Class 12 Political Science Chapter 8 — জাতি গঠনৰ প্ৰত্যাহ্বান (Challenges of Nation Building)
HSLC Guru-লৈ স্বাগতম! এতিয়াৰ পৰা আমি ASSEB (Assam State School Education Board) দ্বাদশ শ্ৰেণীৰ ৰাজনীতি বিজ্ঞানৰ দ্বিতীয় খণ্ড: স্বাধীনোত্তৰ ভাৰতীয় ৰাজনীতি (Politics in India Since Independence)ৰ অধ্যয়ন আৰম্ভ কৰিম। এই খণ্ডৰ প্ৰথম অধ্যায় হৈছে “জাতি গঠনৰ প্ৰত্যাহ্বান”। ১৯৪৭ চনৰ ১৫ আগষ্টত ভাৰতে স্বাধীনতা লাভ কৰাৰ পিছত নতুন ৰাষ্ট্ৰ গঠনৰ ক্ষেত্ৰত যিবোৰ প্ৰত্যাহ্বানৰ সন্মুখীন হ’ব লগা হৈছিল, সেইবোৰ এই অধ্যায়ত আলোচনা কৰা হৈছে। এই অধ্যায়ৰ সম্পূৰ্ণ প্ৰশ্নোত্তৰ তলত দিয়া হৈছে, যিয়ে HSLC আৰু উচ্চতৰ মাধ্যমিক চূড়ান্ত পৰীক্ষাৰ প্ৰস্তুতিত সহায় কৰিব।
সাৰাংশ
১৯৪৭ চনৰ ১৫ আগষ্টত ভাৰতে দীৰ্ঘদিনৰ ঔপনিবেশিক শাসনৰ পৰা স্বাধীনতা লাভ কৰে। কিন্তু স্বাধীনতাই আনি দিছিল ভয়াবহ বিভাজনৰ যন্ত্ৰণা। দ্বি-ৰাষ্ট্ৰ তত্ত্বৰ ভিত্তিত ভাৰত আৰু পাকিস্তান নামৰ দুখন স্বতন্ত্ৰ ৰাষ্ট্ৰৰ সৃষ্টি হোৱাৰ ফলত কোটি কোটি লোক উদ্বাস্তু হৈ পৰিল আৰু সাম্প্ৰদায়িক হিংসাত প্ৰায় ১০ লাখ মানুহৰ মৃত্যু হয়। এই পৰিস্থিতিত নতুন ৰাষ্ট্ৰ গঠনৰ বাবে তিনিটা প্ৰধান প্ৰত্যাহ্বানৰ সন্মুখীন হ’ব লগা হৈছিল — (১) বৈচিত্ৰ্যৰ মাজত ঐক্যৰে এক ৰাষ্ট্ৰৰ গঠন, (২) গণতন্ত্ৰৰ প্ৰতিষ্ঠা আৰু (৩) সমগ্ৰ সমাজৰ উন্নয়ন।
স্বাধীনতাৰ সময়ত ভাৰতত প্ৰায় ৫৫০টা ৰাজত্বশাসিত ৰাজ্য (Princely States) আছিল, যিবোৰে ভাৰত বা পাকিস্তানৰ লগত যোগদান, নাইবা স্বাধীন থকাৰ অধিকাৰ লাভ কৰিছিল। উপ-প্ৰধানমন্ত্ৰী আৰু গৃহমন্ত্ৰী সৰ্দাৰ বল্লভভাই পেটেলে তেওঁৰ সচিৱ ভি. পি. মেননৰ সহযোগিতাৰে অতি কৌশলেৰে এই ৰাজ্যবোৰক ভাৰতীয় ইউনিয়নত একত্ৰীকৰণ কৰে। ইয়াৰ বাবে তেওঁক “ভাৰতৰ লৌহমানৱ” বুলি অভিহিত কৰা হয়। জুনাগড়ৰ ৰাজাই পাকিস্তানত যোগদানৰ ঘোষণা কৰিলে গণভোটৰ যোগেদি ই ভাৰতত যোগদান কৰে। হায়দৰাবাদৰ নিজাম স্বাধীন থকাৰ চেষ্টা কৰিলে “অপাৰেচন পোলো”ৰ যোগেদি সামৰিক হস্তক্ষেপত ই ভাৰতৰ অংশ হয়। কাশ্মীৰৰ ৰজা হৰি সিঙে পাকিস্তানৰ আক্ৰমণৰ পিছত যোগদানৰ চুক্তিত (Instrument of Accession) স্বাক্ষৰ কৰি ভাৰতত যোগদান কৰে।
