Class 12 Assamese Chapter 7 — অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ গতিধাৰা
HSLC Guru-লৈ আদৰণি জনাইছোঁ। এই পাঠটো ASSEB-ৰ উচ্চতৰ মাধ্যমিক দ্বিতীয় বৰ্ষৰ (Class 12) অসমীয়া MIL পাঠ্যপুথি সাহিত্য সৌৰভ-ৰ সপ্তম পাঠ “অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ গতিধাৰা” ৰ সম্পূৰ্ণ প্ৰশ্নোত্তৰ। এই পাঠটোত অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ আৰম্ভণিৰ পৰা আজিলৈকে অহা যাত্ৰাৰ এক ক্ষুদ্ৰ ৰূপৰেখা দাঙি ধৰা হৈছে। অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ জগতত জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা, ভূপেন হাজৰিকা, ভৱেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া, জাহ্নু বৰুৱাকে আদি কৰি বহু গুণী ব্যক্তিৰ অৱদান উল্লেখনীয়। তলত পাঠটোৰ সাৰাংশ, পাঠ্যপুথিৰ আটাইবোৰ প্ৰশ্নৰ উত্তৰ, অতিৰিক্ত প্ৰশ্ন, লেখকৰ পৰিচয় আৰু এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ চিনেমা-পৰিচালকৰ তালিকা দিয়া হৈছে যিবোৰ HSLC তথা HS পৰীক্ষাৰ বাবে অতিকৈ উপযোগী।
সাৰাংশ
“অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ গতিধাৰা” পাঠত অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ জন্ম, বিকাশ আৰু সমসাময়িক অৱস্থাৰ এক চমু আলোচনা কৰা হৈছে। অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ ইতিহাস আৰম্ভ হয় ১৯৩৫ চনত ৰূপকোঁৱৰ জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালাৰ পৰিচালনাত নিৰ্মিত প্ৰথম অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ “জয়মতী“-ৰ মুক্তিৰে। জ্যোতিপ্ৰসাদে কলিকতাৰ ভাৰতলক্ষ্মী পিকচাৰ্ছত কাম শিকি, পিছত জাৰ্মানীত ফিল্ম প্ৰযুক্তিৰ অভিজ্ঞতা লৈ অসমলৈ ঘূৰি আহি ভোলাগুৰিৰ চাহ-বাগিচাত নিজা “চিত্ৰবন” ষ্টুডিঅ’ স্থাপন কৰি জয়মতীৰ নিৰ্মাণ আৰম্ভ কৰে। লক্ষ্মীধৰ শৰ্মাৰ নাট ‘জয়মতী কোঁৱৰী’ৰ আধাৰত নিৰ্মিত এই ছবিখনত অইদেউ সন্দিকৈয়ে জয়মতীৰ চৰিত্ৰত আৰু ফণি শৰ্মাই গদাপাণিৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। আৰ্থিক ক্ষতি স্বীকাৰ কৰিও জ্যোতিপ্ৰসাদে ১৯৩৯ চনত দ্বিতীয়খন ছবি “ইন্দ্ৰমালতী” নিৰ্মাণ কৰে।
