বৈজ্ঞানিক মানসিকতা আৰু আমাৰ সমাজ — প্ৰশ্ন উত্তৰ
HSLC Guru-ত আপোনাক স্বাগতম। এই পাঠত ASSEB Class 6 অসমীয়া (উন্মেষ প্ৰথম ভাগ)ৰ ষষ্ঠ পাঠ “বৈজ্ঞানিক মানসিকতা আৰু আমাৰ সমাজ”ৰ সাৰাংশ, পাঠ্যপুথিৰ প্ৰশ্নোত্তৰ, ভাষা-অধ্যয়ন, অতিৰিক্ত প্ৰশ্নোত্তৰ, শব্দাৰ্থ আৰু লেখকৰ পৰিচয় সহজ ভাষাত দিয়া হৈছে। এই প্ৰবন্ধটো ড॰ আন্না গগৈয়ে ৰচনা কৰিছে।
সাৰাংশ (Summary)
সাৰাংশ: “বৈজ্ঞানিক মানসিকতা আৰু আমাৰ সমাজ” এখন প্ৰবন্ধ। ইয়াত লেখিকা ড॰ আন্না গগৈয়ে দেখুৱাইছে যে বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ জখলাৰে মানুহে উন্নতিৰ শিখৰত আৰোহণ কৰিছে, তথাপি সমাজৰ সকলো মানুহৰ মাজত সেই অনুপাতে বৈজ্ঞানিক মানসিকতা গঢ় লৈ উঠা নাই। বৈজ্ঞানিক মানসিকতা মানে কেৱল বিজ্ঞান বিষয় পঢ়া নহয়; কোনো কথা অন্ধভাৱে মানি নোলোৱাকৈ যুক্তি, প্ৰমাণ আৰু পৰ্যবেক্ষণৰ সহায়ত বিচাৰ কৰাটোৱেই বৈজ্ঞানিক মনোভাৱ।
আমাৰ সমাজত বহু দিনৰ পৰা কিছুমান অবৈজ্ঞানিক বিশ্বাস চলি আহিছে। সাপে দংশন কৰিলে ডাক্তৰৰ সলনি বেজ বা বৈদ্যৰ ওচৰলৈ যোৱা, ৰাশিফল চাই দৈনন্দিন কাম কৰা, ভাল দিন-বাৰ চাই কাম আৰম্ভ কৰা, মেকুৰীয়ে বাট পাৰ হ’লে যাত্ৰা পিছুৱাই দিয়া আদি তাৰ উদাহৰণ। আনহাতে বাহিৰত ফুৰি অহা কাপোৰ-কানিৰে পাকঘৰত নোসোমোৱাৰ দৰে কিছুমান পৰম্পৰাৰ আঁৰত প্ৰকৃততে বৈজ্ঞানিক ভিত্তি লুকাই থাকে। লেখিকাই আইজাক এছিমভ আৰু বৰ্ট্ৰাণ্ড ৰাছেলৰ দৰে চিন্তাবিদৰ কথাও উল্লেখ কৰিছে।
প্ৰবন্ধটোৰ মূল শিক্ষা হ’ল — সমাজৰ উন্নতিৰ বাবে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ মনত সৰুৰে পৰা বৈজ্ঞানিক মানসিকতাৰ বীজ ৰোপণ কৰিব লাগিব। বৈজ্ঞানিক মানসিকতাৰ গৰাকী হ’বলৈ কেৱল আনুষ্ঠানিক শিক্ষা থাকিলেই নহয়; মুকলি মন, অনুসন্ধিৎসু স্বভাৱ, প্ৰমাণ বিচৰাৰ অভ্যাস আৰু ভুল বিশ্বাস ত্যাগ কৰাৰ সাহসেহে মানুহক কুসংস্কাৰৰ পৰা মুক্ত কৰে।
Summary: This ASSEB Class 6 Assamese lesson, an essay by Dr. Anna Gogoi, explains scientific temperament as the habit of thinking with reason, evidence and observation rather than blind belief. It shows that although science and technology have advanced society, a matching scientific mindset has not grown in everyone. It warns against superstitions such as consulting horoscopes, avoiding work on so-called unlucky days, turning back when a cat crosses the road, or going to a traditional healer after a snakebite instead of a doctor, while noting that some customs, like keeping outdoor clothes out of the kitchen, do have a real scientific basis. The lesson urges planting the seed of scientific thinking in students so that society rejects superstition and progresses.