ৰাজ্য পুনৰ্গঠনৰ ক্ষেত্ৰতো ভাষাৰ আধাৰত ৰাজ্য গঠনৰ দাবী এক বৃহৎ প্ৰত্যাহ্বান হৈ পৰিছিল। ১৯৫২ চনত পট্টি শ্ৰীৰামালুৰ অনশনত মৃত্যুৰ পিছত তেলেগু ভাষাভাষী লোকৰ দাবীত ১৯৫৩ চনত অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ গঠন কৰা হয়। ইয়াৰ পিছতে নেহৰু চৰকাৰে ১৯৫৩ চনত ৰাজ্য পুনৰ্গঠন আয়োগ (States Reorganisation Commission) গঠন কৰে, যাৰ সভাপতি আছিল ফজল আলী। এই আয়োগৰ পৰামৰ্শৰ ভিত্তিত ১৯৫৬ চনত ৰাজ্য পুনৰ্গঠন আইন প্ৰৱৰ্তিত হয় আৰু ভাষাৰ আধাৰত ১৪খন ৰাজ্য আৰু ৬টা কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল গঠন কৰা হয়। প্ৰথম প্ৰধানমন্ত্ৰী জৱাহৰলাল নেহৰুৱে গণতান্ত্ৰিক, ধৰ্মনিৰপেক্ষ আৰু সংঘীয় ভাৰতৰ ভেটি স্থাপন কৰাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল।
Summary
After independence on 15 August 1947, India faced three major nation-building challenges — uniting a diverse society, establishing democracy, and ensuring development. The Partition caused massive displacement and violence. Sardar Vallabhbhai Patel, with V. P. Menon, integrated about 550 princely states into the Indian Union, handling Junagadh through plebiscite, Hyderabad through Operation Polo, and Kashmir through the Instrument of Accession. The States Reorganisation Commission of 1953 led to linguistic reorganisation in 1956. Jawaharlal Nehru shaped India as a democratic, secular and federal republic.
পাঠ্যপুথিৰ প্ৰশ্নোত্তৰ
১। ভাৰত স্বাধীন হোৱাৰ সময়ত ৰাষ্ট্ৰ গঠনৰ ক্ষেত্ৰত মুখ্য প্ৰত্যাহ্বানসমূহ কি আছিল?
উত্তৰঃ স্বাধীনতাৰ সময়ত ভাৰতৰ সন্মুখত মুখ্যতঃ তিনিটা প্ৰত্যাহ্বান আছিল —
- ঐক্য আৰু সংহতিৰ প্ৰত্যাহ্বানঃ ভাষা, ধৰ্ম, সংস্কৃতি, জাতি আৰু আঞ্চলিকতাৰ বৈচিত্ৰ্যৰ মাজতো এক ঐক্যবদ্ধ ৰাষ্ট্ৰ গঠন কৰা।
- গণতন্ত্ৰ প্ৰতিষ্ঠাৰ প্ৰত্যাহ্বানঃ এনে এক ৰাজনৈতিক ব্যৱস্থা গঠন কৰা য’ত প্ৰতিনিধিত্বমূলক গণতন্ত্ৰ, মৌলিক অধিকাৰ আৰু সংসদীয় ব্যৱস্থা থাকিব।
- সমাজৰ সামগ্ৰিক উন্নয়নৰ প্ৰত্যাহ্বানঃ দাৰিদ্ৰ্য বিমোচন, অসাম্য দূৰীকৰণ আৰু অৰ্থনৈতিক বিকাশৰ ব্যৱস্থা গঢ়ি তোলা।
২। ভাৰত বিভাজনৰ ফলস্বৰূপ কি কি ফলাফল হৈছিল?
