Class 12 Economics Chapter 11 — সামগ্ৰী আৰু সেৱা কৰ (Goods and Services Tax)
HSLC Guru-লৈ স্বাগতম! এই পাঠত আমি ASSEB Class 12 Economics-ৰ একাদশ অধ্যায় সামগ্ৰী আৰু সেৱা কৰ (Goods and Services Tax — GST)-ৰ সম্পূৰ্ণ আলোচনা, পাঠ্যপুথিৰ প্ৰশ্নোত্তৰ, অতিৰিক্ত প্ৰশ্ন আৰু শব্দাৰ্থ সন্নিবিষ্ট কৰিছোঁ। GST হৈছে ভাৰতীয় কৰ ব্যৱস্থাত এক ঐতিহাসিক সংস্কাৰ যিয়ে “এক ৰাষ্ট্ৰ এক কৰ” নীতিৰ ভিত্তিত পৰোক্ষ কৰ ব্যৱস্থাক একত্ৰিত কৰিছে।
সাৰাংশ (Assamese Summary)
GST পূৰ্বৱৰ্তী কৰ ব্যৱস্থা: ১ জুলাই ২০১৭ৰ পূৰ্বে ভাৰতত পৰোক্ষ কৰ ব্যৱস্থা অতি জটিল আৰু বহুমুখী আছিল। কেন্দ্ৰ চৰকাৰে আদায় কৰিছিল উৎপাদন শুল্ক (Excise Duty), সেৱা কৰ (Service Tax), কেন্দ্ৰীয় বিক্ৰয় কৰ (Central Sales Tax — CST), অতিৰিক্ত শুল্ক আদি। ৰাজ্য চৰকাৰসমূহে আদায় কৰিছিল মূল্য সংযোজন কৰ (Value Added Tax — VAT), বিলাসিতা কৰ (Luxury Tax), প্ৰৱেশ কৰ (Entry Tax), মনোৰঞ্জন কৰ (Entertainment Tax), অষ্ট্ৰয় (Octroi) ইত্যাদি। এই বহু কৰৰ ফলত ক্যাছকেডিং প্ৰভাৱ (Cascading Effect) অৰ্থাৎ “কৰৰ ওপৰত কৰ” (Tax on Tax) দেখা গৈছিল, যিয়ে চূড়ান্ত গ্ৰাহকৰ ওপৰত অতিৰিক্ত বোজা সৃষ্টি কৰিছিল আৰু এক ৰাষ্ট্ৰীয় বজাৰ গঠনত বাধা দিছিল।
GSTৰ প্ৰৱৰ্তন: ভাৰতীয় সংবিধানৰ ১০১তম সংশোধন (101st Constitutional Amendment) ২০১৬ৰ জৰিয়তে GST প্ৰৱৰ্তন কৰা হয় আৰু ই কাৰ্যকৰী হয় ১ জুলাই ২০১৭ৰ পৰা। GSTৰ মূল উদ্দেশ্য হ’ল “এক ৰাষ্ট্ৰ এক কৰ এক বজাৰ” (One Nation, One Tax, One Market)। সংবিধানৰ অনুচ্ছেদ ২৭৯এ (Article 279A)ৰ অধীনত গঠন কৰা হয় GST পৰিষদ (GST Council), য’ত কেন্দ্ৰীয় বিত্ত মন্ত্ৰী অধ্যক্ষ আৰু ৰাজ্যসমূহৰ বিত্ত মন্ত্ৰীসকল সদস্য হিচাপে থাকে। ই GSTৰ হাৰ, ছাড়, নিয়ম-নীতি আদি নিৰ্ধাৰণ কৰে।
GSTৰ উপাদান আৰু হাৰ: GST চাৰিটা মূল ভাগত বিভক্ত — (১) কেন্দ্ৰীয় GST (CGST) — কেন্দ্ৰৰ আদায়, (২) ৰাজ্যিক GST (SGST) — ৰাজ্যৰ আদায়, (৩) সংযোজিত GST (IGST) — আন্তঃৰাজ্যিক লেনদেনত কেন্দ্ৰৰ আদায়, আৰু (৪) কেন্দ্ৰশাসিত অঞ্চল GST (UTGST) — কেন্দ্ৰশাসিত অঞ্চলৰ ক্ষেত্ৰত। GST হাৰ পাঁচটা মুখ্য স্লেবত বিভক্ত — ০%, ৫%, ১২%, ১৮% আৰু ২৮%। বিলাসী আৰু ক্ষতিকাৰক সামগ্ৰী যেনে তামোল, চিগাৰেট, বিলাসী গাড়ী আদিৰ ওপৰত অতিৰিক্ত উপকৰ (Cess) আৰোপ কৰা হয়। নিবেশ কৰ ক্ৰেডিট (Input Tax Credit — ITC) ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে ব্যৱসায়ীয়ে নিবেশৰ ওপৰত প্ৰদান কৰা কৰক উৎপাদনৰ ওপৰত প্ৰদেয় কৰৰ পৰা বাদ দিব পাৰে, যিয়ে ক্যাছকেডিং প্ৰভাৱ আঁতৰায়। সৰু ব্যৱসায়ীৰ বাবে কম্পজিচন স্কীম (Composition Scheme) উপলব্ধ যাৰ অধীনত বাৰ্ষিক ১.৫ কোটি টকাৰ ভিতৰৰ আবৰ্তনযুক্ত ব্যৱসায়ীয়ে কম হাৰত কৰ প্ৰদান কৰিব পাৰে।
সুবিধা আৰু প্ৰত্যাহ্বান: GSTৰ সুবিধা — এক ৰাষ্ট্ৰ এক কৰ, ক্যাছকেডিং প্ৰভাৱৰ অপসাৰণ, ব্যৱসায়ৰ সহজীকৰণ (Ease of Doing Business), অৰ্থনীতিৰ আনুষ্ঠানিকীকৰণ (Formalisation), GDP বৃদ্ধি, একক ৰাষ্ট্ৰীয় বজাৰ গঠন আৰু কৰ ফাঁকি হ্ৰাস। প্ৰত্যাহ্বান — একাধিক স্লেবৰ জটিলতা, IT প্ৰস্তুতিৰ অভাৱ, সৰু ব্যৱসায়ৰ বাবে অনুপালন বোজা, ৰাজ্যৰ ৰাজহ ক্ষতি আদি। GST পৰিষদে যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় (Federal) চেতনা অনুযায়ী কেন্দ্ৰ আৰু ৰাজ্যৰ মাজত সহযোগিতাত্মক সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে, যাক সহযোগিতাত্মক যুক্তৰাষ্ট্ৰীয়তা (Cooperative Federalism) বুলি কোৱা হয়।
Summary (English)
The Goods and Services Tax (GST) is one of the most significant tax reforms in independent India. Before GST, the indirect tax structure was fragmented with multiple central and state levies such as Excise Duty, Service Tax, CST, VAT, Luxury Tax, Entry Tax, Octroi and Entertainment Tax. This created a cascading effect (tax on tax), increased compliance burden and prevented the formation of a single national market. GST was introduced through the 101st Constitutional Amendment Act, 2016 and came into effect on 1 July 2017 under the slogan “One Nation, One Tax, One Market”. The GST Council, set up under Article 279A, decides rates, exemptions and rules. GST has four components — CGST, SGST, IGST and UTGST — with rate slabs of 0%, 5%, 12%, 18% and 28%, plus cess on demerit goods. The Input Tax Credit mechanism removes cascading. While GST has improved ease of doing business, formalised the economy and boosted GDP, challenges remain — multiple slabs, IT readiness, compliance for small firms and revenue concerns of states.
পাঠ্যপুথিৰ প্ৰশ্নোত্তৰ (Textbook Questions and Answers)
১ নম্বৰৰ প্ৰশ্নোত্তৰ (1-Mark Questions)
প্ৰশ্ন ১: GSTৰ সম্পূৰ্ণ ৰূপ কি?