স্বাধীনতাৰ পিছত অসমীয়া চলচ্চিত্ৰই গতি লাভ কৰে। ১৯৪৮ চনত ৰোহিণী কুমাৰ বৰুৱাৰ “মনোমতী” আৰু পিছত পৰৱল্লভ দাসৰ “সিৰাজ”, অসিত সেনৰ “বিপ্লৱী”, প্ৰভাত মুখাৰ্জীৰ “পুৱতি নিশাৰ সপোন”, নিপ বৰুৱাৰ “সমাজ এনেকুৱাও হয়“, “ৰঙা পুলিচ”, আনৱৰ হোছেইনৰ “তেজীমলা“, ব্ৰজেন বৰুৱাৰ “ইতো-চিতো-বহুতো“, “অপৰূপা” আদি ছবিয়ে অসমীয়া চলচ্চিত্ৰক জনপ্ৰিয় কৰি তোলে। ১৯৫৫ চনত ভূপেন হাজৰিকাই “এৰা বাটৰ সুৰ” পৰিচালনা কৰে আৰু পিছত “শকুন্তলা” (১৯৬১), “প্ৰতিধ্বনি“, “লতিঘটী“, “চিকমিক বিজুলী“, “মন-প্ৰজাপতি“আদি ছবিৰ সংগীত পৰিচালনা আৰু পৰিচালনাৰ জৰিয়তে অসমীয়া চলচ্চিত্ৰক নতুন উচ্চতাৰ লাভ কৰায়। ভূপেন হাজৰিকাই ১৯৭৭ চনত “শিৰাজ“ৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালকৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা পায়।
সত্তৰ-আশীৰ দশকত অসমীয়া চলচ্চিত্ৰই কলাৰ সকলোধৰণৰ ক্ষেত্ৰত নতুনত্ব লাভ কৰে। ড° ভৱেন্দ্ৰনাথ শইকীয়াই “সন্ধ্যাৰাগ” (১৯৭৭), “অনিৰ্বাণ“, “অগ্নিস্নান“, “কোলাহল“, “সৰোথী“, “ইতিহাস“, “কালসন্ধ্যা” আদি কালজয়ী ছবি নিৰ্মাণ কৰি বহু ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা লাভ কৰে। জাহ্নু বৰুৱাই “অপৰূপা” (১৯৮২), “হালোধীয়া চৰায়ে বাওধান খায়” (১৯৮৭), “বনানী“, “ফিৰিঙতি“, “হঁকনৈ মেলিনি বাট“, “পোখী“, “মাজ ৰাতিৰ কেইটামান মুহূৰ্ত” আদি ছবিৰে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় খ্যাতি অৰ্জন কৰে। “হালোধীয়া চৰায়ে বাওধান খায়”-এ স্বৰ্ণকমল বঁটা সহ ১৯৮৮ চনত শ্ৰেষ্ঠ ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা লাভ কৰে।
লেখকে সমসাময়িক অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ অৱস্থাৰ ওপৰতো পোহৰ পেলাইছে। বিদ্যুৎ চক্ৰৱৰ্তী, মঞ্জু বৰাকে আদি কৰি বহু পৰিচালকে বাণিজ্যিক ছবিৰে দৰ্শকক আনন্দ দিছিল। বৰ্তমান নবজ্যোতিৰ “ৰামধেনু“, জাহ্নু বৰুৱাৰ “মাজ ৰাতিৰ কেইটামান মুহূৰ্ত“, কেণ্ডী ডেকাৰ “লোকাল কুংফু“, ভাস্কৰ হাজৰিকাৰ “কথানদী“, “আমিছ” আদিয়ে নতুন প্ৰজন্মৰ ছবিনিৰ্মাণৰ ধাৰা চিহ্নিত কৰিছে। তথাপি বাণিজ্যিকভাৱে অসমীয়া চলচ্চিত্ৰই বিভিন্ন প্ৰত্যাহ্বানৰ সন্মুখীন। উপযুক্ত সিনেমা হল, বিতৰণ ব্যৱস্থা, প্ৰযোজকৰ অভাৱে এই উদ্যোগটোক বাধাগ্ৰস্ত কৰিছে। তথাপি নতুন প্ৰজন্মৰ পৰিচালক, কলা-কুশলী আৰু চৰকাৰৰ পৃষ্ঠপোষকতাৰে অসমীয়া চলচ্চিত্ৰই নিজৰ স্বকীয়তা ৰক্ষা কৰি ভাৰতীয় আঞ্চলিক চলচ্চিত্ৰৰ ক্ষেত্ৰত এক বিশিষ্ট স্থান অধিকাৰ কৰি আছে।
Summary
This lesson traces the journey of Assamese cinema from Jyotiprasad Agarwala’s pioneering film Joymoti (1935), through the contributions of Bhupen Hazarika, Bhabendra Nath Saikia and Jahnu Barua, to contemporary filmmaking.
