ASSEB (অসম ৰাজ্যিক বিদ্যালয়ীয়া শিক্ষা পৰিষদ)ৰ ষষ্ঠ শ্ৰেণীৰ অসমীয়া পাঠ্যপুথি ‘অংকুৰণ’ৰ একাদশ পাঠ হৈছে ‘সঞ্চয়’। এই পাঠটিত সঞ্চয়ৰ প্ৰকৃত অৰ্থ, সঞ্চয়ৰ গুৰুত্ব আৰু সমাজ-হিতৰ বাবে কৰিব লগা সঞ্চয়ৰ আদৰ্শ ৰূপৰ বিষয়ে শিক্ষা দিয়া হৈছে। ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে সঞ্চয়ৰ মাজেৰে ভৱিষ্যতৰ প্ৰস্তুতি, সমাজৰ মংগল আৰু আদৰ্শ জীৱন গঢ়াৰ পথ শিকিব পাৰে।

সাৰাংশ (Summary)

সাৰাংশ: ‘সঞ্চয়’ পাঠটিত সঞ্চয়ৰ প্ৰকৃত অৰ্থ আৰু গুৰুত্বৰ বিষয়ে চিন্তা-ভাৱনা প্ৰকাশ পাইছে। কেৱল গোটাই থ’লেই সেয়া প্ৰকৃত সঞ্চয় নহয়; যি সঞ্চয়ে আনৰ হিত নকৰে, সমাজৰ মংগল নকৰে — সেই সঞ্চয় বিফল। প্ৰকৃতিয়েই আমাক সঞ্চয়ৰ আদৰ্শ পাঠ দিয়ে। মৌ-মাখিয়ে ফুলৰ পৰা মৌ গোটাই মৌ-চাকত সঞ্চয় কৰে — সেই মৌৱে নিজৰ পোৱালিকেও পোহে আৰু মানুহকো খুৱায়। উইপোকা আদিয়ে মাটি গুটিয়াই গুটিয়াই হুমটি বনায় — তেওঁলোকৰ এই সঞ্চয়ে মাটিক উৰ্বৰ কৰি তোলে।

একেদৰে জ্ঞানৰ সঞ্চয়েও মনৰ আন্ধাৰ আঁতৰাই পোহৰ বিয়পাই দিয়ে; সেই জ্ঞান আনে আগবঢ়াই দিলে সমাজখনো পোহৰাই উঠে। গংগাৰ পানী সোণৰ পাত্ৰত থ’লেও তাৰ পবিত্ৰতা একেই, কাৰণ পানীৰ গুণ পাত্ৰত নহয় — পানী নিজেই নিৰ্মল। তেনেদৰে কৃপণে কেৱল গোটাই থ’লে সেই সঞ্চয়ে কাকো উপকাৰ নকৰে। সঞ্চয়ৰ মূল্য তেতিয়াহে যেতিয়া সেইটোৱে আনৰ ভাল কৰে। সেইবাবে মানুহে শিকিব লাগে — সঞ্চয় কৰিব লাগে কিন্তু কৃপণ হ’ব নালাগে; সঞ্চয় হ’ব লাগে আনৰ হিতৰ বাবে।

Summary: The lesson “সঞ্চয়” (Sanchay – meaning “Savings”) teaches the true meaning and value of saving. Mere accumulation of wealth or resources is not real saving; saving becomes meaningful only when it benefits others and serves the welfare of society. Nature itself gives us examples of ideal saving. Bees gather nectar from flowers and store honey in their hives — this honey not only feeds their young but also nourishes humans. Termites build mounds by collecting tiny grains of soil, and their collective effort enriches the earth. In the same way, the saving of knowledge dispels the darkness of the mind, and when shared with others, it brightens society. The water of the holy Ganges remains pure regardless of whether it is kept in a golden vessel or any other — its purity is in itself, not in the container. A miser who hoards wealth without sharing it benefits no one. The lesson concludes that true saving is one which contributes to the well-being of others — students must learn to save, but never become miserly.