উত্তৰঃ GSTৰ সম্পূৰ্ণ ৰূপ হৈছে Goods and Services Tax (সামগ্ৰী আৰু সেৱা কৰ)।
প্ৰশ্ন ২: ভাৰতত GST কেতিয়াৰ পৰা কাৰ্যকৰী হৈছে?
উত্তৰঃ ভাৰতত GST ১ জুলাই ২০১৭ৰ পৰা কাৰ্যকৰী হৈছে।
প্ৰশ্ন ৩: সংবিধানৰ কোনটো সংশোধনৰ জৰিয়তে GST প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়?
উত্তৰঃ সংবিধানৰ ১০১তম সংশোধন আইন, ২০১৬ৰ জৰিয়তে GST প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়।
প্ৰশ্ন ৪: GST পৰিষদ সংবিধানৰ কোনটো অনুচ্ছেদৰ অধীনত গঠন কৰা হয়?
উত্তৰঃ GST পৰিষদ সংবিধানৰ অনুচ্ছেদ ২৭৯এ (Article 279A)ৰ অধীনত গঠন কৰা হয়।
প্ৰশ্ন ৫: GST পৰিষদৰ অধ্যক্ষ কোন?
উত্তৰঃ GST পৰিষদৰ অধ্যক্ষ হৈছে ভাৰতৰ কেন্দ্ৰীয় বিত্ত মন্ত্ৰী।
প্ৰশ্ন ৬: GSTৰ মূল স্লেব হাৰসমূহ কি কি?
উত্তৰঃ GSTৰ মূল স্লেব হাৰসমূহ হ’ল — ০%, ৫%, ১২%, ১৮% আৰু ২৮%।
প্ৰশ্ন ৭: CGST আৰু SGSTৰ সম্পূৰ্ণ ৰূপ কি?
উত্তৰঃ CGST = Central Goods and Services Tax (কেন্দ্ৰীয় GST); SGST = State Goods and Services Tax (ৰাজ্যিক GST)।
প্ৰশ্ন ৮: IGST কি?
উত্তৰঃ IGST হৈছে Integrated Goods and Services Tax (সংযোজিত GST), যিটো আন্তঃৰাজ্যিক সামগ্ৰী আৰু সেৱাৰ লেনদেনত কেন্দ্ৰ চৰকাৰে আদায় কৰে।
প্ৰশ্ন ৯: ITCৰ সম্পূৰ্ণ ৰূপ কি?
উত্তৰঃ ITCৰ সম্পূৰ্ণ ৰূপ হৈছে Input Tax Credit (নিবেশ কৰ ক্ৰেডিট)।
প্ৰশ্ন ১০: GSTৰ স্লোগান কি?
উত্তৰঃ GSTৰ স্লোগান হৈছে “এক ৰাষ্ট্ৰ এক কৰ এক বজাৰ” (One Nation, One Tax, One Market)।
২–৩ নম্বৰৰ প্ৰশ্নোত্তৰ (2–3 Marks Questions)
প্ৰশ্ন ১: ক্যাছকেডিং প্ৰভাৱ কি?
উত্তৰঃ ক্যাছকেডিং প্ৰভাৱ (Cascading Effect) হৈছে এনে এক পৰিস্থিতি য’ত কৰৰ ওপৰত পুনৰ কৰ আৰোপ কৰা হয় (Tax on Tax)। GST পূৰ্বৱৰ্তী যুগত উৎপাদকে পৰিশোধ কৰা কৰৰ ওপৰত পুনৰ পাইকাৰী আৰু খুচুৰা স্তৰত কৰ আৰোপিত হৈছিল, যাৰ ফলত চূড়ান্ত গ্ৰাহকৰ ওপৰত কৰৰ বোজা বৃদ্ধি পাইছিল। GSTৰ নিবেশ কৰ ক্ৰেডিট ব্যৱস্থাই এই প্ৰভাৱক আঁতৰাইছে।
প্ৰশ্ন ২: GSTৰ চাৰিটা উপাদান কি কি?
