Class 12 Political Science Chapter 5 — সাম্প্ৰতিক বিশ্বত নিৰাপত্তা
HSLC Guru-লৈ আদৰণি জনাইছোঁ। ইয়াত ASSEB (অসম ৰাজ্যিক বিদ্যালয় শিক্ষা পৰিষদ) দ্বাৰা অনুমোদিত দ্বাদশ শ্ৰেণীৰ ৰাজনীতি বিজ্ঞান বিষয়ৰ পঞ্চম অধ্যায় “সাম্প্ৰতিক বিশ্বত নিৰাপত্তা” (Security in the Contemporary World)ৰ সম্পূৰ্ণ প্ৰশ্নোত্তৰ অসমীয়া ভাষাত প্ৰদান কৰা হৈছে। এই অধ্যায়টোৱে পৰম্পৰাগত আৰু অপৰম্পৰাগত নিৰাপত্তা ধাৰণা, সন্ত্ৰাসবাদ, পাৰমাণৱিক অস্ত্ৰ, ভাৰতৰ নিৰাপত্তা কৌশল আদিৰ বিষয়ে আলোচনা কৰে। উচ্চ মাধ্যমিক চূড়ান্ত পৰীক্ষাৰ বাবে এই প্ৰশ্নোত্তৰসমূহ অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ।
সাৰাংশ
নিৰাপত্তা মানে হৈছে ভাবুকিৰ পৰা মুক্তি। সাম্প্ৰতিক বিশ্বত নিৰাপত্তাৰ ধাৰণা দুটা মূল ভাগত বিভক্ত—পৰম্পৰাগত নিৰাপত্তা ধাৰণা আৰু অপৰম্পৰাগত নিৰাপত্তা ধাৰণা।
পৰম্পৰাগত নিৰাপত্তা ধাৰণাত মূলতঃ সামৰিক ভাবুকি, ৰাষ্ট্ৰৰ সাৰ্বভৌমত্বৰ ওপৰত আক্ৰমণ, যুদ্ধ আদিৰ পৰা ৰাষ্ট্ৰৰ ৰক্ষাৰ কথা ভবা হয়। ইয়াত বহিঃস্থ নিৰাপত্তা (এখন ৰাষ্ট্ৰৰ পৰা আন এখন ৰাষ্ট্ৰৰ ভাবুকি) আৰু আভ্যন্তৰীণ নিৰাপত্তা (ৰাষ্ট্ৰৰ ভিতৰৰ আইন-শৃংখলা) দুয়োটাকে সামৰি লোৱা হয়। ইয়াৰ মুখ্য উপাদানসমূহ হৈছে—ক্ষমতাৰ ভাৰসাম্য, মিত্ৰজোঁট গঠন, প্ৰতিৰোধ আৰু প্ৰতিৰক্ষা। অস্ত্ৰ নিয়ন্ত্ৰণ চুক্তি যেনে CTBT (বিশ্বজনীন পাৰমাণৱিক পৰীক্ষা নিষেধ চুক্তি, ১৯৯৬), NPT (পাৰমাণৱিক অস্ত্ৰ অপ্ৰসাৰণ চুক্তি, ১৯৬৮), ABM, SALT-I, SALT-II, START-I আদিয়ে পৰম্পৰাগত নিৰাপত্তা ব্যৱস্থাৰ অংশ গঠন কৰে।
অপৰম্পৰাগত নিৰাপত্তা ধাৰণাত ৰাষ্ট্ৰৰ লগতে মানুহ আৰু সম্প্ৰদায়ৰ নিৰাপত্তাৰ কথা ভবা হয়। ইয়াত সন্ত্ৰাসবাদ, মানৱ অধিকাৰৰ লঙ্ঘন, বিশ্বব্যাপী দৰিদ্ৰতা, শৰণাৰ্থী সমস্যা, স্বাস্থ্য মহামাৰী (এইডছ, ইবোলা, ছাৰ্চ আদি), পৰিৱেশ অৱনতি, সাইবাৰ আক্ৰমণ আদি অন্তৰ্ভুক্ত। মানৱ নিৰাপত্তা (Human Security) আৰু বিশ্বজনীন নিৰাপত্তা (Global Security) এই ধাৰণাৰ দুটা মূল স্তৰ। ১৯৯৪ চনৰ UNDP Human Development Report-এ মানৱ নিৰাপত্তাৰ ধাৰণাটো বিশেষভাৱে জনপ্ৰিয় কৰি তোলে।