---

শব্দাৰ্থ

শব্দ	অৰ্থ
সঞ্চয়	গোটোৱা, জমা কৰা, সংগ্ৰহ
কৰকৰা	শুকান, ৰুক্ষ
বৰ্ষণ	বৰষুণ, পানী পৰা
কৃপণ	মনত মৰম-চেহ নথকা, কেৱল গোটাই থোৱা মানুহ
পুণ্যতোয়া	পবিত্ৰ পানী থকা নদী (যেনে – গংগা)
শান্তিয়নী	শান্তি দিয়া, পবিত্ৰ কৰি তোলা পানী
ঘুলি	মাটিৰ গাত-গুৰি, পশুৱে গা পেলোৱা ঠাই
নিৰ্মল	স্বচ্ছ, পৱিত্ৰ, নিকা
হিত	মংগল, উপকাৰ, ভাল
কুন্ধী	লুকাই থকা ঠাই, গোপন কোণ
মৌ-চাক	মৌ-মাখিৰ বাহ
উইপোকা	হুমটি বনোৱা সৰু পোক
হুমটি	উইপোকাই গঢ়া মাটিৰ পাহাৰ
জ্ঞান	বিদ্যা, বুজা শক্তি
আন্ধাৰ	অন্ধকাৰ

---

অনুশীলনীৰ প্ৰশ্নোত্তৰ

ক। চমু প্ৰশ্নোত্তৰ

১। ‘সঞ্চয়’ শব্দটোৰ অৰ্থ কি?

উত্তৰঃ ‘সঞ্চয়’ শব্দটোৰ অৰ্থ হৈছে — গোটাই থোৱা, জমা কৰা বা সংগ্ৰহ কৰা।

২। প্ৰকৃত সঞ্চয় বুলিলে কাক বুজোৱা হৈছে?

উত্তৰঃ যি সঞ্চয়ে আনৰ হিত কৰে, সমাজখনৰ মংগল কৰে — সেইটোৱেই হৈছে প্ৰকৃত সঞ্চয়। কেৱল নিজৰ বাবে গোটাই থোৱা সঞ্চয় প্ৰকৃত সঞ্চয় নহয়।

৩। মৌ-মাখিৰ সঞ্চয়ত কাৰ কাৰ উপকাৰ হয়?

উত্তৰঃ মৌ-মাখিয়ে ফুলৰ পৰা মৌ গোটাই মৌ-চাকত সঞ্চয় কৰে। এই সঞ্চিত মৌৱে মৌ-মাখিৰ পোৱালিবোৰক পোহে আৰু লগতে মানুহকো মৌৰ ৰূপত পুষ্টি যোগায়। অৰ্থাৎ মৌ-মাখিৰ সঞ্চয়ৰ পৰা পোৱালি আৰু মানুহ — দুয়োৰে উপকাৰ হয়।

৪। উইপোকাৰ সঞ্চয়ৰ ফল কি?

উত্তৰঃ উইপোকাই সৰু সৰু মাটিৰ কণা গোটাই হুমটি বনায়। এনে সঞ্চয়ৰ ফলত মাটি উৰ্বৰ হয় আৰু কৃষিকাৰ্যৰ বাবে উপযোগী হৈ পৰে।

৫। জ্ঞানৰ সঞ্চয়ে কি কাম কৰে?

উত্তৰঃ জ্ঞানৰ সঞ্চয়ে মনৰ আন্ধাৰ আঁতৰাই দিয়ে আৰু পোহৰ বিয়পাই দিয়ে। সেই জ্ঞান আনৰ মাজত বিতৰণ কৰিলে সমাজখন জ্ঞানৰ পোহৰেৰে পোহৰাই উঠে।

৬। গংগাৰ পানীৰ পবিত্ৰতাৰ বিষয়ে পাঠটিত কি কোৱা হৈছে?

উত্তৰঃ পাঠটিত কোৱা হৈছে যে গংগাৰ পানী সোণৰ পাত্ৰত থওঁক বা যিকোনো পাত্ৰতে থওঁক — তাৰ পবিত্ৰতা একেই থাকে। কাৰণ পানীৰ পবিত্ৰতা পাত্ৰৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰে; পানী নিজেই নিৰ্মল আৰু পৱিত্ৰ।

৭। কৃপণৰ সঞ্চয়ে কিয় উপকাৰ নকৰে?