উত্তৰঃ GSTৰ চাৰিটা উপাদান —
- CGST — কেন্দ্ৰীয় GST, কেন্দ্ৰে আদায় কৰে।
- SGST — ৰাজ্যিক GST, ৰাজ্য চৰকাৰে আদায় কৰে।
- IGST — সংযোজিত GST, আন্তঃৰাজ্যিক লেনদেনত কেন্দ্ৰে আদায় কৰে।
- UTGST — কেন্দ্ৰশাসিত অঞ্চল GST, কেন্দ্ৰশাসিত অঞ্চলত প্ৰযোজ্য।
প্ৰশ্ন ৩: নিবেশ কৰ ক্ৰেডিট (ITC) ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰঃ নিবেশ কৰ ক্ৰেডিট (Input Tax Credit) হৈছে এনে এক ব্যৱস্থা যাৰ অধীনত এজন পঞ্জীয়নভুক্ত ব্যৱসায়ীয়ে নিবেশ (কেঁচামাল, সেৱা ইত্যাদি) ক্ৰয় কৰোঁতে প্ৰদান কৰা GST, তেওঁৰ চূড়ান্ত উৎপাদনৰ বিক্ৰীৰ ওপৰত প্ৰদেয় GSTৰ পৰা বাদ দিব পাৰে। ই কেৱল প্ৰকৃত মূল্য সংযোজনৰ ওপৰত কৰ আৰোপ নিশ্চিত কৰে আৰু ক্যাছকেডিং প্ৰভাৱ আঁতৰায়।
প্ৰশ্ন ৪: GST পৰিষদৰ গঠন কেনে?
উত্তৰঃ অনুচ্ছেদ ২৭৯এৰ অধীনত গঠিত GST পৰিষদৰ গঠন —
- অধ্যক্ষ — কেন্দ্ৰীয় বিত্ত মন্ত্ৰী।
- সদস্য — কেন্দ্ৰীয় ৰাজহ মন্ত্ৰী।
- সদস্য — প্ৰতিটো ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰশাসিত অঞ্চলৰ বিত্ত/ৰাজহ মন্ত্ৰী।
- কেন্দ্ৰৰ ভোটৰ ভাৰ ১/৩ ভাগ আৰু ৰাজ্যসমূহৰ মুঠ ভোটৰ ভাৰ ২/৩ ভাগ।
- সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ বাবে কমেও ৩/৪ অংশ ভোটৰ প্ৰয়োজন।
প্ৰশ্ন ৫: GSTৰ পৰা মুক্ত (Exempted) সামগ্ৰীৰ কেইটামান উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰঃ GSTৰ পৰা মুক্ত সামগ্ৰীৰ উদাহৰণ — খোলা শস্য (চাউল, গম), টাটকা শাক-পাচলি, দুধ, কণী, লোণ, শিক্ষাৰ সেৱা, স্বাস্থ্য সেৱা, পেট্ৰল-ডিজেল-প্ৰাকৃতিক গেছ-ক্ৰুড অইল-মদ্য (এতিয়াও GSTৰ পৰিধিৰ বাহিৰত)।
প্ৰশ্ন ৬: কম্পজিচন স্কীম (Composition Scheme) কি?