সন্ত্ৰাসবাদ বৰ্তমান সময়ৰ সবাতোকৈ ডাঙৰ ভাবুকি। ২০০১ চনৰ ১১ ছেপ্টেম্বৰৰ আমেৰিকাৰ ৱৰ্ল্ড ট্ৰেড চেণ্টাৰ আক্ৰমণে (৯/১১) বিশ্বৰ মনোযোগ সন্ত্ৰাসবাদৰ ফালে আকৰ্ষণ কৰে। ভাৰতেও কাশ্মীৰ, পাঞ্জাৱ, উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল আদিত সন্ত্ৰাসবাদৰ সমুখীন হৈছে।
ভাৰতৰ নিৰাপত্তা কৌশলৰ চাৰিটা মূল উপাদান হৈছে—(১) সামৰিক শক্তি বৃদ্ধি, (২) আন্তৰ্জাতিক নিয়ম-নীতি জোৰদাৰ কৰা, (৩) আভ্যন্তৰীণ সমস্যা সমাধান কৰা, আৰু (৪) অৰ্থনৈতিক বিকাশৰ যোগেদি দৰিদ্ৰতা হ্ৰাস কৰা। ভাৰতে ১৯৭৪ আৰু ১৯৯৮ চনত পাৰমাণৱিক পৰীক্ষা চলায় আৰু “প্ৰথমে ব্যৱহাৰ নকৰোঁ” (No First Use) নীতি গ্ৰহণ কৰে।
Summary (English)
This chapter examines the concept of security in the contemporary world, distinguishing between traditional security (military threats, war, deterrence, defence and balance of power) and non-traditional security (terrorism, human rights violations, global poverty, health epidemics, environmental degradation and cyber threats). It studies disarmament treaties such as NPT and CTBT, the impact of 9/11 terrorism, the doctrine of collective security, and India’s four-pronged security strategy involving military strength, international cooperation, internal stability and economic development for Class 12 ASSEB Higher Secondary examination preparation.
পাঠ্যপুথিৰ প্ৰশ্নোত্তৰ
প্ৰশ্ন ১। নিৰাপত্তা মানে কি?
উত্তৰঃ নিৰাপত্তা মানে হৈছে ভাবুকিৰ পৰা মুক্তি। সাধাৰণতে যিবোৰ পৰিস্থিতিয়ে আমাৰ মূল মূল্যবোধ আৰু জীৱনৰ ওপৰত আশংকা সৃষ্টি কৰে, সেইবোৰৰ পৰা ৰক্ষা পোৱাকেই নিৰাপত্তা বুলি কোৱা হয়।
প্ৰশ্ন ২। পৰম্পৰাগত নিৰাপত্তা ধাৰণা বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ পৰম্পৰাগত নিৰাপত্তা ধাৰণাত ৰাষ্ট্ৰৰ সামৰিক নিৰাপত্তাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হয়। ইয়াত এখন ৰাষ্ট্ৰৰ সাৰ্বভৌমত্ব, ভৌগোলিক অখণ্ডতা আৰু স্বাধীনতাক বহিঃ সামৰিক ভাবুকিৰ পৰা ৰক্ষা কৰাটোৱেই মুখ্য বিষয়। যুদ্ধ, আক্ৰমণ আৰু সামৰিক সংঘৰ্ষৰ পৰা ৰাষ্ট্ৰক ৰক্ষা কৰাটো ইয়াৰ মূল লক্ষ্য।
প্ৰশ্ন ৩। অপৰম্পৰাগত নিৰাপত্তা ধাৰণা কি?