উত্তৰঃ ১৯৪৭ চনৰ ভাৰত বিভাজনৰ প্ৰধান ফলাফলসমূহ আছিল —
- প্ৰায় ৮০ লাখ মানুহ ঘৰ-বাৰী এৰি উদ্বাস্তু হৈ পৰিল।
- সাম্প্ৰদায়িক হিংসাত প্ৰায় ১০ লাখ লোকৰ মৃত্যু হ’ল।
- হিন্দু-মুছলমান সম্প্ৰদায়ৰ মাজত গভীৰ বিদ্বেষৰ সৃষ্টি হ’ল।
- সম্পত্তি, প্ৰশাসন, সামৰিক বাহিনী আৰু আৰ্থিক সম্পদ ভাগ-বাঁটি কৰিব লগা হ’ল।
- মহিলাসকল ব্যাপকভাৱে অপহৰণ, ধৰ্ষণ আৰু নিৰ্যাতনৰ চিকাৰ হ’ল।
- কাশ্মীৰ সমস্যাৰ সৃষ্টি হ’ল আৰু ভাৰত-পাকিস্তান সম্পৰ্ক চিৰদিনৰ বাবে তিক্ত হৈ পৰিল।
৩। ৰাজত্বশাসিত ৰাজ্যসমূহৰ একত্ৰীকৰণত সৰ্দাৰ পেটেলৰ ভূমিকা আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ স্বাধীনতাৰ সময়ত ভাৰতবৰ্ষত প্ৰায় ৫৫০টা ৰাজত্বশাসিত ৰাজ্য আছিল। ব্ৰিটিছ চৰকাৰে এই ৰাজ্যবোৰক ভাৰত বা পাকিস্তানৰ লগত যোগদান নাইবা স্বাধীন থকাৰ স্বাধীনতা প্ৰদান কৰিছিল। তেতিয়াৰ উপ-প্ৰধানমন্ত্ৰী আৰু গৃহমন্ত্ৰী সৰ্দাৰ বল্লভভাই পেটেলে সচিৱ ভি. পি. মেননৰ সহায়ত নিম্নলিখিত পদক্ষেপৰে এই ৰাজ্যসমূহৰ একত্ৰীকৰণ কৰে —
- ৰাজাসকলৰ সৈতে ব্যক্তিগত আৰু কূটনৈতিকভাৱে আলোচনা কৰিলে।
- “যোগদানৰ চুক্তি (Instrument of Accession)” নামৰ এক চুক্তিৰ যোগেদি প্ৰতিৰক্ষা, যোগাযোগ আৰু বৈদেশিক সম্পৰ্ক ভাৰতৰ অধীনত আনিলে।
- জনগণৰ সমৰ্থন আদায় কৰি ৰাজাসকলক চাপ দিলে।
- প্ৰয়োজন হ’লে সামৰিক বল প্ৰয়োগ কৰিলে — যেনে হায়দৰাবাদত “অপাৰেচন পোলো”।
- জুনাগড়ত গণভোটৰ যোগেদি জনৰাইৰ মতামত গ্ৰহণ কৰিলে।
তেওঁৰ এই অসাধাৰণ কৃতিত্বৰ বাবেই সৰ্দাৰ পেটেলক “ভাৰতৰ লৌহমানৱ (Iron Man of India)” বুলি অভিহিত কৰা হয়।
৪। হায়দৰাবাদ ৰাজ্যৰ একত্ৰীকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়া বৰ্ণনা কৰা।
উত্তৰঃ হায়দৰাবাদ আছিল ভাৰতৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ ৰাজত্বশাসিত ৰাজ্য, যিটো চাৰিওফালে ভাৰতীয় ভূখণ্ডৰে আৱৰি আছিল। ইয়াৰ শাসক নিজাম মীৰ ওছমান আলী খানে স্বাধীন থকাৰ ইচ্ছা প্ৰকাশ কৰিছিল আৰু ভাৰতৰ সৈতে এক “Standstill Agreement” (নভেম্বৰ ১৯৪৭) স্বাক্ষৰ কৰিছিল। এই সময়ত নিজামৰ পৃষ্ঠপোষকতাত “ৰজাকাৰ” নামৰ এক সাম্প্ৰদায়িক বাহিনীয়ে হিন্দু জনগণৰ ওপৰত অত্যাচাৰ চলাইছিল। ১৯৪৮ চনৰ ১৩ ছেপ্টেম্বৰত ভাৰতীয় চৰকাৰে সৰ্দাৰ পেটেলৰ নেতৃত্বত “অপাৰেচন পোলো” নামৰ সামৰিক অভিযান চলাই আৰু পাঁচ দিনৰ ভিতৰতে নিজামে আত্মসমৰ্পণ কৰে। ইয়াৰ পিছত ১৯৪৮ চনৰ ১৭ ছেপ্টেম্বৰত হায়দৰাবাদ ভাৰতীয় ইউনিয়নৰ অংগ হৈ পৰে।
৫। জুনাগড়ৰ একত্ৰীকৰণৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰঃ জুনাগড় আছিল গুজৰাটৰ এক সৰু ৰাজত্বশাসিত ৰাজ্য য’ত অধিকাংশ অধিবাসী হিন্দু আছিল কিন্তু শাসক নৱাব মুছলমান আছিল। নৱাবে ১৯৪৭ চনৰ ১৫ আগষ্টত পাকিস্তানৰ লগত যোগদানৰ ঘোষণা কৰে। জনগণে ইয়াৰ বিৰোধিতা কৰি জনআন্দোলন আৰম্ভ কৰে। ফলত ভাৰত চৰকাৰে জুনাগড়ত সামৰিক বল প্ৰৱেশ কৰোৱায় আৰু নৱাব পাকিস্তানলৈ পলাই যায়। ১৯৪৮ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীত অনুষ্ঠিত গণভোটত জনগণে ভাৰতৰ সৈতে যোগদানৰ পক্ষে ৰায় দিয়ে আৰু জুনাগড় ভাৰতৰ অংশ হয়।
৬। কাশ্মীৰ সমস্যা কেনেকৈ আৰম্ভ হৈছিল?
উত্তৰঃ জম্মু-কাশ্মীৰ আছিল মুছলমান সংখ্যাগৰিষ্ঠ ৰাজ্য কিন্তু ৰাজা হৰি সিং আছিল হিন্দু। ৰজাই ভাৰত বা পাকিস্তান কাৰো লগত যোগদান নকৰি স্বাধীন থকাৰ চেষ্টা কৰিছিল। ১৯৪৭ চনৰ অক্টোবৰ মাহত পাকিস্তানৰ পৰা পাঠোৱা সশস্ত্ৰ পঠাণ উপজাতীয় লোকসকলে কাশ্মীৰ আক্ৰমণ কৰে। সেই সময়ত ৰজা হৰি সিঙে ভাৰতৰ পৰা সাহায্য বিচৰাত প্ৰধানমন্ত্ৰী নেহৰুৱে চৰ্ত দিয়ে যে আগতে ৰজাই “যোগদানৰ চুক্তি (Instrument of Accession)”ত স্বাক্ষৰ কৰিব লাগিব। ১৯৪৭ চনৰ ২৬ অক্টোবৰত ৰজাই চুক্তিত স্বাক্ষৰ কৰে আৰু কাশ্মীৰ ভাৰতৰ অংশ হয়। ভাৰতীয় সেনাই আক্ৰমণকাৰীক বহিষ্কাৰ কৰে কিন্তু এক অংশ পাকিস্তানৰ অধীনত থাকি যায়, যিটো আজি “পাক অধিকৃত কাশ্মীৰ” বুলি জনাজাত। এই সমস্যাই আজিও ভাৰত-পাকিস্তান সম্পৰ্কৰ মূল কাঁইট।
৭। ৰাজ্য পুনৰ্গঠন আয়োগ (States Reorganisation Commission) কি? ইয়াৰ পৰামৰ্শসমূহ কি কি আছিল?