পাঠ্যপুথিৰ প্ৰশ্নোত্তৰ
অতি চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্ন (১ নম্বৰ)
১। প্ৰথম অসমীয়া চলচ্চিত্ৰখনৰ নাম কি?
উত্তৰঃ প্ৰথম অসমীয়া চলচ্চিত্ৰখনৰ নাম “জয়মতী”।
২। “জয়মতী” ছবিখন কোন চনত মুক্তি লাভ কৰিছিল?
উত্তৰঃ “জয়মতী” ছবিখন ১৯৩৫ চনৰ ১০ মাৰ্চত মুক্তি লাভ কৰিছিল।
৩। “জয়মতী” ছবিৰ পৰিচালক কোন আছিল?
উত্তৰঃ “জয়মতী” ছবিৰ পৰিচালক আছিল ৰূপকোঁৱৰ জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা।
৪। “জয়মতী” ছবিখন কোনখন নাটৰ আধাৰত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল?
উত্তৰঃ “জয়মতী” ছবিখন লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাৰ “জয়মতী কোঁৱৰী” নাটৰ আধাৰত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।
৫। “জয়মতী” ছবিৰ মুখ্য চৰিত্ৰত কোনে অভিনয় কৰিছিল?
উত্তৰঃ “জয়মতী” ছবিৰ মুখ্য চৰিত্ৰত (জয়মতীৰ ভূমিকাত) অইদেউ সন্দিকৈয়ে অভিনয় কৰিছিল।
৬। জ্যোতিপ্ৰসাদে নিৰ্মাণ কৰা দ্বিতীয়খন ছবিৰ নাম কি?
উত্তৰঃ জ্যোতিপ্ৰসাদে নিৰ্মাণ কৰা দ্বিতীয়খন ছবিৰ নাম “ইন্দ্ৰমালতী” (১৯৩৯)।
৭। “জয়মতী” ছবিৰ চিত্ৰগ্ৰহণ কৰা ষ্টুডিঅ’ৰ নাম কি আছিল?
উত্তৰঃ “জয়মতী” ছবিৰ চিত্ৰগ্ৰহণ কৰা ষ্টুডিঅ’ৰ নাম আছিল “চিত্ৰবন” — ভোলাগুৰি চাহ-বাগিচাত প্ৰতিষ্ঠা কৰা।
৮। ভূপেন হাজৰিকাই পৰিচালনা কৰা প্ৰথম ছবিখন কি?
উত্তৰঃ ভূপেন হাজৰিকাই পৰিচালনা কৰা প্ৰথম ছবিখন “এৰা বাটৰ সুৰ” (১৯৫৫)।
৯। ভৱেন্দ্ৰনাথ শইকীয়াৰ প্ৰথম পৰিচালিত ছবিখনৰ নাম কি?
উত্তৰঃ ভৱেন্দ্ৰনাথ শইকীয়াৰ প্ৰথম পৰিচালিত ছবিখনৰ নাম “সন্ধ্যাৰাগ” (১৯৭৭)।
১০। জাহ্নু বৰুৱাৰ “হালোধীয়া চৰায়ে বাওধান খায়” ছবিখন কোন চনত মুক্তি পাইছিল?
উত্তৰঃ “হালোধীয়া চৰায়ে বাওধান খায়” ১৯৮৭ চনত মুক্তি পাইছিল আৰু ১৯৮৮ চনত শ্ৰেষ্ঠ ছবিৰ স্বৰ্ণকমল লাভ কৰিছিল।
১১। প্ৰথম ৰঙীন অসমীয়া ছবিখনৰ নাম কি?
উত্তৰঃ প্ৰথম ৰঙীন অসমীয়া ছবিখন নিপ বৰুৱাৰ “ৰঙা পুলিচ” (১৯৭৬)।
১২। “মনোমতী” ছবিৰ পৰিচালক কোন?
উত্তৰঃ “মনোমতী” (১৯৪৮) ছবিৰ পৰিচালক ৰোহিণী কুমাৰ বৰুৱা।
১৩। “ইতো-চিতো-বহুতো” ছবিৰ পৰিচালক কোন?