উত্তৰঃ অপৰম্পৰাগত নিৰাপত্তা ধাৰণাত কেৱল ৰাষ্ট্ৰ নহয়, মানুহ আৰু সম্প্ৰদায়ৰ নিৰাপত্তাৰ বিষয়ো অন্তৰ্ভুক্ত। ইয়াত সামৰিক ভাবুকিৰ উপৰিও সন্ত্ৰাসবাদ, দৰিদ্ৰতা, পৰিৱেশ অৱনতি, স্বাস্থ্য মহামাৰী, মানৱ অধিকাৰ লঙ্ঘন, শৰণাৰ্থী সমস্যা, সাইবাৰ আক্ৰমণ আদি অসামৰিক ভাবুকিকো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।
প্ৰশ্ন ৪। পৰম্পৰাগত নিৰাপত্তা ধাৰণাৰ মুখ্য উপাদানসমূহ কি কি?
উত্তৰঃ পৰম্পৰাগত নিৰাপত্তা ধাৰণাৰ মুখ্য উপাদানসমূহ হৈছে—
- ক্ষমতাৰ ভাৰসাম্য (Balance of Power): কোনো এখন ৰাষ্ট্ৰ অত্যধিক শক্তিশালী হৈ উঠা ৰোধ কৰিবলৈ শক্তিৰ ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰা।
- মিত্ৰজোঁট গঠন (Alliance Building): নিৰাপত্তা সুৰক্ষিত কৰিবলৈ বন্ধুত্বপূৰ্ণ ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ সৈতে জোঁট গঠন কৰা।
- প্ৰতিৰোধ (Deterrence): শত্ৰুক যুদ্ধৰ পৰা বিৰত ৰাখিবলৈ যুদ্ধৰ মূল্য বঢ়াই দিয়া।
- প্ৰতিৰক্ষা (Defence): যুদ্ধত শত্ৰুক পৰাজিত কৰা।
প্ৰশ্ন ৫। অস্ত্ৰ নিয়ন্ত্ৰণ আৰু নিৰস্ত্ৰীকৰণৰ মাজত পাৰ্থক্য কি?
উত্তৰঃ অস্ত্ৰ নিয়ন্ত্ৰণ (Arms Control) মানে অস্ত্ৰৰ বিকাশ আৰু মজুতৰ ওপৰত নিয়ন্ত্ৰণ আৰোপ কৰা—যেনে ABM চুক্তি, SALT-I, SALT-II, START-I, NPT আদি। নিৰস্ত্ৰীকৰণ (Disarmament) মানে কোনো বিশেষ ধৰণৰ অস্ত্ৰ সম্পূৰ্ণৰূপে ত্যাগ কৰা—যেনে ১৯৭২ চনৰ জৈৱিক অস্ত্ৰ সন্মিলন (BWC) আৰু ১৯৯২ চনৰ ৰাসায়নিক অস্ত্ৰ সন্মিলন (CWC)।
প্ৰশ্ন ৬। NPT কি?
উত্তৰঃ NPT অৰ্থাৎ Nuclear Non-Proliferation Treaty (পাৰমাণৱিক অস্ত্ৰ অপ্ৰসাৰণ চুক্তি) ১৯৬৮ চনত স্বাক্ষৰিত হয়। এই চুক্তিয়ে ১৯৬৭ চনৰ আগতে পাৰমাণৱিক অস্ত্ৰ পৰীক্ষা কৰা ৰাষ্ট্ৰসমূহক (আমেৰিকা, চোভিয়েট সংঘ, বৃটেইন, ফ্ৰান্স, চীন) “পাৰমাণৱিক অস্ত্ৰধাৰী ৰাষ্ট্ৰ” বুলি স্বীকৃতি দিয়ে আৰু আনবোৰ ৰাষ্ট্ৰৰ পাৰমাণৱিক অস্ত্ৰ অৰ্জনত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰে। ভাৰতে এই চুক্তিত স্বাক্ষৰ কৰা নাই।
প্ৰশ্ন ৭। CTBT কি?