পাঠ্যপুথিৰ প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ
ক্ৰিয়া-কলাপ (পাঠভিত্তিক)
১। তলত দিয়া প্ৰশ্নসমূহৰ শুদ্ধ উত্তৰটো বাছি উলিয়াই সঠিক বৃত্তটো পূৰ কৰা —
(i) সৰ্পই দংশন কৰিলে কি কৰা উচিত?
- (ক) চাফ-চিকুণকৈ থকা উচিত
- (খ) ৰাশিফল চোৱা উচিত
- (গ) বেজৰ ওচৰলৈ যোৱা উচিত
- (ঘ) ডাক্তৰৰ ওচৰলৈ যোৱা উচিত
উত্তৰঃ (ঘ) ডাক্তৰৰ ওচৰলৈ যোৱা উচিত।
(ii) আমি ৰাশিফল চাই দৈনন্দিন কাম কিয় কৰিব নালাগে?
- (ক) ই সৰু কথা হোৱাৰ বাবে
- (খ) ই আমাৰ পৰম্পৰা নোহোৱাৰ বাবে
- (গ) ইয়াৰ বৈজ্ঞানিক ভিত্তি নথকাৰ বাবে
- (ঘ) আমি শিক্ষা-দীক্ষাত পিছ পৰি থকাৰ বাবে
উত্তৰঃ (গ) ইয়াৰ বৈজ্ঞানিক ভিত্তি নথকাৰ বাবে।
২। তুমি ওপৰৰ দ্বিতীয় প্ৰশ্নৰ উত্তৰটো কিয় শুদ্ধ বুলি বাছি ল’লা? সহপাঠীৰ লগত আলোচনা কৰি কোৱা।
উত্তৰঃ মই “ইয়াৰ বৈজ্ঞানিক ভিত্তি নথকাৰ বাবে” উত্তৰটো শুদ্ধ বুলি বাছি ল’লোঁ। ৰাশিফলত মানুহৰ কামৰ সফলতা বা বিফলতাৰ কোনো নিশ্চিত প্ৰমাণ নাথাকে। দৈনন্দিন কাম সময়, পৰিকল্পনা, পৰিশ্ৰম, স্বাস্থ্য আৰু বাস্তৱ পৰিস্থিতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে; গ্ৰহ-নক্ষত্ৰৰ অৱস্থানৰ ওপৰত নহয়। সেয়ে ৰাশিফল চাই কাম কৰাটো যুক্তিসংগত নহয়।
৩। ‘ক’ অংশৰ শব্দবোৰৰ লগত ‘খ’ অংশৰ অৰ্থবোৰ মিলোৱা —
উত্তৰঃ
| ‘ক’ অংশ | ‘খ’ অংশ (শুদ্ধ অৰ্থ) |
|---|---|
| অনুসন্ধিৎসু | কৌতূহলী |
| স্বাস্থ্যসন্মত | স্বাস্থ্যকৰ |
| যুক্তিনিষ্ঠ | যুক্তি থকা |
| বিৰল | পাবলৈ টান |
| বিকল্প | এটাৰ সলনি আন এটা |
| পৰম্পৰা | পূৰ্বৰ পৰা চলি অহা নীতি |
| প্ৰজ্ঞা | তীক্ষ্ণ বুদ্ধি, তত্ত্ব-জ্ঞান |
৪। তলত দিয়া প্ৰশ্নবোৰৰ উত্তৰ কোৱা আৰু লিখা।
(ক) বৈজ্ঞানিক মন আৰু মানসিকতা বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ বৈজ্ঞানিক মন আৰু মানসিকতা বুলিলে কোনো কথা অন্ধভাৱে মানি নোলোৱাকৈ যুক্তি, তথ্য, পৰীক্ষা, পৰ্যবেক্ষণ আৰু প্ৰমাণৰ সহায়ত বিচাৰ কৰাৰ মনোভাৱক বুজা যায়। এনে মানসিকতাই মানুহক কুসংস্কাৰ আৰু অন্ধবিশ্বাসৰ পৰা আঁতৰাই সত্য অনুসন্ধান কৰিবলৈ সহায় কৰে।
(খ) আমাৰ সমাজত এতিয়াও কিছুমান অবৈজ্ঞানিক ক্ৰিয়া-কলাপ প্ৰচলিত হৈ থকাৰ কাৰণ কি?