উত্তৰঃ ভাষাৰ আধাৰত ৰাজ্য গঠনৰ দাবী বৃদ্ধি পোৱাত নেহৰু চৰকাৰে ১৯৫৩ চনত ৰাজ্য পুনৰ্গঠন আয়োগ গঠন কৰে। ইয়াৰ সভাপতি আছিল ফজল আলী আৰু সদস্য আছিল কে. এম. পানিকাৰ আৰু হৃদয়নাথ কুঞ্জৰু। আয়োগে ১৯৫৫ চনত প্ৰতিবেদন দাখিল কৰে। ইয়াৰ মুখ্য পৰামৰ্শসমূহ আছিল —
- ভাষাৰ আধাৰত ৰাজ্য পুনৰ্গঠন কৰা হ’ব।
- প্ৰশাসনিক সুবিধা, অৰ্থনৈতিক স্বাৱলম্বন আৰু সাংস্কৃতিক ঐক্য বিবেচনা কৰিব লাগিব।
- ভাৰতৰ ঐক্য আৰু সংহতি ৰক্ষা কৰিব লাগিব।
আয়োগৰ পৰামৰ্শৰ ভিত্তিত ১৯৫৬ চনত ৰাজ্য পুনৰ্গঠন আইন প্ৰৱৰ্তিত হয় আৰু ভাৰতত ১৪খন ৰাজ্য আৰু ৬টা কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল গঠন কৰা হয়।
৮। অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ গঠনৰ পটভূমি কি আছিল?
উত্তৰঃ তেতিয়াৰ মাদ্ৰাজ ৰাজ্যৰ তেলেগু ভাষাভাষী লোকসকলে একোখন স্বতন্ত্ৰ তেলেগু ৰাজ্যৰ দাবী জনাইছিল। কংগ্ৰেস নেতা পট্টি শ্ৰীৰামালুৱে এই দাবীৰ সমৰ্থনত ১৯৫২ চনত আমৰণ অনশন আৰম্ভ কৰে আৰু ৫৬ দিনৰ অনশনৰ পিছত ১৯৫২ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰত মৃত্যু হয়। ইয়াৰ ফলত সমগ্ৰ অঞ্চলত ব্যাপক জনআন্দোলন আৰম্ভ হয় আৰু চৰকাৰ বাধ্য হৈ ১৯৫৩ চনৰ ১ অক্টোবৰত মাদ্ৰাজৰ পৰা পৃথক কৰি ভাষাৰ আধাৰত গঠিত প্ৰথম ৰাজ্য অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ সৃষ্টি কৰে।
৯। নতুন ৰাষ্ট্ৰ গঠনত জৱাহৰলাল নেহৰুৰ ভূমিকা সংক্ষেপে আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ স্বাধীন ভাৰতৰ প্ৰথম প্ৰধানমন্ত্ৰী জৱাহৰলাল নেহৰুৱে ৰাষ্ট্ৰ গঠনত গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱদান আগবঢ়াইছিল —