উত্তৰঃ CTBT অৰ্থাৎ Comprehensive Test Ban Treaty (বিশ্বজনীন পাৰমাণৱিক পৰীক্ষা নিষেধ চুক্তি) ১৯৯৬ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাধাৰণ পৰিষদে গ্ৰহণ কৰে। এই চুক্তিয়ে যিকোনো ধৰণৰ পাৰমাণৱিক বিস্ফোৰণ পৰীক্ষাৰ ওপৰত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰে। ভাৰতে এই চুক্তিত স্বাক্ষৰ কৰা নাই কিয়নো ই বৈষম্যমূলক বুলি ভাৰতে অভিযোগ কৰিছে।
প্ৰশ্ন ৮। সমষ্টিগত নিৰাপত্তা মানে কি?
উত্তৰঃ সমষ্টিগত নিৰাপত্তা (Collective Security) হৈছে এনে এক ব্যৱস্থা য’ত বহু কেইখন ৰাষ্ট্ৰই লগ লাগি ইটোৱে সিটোক নিৰাপত্তা প্ৰদান কৰে। এই নীতিৰ মতে কোনো এখন ৰাষ্ট্ৰই আক্ৰমণ চলালে আনবোৰ সদস্য ৰাষ্ট্ৰই একেলগে সেই আক্ৰমণৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিৰোধ গঢ়ি তোলে। ৰাষ্ট্ৰসংঘ এই নীতিৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত।
প্ৰশ্ন ৯। সন্ত্ৰাসবাদ বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ সন্ত্ৰাসবাদ মানে হৈছে ৰাজনৈতিক উদ্দেশ্য সাধনৰ বাবে অসামৰিক জনসাধাৰণৰ বিৰুদ্ধে ইচ্ছাকৃতভাৱে আৰু পদ্ধতিগতভাৱে কৰা হিংসাত্মক কাৰ্য। সন্ত্ৰাসবাদীসকলে বোমা বিস্ফোৰণ, বিমান অপহৰণ, হত্যা, অপহৰণ আদিৰ যোগেদি ৰাষ্ট্ৰ আৰু জনসাধাৰণৰ মাজত আতংক সৃষ্টি কৰে। ২০০১ চনৰ ১১ ছেপ্টেম্বৰৰ আমেৰিকাৰ ৱৰ্ল্ড ট্ৰেড চেণ্টাৰ আক্ৰমণ (৯/১১) আধুনিক সন্ত্ৰাসবাদৰ এক প্ৰকট উদাহৰণ।
প্ৰশ্ন ১০। মানৱ অধিকাৰ কি? ইয়াৰ ভাগ কেইটা?
উত্তৰঃ মানৱ অধিকাৰ হৈছে মানুহ হিচাপে প্ৰতিজনে পোৱা মৌলিক অধিকাৰ। ইয়াক মুখ্যতঃ তিনিটা ভাগত ভাগ কৰা হৈছে—
- প্ৰথম প্ৰজন্মৰ অধিকাৰ: ৰাজনৈতিক আৰু নাগৰিক অধিকাৰ।
- দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ অধিকাৰ: অৰ্থনৈতিক, সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক অধিকাৰ।
- তৃতীয় প্ৰজন্মৰ অধিকাৰ: উপনিৱেশ-বিৰোধী আৰু বৰ্ণবাদ-বিৰোধী আন্দোলনৰ পৰা ওলোৱা সামূহিক অধিকাৰ।
প্ৰশ্ন ১১। বিশ্বব্যাপী দৰিদ্ৰতা নিৰাপত্তাৰ ভাবুকি কেনেকৈ?
উত্তৰঃ বিশ্বৰ অধিকাংশ দেশত দৰিদ্ৰতাৰ ফলত মানুহে খাদ্য, বাসস্থান, স্বাস্থ্য আৰু শিক্ষাৰ পৰা বঞ্চিত হয়। দৰিদ্ৰতাৰ পৰা সংঘাত, গৃহযুদ্ধ, সন্ত্ৰাসবাদ আৰু শৰণাৰ্থী সংকটৰ সৃষ্টি হয়। উন্নয়নশীল দেশৰ জনসংখ্যা বৃদ্ধি আৰু উন্নত দেশৰ ক্ষীণ জনসংখ্যা বৃদ্ধিৰ ফলত প্ৰব্ৰজনৰ সমস্যা ডাঙৰ হৈ পৰে। সেয়ে দৰিদ্ৰতা অপৰম্পৰাগত নিৰাপত্তাৰ এক ডাঙৰ ভাবুকি।
প্ৰশ্ন ১২। স্বাস্থ্য মহামাৰী নিৰাপত্তাৰ ভাবুকি কেনেকৈ?
