে নিৰ্ভৰ কৰে। |
| বনৰীয়া | Herb | কোমল কাণ্ড থকা সৰু আকাৰৰ উদ্ভিদ। যেনে— ঘাঁহ, ধান। |
| গুল্ম | Shrub | মজলীয়া আকাৰৰ কাঠজাতীয় কাণ্ড থকা উদ্ভিদ। যেনে— গোলাপ, মালতী। |
| বৃক্ষ | Tree | ডাঙৰ আৰু শকত কাণ্ড থকা উদ্ভিদ। যেনে— আম, শাল। |
| স্থলচৰ | Terrestrial animal | মাটিত বাস কৰা প্ৰাণী। যেনে— গৰু, ছাগলী। |
| জলচৰ | Aquatic animal | পানীত বাস কৰা প্ৰাণী। যেনে— মাছ, ডলফিন। |
| উভচৰ | Amphibian | মাটি আৰু পানী দুয়োতে বাস কৰিব পৰা প্ৰাণী। যেনে— ভেকুলী। |
| স্বপোষী | Autotroph | নিজৰ খাদ্য নিজে তৈয়াৰ কৰিব পৰা জীৱ। |
| পৰপোষী | Heterotroph | আন জীৱৰ ওপৰত খাদ্যৰ বাবে নিৰ্ভৰ কৰা জীৱ। |
| প্ৰজনন | Reproduction | জীৱই নিজৰ দৰে নতুন জীৱ সৃষ্টি কৰা প্ৰক্ৰিয়া। |
| উদ্দীপক | Stimulus | যি কাৰকে জীৱত সঁহাৰি জগায়। যেনে— পোহৰ, তাপ। |
| সংৰক্ষণ | Conservation | প্ৰাকৃতিক সম্পদ আৰু জীৱ-জন্তু ৰক্ষা কৰাৰ ব্যৱস্থা। |
অনুশীলনীৰ প্ৰশ্নোত্তৰ (Question Answers)
চমু উত্তৰ দিয়া
১। জীৱ কাক বোলে?
উত্তৰঃ যিবোৰ বস্তুৱে বৃদ্ধি পায়, খাদ্য গ্ৰহণ কৰে, শ্বাস-প্ৰশ্বাস ল’য়, প্ৰজনন কৰে, উদ্দীপকলৈ সঁহাৰি জনায়, চলন কৰে আৰু এদিন মৃত্যুবৰণ কৰে— সেইবোৰক জীৱ বোলা হয়। উদাহৰণ— মানুহ, গৰু, গছ, পখী, মাছ আদি।
২। জড় বস্তু কাক বোলে?
উত্তৰঃ যিবোৰ বস্তুৱে বৃদ্ধি, খাদ্যগ্ৰহণ, শ্বাস-প্ৰশ্বাস, প্ৰজনন আদি জীৱনৰ লক্ষণ নেদেখুৱায় সেইবোৰক জড় বস্তু বোলা হয়। উদাহৰণ— শিল, চকী, কলম, কিতাপ, লোহাৰ টুকুৰা আদি।
৩। জীৱৰ মুখ্য বৈশিষ্ট্যসমূহ কি কি?
উত্তৰঃ জীৱৰ মুখ্য বৈশিষ্ট্যসমূহ হ’ল—
- জীৱই বৃদ্ধি পায়।
- জীৱই খাদ্য গ্ৰহণ কৰে।
- জীৱই শ্বাস-প্ৰশ্বাস ল’য়।
- জীৱই প্ৰজনন কৰে অৰ্থাৎ নিজৰ দৰে নতুন জীৱ সৃষ্টি কৰে।
- জীৱই উদ্দীপকলৈ সঁহাৰি জনায়।
- জীৱই চলন কৰে।
- জীৱই মল-মূত্ৰ ত্যাগ কৰে।
- জীৱই এদিন মৃত্যুবৰণ কৰে।
৪। জৈৱ বৈচিত্ৰ্য কি?