উত্তৰঃ আমাৰ সমাজত এতিয়াও কিছুমান অবৈজ্ঞানিক ক্ৰিয়া-কলাপ প্ৰচলিত হৈ আছে, কাৰণ বহু মানুহে পুৰণি পৰম্পৰা আৰু অন্ধবিশ্বাসক প্ৰমাণ অবিহনে অভ্যাসবশতঃ মানি চলে। অজ্ঞতা, শিক্ষা, স্বাস্থ্যজ্ঞান, যুক্তিনিষ্ঠ চিন্তা আৰু বৈজ্ঞানিক সজাগতাৰ অভাৱৰ বাবেও এনে বিশ্বাস বহু সময়লৈ টিকি থাকে।
(গ) ভাল দিন-বাৰ চাই কাম কৰাৰ যুক্তিযুক্ততা আছেনে?
উত্তৰঃ ভাল দিন-বাৰ চাই কাম কৰাৰ কোনো বৈজ্ঞানিক যুক্তিযুক্ততা নাই। কোনো কামৰ সফলতা ভাল পৰিকল্পনা, পৰিশ্ৰম, দক্ষতা আৰু সঠিক সময়ত কাম আৰম্ভ কৰাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে; দিন-বাৰৰ শুভ-অশুভ কল্পিত ধাৰণাৰ ওপৰত নহয়।
(ঘ) ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ মনত বৈজ্ঞানিক মানসিকতাৰ বীজ কিয় ৰোপণ কৰা উচিত?
উত্তৰঃ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলেই ভৱিষ্যতৰ সমাজ গঢ়িব। তেওঁলোকৰ মনত বৈজ্ঞানিক মানসিকতাৰ বীজ ৰোপণ কৰিলে তেওঁলোকে যুক্তিৰে কথা ভাবিব, প্ৰমাণ বিচাৰিব, কুসংস্কাৰ এৰিব আৰু সমস্যাৰ বাস্তৱ সমাধান বিচাৰিব। ইয়াৰ ফলত সমাজখন অধিক সুস্থ, সজাগ আৰু উন্নত হ’ব। সেয়ে সৰুৰে পৰাই তেওঁলোকৰ মনত এই বীজ ৰোপণ কৰা উচিত।
(ঙ) অতীতত আমাৰ সমাজত অসুখ-বিসুখ হ’লে তেনে ব্যক্তিক কাৰ ওচৰলৈ নিয়াৰ প্ৰথা আছিল?
উত্তৰঃ অতীতত আমাৰ সমাজত অসুখ-বিসুখ হ’লে ৰোগীক ডাক্তৰৰ ওচৰলৈ নিয়াৰ সলনি বেজ বা বৈদ্যৰ ওচৰলৈ নিয়াৰ প্ৰথা আছিল। আধুনিক চিকিৎসা আৰু বৈজ্ঞানিক স্বাস্থ্যজ্ঞানৰ অভাৱেই এনে প্ৰথাৰ প্ৰধান কাৰণ আছিল।
৫। তলত দিয়া প্ৰশ্নকেইটাৰ উত্তৰ আলোচনা কৰি কোৱা আৰু লিখা।
(ক) বাহিৰত ফুৰি-চাকি অহা কাপোৰ-কানিৰে পাকঘৰত সোমাবলৈ নিদিয়াৰ আঁৰত কি বৈজ্ঞানিক ভিত্তি লুকাই আছে?