- গণতান্ত্ৰিক ব্যৱস্থাঃ সংসদীয় গণতন্ত্ৰ আৰু সংবিধানৰ আদৰ্শবোৰ প্ৰতিষ্ঠাত নেহৰুৰ ভূমিকা মুখ্য আছিল।
- ধৰ্মনিৰপেক্ষতাঃ বহু ধৰ্মৰ ভাৰতৰ বাবে ধৰ্মনিৰপেক্ষ ৰাষ্ট্ৰৰ ধাৰণা প্ৰৱৰ্তন কৰিলে।
- পঞ্চবাৰ্ষিক পৰিকল্পনাঃ অৰ্থনৈতিক পৰিকল্পনাৰ যোগেদি দেশৰ উন্নয়নৰ ৰূপৰেখা প্ৰস্তুত কৰিলে।
- বৈদেশিক নীতিঃ জোঁট-নিৰপেক্ষ আন্দোলন (NAM)ৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ষেত্ৰত ভাৰতৰ মৰ্যাদা বৃদ্ধি কৰিলে।
- সংঘীয় কাঠামোঃ ভাষাৰ আধাৰত ৰাজ্য পুনৰ্গঠনত সমৰ্থন আগবঢ়ালে।
- বৈজ্ঞানিক মেজাজঃ বিজ্ঞান-প্ৰযুক্তি আৰু আধুনিক শিক্ষাৰ বিকাশত গুৰুত্ব দিলে।
১০। “মাউন্টবেটেন পৰিকল্পনা” কি আছিল?
উত্তৰঃ ১৯৪৭ চনৰ ৩ জুনত ভাৰতৰ শেষ ভাইচৰয় লৰ্ড মাউন্টবেটেনে ভাৰত বিভাজনৰ এক পৰিকল্পনা ঘোষণা কৰিছিল, যাক “মাউন্টবেটেন পৰিকল্পনা” বা “৩ জুনৰ পৰিকল্পনা” বুলি জনাজাত। ইয়াৰ মূল প্ৰস্তাৱ আছিল — ভাৰতৰ বিভাজন কৰি ভাৰত আৰু পাকিস্তান নামৰ দুটা স্বতন্ত্ৰ অধিৰাজ্য গঠন কৰা হ’ব, পাঞ্জাব আৰু বংগৰ বিভাজন হ’ব আৰু ৰাজত্বশাসিত ৰাজ্যবোৰে দুটাৰ যিকোনোটাত যোগদান নাইবা স্বাধীন থকাৰ অধিকাৰ পাব। এই পৰিকল্পনা মতেই ১৯৪৭ চনৰ ১৫ আগষ্টত ভাৰত স্বাধীন হয়।
অতিৰিক্ত প্ৰশ্নোত্তৰ
১১। “দ্বি-ৰাষ্ট্ৰ তত্ত্ব” কি?
উত্তৰঃ দ্বি-ৰাষ্ট্ৰ তত্ত্ব হৈছে মুছলিম লীগে আগবঢ়োৱা সেই তত্ত্ব য’ত কোৱা হৈছিল যে ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ হিন্দু আৰু মুছলমান দুটা স্বতন্ত্ৰ ৰাষ্ট্ৰ আৰু সেয়েহে দুয়োৰে বাবে পৃথক ৰাষ্ট্ৰ থকা উচিত। এই তত্ত্বৰ পোষকতাত মহম্মদ আলী জিন্নাই পাকিস্তানৰ দাবী জনাইছিল আৰু এইটোৱে ভাৰত বিভাজনৰ ভিত্তি ৰচনা কৰে।
১২। “যোগদানৰ চুক্তি (Instrument of Accession)” কি?