উত্তৰঃ পৃথিৱীত পোৱা বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ উদ্ভিদ, প্ৰাণী আৰু আন আন জীৱসমূহৰ সমষ্টিকেই জৈৱ বৈচিত্ৰ্য (Biodiversity) বোলে। আমাৰ চাৰিওফালে অসংখ্য প্ৰকাৰৰ গছ-গছনি, পোক-পতংগ, পখী, মাছ, প্ৰাণী আদি দেখা যায়— এই সকলোবোৰৰ সমাহাৰেই জৈৱ বৈচিত্ৰ্য।
৫। জীৱ আৰু জড় বস্তুৰ মাজত পাৰ্থক্য লিখা।
উত্তৰঃ জীৱ আৰু জড় বস্তুৰ মাজত পাৰ্থক্য তলত দিয়া হ’ল—
| জীৱ (Living things) | জড় বস্তু (Non-living things) |
|---|---|
| জীৱই বৃদ্ধি পায়। | জড় বস্তুৱে নিজে নিজে বৃদ্ধি নাপায়। |
| জীৱই খাদ্য গ্ৰহণ কৰে। | জড় বস্তুৱে খাদ্য গ্ৰহণ নকৰে। |
| জীৱই শ্বাস-প্ৰশ্বাস ল’য়। | জড় বস্তুৱে শ্বাস-প্ৰশ্বাস নলয়। |
| জীৱই প্ৰজনন কৰে। | জড় বস্তুৱে প্ৰজনন কৰিব নোৱাৰে। |
| জীৱই উদ্দীপকলৈ সঁহাৰি জনায়। | জড় বস্তুৱে উদ্দীপকলৈ সঁহাৰি নজনায়। |
| উদাহৰণ— মানুহ, গৰু, গছ। | উদাহৰণ— শিল, চকী, কিতাপ। |
৬। উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণীৰ মাজত পাৰ্থক্য লিখা।
উত্তৰঃ উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণীৰ মাজত পাৰ্থক্য তলত দিয়া হ’ল—
| উদ্ভিদ (Plants) | প্ৰাণী (Animals) |
|---|---|
| উদ্ভিদে নিজৰ খাদ্য নিজে তৈয়াৰ কৰিব পাৰে (স্বপোষী)। | প্ৰাণীয়ে নিজৰ খাদ্য নিজে তৈয়াৰ কৰিব নোৱাৰে (পৰপোষী)। |
| উদ্ভিদ সাধাৰণতে সেউজীয়া বৰণৰ হয় কাৰণ ইয়াত পত্ৰহৰিৎ থাকে। | প্ৰাণীত পত্ৰহৰিৎ নাথাকে। |
| উদ্ভিদে এঠাইতে স্থিৰ হৈ থাকে, সাধাৰণতে চলন নকৰে। | প্ৰাণীয়ে এঠাইৰ পৰা আন ঠাইলৈ চলন কৰিব পাৰে। |
| উদ্ভিদৰ বৃদ্ধি জীৱনজোৰা। | প্ৰাণীৰ বৃদ্ধি এক নিৰ্দিষ্ট সময়লৈ সীমিত। |
| উদাহৰণ— আম, ধান, ঘাঁহ। | উদাহৰণ— গৰু, পখী, মাছ। |
৭। আকাৰ-আকৃতিৰ ভিত্তিত উদ্ভিদক কেইটা ভাগত ভগোৱা হয় আৰু কি কি?
উত্তৰঃ আকাৰ-আকৃতিৰ ভিত্তিত উদ্ভিদক প্ৰধানকৈ তিনিটা ভাগত ভগোৱা হয়—
- বনৰীয়া (Herbs): কোমল কাণ্ড থকা সৰু আকাৰৰ উদ্ভিদ। যেনে— ঘাঁহ, ধান, পদুম।
- গুল্ম (Shrubs): মজলীয়া আকাৰৰ কাঠজাতীয় কাণ্ড থকা উদ্ভিদ। যেনে— গোলাপ, মালতী, জবা।
- বৃক্ষ (Trees): ডাঙৰ, ওখ আৰু শকত কাণ্ড থকা উদ্ভিদ। যেনে— আম, শাল, কঁঠাল।
৮। বাসস্থানৰ ভিত্তিত প্ৰাণীক কেইটা ভাগত ভগোৱা হয়?