উত্তৰঃ এইডছ, ইবোলা, ছাৰ্চ, বাৰ্ড ফ্লু, কোভিড-১৯ আদি মহামাৰীয়ে এক ৰাষ্ট্ৰৰ পৰা আন ৰাষ্ট্ৰলৈ দ্ৰুতগতিত বিয়পি যায় আৰু লাখ লাখ মানুহক প্ৰভাৱিত কৰে। মহামাৰীয়ে অৰ্থনৈতিক ক্ষতি কৰে, স্বাস্থ্য ব্যৱস্থাৰ ওপৰত চাপ সৃষ্টি কৰে আৰু সামাজিক স্থিৰতা বিনষ্ট কৰে। সেয়ে স্বাস্থ্য মহামাৰী অপৰম্পৰাগত নিৰাপত্তাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়।
প্ৰশ্ন ১৩। ভাৰতৰ নিৰাপত্তা কৌশলৰ চাৰিটা উপাদান বৰ্ণনা কৰা।
উত্তৰঃ ভাৰতৰ নিৰাপত্তা কৌশলৰ চাৰিটা মূল উপাদান হৈছে—
- সামৰিক শক্তি বৃদ্ধি: ভাৰতে ১৯৭৪ আৰু ১৯৯৮ চনত পাৰমাণৱিক পৰীক্ষা চলায় আৰু এক শক্তিশালী সেনাবাহিনী গঢ়ি তোলে।
- আন্তৰ্জাতিক নিয়ম-নীতি জোৰদাৰ কৰা: ভাৰতে ৰাষ্ট্ৰসংঘ আৰু আন আন্তৰ্জাতিক প্ৰতিষ্ঠানৰ যোগেদি বিশ্ব নিৰাপত্তা ব্যৱস্থা সুদৃঢ় কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছে।
- আভ্যন্তৰীণ সমস্যা সমাধান: বিচ্ছিন্নতাবাদ, সন্ত্ৰাসবাদ আদিৰ মোকাবিলা গণতান্ত্ৰিক উপায়েৰে কৰা হৈছে।
- অৰ্থনৈতিক বিকাশ: দৰিদ্ৰতা হ্ৰাস কৰি জনসাধাৰণৰ জীৱনযাত্ৰাৰ মান উন্নত কৰাৰ যোগেদি নিৰাপত্তা সুদৃঢ় কৰা।
প্ৰশ্ন ১৪। ভাৰতৰ পাৰমাণৱিক নীতি কি?