উত্তৰঃ “ইতো-চিতো-বহুতো” ছবিৰ পৰিচালক ব্ৰজেন বৰুৱা।
১৪। “অপৰূপা” ছবিখন কোনে পৰিচালনা কৰিছিল?
উত্তৰঃ “অপৰূপা” (১৯৮২) ছবিখন জাহ্নু বৰুৱাই পৰিচালনা কৰিছিল।
চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্ন (২–৩ নম্বৰ)
১। অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ জনক হিচাপে কাক বিবেচনা কৰা হয় আৰু কিয়?
উত্তৰঃ অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ জনক হিচাপে ৰূপকোঁৱৰ জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালাক বিবেচনা কৰা হয়। তেওঁ ১৯৩৫ চনত প্ৰথম অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ “জয়মতী” নিৰ্মাণ কৰি অসমলৈ চলচ্চিত্ৰ শিল্পৰ আগমন ঘটাইছিল। সেই কালত উপযুক্ত সঁজুলি, প্ৰযুক্তি বা প্ৰশিক্ষিত কলা-কুশলীৰ অভাৱ থকা সত্ত্বেও তেওঁ ভোলাগুৰি চাহ-বাগিচাত “চিত্ৰবন” ষ্টুডিঅ’ স্থাপন কৰি, নিজে চিত্ৰনাট্য ৰচনা কৰি, পৰিচালনা কৰি, সংগীত পৰিচালনা কৰি এই ছবিখন নিৰ্মাণ কৰিছিল। সেয়ে তেওঁক অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ জনক বুলি সম্বোধন কৰা হয়।
২। “জয়মতী” ছবি নিৰ্মাণৰ পিছত জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালাই কিয় আৰ্থিক ক্ষতিৰ সন্মুখীন হ’ব লগা হৈছিল?
উত্তৰঃ “জয়মতী” ছবি নিৰ্মাণত জ্যোতিপ্ৰসাদে নিজৰ পৰিয়ালৰ চাহ-বাগিচা বন্ধক ৰাখি বহু ধন ব্যয় কৰিছিল। কিন্তু ছবিখন বাণিজ্যিকভাৱে সফল নহ’ল কাৰণ সেই কালত অসমত পৰ্যাপ্ত সংখ্যাৰ চিনেমা হল নাছিল, দৰ্শকৰ বিতৰণ-ব্যৱস্থা সুসংগঠিত নাছিল আৰু ছবিৰ প্ৰিন্ট বহু ঠাইত পঠাব নোৱাৰিলে। ফলত সাঙ্কেতিক প্ৰচাৰৰ অভাৱত ছবিখনে যথেষ্ট দৰ্শক-প্ৰাপ্তি লাভ নকৰিলে আৰু জ্যোতিপ্ৰসাদে বহু আৰ্থিক ক্ষতিৰ সন্মুখীন হ’ল।
৩। ভূপেন হাজৰিকাৰ চলচ্চিত্ৰ ক্ষেত্ৰৰ অৱদান চমুকৈ লিখা।