উত্তৰঃ বাসস্থানৰ ভিত্তিত প্ৰাণীক প্ৰধানকৈ তিনিটা ভাগত ভগোৱা হয়—
- স্থলচৰ প্ৰাণী (Terrestrial Animals): মাটিত বাস কৰা প্ৰাণী। যেনে— গৰু, বাঘ, ছাগলী, হাতী।
- জলচৰ প্ৰাণী (Aquatic Animals): পানীত বাস কৰা প্ৰাণী। যেনে— মাছ, ডলফিন, কেঁকোৰা।
- উভচৰ প্ৰাণী (Amphibians): মাটি আৰু পানী দুয়োতে বাস কৰিব পৰা প্ৰাণী। যেনে— ভেকুলী, কেচুৱা।
৯। জৈৱ বৈচিত্ৰ্য কিয় গুৰুত্বপূৰ্ণ?
উত্তৰঃ জৈৱ বৈচিত্ৰ্য তলৰ কাৰণসমূহৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ—
- জৈৱ বৈচিত্ৰ্যই পৰিবেশৰ ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰে।
- আমাক খাদ্য, পানী, ঔষধ আৰু কাঠ আদি যোগান ধৰে।
- উদ্ভিদে অক্সিজেন উৎপন্ন কৰি বায়ু বিশুদ্ধ ৰাখে।
- মাটিৰ উৰ্বৰতা ৰক্ষা কৰে।
- খাদ্য শৃঙ্খল আৰু খাদ্য জাল বজাই ৰাখে।
- প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্যৰ আধাৰ।
১০। জৈৱ বৈচিত্ৰ্য সংৰক্ষণৰ বাবে আমি কি কি কৰিব পাৰোঁ?
উত্তৰঃ জৈৱ বৈচিত্ৰ্য সংৰক্ষণৰ বাবে আমি তলৰ কামবোৰ কৰিব পাৰোঁ—
- অধিক পৰিমাণে গছ ৰোপণ কৰা।
- হাবি-বননি কাটি পেলোৱাৰ পৰা বিৰত থকা।
- বন্যপ্ৰাণীক চিকাৰ নকৰা।
- অভয়াৰণ্য আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান গঢ়ি তোলা।
- নদী, পুখুৰী আৰু জলাশয়সমূহ পৰিষ্কাৰ ৰখা।
- পৰিবেশ প্ৰদূষণ ৰোধ কৰা।
শূন্যস্থান পূৰণ কৰা
১১। (ক) যিবোৰ বস্তুৱে বৃদ্ধি পায়, খায় আৰু প্ৰজনন কৰে সিহঁতক ________ বোলা হয়।
উত্তৰঃ জীৱ।
(খ) সেউজীয়া উদ্ভিদে নিজৰ খাদ্য নিজে তৈয়াৰ কৰিব পাৰে বাবে এইবোৰক ________ বোলা হয়।
উত্তৰঃ স্বপোষী।
(গ) ভেকুলী এটি ________ প্ৰাণী।
উত্তৰঃ উভচৰ।
(ঘ) গোলাপ গছ এটি ________।
উত্তৰঃ গুল্ম।
(ঙ) পৃথিৱীত পোৱা বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ জীৱ-জন্তু আৰু উদ্ভিদৰ সমষ্টিকে ________ বোলে।
উত্তৰঃ জৈৱ বৈচিত্ৰ্য।
শুদ্ধ/অশুদ্ধ নিৰ্ণয় কৰা
১২। (i) সকলো জীৱই শ্বাস-প্ৰশ্বাস ল’য়।
উত্তৰঃ শুদ্ধ। সকলো জীৱই বাঁচি থাকিবলৈ অক্সিজেন গ্ৰহণ কৰি কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড ত্যাগ কৰে।
(ii) শিল এটা জীৱ।
উত্তৰঃ অশুদ্ধ। শিল এটা জড় বস্তু— ই বৃদ্ধি, খাদ্যগ্ৰহণ বা প্ৰজনন নকৰে।
(iii) মাছ এটা স্থলচৰ প্ৰাণী।
উত্তৰঃ অশুদ্ধ। মাছ এটা জলচৰ প্ৰাণী কাৰণ ই পানীত বাস কৰে।
(iv) আম গছ এটা বৃক্ষ।
উত্তৰঃ শুদ্ধ। আম গছৰ কাণ্ড ডাঙৰ, ওখ আৰু শকত হোৱা বাবে ই এটা বৃক্ষ।
(v) প্ৰাণীয়ে নিজৰ খাদ্য নিজে তৈয়াৰ কৰিব পাৰে।
উত্তৰঃ অশুদ্ধ। প্ৰাণী পৰপোষী— সিহঁতে উদ্ভিদ বা আন প্ৰাণীৰ ওপৰত খাদ্যৰ বাবে নিৰ্ভৰ কৰে।
বহুনিৰ্বাচনী প্ৰশ্ন (MCQ)
১৩। তলৰ কোনটো জড় বস্তু?