উত্তৰঃ বাহিৰত ফুৰি অহা কাপোৰত ধূলি, বোকা, ধোঁৱা, ঘাম আৰু বিভিন্ন ৰোগ-জীৱাণু লাগি থাকিব পাৰে। তেনে কাপোৰেৰে পাকঘৰত সোমালে খাদ্য দূষিত হোৱাৰ আৰু ৰোগ বিয়পাৰ সম্ভাৱনা থাকে। সেয়ে পৰিষ্কাৰ কাপোৰ পিন্ধি পাকঘৰত সোমোৱাৰ নিয়মৰ আঁৰত স্বাস্থ্য আৰু পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতাৰ বৈজ্ঞানিক ভিত্তি লুকাই আছে।
(খ) বৈজ্ঞানিক মানসিকতাৰ গৰাকী হ’বলৈ শিক্ষিত হোৱাটো জৰুৰী নেকি? এজন মানুহ কেনেদৰে বৈজ্ঞানিক মানসিকতাৰ গৰাকী হ’ব পাৰে?
উত্তৰঃ শিক্ষিত হোৱাটো বৈজ্ঞানিক মানসিকতা গঢ়াত সহায়ক, কিন্তু কেৱল আনুষ্ঠানিক শিক্ষা থাকিলেই মানুহ বৈজ্ঞানিক মানসিকতাৰ গৰাকী হয় বুলি ক’ব নোৱাৰি। এজন মানুহে মুকলি মনেৰে প্ৰশ্ন কৰিলে, যুক্তি আৰু প্ৰমাণ বিচাৰিলে, পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা আৰু অভিজ্ঞতাৰ পৰা শিকিলে, ভুল বিশ্বাস ত্যাগ কৰিবলৈ সাহস কৰিলে আৰু কুসংস্কাৰ এৰিলে বৈজ্ঞানিক মানসিকতাৰ গৰাকী হ’ব পাৰে।
(গ) সমাজ এখনৰ উন্নতিৰ বাবে অন্ধবিশ্বাস আৰু কুসংস্কাৰ কিয় বৰ্জন কৰিব লাগে?
উত্তৰঃ অন্ধবিশ্বাস আৰু কুসংস্কাৰে মানুহক যুক্তিহীন কৰি তোলে। ইয়াৰ ফলত মানুহে সঠিক চিকিৎসা, শিক্ষা, সময় আৰু সম্পদৰ সদ্ব্যৱহাৰ নকৰি ভুল পথেৰে আগবাঢ়ে। কেতিয়াবা কুসংস্কাৰৰ ফলত অন্যায়, ভয়, শোষণ আৰু সামাজিক পশ্চাৎপদতাও বৃদ্ধি পায়। সেয়ে সমাজ এখন সুস্থ, ন্যায়ভিত্তিক আৰু উন্নত কৰিবলৈ অন্ধবিশ্বাস আৰু কুসংস্কাৰ বৰ্জন কৰা অতি প্ৰয়োজন।
ভাষা-অধ্যয়ন
জানো আহা — পাঠটোত থকা ‘বৈজ্ঞানিক’ শব্দৰ মূল শব্দটো হৈছে ‘বিজ্ঞান’। ‘বিজ্ঞান’ শব্দটো বিশেষ্য পদ। ইয়াত ‘-ইক’ প্ৰত্যয় যোগ কৰি ‘বৈজ্ঞানিক’ পদটো গঠন কৰা হৈছে, যিটো বিশেষণ পদ। যেনে — মনস্ + ইক = মানসিক, ঈশ্বৰ + ইক = ঐশ্বৰিক, মধ্য + ইক = মাধ্যমিক, স্বভাৱ + ইক = স্বাভাৱিক, মূল + ইক = মৌলিক, মুখ + ইক = মৌখিক।
৬। তলত দিয়া বিশেষ্য পদ বুজোৱা শব্দকেইটাত ‘-ইক’ প্ৰত্যয় যোগ কৰি ইয়াৰ বিশেষণ ৰূপটো লিখা।
উত্তৰঃ
| বিশেষ্য | বিশেষণ |
|---|---|