উত্তৰঃ কম্পজিচন স্কীম হৈছে সৰু ব্যৱসায়ীৰ বাবে সৰল কৰ ব্যৱস্থা। বাৰ্ষিক আবৰ্তন ১.৫ কোটি টকাৰ (বিশেষ শ্ৰেণীৰ ৰাজ্যত ৭৫ লাখ) ভিতৰত থকা ব্যৱসায়ীয়ে এই স্কীমৰ অধীনত মুঠ আবৰ্তনৰ ওপৰত নিৰ্ধাৰিত কম হাৰত (১% – ৬%) GST প্ৰদান কৰিব পাৰে। তেওঁলোকে ITC দাবী কৰিব নোৱাৰে আৰু আন্তঃৰাজ্যিক বিক্ৰীও কৰিব নোৱাৰে।
৫–৬ নম্বৰৰ প্ৰশ্নোত্তৰ (5–6 Marks Questions)
প্ৰশ্ন ১: GSTৰ অৰ্থ আৰু বৈশিষ্ট্যসমূহ আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ অৰ্থ: সামগ্ৰী আৰু সেৱা কৰ (GST) হৈছে ভাৰতত আদায় কৰা পৰোক্ষ কৰৰ এক একত্ৰিত ৰূপ যিটো সামগ্ৰী আৰু সেৱাৰ যোগান শৃংখলাৰ প্ৰতিটো স্তৰত আৰোপ কৰা হয় আৰু চূড়ান্ত গ্ৰাহকৰ ওপৰত পৰে।
বৈশিষ্ট্যসমূহ:
- একত্ৰিত পৰোক্ষ কৰ: ১৭ ধৰণৰ কেন্দ্ৰীয় আৰু ৰাজ্যিক কৰ একত্ৰিত হৈছে।
- গন্তব্য-ভিত্তিক কৰ: উৎপাদন স্থানৰ পৰিৱৰ্তে ভোগৰ স্থানত আৰোপিত।
- দ্বৈত কাঠামো: CGST + SGST/UTGST একে সময়তে আদায়।
- মূল্য সংযোজনৰ ওপৰত কৰ: ITCৰ জৰিয়তে কেৱল মূল্য সংযোজনৰ ওপৰতহে কৰ।
- একাধিক স্লেব: ০%, ৫%, ১২%, ১৮%, ২৮% আৰু উপকৰ।
- প্ৰযুক্তি-নিৰ্ভৰ: GSTN পৰ্টেলৰ যোগেদি অনলাইন পঞ্জীয়ন, ৰিটাৰ্ণ, পৰিশোধ।
- সহযোগিতাত্মক যুক্তৰাষ্ট্ৰীয়তা: GST পৰিষদৰ যোগেদি কেন্দ্ৰ-ৰাজ্য যৌথ সিদ্ধান্ত।
প্ৰশ্ন ২: GSTৰ সুবিধাসমূহ ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰঃ GSTৰ মুখ্য সুবিধাসমূহ —
- এক ৰাষ্ট্ৰ এক কৰ: বহু পৰোক্ষ কৰৰ ঠাইত এটাই কৰ ব্যৱস্থা।
- ক্যাছকেডিং প্ৰভাৱৰ অপসাৰণ: ITCৰ যোগেদি কৰৰ ওপৰত কৰ আৰোপ বন্ধ।
- ব্যৱসায় সহজীকৰণ: অনলাইন ব্যৱস্থা, একক পঞ্জীয়ন, একক ৰিটাৰ্ণ — Ease of Doing Business সূচকত উন্নতি।
- একক ৰাষ্ট্ৰীয় বজাৰ: ৰাজ্যিক সীমাৰ কৰ-প্ৰতিবন্ধকতা আঁতৰি দ্ৰব্যৰ মুক্ত চলাচল।
- আনুষ্ঠানিকীকৰণ: ডিজিটেল ৰেকৰ্ডে অসংগঠিত খণ্ডক আনুষ্ঠানিক অৰ্থনীতিৰ ভিতৰলৈ আনিছে।
- ৰাজহ বৃদ্ধি: কৰ-আধাৰ বৃদ্ধি আৰু ফাঁকি হ্ৰাসৰ ফলত চৰকাৰৰ ৰাজহ বৃদ্ধি।