(i) গছ (ii) পখী (iii) শিল (iv) মাছ
উত্তৰঃ (iii) শিল।
১৪। তলৰ কোনটো বনৰীয়া উদ্ভিদ?
(i) আম (ii) গোলাপ (iii) ঘাঁহ (iv) শাল
উত্তৰঃ (iii) ঘাঁহ।
১৫। তলৰ কোনটো উভচৰ প্ৰাণী?
(i) মাছ (ii) ভেকুলী (iii) গৰু (iv) চৰাই
উত্তৰঃ (ii) ভেকুলী।
১৬। তলৰ কোনটো জীৱৰ লক্ষণ নহয়?
(i) বৃদ্ধি (ii) প্ৰজনন (iii) শ্বাস-প্ৰশ্বাস (iv) চুম্বকীয় ক্ৰিয়া
উত্তৰঃ (iv) চুম্বকীয় ক্ৰিয়া।
স্তম্ভ মিলোৱা
১৭। ‘ক’ স্তম্ভৰ লগত ‘খ’ স্তম্ভ মিলোৱা।
| ‘ক’ স্তম্ভ | ‘খ’ স্তম্ভ |
|---|---|
| আম গছ | বৃক্ষ |
| গোলাপ | গুল্ম |
| ঘাঁহ | বনৰীয়া |
| মাছ | জলচৰ প্ৰাণী |
| ভেকুলী | উভচৰ প্ৰাণী |
| গৰু | স্থলচৰ প্ৰাণী |
অতিৰিক্ত প্ৰশ্নোত্তৰ
১। স্বপোষী আৰু পৰপোষী জীৱ কাক বোলে? উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰঃ যিবোৰ জীৱই নিজৰ খাদ্য নিজে তৈয়াৰ কৰিব পাৰে সিহঁতক স্বপোষী জীৱ বোলে। উদাহৰণ— সকলো সেউজীয়া উদ্ভিদ যেনে আম, ধান, ঘাঁহ। যিবোৰ জীৱই নিজৰ খাদ্য নিজে তৈয়াৰ কৰিব নোৱাৰে আৰু আন জীৱৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে সিহঁতক পৰপোষী জীৱ বোলে। উদাহৰণ— মানুহ, গৰু, বাঘ, পখী আদি সকলো প্ৰাণী।
২। বনৰীয়া আৰু গুল্মৰ মাজত পাৰ্থক্য লিখা।
| বনৰীয়া (Herb) | গুল্ম (Shrub) |
|---|---|
| সৰু আকাৰৰ আৰু কোমল কাণ্ড থকা উদ্ভিদ। | মজলীয়া আকাৰৰ আৰু কাঠজাতীয় কাণ্ড থকা উদ্ভিদ। |
| জীৱনকাল চমু। | জীৱনকাল দীঘল। |
| মাটিৰ পৰাই বহুতো ডাল ওলায়। | মাটিৰ পৰা ওপৰলৈ এটা মূল কাণ্ডৰ পৰা ডাল-পাত ওলায়। |
| উদাহৰণ— ঘাঁহ, ধান, পদুম। | উদাহৰণ— গোলাপ, মালতী, জবা। |
৩। স্থলচৰ আৰু জলচৰ প্ৰাণীৰ বৈশিষ্ট্য লিখা।
উত্তৰঃ স্থলচৰ প্ৰাণী: এই প্ৰাণীবোৰে মাটিত বাস কৰে। ইহঁতৰ ফুঁপুৰৰ জৰিয়তে শ্বাস-প্ৰশ্বাস হয়। ইহঁতৰ পেলো শক্তিশালী আৰু চলন কৰিবলৈ ভৰি থাকে। উদাহৰণ— গৰু, ছাগলী, হাতী, বাঘ।
জলচৰ প্ৰাণী: এই প্ৰাণীবোৰে পানীত বাস কৰে। বেছিভাগৰ গিল (gill)ৰ জৰিয়তে শ্বাস-প্ৰশ্বাস হয়। ইহঁতৰ শৰীৰ স্ট্ৰিমলাইন আকৃতিৰ আৰু সাঁতুৰিবলৈ পাখনা থাকে। উদাহৰণ— মাছ, কেঁকোৰা, ডলফিন।
৪। জৈৱ বৈচিত্ৰ্য নষ্ট হোৱাৰ মুখ্য কাৰণসমূহ কি কি?