উত্তৰঃ ভাৰতৰ পাৰমাণৱিক নীতিৰ মূল বৈশিষ্ট্যসমূহ হৈছে—(ক) “প্ৰথমে ব্যৱহাৰ নকৰোঁ” (No First Use) নীতি, (খ) ন্যূনতম বিশ্বাসযোগ্য প্ৰতিৰোধ (Credible Minimum Deterrence), (গ) পাৰমাণৱিক অস্ত্ৰহীন ৰাষ্ট্ৰৰ বিৰুদ্ধে পাৰমাণৱিক অস্ত্ৰ ব্যৱহাৰ নকৰা, আৰু (ঘ) সম্পূৰ্ণ আৰু বিশ্বজনীন নিৰস্ত্ৰীকৰণৰ প্ৰতি প্ৰতিশ্ৰুতি। ভাৰতে ১৯৭৪ চনত “পোখৰাণ-I” আৰু ১৯৯৮ চনত “পোখৰাণ-II” পাৰমাণৱিক পৰীক্ষা চলায়।
প্ৰশ্ন ১৫। মানৱ নিৰাপত্তা আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় নিৰাপত্তাৰ মাজত পাৰ্থক্য লিখা।
উত্তৰঃ ৰাষ্ট্ৰীয় নিৰাপত্তাত ৰাষ্ট্ৰৰ সাৰ্বভৌমত্ব আৰু ভৌগোলিক অখণ্ডতাৰ নিৰাপত্তাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হয়, আনহাতে মানৱ নিৰাপত্তাত ব্যক্তিগত মানুহৰ নিৰাপত্তাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হয়। ১৯৯৪ চনৰ ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ মানৱ উন্নয়ন প্ৰতিবেদনে মানৱ নিৰাপত্তাৰ সাতটা দিশ চিহ্নিত কৰিছে—অৰ্থনৈতিক, খাদ্য, স্বাস্থ্য, পৰিৱেশ, ব্যক্তিগত, সম্প্ৰদায়িক আৰু ৰাজনৈতিক নিৰাপত্তা।
পৰম্পৰাগত বনাম অপৰম্পৰাগত নিৰাপত্তা
| দিশ | পৰম্পৰাগত নিৰাপত্তা | অপৰম্পৰাগত নিৰাপত্তা |
|---|---|---|
| নিৰাপত্তাৰ বিষয় | ৰাষ্ট্ৰ | মানুহ আৰু সম্প্ৰদায় |
| ভাবুকিৰ উৎস | আন ৰাষ্ট্ৰ, সামৰিক শক্তি | সন্ত্ৰাসবাদ, দৰিদ্ৰতা, মহামাৰী, পৰিৱেশ |
| মূল উপাদান | ক্ষমতাৰ ভাৰসাম্য, মিত্ৰজোঁট গঠন, প্ৰতিৰোধ, প্ৰতিৰক্ষা | মানৱ নিৰাপত্তা, বিশ্বজনীন নিৰাপত্তা |
| সমাধানৰ পদ্ধতি | সামৰিক বল, যুদ্ধ, চুক্তি | আন্তৰ্জাতিক সহযোগিতা, উন্নয়ন, মানৱ অধিকাৰ |
| উদাহৰণ | NPT, CTBT, ABM, SALT, START | ৯/১১, এইডছ, বিশ্ব উষ্ণতা, শৰণাৰ্থী সংকট |
| সময়কাল | চিৰাচৰিত (শীতল যুদ্ধৰ আগৰে পৰা) | আধুনিক (১৯৯০ৰ পিছত গুৰুত্ব পায়) |
অতিৰিক্ত প্ৰশ্নোত্তৰ
প্ৰশ্ন ১। ৯/১১ ঘটনাৰ বিষয়ে চমুকৈ লিখা।
উত্তৰঃ ২০০১ চনৰ ১১ ছেপ্টেম্বৰত আল-কায়দা সন্ত্ৰাসবাদী সংগঠনে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ বিভিন্ন স্থানত একে সময়তে আক্ৰমণ চলায়। চাৰিখন যাত্ৰীবাহী বিমান অপহৰণ কৰি দুখন বিমান নিউ ইয়ৰ্কৰ ৱৰ্ল্ড ট্ৰেড চেণ্টাৰৰ যমজ অট্টালিকাত খুন্দা মাৰে, এখন পেণ্টাগনত খুন্দা মাৰে আৰু আনখন পেনচিলভেনিয়াত পৰে। এই আক্ৰমণত প্ৰায় ৩,০০০ মানুহ মৃত্যুমুখত পৰে। এই ঘটনাই বিশ্বৰ সন্ত্ৰাসবাদ-বিৰোধী যুদ্ধৰ আৰম্ভণিৰ ইংগিত দিয়ে।
প্ৰশ্ন ২। সাইবাৰ আক্ৰমণ কি?