উত্তৰঃ ভূপেন হাজৰিকাই অসমীয়া চলচ্চিত্ৰক সংগীত আৰু পৰিচালনা—দুয়োটা দিশতে এক নতুন উচ্চতাৰ পাইছিল। তেওঁ “এৰা বাটৰ সুৰ” (১৯৫৫), “শকুন্তলা” (১৯৬১), “প্ৰতিধ্বনি”, “চিকমিক বিজুলী”, “লতিঘটী”, “মন-প্ৰজাপতি”, “সিৰাজ” আদি ছবি পৰিচালনা আৰু সংগীত পৰিচালনা কৰে। বহু হিন্দী আৰু বাংলা ছবিতো তেওঁ সংগীত পৰিচালনা কৰিছিল। ১৯৭৭ চনত “সিৰাজ”-ৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালকৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা লাভ কৰে। তেওঁৰ গীত-সুৰে অসমীয়া চলচ্চিত্ৰক ভাৰতবৰ্ষৰ সকলোতে পৰিচিত কৰি তোলে।
৪। ভৱেন্দ্ৰনাথ শইকীয়াৰ পৰিচালিত উল্লেখযোগ্য ছবিকেইখনৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ ড° ভৱেন্দ্ৰনাথ শইকীয়াৰ পৰিচালিত উল্লেখযোগ্য ছবিকেইখন হ’ল— “সন্ধ্যাৰাগ” (১৯৭৭), “অনিৰ্বাণ” (১৯৮১), “অগ্নিস্নান” (১৯৮৫), “কোলাহল” (১৯৮৮), “সৰোথী” (১৯৯২), “ইতিহাস” (১৯৯৬), “কালসন্ধ্যা” (১৯৯৭) আৰু “অভিৰুচি” (১৯৯৭)। এই ছবিসমূহে অসমীয়া সমাজজীৱনৰ গভীৰ প্ৰতিচ্ছবি দাঙি ধৰে আৰু বহু ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা লাভ কৰে।
৫। জাহ্নু বৰুৱাৰ চলচ্চিত্ৰ-শৈলীৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ চমুকৈ লিখা।
উত্তৰঃ জাহ্নু বৰুৱাৰ চলচ্চিত্ৰৰ মূল বৈশিষ্ট্য হ’ল গ্ৰাম্য জীৱনৰ বাস্তৱতা, সাধাৰণ মানুহৰ সংগ্ৰাম, মানৱিক সম্পৰ্কৰ গভীৰতা আৰু সমাজত প্ৰচলিত শোষণৰ চিত্ৰণ। তেওঁৰ ছবিত আছে কাৱ্যিক ভাৱ, সংযত অভিনয়, মন্থৰ গতি আৰু গভীৰ মনস্তাত্ত্বিক বিশ্লেষণ। “হালোধীয়া চৰায়ে বাওধান খায়”, “বনানী”, “ফিৰিঙতি”, “পোখী”, “মাজ ৰাতিৰ কেইটামান মুহূৰ্ত” আদি ছবিয়ে এই গুণসমূহ প্ৰকাশ কৰিছে।
৬। “হালোধীয়া চৰায়ে বাওধান খায়” ছবিৰ বিষয়বস্তু চমুকৈ লিখা।
উত্তৰঃ “হালোধীয়া চৰায়ে বাওধান খায়” ছবিখনৰ বিষয়বস্তু হ’ল গাঁৱৰ এজন সাধাৰণ কৃষক চনিৰামৰ ভূমি ক্ৰয়-বিক্ৰয়ৰ বিষয়ত হোৱা শোষণ আৰু আইনী লৰাঢ়ালি। চনিৰামে নিজৰ মাটিখিনি বনৰীয়াৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ গৈ স্থানীয় ক্ষমতাশালী লোকৰ ষড়যন্ত্ৰৰ সন্মুখীন হয়। ছবিখনে সাধাৰণ মানুহৰ অসহায়তা, গাঁৱৰ ৰাজনীতি আৰু ন্যায়ৰ বাবে সংগ্ৰামৰ এক মৰ্মস্পৰ্শী চিত্ৰ দাঙি ধৰে। ১৯৮৮ চনত শ্ৰেষ্ঠ ছবিৰ স্বৰ্ণকমল বঁটা লাভ কৰে।
৭। অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগৰ মূল প্ৰত্যাহ্বানসমূহ কি কি?