উত্তৰঃ জৈৱ বৈচিত্ৰ্য নষ্ট হোৱাৰ মুখ্য কাৰণসমূহ হ’ল—
- হাবি-বননি অহৰহ কাটি পেলোৱা।
- বন্যপ্ৰাণী চিকাৰ কৰা।
- মাত্ৰাধিক প্ৰদূষণ— বায়ু, পানী আৰু মাটি প্ৰদূষণ।
- জলাশয়সমূহ পুৰি ভৰাই দিয়া।
- জনসংখ্যা বৃদ্ধিৰ ফলত প্ৰাকৃতিক সম্পদ অতিৰিক্তভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা।
- বিশ্ব উষ্ণতা বৃদ্ধি (Global Warming) আৰু জলবায়ু পৰিবৰ্তন।
৫। অভয়াৰণ্য (Sanctuary) আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান (National Park) কি? অসমৰ এটাকৈ উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰঃ অভয়াৰণ্য: বন্যপ্ৰাণী আৰু পখী আদিৰ সংৰক্ষণৰ বাবে চৰকাৰে নিৰ্ধাৰিত কৰা সুৰক্ষিত অঞ্চলকে অভয়াৰণ্য বোলে। অসমৰ উদাহৰণ— পবিতৰা অভয়াৰণ্য।
ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান: বন্যপ্ৰাণী, উদ্ভিদ আৰু প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশৰ পূৰ্ণ সংৰক্ষণৰ বাবে গঠিত বিশেষ অঞ্চলকে ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান বোলা হয়। অসমৰ উদাহৰণ— কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান, মানাহ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান।
৬। প্ৰাণীয়ে কেনেকৈ এঠাইৰ পৰা আন ঠাইলৈ যায়?
উত্তৰঃ বিভিন্ন প্ৰাণীয়ে বিভিন্ন উপায়েৰে চলন কৰে। যেনে—
- মানুহ আৰু চাৰিভৰিৰ প্ৰাণী— ভৰিৰে খোজ কাঢ়ি।
- চৰাই-চিৰিকতি— ডেউকাৰ সহায়ত উৰি।
- মাছ— পাখনাৰ সহায়ত সাঁতুৰি।
- সাপ— শৰীৰ আঁকোৰ-বাঁকোৰ কৰি বগাই।
- কেঁচু— শৰীৰ সংকোচন আৰু প্ৰসাৰণ কৰি।
৭। তোমাৰ চাৰিওফালে দেখা পাঁচটা জীৱ আৰু পাঁচটা জড় বস্তুৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ পাঁচটা জীৱ: মানুহ, গৰু, আম গছ, পখী, ভেকুলী।
পাঁচটা জড় বস্তু: চকী, কিতাপ, কলম, শিল, লোহাৰ টুকুৰা।
৮। উদ্ভিদে পৰিবেশত কি ভূমিকা পালন কৰে?
উত্তৰঃ উদ্ভিদে পৰিবেশত নিম্নলিখিত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে—
- সালোক-সংশ্লেষণৰ জৰিয়তে অক্সিজেন উৎপন্ন কৰি বায়ু বিশুদ্ধ ৰাখে।
- সকলো প্ৰাণীৰ বাবে খাদ্যৰ মূল উৎস।
- মাটিৰ ক্ষয় ৰোধ কৰি মাটিৰ উৰ্বৰতা ৰক্ষা কৰে।
- বৰষুণ আনিবলৈ সহায় কৰে।
- প্ৰাণীক বাসস্থান প্ৰদান কৰে।
- ঔষধ, কাঠ, ফাইবাৰ আদিৰ যোগান ধৰে।