উত্তৰঃ কৃপণে নিজৰ ধন-সম্পদ গোটাই কেৱল লুকুৱাই থয় — কাকো নিদিয়ে, কোনো হিতৰ কামত নলগায়। সেইবাবে কৃপণৰ সঞ্চয়ে কাৰো উপকাৰ নকৰে; ই সমাজৰ বাবে নিৰৰ্থক হৈ ৰয়।

৮। ‘কুন্ধী’ শব্দৰ ইয়াত কি অৰ্থ লোৱা হৈছে?

উত্তৰঃ ‘কুন্ধী’ মানে লুকাই থকা গোপন ঠাই বা কোণ। ইয়াত উপমাৰ ৰূপত মানুহৰ মনৰ গোপন আৰু আন্ধাৰ কোণৰ কথা কোৱা হৈছে — য’ত জ্ঞানৰ পোহৰ বিয়পাব লাগে।

৯। সঞ্চয় আৰু কৃপণতাৰ মাজত পাৰ্থক্য কি?

উত্তৰঃ সঞ্চয় আৰু কৃপণতা একে নহয়। সঞ্চয় হৈছে ভৱিষ্যতৰ বাবে আৰু আনৰ মংগলৰ বাবে গোটোৱা — ইয়াৰ সমাজোপকাৰী দিশ আছে। কিন্তু কৃপণতা হৈছে কেৱল নিজৰ বাবে লুকুৱাই থোৱা — য’ত আনৰ উপকাৰ নাথাকে। সঞ্চয় ভাল গুণ; কৃপণতা বেয়া অভ্যাস।

১০। প্ৰকৃতিৰ পৰা সঞ্চয়ৰ কি শিক্ষা পোৱা যায়?

উত্তৰঃ প্ৰকৃতিয়ে আমাক সঞ্চয়ৰ আদৰ্শ পাঠ দিয়ে। মৌ-মাখিয়ে মৌ গোটাই, উইপোকাই মাটি গোটাই হুমটি গঢ়ে — সেই সকলো সঞ্চয়েই কোনো নহয় কোনো প্ৰাণী বা মাটিৰ উপকাৰ কৰে। অৰ্থাৎ প্ৰকৃতিৰ সঞ্চয় কেতিয়াও স্বাৰ্থপৰ নহয় — ই সদায় আনৰ হিতৰ বাবেহে।

---

খ। দীঘলীয়া প্ৰশ্নোত্তৰ

১। ‘সঞ্চয়’ পাঠটিৰ মূলভাৱ লিখা।

উত্তৰঃ ‘সঞ্চয়’ পাঠটিৰ মূলভাৱ হৈছে — প্ৰকৃত সঞ্চয় হ’ব লাগে আনৰ হিতৰ বাবে। কেৱল নিজৰ বাবে গোটাই থোৱাটো প্ৰকৃত সঞ্চয় নহয়; সেইটো কৃপণতা।

লেখকে প্ৰকৃতিৰ পৰা সঞ্চয়ৰ আদৰ্শ উদাহৰণ আগবঢ়াইছে। মৌ-মাখিয়ে ফুলৰ পৰা মৌ গোটাই মৌ-চাকত সঞ্চয় কৰে; কিন্তু সেই মৌৱে নিজৰ পোৱালিকেও পোহে আৰু মানুহকো খুৱায়। উইপোকাই সৰু সৰু মাটিৰ কণা গোটাই হুমটি গঢ়ে আৰু সেই সঞ্চয়ে মাটিক উৰ্বৰ কৰি তোলে। এই উদাহৰণৰ মাজেদি লেখকে কৈছে যে প্ৰকৃতিৰ সঞ্চয় কেতিয়াও স্বাৰ্থপৰ নহয়।

জ্ঞানৰ সঞ্চয়ৰ কথাও পাঠটিত উল্লেখ আছে। জ্ঞানে মনৰ আন্ধাৰ আঁতৰাই পোহৰ বিয়পাই দিয়ে; সেই জ্ঞান আনে আগবঢ়াই দিলে সমাজখনো পোহৰাই উঠে। গংগাৰ পানীৰ উদাহৰণেৰে লেখকে দেখুৱাইছে যে পবিত্ৰতা পাত্ৰৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰে; ভাল সঞ্চয়ো ভাল উদ্দেশ্যৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। সামগ্ৰিকভাৱে পাঠটিয়ে আমাক সঞ্চয় কৰিবলৈ শিকায়, কিন্তু কৃপণ হ’বলৈ নহয়।