| উপন্যাস | ঔপন্যাসিক |
| ইতিহাস | ঐতিহাসিক |
| শিক্ষা | শৈক্ষিক |
| বাণিজ্য | বাণিজ্যিক |
| ভূগোল | ভৌগোলিক |
৭। তলত দিয়া শব্দবোৰৰ আৰ্হিত বাকচত থকা শব্দবোৰৰ বিপৰীত অৰ্থ বুজোৱা শব্দসমূহ লিখা। (আৰ্হি: বৈজ্ঞানিক — অবৈজ্ঞানিক)
উত্তৰঃ
| শব্দ | বিপৰীত অৰ্থ বুজোৱা শব্দ |
|---|---|
| সময় | অসময় |
| সাধু | অসাধু |
| ন্যায় | অন্যায় |
| ক্লান্ত | অক্লান্ত |
| শান্ত | অশান্ত |
| ভয় | নিৰ্ভয় |
জানো আহা — পাঠটোত থকা ‘প্ৰজ্ঞতা’ আৰু ‘মানসিকতা’ — এই শব্দ দুটা গুণবাচক বিশেষ্য। মূল শব্দৰ পাছত ‘-তা’ প্ৰত্যয় যোগ হৈ এনে অৰ্থপূৰ্ণ ৰূপ গঠিত হয়। যেনে — প্ৰাজ্ঞ + তা = প্ৰজ্ঞতা, মানসিক + তা = মানসিকতা।
৮। উদাহৰণৰ দৰে তলত দিয়া শব্দকেইটাৰ গুণবাচক বিশেষ্য ৰূপটো লিখা। (আৰ্হি: সৰল — সৰলতা)
উত্তৰঃ
| বিশেষণ | গুণবাচক বিশেষ্য |
|---|---|
| নম্ৰ | নম্ৰতা |
| দৃঢ় | দৃঢ়তা |
| দুৰ্বল | দুৰ্বলতা |
| ভদ্ৰ | ভদ্ৰতা |
| উচ্চ | উচ্চতা |
৯। পাঠটোত -বোৰ, -বিলাক, -সমূহ, -খিনি, -সকল আদি যোগ হৈ বহুবচন বুজোৱা শব্দবোৰ বিচাৰি উলিয়াই লিখা।
উত্তৰঃ পাঠটোত বহুবচন বুজোৱা শব্দৰ কেইটামান উদাহৰণ হ’ল — মানুহবোৰ, শব্দবোৰ, ক্ৰিয়া-কলাপবোৰ, বিশ্বাসবোৰ, ব্যক্তিসকল, ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকল, প্ৰশ্নসমূহ, শব্দসমূহ, কাপোৰ-কানিখিনি।
জ্ঞান-সম্প্ৰসাৰণ
জানি থৈ আহা —
- বৰ্ট্ৰাণ্ড ৰাছেল: বৰ্ট্ৰাণ্ড আৰ্থাৰ উইলিয়াম ৰাছেল এজন প্ৰসিদ্ধ মানৱতাবাদী ইংৰাজ দাৰ্শনিক। তেওঁ এজন গণিতজ্ঞ হোৱাৰ লগতে নোবেল বঁটাপ্ৰাপ্ত সাহিত্যিক।
- আইজাক এছিমভ: আইজাক এছিমভ আমেৰিকাৰ এজন লেখক। প্ৰধানকৈ কল্পবিজ্ঞানৰ লেখক হিচাপে তেওঁক জনা যায়। এই প্ৰবন্ধত তেওঁৰ এষাৰ কথা উদ্ধৃত কৰা হৈছে — “মানুহৰ জীৱনৰ পৰিতাপৰ কথাটো হ’ল যে, বিজ্ঞানৰ জ্ঞানৰ তুলনাত আমাৰ সমাজৰ প্ৰজ্ঞা তেনেই তাকৰ।”
১০। বাপুকণ আৰু আইমণিয়ে কৰা কামৰ ভিতৰত কাৰ কামত বৈজ্ঞানিক ভিত্তি আছে? যুক্তি সহকাৰে লিখা। বাপুকণৰ ঠাইত তুমি হোৱা হ’লে কি কৰিলাহেঁতেন?