উত্তৰঃ সাইবাৰ আক্ৰমণ মানে হৈছে কম্পিউটাৰ নেটৱৰ্ক, ইণ্টাৰনেট, তথ্যকেন্দ্ৰ আদিৰ ওপৰত ইলেক্ট্ৰনিক উপায়েৰে চলোৱা আক্ৰমণ। ইয়াত হেকিং, ভাইৰাছ ছড়োৱা, তথ্য চুৰি কৰা, বেংকিং ব্যৱস্থা আক্ৰমণ আদি অন্তৰ্ভুক্ত। বৰ্তমান সাইবাৰ আক্ৰমণ অপৰম্পৰাগত নিৰাপত্তাৰ এক উদীয়মান ভাবুকি।
প্ৰশ্ন ৩। ভাৰতৰ পাৰমাণৱিক পৰীক্ষাৰ ইতিহাস চমুকৈ লিখা।
উত্তৰঃ ভাৰতে দুবাৰকৈ পাৰমাণৱিক পৰীক্ষা চলাইছে—
- পোখৰাণ-I (১৯৭৪): ১৮ মে’, ১৯৭৪ চনত ৰাজস্থানৰ পোখৰাণত প্ৰথম পাৰমাণৱিক পৰীক্ষা “Smiling Buddha” নামেৰে চলোৱা হৈছিল। তেতিয়া ইন্দিৰা গান্ধী প্ৰধানমন্ত্ৰী আছিল।
- পোখৰাণ-II (১৯৯৮): ১১ আৰু ১৩ মে’, ১৯৯৮ চনত পাঁচটা পাৰমাণৱিক পৰীক্ষা চলোৱা হৈছিল। তেতিয়া অটল বিহাৰী বাজপেয়ী প্ৰধানমন্ত্ৰী আছিল।
প্ৰশ্ন ৪। শৰণাৰ্থী আৰু আভ্যন্তৰীণ বাস্তুচ্যুত ব্যক্তিৰ মাজত পাৰ্থক্য কি?
উত্তৰঃ শৰণাৰ্থী হৈছে যুদ্ধ, ৰাজনৈতিক উৎপীড়ন বা প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগৰ ফলত নিজৰ দেশ এৰি আন দেশলৈ পলোৱা ব্যক্তি। আনহাতে আভ্যন্তৰীণ বাস্তুচ্যুত ব্যক্তি (IDP) একে কাৰণতে নিজ দেশৰ ভিতৰতে এক ঠাইৰ পৰা আন ঠাইলৈ যাবলগীয়া হোৱা ব্যক্তি। শৰণাৰ্থীয়ে আন্তৰ্জাতিক সীমা অতিক্ৰম কৰে, আভ্যন্তৰীণ বাস্তুচ্যুত ব্যক্তিয়ে নকৰে।
প্ৰশ্ন ৫। সাম্প্ৰতিক বিশ্বত পৰিৱেশ অৱনতি কেনেকৈ নিৰাপত্তাৰ ভাবুকি?
উত্তৰঃ বিশ্ব উষ্ণতা, ওজোন স্তৰৰ ক্ষয়, বনাঞ্চল ধ্বংস, প্ৰদূষণ আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তনে সমগ্ৰ মানৱ সমাজৰ অস্তিত্বৰ বাবে ভাবুকি সৃষ্টি কৰিছে। সমুদ্ৰৰ পানীৰ স্তৰ বৃদ্ধিয়ে দ্বীপ ৰাষ্ট্ৰসমূহক ডুবোৱাৰ আশংকা সৃষ্টি কৰিছে। সম্পদৰ অভাৱে দেশসমূহৰ মাজত সংঘাতৰ সৃষ্টি কৰে। গতিকে পৰিৱেশ অৱনতি অপৰম্পৰাগত নিৰাপত্তাৰ এক ডাঙৰ চিন্তা।
আশা কৰোঁ এই প্ৰশ্নোত্তৰসমূহে দ্বাদশ শ্ৰেণীৰ ৰাজনীতি বিজ্ঞান বিষয়ৰ “সাম্প্ৰতিক বিশ্বত নিৰাপত্তা” অধ্যায়টোৰ অধ্যয়নত সহায় কৰিব। অধিক ASSEB আদৰ্শ সমাধানৰ বাবে HSLC Guru চাই থাকক।