২। সঞ্চয়ৰ গুৰুত্ব আৰু প্ৰয়োজনীয়তাৰ বিষয়ে চমুকৈ লিখা।

উত্তৰঃ সঞ্চয় হৈছে জীৱনৰ এক অতি প্ৰয়োজনীয় গুণ। ভৱিষ্যতৰ অজ্ঞাত প্ৰয়োজনৰ বাবে আৰু কষ্টৰ সময়ত সহায় পাবৰ বাবে সঞ্চয় কৰাটো গুৰুত্বপূৰ্ণ।

• ভৱিষ্যতৰ সুৰক্ষা: সঞ্চয়ে ভৱিষ্যতে অহা যিকোনো অসুবিধাৰ পৰা ৰক্ষা কৰে।
• প্ৰয়োজনত সহায়: ৰোগ-আপদ, পঢ়া-শুনা, ব্যৱসায়-বাণিজ্য আদিৰ বাবে সঞ্চিত ধনে কামত আহে।
• আত্মনিৰ্ভৰশীলতা: নিজৰ সঞ্চয় থাকিলে আনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিব নালাগে।
• সমাজৰ মংগল: সঞ্চয়ে আনৰ হিতৰ বাবে ব্যৱহাৰ হ’লে সমাজখনৰ উন্নতি ঘটে।
• চৰিত্ৰ গঠন: সঞ্চয়ৰ অভ্যাসে অপব্যয় ৰোধ কৰে আৰু চৰিত্ৰ মজবুত কৰে।

সেইবাবে প্ৰতিজন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে সৰুৰে পৰাই সঞ্চয়ৰ অভ্যাস গঢ়ি তুলিব লাগে। ইয়াৰোপৰি সঞ্চয় হ’ব লাগে এনেদৰে — যাতে সেইয়া আনৰো হিত সাধন কৰে।

৩। মৌ-মাখি আৰু উইপোকাৰ সঞ্চয়ৰ পৰা আমি কি শিকিব পাৰোঁ?

উত্তৰঃ মৌ-মাখি আৰু উইপোকা প্ৰকৃতিৰ দুটা সৰু প্ৰাণী, কিন্তু তেওঁলোকৰ সঞ্চয়ৰ পদ্ধতিৰ পৰা মানুহে অনেক শিকিব পাৰে।

মৌ-মাখিয়ে অলপ অলপকৈ ফুলৰ পৰা মৌ গোটাই মৌ-চাকত সঞ্চয় কৰে। এই সঞ্চিত মৌ মৌ-মাখিৰ পোৱালিৰ আহাৰ হোৱাৰ লগতে মানুহৰ বাবেও পুষ্টিকৰ আহাৰ আৰু ঔষধৰ ৰূপত কামত আহে। অৰ্থাৎ মৌ-মাখিৰ সঞ্চয় কেৱল নিজৰ বাবে নহয়, আনৰো বাবে।

একেদৰে উইপোকাই সৰু সৰু মাটিৰ কণা গোটাই হুমটি বনায়। তেওঁলোকৰ সঞ্চয়ে মাটিক উৰ্বৰ কৰি তোলে আৰু গছ-গছনিৰ বৃদ্ধিত সহায় কৰে। সেইবাবে আমিও সৰু পৰিমাণৰ পৰাই সঞ্চয় কৰিবলৈ শিকিব লাগে আৰু সেই সঞ্চয় এনেদৰে কৰিব লাগে যাতে সেইয়া কেৱল নিজৰ বাবেই নহয়, আনৰ বাবেও উপকাৰী হয়।

৪। ‘সঞ্চয় কৰিব লাগে, কিন্তু কৃপণ হ’ব নালাগে’ — এই কথাৰ ব্যাখ্যা কৰা।

উত্তৰঃ এই বাক্যশাৰীয়ে সঞ্চয় আৰু কৃপণতাৰ মাজৰ ভাল পাৰ্থক্য বুজাইছে। সঞ্চয় হৈছে এক ভাল গুণ, কিন্তু কৃপণতা হৈছে এক বেয়া অভ্যাস।