উত্তৰঃ বাপুকণ আৰু আইমণিয়ে কৰা কামৰ ভিতৰত আইমণিৰ কামত বৈজ্ঞানিক ভিত্তি আছে। মেকুৰীয়ে বাট পাৰ হ’লেই যাত্ৰা অশুভ হয় বুলি বিশ্বাস কৰাৰ কোনো বৈজ্ঞানিক প্ৰমাণ নাই। আইমণিয়ে এনে অন্ধবিশ্বাসত সময় নষ্ট নকৰি সময়মতে বাছত উঠি পৰীক্ষাত অংশ ল’লে আৰু ভাল ফল কৰিলে। সেয়ে তাইৰ সিদ্ধান্ত যুক্তিনিষ্ঠ আৰু বাস্তৱমুখী। বাপুকণে মেকুৰীৰ কথাত ভয় খাই ৰৈ যোৱাৰ বাবে দেৰিকৈ পৰীক্ষাত উপস্থিত হ’ল আৰু ভালদৰে পৰীক্ষা দিব নোৱাৰিলে।
বাপুকণৰ ঠাইত মই হোৱা হ’লে মেকুৰী বাট পাৰ হোৱাৰ কথাত ভয় নাখাই সময়মতে বাছত উঠিলোঁহেঁতেন। মই ভাবিলোঁহেঁতেন যে যাত্ৰাৰ সফলতা সাৱধানতা, সময়-জ্ঞান আৰু প্ৰস্তুতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে; মেকুৰী বা আন কোনো দৈৱ-চিহ্নৰ ওপৰত নহয়।
পোহৰৰ বৰ্ণৰ যাদু
১১। নিৰ্দেশনা অনুসৰি কৰা — (ক) পঢ়া, চোৱা আৰু লিখা। (খ) সাতোটা ৰং সনা এখন চকৰি বনাই জোৰেৰে ঘূৰাই কি হয় পৰ্যবেক্ষণ কৰা।
উত্তৰঃ এইটো এটা হাতে-কামে কৰা বৈজ্ঞানিক কাম। এখন গোল চকৰিক সমান সাত ভাগত ভাগ কৰি সেই সাতোটা ভাগত বৰণৰ সাতোটা ৰং (বেঙুনীয়া, নীলা, আকাশী, সেউজীয়া, হালধীয়া, কমলা, ৰঙা) সানি লোৱা। এতিয়া চকৰিটো জোৰেৰে ঘূৰালে সাতোটা ৰং লগ লাগি চকুত বগা বৰণৰ যেন দেখা যায়। ইয়াৰ পৰা বুজা যায় যে বগা পোহৰ প্ৰকৃততে সাতোটা ৰঙৰ সংমিশ্ৰণ। “ওঁ হ্ৰীং হুং” আদি মন্ত্ৰৰ কোনো শক্তি নাই — যাদুকৰে দেখুওৱা এনে “যাদু”ৰ আঁৰত থকাটো আচলতে বিজ্ঞান। এইদৰে বৈজ্ঞানিক দৃষ্টিৰে চাব পাৰিলে অন্ধবিশ্বাস আঁতৰি যায়।
পৰিশেষ
১২। আমাৰ সমাজত পৰম্পৰাগতভাৱে চলি থকা কামবোৰৰ মাজত বিজ্ঞানসন্মত ভিত্তি থকা আৰু নথকা দুটা ভাগ কৰি তালিকা প্ৰস্তুত কৰা।
উত্তৰঃ (তালিকাখন নমুনা হিচাপে দিয়া হ’ল; শিক্ষকৰ সহায়ত নিজে আৰু উদাহৰণ যোগ কৰিব পাৰা।)
| বিজ্ঞানসন্মত ভিত্তি থকা কাম | বিজ্ঞানসন্মত ভিত্তি নথকা কাম |
|---|---|
| বাহিৰৰ কাপোৰ সলাই পৰিষ্কাৰ কাপোৰেৰে পাকঘৰত সোমোৱা | ৰাশিফল চাই দৈনন্দিন কাম কৰা |
| ৰোগ হ’লে ডাক্তৰৰ ওচৰলৈ যোৱা | ভাল দিন-বাৰ চাই কাম আৰম্ভ কৰা |
| হাত ধুই খোৱা আৰু পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্ন হৈ থকা | মেকুৰীয়ে বাট পাৰ হ’লে যাত্ৰা বন্ধ কৰা |
অতিৰিক্ত প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ
বহু বিকল্পধৰ্মী প্ৰশ্ন (MCQ)
১। বৈজ্ঞানিক মানসিকতাৰ মূল আধাৰ কি?