- GDP বৃদ্ধি: অৰ্থনৈতিক কাৰ্যকলাপৰ দক্ষতা বৃদ্ধিৰ ফলত GDP বৃদ্ধিৰ সম্ভাৱনা।
- ৰপ্তানিৰ প্ৰতিযোগিতাশক্তি: ৰপ্তানি শূন্য-হাৰভুক্ত (Zero-rated) হোৱাত ভাৰতীয় সামগ্ৰীৰ আন্তৰ্জাতিক প্ৰতিযোগিতা বৃদ্ধি।
প্ৰশ্ন ৩: GST প্ৰৱৰ্তনৰ সমস্যা/প্ৰত্যাহ্বানসমূহ আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ GSTৰ প্ৰত্যাহ্বানসমূহ —
- একাধিক স্লেব: পাঁচটাতকৈ অধিক হাৰে কৰ ব্যৱস্থাক জটিল কৰি তুলিছে; বিশ্বৰ আদৰ্শৰ পৰা পৃথক।
- IT প্ৰস্তুতিৰ অভাৱ: GSTN পৰ্টেলৰ আৰম্ভণিতে কাৰিকৰী সমস্যা, সৰু ব্যৱসায়ীয়ে কম্পিউটাৰ-জ্ঞানৰ অভাৱত পৰিল।
- অনুপালন বোজা: সৰু ব্যৱসায়ীৰ বাবে মাহিলী/তিনিমহীয়া ৰিটাৰ্ণ ফাইল কৰাটো ব্যয়সাপেক্ষ আৰু সময়সাপেক্ষ।
- ৰাজহ ক্ষতিৰ আশংকা: বহু ৰাজ্যৰ ৰাজস্বত ক্ষতি; কেন্দ্ৰে ৫ বছৰৰ বাবে ক্ষতিপূৰণ আগবঢ়াইছিল।
- পেট্ৰল-ডিজেল-মদ্য বহিৰ্ভূত: এই গুৰুত্বপূৰ্ণ বস্তুসমূহ এতিয়াও GSTৰ পৰিধিৰ বাহিৰত, ফলত পূৰ্ণ একত্ৰীকৰণ অসম্পূৰ্ণ।
- মূল্যবৃদ্ধি: আৰম্ভণিৰ পৰ্যায়ত কেতবোৰ সেৱাৰ ক্ষেত্ৰত মূল্যবৃদ্ধি দেখা গৈছিল।
- মুনাফাবিৰোধী ব্যৱস্থা (Anti-profiteering): ITCৰ লাভ গ্ৰাহকলৈ পাৰ কৰাৰ পৰ্যবেক্ষণ কঠিন।
- ৰিফাণ্ডৰ বিলম্ব: বিশেষকৈ ৰপ্তানিকাৰীৰ ক্ষেত্ৰত ৰিফাণ্ডৰ বিলম্ব মূলধন প্ৰৱাহক বাধা দিছে।
প্ৰশ্ন ৪: GST আৰু যুক্তৰাষ্ট্ৰীয়তাৰ সম্পৰ্ক আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ ভাৰত এখন যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় (Federal) দেশ য’ত কেন্দ্ৰ আৰু ৰাজ্যৰ মাজত কৰ আৰোপৰ ক্ষমতা ভাগ কৰা হৈছে। GSTৰ পূৰ্বে কেন্দ্ৰৰ অধীনত উৎপাদন শুল্ক, সেৱা কৰ আৰু ৰাজ্যৰ অধীনত VAT, প্ৰৱেশ কৰ আদি আছিল। GST প্ৰৱৰ্তনৰ বাবে সংবিধান সংশোধনৰ মাজেদি দুয়োপক্ষই কেন্দ্ৰ আৰু ৰাজ্যই কৰ আৰোপৰ একচেটিয়া ক্ষমতা ত্যাগ কৰিবলগীয়া হৈছিল। GST পৰিষদৰ গঠন এক উদাহৰণীয় সহযোগিতাত্মক