সঞ্চয় কৰাজনে ভৱিষ্যতৰ প্ৰয়োজনৰ বাবে আৰু আনৰ মংগলৰ বাবে গোটায়। তেওঁ অপব্যয় নকৰে, কিন্তু প্ৰয়োজনৰ সময়ত নিজৰ আৰু আনৰ বাবে সেই সঞ্চয় ব্যৱহাৰ কৰে। অন্যহাতে কৃপণজনে কেৱল গোটাই থয় — কাকো একো নিদিয়ে, সমাজৰ কামতো নলগায়। তেওঁৰ সঞ্চয়ে কাকো উপকাৰ নকৰে।

সেইবাবে পাঠটিয়ে কৈছে — মানুহে অপব্যয় নকৰি সঞ্চয় কৰিব লাগে, কিন্তু সেই সঞ্চয়ক কেৱল লুকুৱাই থ’ব নালাগে। সঞ্চয়ৰ মূল্য তেতিয়াহে যেতিয়া সেইয়া আনৰ ভাল কৰে। গতিকে সঞ্চয় কৰা সকলোৱে শিকিব লাগে, কিন্তু কৃপণতাৰ পৰা আঁতৰি থাকিব লাগে।

---

গ। ব্যাকৰণ আৰু ভাষাৰ অনুশীলন

১। বিপৰীতাৰ্থক শব্দ লিখা —

শব্দ	বিপৰীতাৰ্থক
সাধু	অসাধু
পোহৰ	আন্ধাৰ
জ্ঞান	অজ্ঞান
দেখা	নেদেখা
হিত	অহিত
নিৰ্মল	মলিন
সঞ্চয়	অপব্যয়
পবিত্ৰ	অপবিত্ৰ

২। তলৰ পাঠটিৰ পৰা পাঁচটা ক্ৰিয়াপদ বাছি উলিওৱা।

উত্তৰঃ পাঠটিৰ পৰা পাঁচটা ক্ৰিয়াপদ হৈছে — হৰে, থলে, নহয়, নকয়, হয়।

৩। তলৰ যুক্তাক্ষৰৰ উদাহৰণ দি শব্দ লিখা।

যুক্তাক্ষৰ	শব্দ
ঞ্চ	সঞ্চয়
ৰ্ষ	বৰ্ষণ
জ্ঞ	জ্ঞান
ন্ধ	কুন্ধী, আন্ধাৰ
ঙ্গ	গংগাজল
ৰ্ম	নিৰ্মল

৪। তলৰ অসমাপিকা ক্ৰিয়াৰ ৰূপ ব্যৱহাৰ কৰি বাক্য ৰচনা কৰা — খাই, কৰি, বাই, থৈ, উঠি।

উত্তৰঃ

• খাই — ৰাজু ভাত খাই বিদ্যালয়লৈ গ’ল।
• কৰি — মই গৃহকাৰ্য কৰি খেলিবলৈ যাম।
• বাই — বতাহ বাই গছৰ পাত নাচিল।
• থৈ — মা’ই কিতাপখন মেজত থৈ আঁতৰি গ’ল।
• উঠি — সি পুৱাতে উঠি জোৰৰ কৃষিভূমিলৈ গ’ল।

৫। ‘মৌ’ শব্দৰ লগত যুক্ত কৰি কেইটামান শব্দ লিখা আৰু অৰ্থ লিখা।

শব্দ	অৰ্থ
মৌ-মাখি	মৌ গোটোৱা পোক
মৌ-চাক	মৌ-মাখিৰ বাহ
মৌ-জোল	তৰল মৌ
মৌ-বাহ	মৌ-মাখি থকা ঠাই
মৌ-ডিম	মৌ-মাখিৰ চাকৰ গোট

৬। সঞ্চয়ৰ ভৱিষ্যত ফলাফলৰ পাঁচটা সুবিধাৰ কথা লিখা।

উত্তৰঃ সঞ্চয়ৰ ভৱিষ্যত সুবিধাসমূহ হৈছে —

• কষ্টৰ সময়ত আৰ্থিক সহায় পোৱা যায়।
• সৰু ব্যৱসায় আৰম্ভ কৰিব পৰা যায়।
• পঢ়া-শুনাৰ খৰচ চলোৱা সহজ হয়।
• আৰ্থিক স্থিৰতা আৰু নিৰাপত্তা পোৱা যায়।
• আনৰ মংগলৰ বাবে দান-পুণ্য কৰিব পৰা যায়।

---

ঘ। অতিৰিক্ত প্ৰশ্নোত্তৰ

১। ‘সঞ্চয়’ পাঠটি আমাক কি শিক্ষা দিয়ে?