উত্তৰঃ অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগৰ মূল প্ৰত্যাহ্বানসমূহ হ’ল— (ক) উপযুক্ত সিনেমা হলৰ অভাৱ, (খ) সুসংগঠিত বিতৰণ ব্যৱস্থাৰ অভাৱ, (গ) যথেষ্ট প্ৰযোজকৰ অভাৱ, (ঘ) আধুনিক প্ৰযুক্তি আৰু উন্নত ষ্টুডিঅ’ সুবিধাৰ অভাৱ, (ঙ) দৰ্শকৰ সীমিত সংখ্যা, (চ) হিন্দী চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰতিযোগিতা আৰু (ছ) চৰকাৰী পৃষ্ঠপোষকতাৰ অপ্ৰতুলতা।
৮। সমসাময়িক অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ অৱস্থা চমুকৈ বৰ্ণনা কৰা।
উত্তৰঃ সমসাময়িক অসমীয়া চলচ্চিত্ৰই ডিজিটেল প্ৰযুক্তিৰ সহায়ত নতুন প্ৰাণ লাভ কৰিছে। নতুন প্ৰজন্মৰ পৰিচালক যেনে ভাস্কৰ হাজৰিকা (“কথানদী”, “আমিছ”), কেণ্ডী ডেকা (“লোকাল কুংফু”), মঞ্জু বৰা, বিদ্যুৎ চক্ৰৱৰ্তী, প্ৰদীপ্ত কুমাৰ ভূঞা আদিয়ে বিভিন্ন ৰাষ্ট্ৰীয়-আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰোৎসৱত স্বীকৃতি লাভ কৰিছে। নবজ্যোতিৰ “ৰামধেনু”-এ বাণিজ্যিক সফলতা পাইছে। তথাপি সিনেমা হল আৰু বিতৰণ-সমস্যাই উদ্যোগটোক বিচলিত কৰি ৰাখিছে।
৯। জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালাৰ চলচ্চিত্ৰ-দৃষ্টিভংগী চমুকৈ আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালাৰ চলচ্চিত্ৰ-দৃষ্টিভংগী আছিল গভীৰ ভাৱে সাংস্কৃতিক আৰু জাতীয়তাবাদী। তেওঁ চলচ্চিত্ৰক কেৱল মনোৰঞ্জনৰ মাধ্যম হিচাপে নহয়, শিল্পৰ এক নতুন প্ৰকাশ আৰু সমাজ সংস্কাৰৰ মাধ্যম হিচাপে দেখিছিল। তেওঁ অসমৰ ইতিহাস, লোক-সংস্কৃতি আৰু জাতীয় গৌৰৱক চলচ্চিত্ৰৰ মাধ্যমেৰে দাঙি ধৰাৰ পক্ষপাতী আছিল। “জয়মতী”ৰ মাধ্যমেৰে তেওঁ আহোম যুগৰ এজনী সাহসী মহিলাৰ আত্মবলিদানৰ কাহিনী জনসাধাৰণৰ আগত উপস্থাপন কৰি ৰাষ্ট্ৰীয় চেতনা জগাৱেৰ চেষ্টা কৰিছিল।
দীঘল উত্তৰৰ প্ৰশ্ন (৫–৭ নম্বৰ)
১। অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ আৰম্ভণিৰ ইতিহাস বৰ্ণনা কৰা।
উত্তৰঃ অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ আৰম্ভণি ১৯৩৫ চনত ৰূপকোঁৱৰ জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালাৰ পৰিচালনাত নিৰ্মিত “জয়মতী” ছবিৰে। জ্যোতিপ্ৰসাদে কলিকতাৰ ভাৰতলক্ষ্মী পিকচাৰ্ছত প্ৰথমে চলচ্চিত্ৰ-নিৰ্মাণৰ অভিজ্ঞতা লয় আৰু পিছত জাৰ্মানীত উফা ফিল্ম কোম্পানীত শব্দ-প্ৰযুক্তিৰ প্ৰশিক্ষণ লৈ অসমলৈ ঘূৰি আহে। তেওঁ ভোলাগুৰি চাহ-বাগিচাত “চিত্ৰবন” নামৰ এটা ষ্টুডিঅ’ স্থাপন কৰে আৰু লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাৰ “জয়মতী কোঁৱৰী” নাটৰ আধাৰত ছবি নিৰ্মাণৰ কাম আৰম্ভ কৰে। জয়মতীৰ চৰিত্ৰত অইদেউ সন্দিকৈয়ে আৰু গদাপাণি চৰিত্ৰত ফণি শৰ্মাই অভিনয় কৰে। ১৯৩৫ চনৰ ১০ মাৰ্চত ছবিখন মুক্তি পাইছিল।