- (ক) ভাগ্য
- (খ) যুক্তি আৰু প্ৰমাণ
- (গ) ৰাশিফল
- (ঘ) গুজৱ
উত্তৰঃ (খ) যুক্তি আৰু প্ৰমাণ।
২। সাপে দংশন কৰিলে প্ৰথমে ক’লৈ যাব লাগে?
- (ক) খেলপথাৰলৈ
- (খ) বেজৰ ওচৰলৈ
- (গ) চিকিৎসকৰ ওচৰলৈ
- (ঘ) ৰাশিফল চাবলৈ
উত্তৰঃ (গ) চিকিৎসকৰ ওচৰলৈ।
৩। ৰাশিফল চাই কাম কৰা কেনে মনোভাৱ?
- (ক) বৈজ্ঞানিক
- (খ) অবৈজ্ঞানিক
- (গ) স্বাস্থ্যসন্মত
- (ঘ) প্ৰমাণভিত্তিক
উত্তৰঃ (খ) অবৈজ্ঞানিক।
৪। ‘অনুসন্ধিৎসু’ শব্দৰ অৰ্থ কি?
- (ক) ভীতু
- (খ) কৌতূহলী
- (গ) অলস
- (ঘ) অসাৱধান
উত্তৰঃ (খ) কৌতূহলী।
৫। “মানুহৰ জীৱনৰ পৰিতাপৰ কথাটো হ’ল যে, বিজ্ঞানৰ জ্ঞানৰ তুলনাত আমাৰ সমাজৰ প্ৰজ্ঞা তেনেই তাকৰ” — এই কথাষাৰ কাৰ?