উত্তৰঃ ‘সঞ্চয়’ পাঠটিয়ে আমাক শিকায় যে সঞ্চয় কৰাটো আৱশ্যক, কিন্তু সঞ্চয়ৰ মূল্য তেতিয়াহে যেতিয়া সেইয়া আনৰ হিতৰ বাবে কামত লগায়। কেৱল গোটাই থ’লে সেইটো প্ৰকৃত সঞ্চয় নহয়; প্ৰকৃত সঞ্চয় হৈছে সমাজোপকাৰী সঞ্চয়।

২। গংগাৰ পানীৰ উদাহৰণৰ মাজেৰে লেখকে কি বুজাব বিচাৰিছে?

উত্তৰঃ গংগাৰ পানীৰ উদাহৰণৰ মাজেৰে লেখকে বুজাব বিচাৰিছে যে কোনো বস্তুৰ মূল্য বা পবিত্ৰতা সেইটোৰ ভিতৰৰ গুণৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে, বাহিৰৰ পাত্ৰ বা ৰূপৰ ওপৰত নহয়। তেনেদৰে সঞ্চয়ৰো প্ৰকৃত মূল্য পৰিমাণত নহয়, ইয়াৰ ব্যৱহাৰৰ উদ্দেশ্যত।

৩। জ্ঞানৰ সঞ্চয়ক প্ৰকৃত সঞ্চয় কোৱা হৈছে কিয়?

উত্তৰঃ জ্ঞানৰ সঞ্চয়ক প্ৰকৃত সঞ্চয় কোৱা হৈছে কাৰণ — জ্ঞান গোটাই থ’লে সেইয়া কেৱল নিজৰে নহয়, আনকো বিতৰণ কৰিলে নশেষ হয়। জ্ঞানে মনৰ আন্ধাৰ গুচাই, সমাজত পোহৰ বিয়পাই দিয়ে। সেইবাবে জ্ঞানৰ সঞ্চয়ে সদায় আনৰ হিত কৰে।

৪। ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে কেনেদৰে সঞ্চয় কৰিব পাৰে?

উত্তৰঃ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে নিম্নলিখিত উপায়ত সঞ্চয় কৰিব পাৰে —

• অভিভাৱকে দিয়া হাতখৰচৰ পৰা অলপ অলপকৈ পইছা মাটিৰ ভাঁৰত জমা ৰাখি।
• অপব্যয় ৰোধ কৰি, অপ্ৰয়োজনীয় বস্তু নিকিনি।
• খাদ্য, পানী, পোহৰ, কাগজ-কলম আদিৰ অপব্যয় ৰোধ কৰি।
• সময়ৰ সঞ্চয় কৰি অধ্যয়ন আৰু ভাল কামত মনোনিৱেশ কৰি।
• জ্ঞান আৰু গুণৰ সঞ্চয় কৰি, যিটো জীৱনত সদায় কামত আহিব।

৫। সঞ্চয়ক প্ৰকৃতিৰ পৰা শিকিব পৰা কাৰণসমূহ কি কি?

উত্তৰঃ প্ৰকৃতিৰ মৌ-মাখি, উইপোকা, পিঁপৰা আদি সৰু প্ৰাণীয়েও সঞ্চয় কৰে। তেওঁলোকে দেখুৱাইছে যে সঞ্চয় কষ্ট কৰি কৰিব লাগে আৰু এই সঞ্চয়ে কেৱল নিজৰ বাবে নহয়, পৃথিৱীৰ আন প্ৰাণী আৰু পৰিৱেশৰ বাবেও উপকাৰী হ’ব লাগে। প্ৰকৃতিৰ এই পাঠ আমিও জীৱনত মানি চলিব লাগে।