উত্তৰঃ যোগদানৰ চুক্তি হৈছে এক চুক্তি য’ত ৰাজত্বশাসিত ৰাজ্যৰ ৰাজাসকলে স্বাক্ষৰ কৰি প্ৰতিৰক্ষা, যোগাযোগ আৰু বৈদেশিক সম্পৰ্কৰ ক্ষেত্ৰত ভাৰতৰ অধীনত যোগদান কৰিছিল। এই চুক্তিৰ যোগেদিয়েই কাশ্মীৰ আৰু আন আন বহু ৰাজ্য ভাৰতীয় ইউনিয়নৰ অংশ হ’বলৈ সক্ষম হৈছিল।
১৩। “অপাৰেচন পোলো” কি?
উত্তৰঃ “অপাৰেচন পোলো” হৈছে ১৯৪৮ চনৰ ১৩-১৭ ছেপ্টেম্বৰৰ মাজত ভাৰতীয় সেনাই হায়দৰাবাদ ৰাজ্যত চলোৱা সামৰিক অভিযান। এই অভিযানত নিজামৰ ৰজাকাৰ বাহিনী পৰাজিত হয় আৰু হায়দৰাবাদ ভাৰতীয় ইউনিয়নৰ অংগ হৈ পৰে।
১৪। ১৯৫৬ চনৰ ৰাজ্য পুনৰ্গঠন আইনে কি কৰিছিল?
উত্তৰঃ ১৯৫৬ চনৰ ৰাজ্য পুনৰ্গঠন আইনে ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক ভিত্তিত ভাৰতীয় ৰাজ্যবোৰৰ পুনৰ্গঠন কৰিছিল। এই আইনৰ মতে ভাৰতত ১৪খন ৰাজ্য আৰু ৬টা কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল গঠন কৰা হয়।
১৫। ভাৰতৰ “লৌহমানৱ” বুলি কাক কোৱা হয় আৰু কিয়?
উত্তৰঃ সৰ্দাৰ বল্লভভাই পেটেলক “ভাৰতৰ লৌহমানৱ” বুলি কোৱা হয়। তেওঁ অসাধাৰণ দৃঢ়তাৰে আৰু কূটনৈতিক দক্ষতাৰে প্ৰায় ৫৫০টা ৰাজত্বশাসিত ৰাজ্যক ভাৰতীয় ইউনিয়নৰ লগত একত্ৰীকৰণ কৰিছিল, যাৰ বাবে তেওঁক এই উপাধি দিয়া হয়।
ৰাজ্য একত্ৰীকৰণৰ তালিকা
| ৰাজ্য | শাসকৰ পদবী | একত্ৰীকৰণৰ পদ্ধতি | সাল |
|---|---|---|---|
| জুনাগড় | নৱাব | গণভোট | ১৯৪৮ |
| হায়দৰাবাদ | নিজাম | সামৰিক অভিযান (অপাৰেচন পোলো) | ১৯৪৮ |
| জম্মু-কাশ্মীৰ | মহাৰাজা হৰি সিং | যোগদানৰ চুক্তি | ১৯৪৭ |
| মণিপুৰ | মহাৰাজা বোধচন্দ্ৰ | চুক্তি | ১৯৪৯ |
| ত্ৰিপুৰা | মহাৰাণী | চুক্তি | ১৯৪৯ |
| মহীশূৰ | মহাৰাজা | যোগদানৰ চুক্তি | ১৯৪৭ |
| ভোপাল | নৱাব | চুক্তি | ১৯৪৯ |
| গোৱালিয়ৰ, ইণ্ডোৰ | মহাৰাজা | যোগদানৰ চুক্তি | ১৯৪৭-৪৮ |
আশা কৰোঁ HSLC Guru-ৰ এই অধ্যয়ন সামগ্ৰীয়ে আপোনাৰ ASSEB দ্বাদশ শ্ৰেণীৰ ৰাজনীতি বিজ্ঞান চূড়ান্ত পৰীক্ষাৰ প্ৰস্তুতিত উপকাৰ সাধিব। আন আন অধ্যায়ৰ প্ৰশ্নোত্তৰৰ বাবে আমাৰ ৱেবচাইট চাওক।