- (ক) বৰ্ট্ৰাণ্ড ৰাছেল
- (খ) আইজাক এছিমভ
- (গ) ড॰ আন্না গগৈ
- (ঘ) আইনষ্টাইন
উত্তৰঃ (খ) আইজাক এছিমভ।
খালী ঠাই পূৰ কৰা
১। বৈজ্ঞানিক মানসিকতাই মানুহক _______ আৰু অন্ধবিশ্বাসৰ পৰা আঁতৰাই ৰাখে।
উত্তৰঃ কুসংস্কাৰ।
২। ৰোগ হ’লে বৈজ্ঞানিকভাৱে _______ গ্ৰহণ কৰা উচিত।
উত্তৰঃ চিকিৎসা।
৩। প্ৰমাণ আৰু যুক্তিৰ ওপৰত ভৰ কৰি চিন্তা কৰাটো _______ মানসিকতাৰ লক্ষণ।
উত্তৰঃ বৈজ্ঞানিক।
৪। বগা পোহৰ প্ৰকৃততে _______ ৰঙৰ সংমিশ্ৰণ।
উত্তৰঃ সাতোটা।
সঁচা নে মিছা
১। ভাল দিন-বাৰ চাই কাম কৰাটোৰ নিশ্চিত বৈজ্ঞানিক ভিত্তি আছে।
উত্তৰঃ মিছা।
২। পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতা স্বাস্থ্যসন্মত অভ্যাস।
উত্তৰঃ সঁচা।
৩। বৈজ্ঞানিক মন থকা মানুহে প্ৰমাণ অবিহনে কোনো কথা চূড়ান্ত সত্য বুলি মানি নলয়।
উত্তৰঃ সঁচা।
৪। ৰাশিফল মানুহৰ ভাগ্য নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰে।
উত্তৰঃ মিছা।
শব্দাৰ্থ
| শব্দ | অৰ্থ |
|---|---|
| বৈজ্ঞানিক | বিজ্ঞান, যুক্তি আৰু প্ৰমাণৰ সৈতে সম্পৰ্ক থকা |
| মানসিকতা | মনোভাৱ; চিন্তা কৰাৰ ধৰণ |
| অনুসন্ধিৎসু | জানিবলৈ আগ্ৰহী; কৌতূহলী |
| স্বাস্থ্যসন্মত | স্বাস্থ্যৰ বাবে উপযোগী; স্বাস্থ্যকৰ |
| যুক্তিনিষ্ঠ | যুক্তিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰা |
| বিৰল | দুৰ্লভ; সহজে নোপোৱা |
| বিকল্প | এটাৰ সলনি ল’ব পৰা আন উপায় |
| পৰম্পৰা | পূৰ্বৰ পৰা চলি অহা নীতি বা আচাৰ |
| প্ৰজ্ঞা | তীক্ষ্ণ বুদ্ধি; গভীৰ বোধ |
| অন্ধবিশ্বাস | প্ৰমাণ অবিহনে অন্ধভাৱে মানি লোৱা বিশ্বাস |
| কুসংস্কাৰ | অযুক্তিসংগত আৰু অনিষ্টকাৰী পুৰণি বিশ্বাস |
| ৰাশিফল | গ্ৰহ-নক্ষত্ৰৰ অৱস্থানৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি কৰা ভাগ্যফলৰ কল্পিত বৰ্ণনা |
| বেজ / বৈদ্য | লোকচিকিৎসা কৰা ব্যক্তি (জৰুৰী ৰোগত চিকিৎসকৰ বিকল্প নহয়) |
| পৰ্যবেক্ষণ | মনোযোগেৰে লক্ষ্য কৰা কাম |
| প্ৰমাণ | সত্যতা দেখুওৱা তথ্য বা ভিত্তি |
| পৰিতাপ | দুখ; আক্ষেপ |
লেখকৰ পৰিচয় আৰু পাঠৰ উৎস
লেখকৰ পৰিচয়: ড॰ আন্না গগৈৰ জন্ম ১৯৭৫ খ্ৰীষ্টাব্দত। তেওঁ গড়গাঁও মহাবিদ্যালয়ৰ ৰসায়ন বিভাগৰ সহযোগী অধ্যাপিকা। তেওঁৰ প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধ সংকলনটোৰ নাম ‘নতুন মাত্ৰা’। অসমৰ বিভিন্ন কাকত-আলোচনীত তেওঁৰ বিভিন্ন বিষয়ৰ প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ পাইছে।
পাঠৰ উৎস: এই প্ৰবন্ধটো ড॰ আন্না গগৈৰ ‘বৈজ্ঞানিক মানসিকতা আৰু আমাৰ সমাজ’ শীৰ্ষক ৰচনাৰ পৰা লোৱা হৈছে। ই ‘বিজ্ঞান জেউতি’ আলোচনীৰ বৰ্ষ-৫২, সংখ্যা-৬ (এপ্ৰিল-মে’, ২০১৮)ত প্ৰকাশ পাইছিল। (প্ৰকাশক: অসম বিজ্ঞান সমিতি, গুৱাহাটী-৭৮১০২২; পৃষ্ঠা ১৮-১৯)