যুক্তৰাষ্ট্ৰীয়তাৰ (Cooperative Federalism) উদাহৰণ য’ত ৩/৪ অংশৰ ভোটৰ ভিত্তিত সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰা হয় আৰু কেন্দ্ৰৰ ভোটৰ ভাৰ ১/৩ আৰু ৰাজ্যসমূহৰ ভোটৰ ভাৰ ২/৩। এনেদৰে GSTএ যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় চেতনাক বলিষ্ঠ কৰিছে যদিও ৰাজ্যৰ আৰ্থিক স্বায়ত্ততা কিছু পৰিমাণে সংকুচিত হোৱা বুলি সমালোচনাও আছে।
প্ৰশ্ন ৫: GST পূৰ্ব আৰু GST পৰৱৰ্তী কৰ ব্যৱস্থাৰ মাজৰ পাৰ্থক্য লিখা।
| দিশ | GST পূৰ্ব ব্যৱস্থা | GST পৰৱৰ্তী ব্যৱস্থা |
|---|---|---|
| কৰৰ সংখ্যা | বহু (Excise, Service Tax, VAT, CST আদি) | একত্ৰিত GST |
| ক্যাছকেডিং প্ৰভাৱ | উপস্থিত (Tax on Tax) | ITCৰ জৰিয়তে আঁতৰোৱা |
| কৰৰ ভিত্তি | উৎপাদন/বিক্ৰী স্থান (Origin) | ভোগৰ স্থান (Destination) |
| আন্তঃৰাজ্যিক বাণিজ্য | CST + প্ৰৱেশ কৰ আদি | একক IGST |
| ৰিটাৰ্ণ আৰু পঞ্জীয়ন | প্ৰতিটো কৰৰ পৃথক | একক অনলাইন GSTN পৰ্টেল |
| বজাৰ | খণ্ডিত ৰাজ্যিক বজাৰ | একক ৰাষ্ট্ৰীয় বজাৰ |
| স্বচ্ছতা | কম | অধিক, ডিজিটেল ৰেকৰ্ড |
অতিৰিক্ত প্ৰশ্নোত্তৰ (Additional Questions)
বহু বিকল্পযুক্ত প্ৰশ্ন (MCQ)
প্ৰশ্ন ১: ভাৰতত GST কাৰ্যকৰী হোৱা তাৰিখ —
(ক) ১ এপ্ৰিল ২০১৭ (খ) ১ জুলাই ২০১৭ (গ) ১ জানুৱাৰী ২০১৮ (ঘ) ১ আগষ্ট ২০১৭
উত্তৰঃ (খ) ১ জুলাই ২০১৭।
প্ৰশ্ন ২: GST পৰিষদৰ অধ্যক্ষ —
(ক) প্ৰধানমন্ত্ৰী (খ) ৰাষ্ট্ৰপতি (গ) কেন্দ্ৰীয় বিত্ত মন্ত্ৰী (ঘ) ৰাজ্যপাল
উত্তৰঃ (গ) কেন্দ্ৰীয় বিত্ত মন্ত্ৰী।
প্ৰশ্ন ৩: GST কোনটো সংবিধান সংশোধনৰ ফল?
(ক) ১০০তম (খ) ১০১তম (গ) ১০২তম (ঘ) ৯৯তম
উত্তৰঃ (খ) ১০১তম সংশোধন।
প্ৰশ্ন ৪: তলৰ কোনটো GSTৰ স্লেবৰ ভিতৰত নাই?
(ক) ৫% (খ) ১০% (গ) ১৮% (ঘ) ২৮%
উত্তৰঃ (খ) ১০%।
প্ৰশ্ন ৫: আন্তঃৰাজ্যিক লেনদেনত আৰোপিত GST —
(ক) CGST (খ) SGST (গ) IGST (ঘ) UTGST
উত্তৰঃ (গ) IGST।
প্ৰশ্ন ৬: তলৰ কোনটো GSTৰ পৰিধিত নাই?
(ক) চাবোন (খ) মোবাইল ফোন (গ) পেট্ৰল (ঘ) চিমেণ্ট
উত্তৰঃ (গ) পেট্ৰল।
প্ৰশ্ন ৭: GSTৰ স্লোগান —
(ক) মেক ইন ইণ্ডিয়া (খ) এক ৰাষ্ট্ৰ এক কৰ এক বজাৰ (গ) ডিজিটেল ইণ্ডিয়া (ঘ) স্বচ্ছ ভাৰত
উত্তৰঃ (খ) এক ৰাষ্ট্ৰ এক কৰ এক বজাৰ।
প্ৰশ্ন ৮: GST পৰিষদ গঠনৰ অনুচ্ছেদ —
(ক) ২৭৮ (খ) ২৭৯এ (গ) ২৮০ (ঘ) ২৬৫
উত্তৰঃ (খ) ২৭৯এ।
প্ৰশ্ন ৯: ITCৰ অৰ্থ —
(ক) Indian Tax Council (খ) Input Tax Credit (গ) Internal Tax Code (ঘ) Indirect Tax Cess
উত্তৰঃ (খ) Input Tax Credit।
প্ৰশ্ন ১০: GST হৈছে এক —
(ক) প্ৰত্যক্ষ কৰ (খ) পৰোক্ষ কৰ (গ) সম্পত্তি কৰ (ঘ) আয় কৰ
উত্তৰঃ (খ) পৰোক্ষ কৰ।
শূন্যস্থান পূৰণ (Fill in the Blanks)
- GST ভাৰতত _____ তাৰিখৰ পৰা কাৰ্যকৰী হৈছে। উত্তৰঃ ১ জুলাই ২০১৭।
- GST পৰিষদ সংবিধানৰ অনুচ্ছেদ _____ৰ অধীনত গঠিত। উত্তৰঃ ২৭৯এ।
- আন্তঃৰাজ্যিক লেনদেনত আৰোপিত GSTক _____ বোলে। উত্তৰঃ IGST।
- GSTৰ মুখ্য স্লেবসমূহৰ ভিতৰত সৰ্বোচ্চ হাৰ হৈছে _____ শতাংশ। উত্তৰঃ ২৮।
- “কৰৰ ওপৰত কৰ” আৰোপ হোৱাটোক _____ প্ৰভাৱ বোলে। উত্তৰঃ ক্যাছকেডিং।
শুদ্ধ/অশুদ্ধ নিৰ্ণয় কৰা (True/False)
- GST এক প্ৰত্যক্ষ কৰ। উত্তৰঃ অশুদ্ধ (পৰোক্ষ কৰ)।
- GST পৰিষদৰ অধ্যক্ষ কেন্দ্ৰীয় বিত্ত মন্ত্ৰী। উত্তৰঃ শুদ্ধ।
- পেট্ৰল আৰু ডিজেল GSTৰ অধীনত আছে। উত্তৰঃ অশুদ্ধ (এতিয়াও বহিৰ্ভূত)।
- GSTৰ মূল হাৰ ০%, ৫%, ১২%, ১৮% আৰু ২৮%। উত্তৰঃ শুদ্ধ।
- ITCয়ে ক্যাছকেডিং প্ৰভাৱ আঁতৰাবলৈ সহায় কৰে। উত্তৰঃ শুদ্ধ।
শব্দাৰ্থ (Glossary)
| অসমীয়া শব্দ | ইংৰাজী অৰ্থ |
|---|---|
| সামগ্ৰী আৰু সেৱা কৰ | Goods and Services Tax (GST) |
| কেন্দ্ৰীয় GST | Central GST (CGST) |
| ৰাজ্যিক GST | State GST (SGST) |
| সংযোজিত GST | Integrated GST (IGST) |
| কেন্দ্ৰশাসিত অঞ্চল GST | Union Territory GST (UTGST) |
| GST পৰিষদ | GST Council |
| নিবেশ কৰ ক্ৰেডিট | Input Tax Credit (ITC) |
| মূল্য সংযোজন কৰ | Value Added Tax (VAT) |
| ক্যাছকেডিং প্ৰভাৱ | Cascading Effect |
| উপকৰ | Cess |
| কম্পজিচন স্কীম | Composition Scheme |
| পৰোক্ষ কৰ | Indirect Tax |
| প্ৰত্যক্ষ কৰ | Direct Tax |
| উৎপাদন শুল্ক | Excise Duty |
| সেৱা কৰ | Service Tax |
| কেন্দ্ৰীয় বিক্ৰয় কৰ | Central Sales Tax (CST) |
| সহযোগিতাত্মক যুক্তৰাষ্ট্ৰীয়তা | Cooperative Federalism |
| আনুষ্ঠানিকীকৰণ | Formalisation |
| গন্তব্য-ভিত্তিক কৰ | Destination-based Tax |
| ব্যৱসায় সহজীকৰণ | Ease of Doing Business |