আৰ্থিক ক্ষতি স্বীকাৰ কৰিও জ্যোতিপ্ৰসাদে ১৯৩৯ চনত দ্বিতীয়খন ছবি “ইন্দ্ৰমালতী” নিৰ্মাণ কৰে। স্বাধীনতাৰ পিছত ১৯৪৮ চনত ৰোহিণী কুমাৰ বৰুৱাৰ “মনোমতী”, আৰু পিছত পৰৱল্লভ দাসৰ “সিৰাজ” (১৯৪৮), অসিত সেনৰ “বিপ্লৱী” (১৯৫০), নিপ বৰুৱাৰ “মাক আৰু মৰম” (১৯৫৭), “সমাজ এনেকুৱাও হয়” আদি ছবিয়ে অসমীয়া চলচ্চিত্ৰক জনপ্ৰিয় কৰি তোলে। এনেদৰে ক্ৰমে ক্ৰমে অসমীয়া চলচ্চিত্ৰই গতি লাভ কৰে।
২। অসমীয়া চলচ্চিত্ৰত ভৱেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া আৰু জাহ্নু বৰুৱাৰ অৱদান বিশদভাৱে আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ ড° ভৱেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া আৰু জাহ্নু বৰুৱা—দুয়োজন আছিল অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ “নৱতৰংগ”ৰ মূল কাৰিকৰ। ভৱেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া পেছাত পৰমাণু-বিজ্ঞানীৰ বাহিৰে এজন শ্ৰেষ্ঠ সাহিত্যিক আৰু চলচ্চিত্ৰ-নিৰ্মাতা আছিল। তেওঁৰ “সন্ধ্যাৰাগ” (১৯৭৭) ছবিখনে শ্ৰেষ্ঠ আঞ্চলিক চলচ্চিত্ৰৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা লাভ কৰিছিল। তাৰ পিছত “অনিৰ্বাণ”, “অগ্নিস্নান”, “কোলাহল”, “সৰোথী”, “ইতিহাস”, “কালসন্ধ্যা” আদি কালজয়ী ছবি নিৰ্মাণ কৰি অসমৰ সমাজজীৱনৰ গভীৰ প্ৰতিচ্ছবি দাঙি ধৰিছিল। তেওঁৰ ছবিৰ মূল বৈশিষ্ট্য হ’ল চৰিত্ৰৰ মনস্তাত্ত্বিক বিশ্লেষণ, নাৰীচৰিত্ৰৰ গভীৰ চিত্ৰণ আৰু সমাজৰ অভ্যন্তৰীণ দ্বন্দ্বৰ উপস্থাপন।
জাহ্নু বৰুৱা পুণে ফিল্ম এণ্ড টেলিভিজন ইনষ্টিটিউটৰ ছাত্ৰ আছিল। তেওঁৰ “অপৰূপা” (১৯৮২), “হালোধীয়া চৰায়ে বাওধান খায়” (১৯৮৭), “বনানী” (১৯৯০), “ফিৰিঙতি” (১৯৯২), “হঁকনৈ মেলিনি বাট” (১৯৯৪), “পোখী” (১৯৯৫), “তোৰা” (২০০৪), “মাজ ৰাতিৰ কেইটামান মুহূৰ্ত” (২০০৫) আদি ছবিয়ে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় খ্যাতি অৰ্জন কৰিছিল। “হালোধীয়া চৰায়ে বাওধান খায়”-এ ১৯৮৮ চনত শ্ৰেষ্ঠ ছবিৰ স্বৰ্ণকমল বঁটা লাভ কৰে। তেওঁৰ ছবিত গ্ৰাম্যজীৱনৰ বাস্তৱতা, সাধাৰণ মানুহৰ সংগ্ৰাম আৰু সামাজিক অসামঞ্জস্যৰ সাহসী চিত্ৰণ পোৱা যায়। দুয়োজনে অসমীয়া চলচ্চিত্ৰক ভাৰতীয় শ্ৰেষ্ঠ আঞ্চলিক চলচ্চিত্ৰৰ তালিকাত স্থান দিয়াৰ মুখ্য কাণ্ডাৰি।
৩। অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ গতিধাৰাত ভূপেন হাজৰিকাৰ ভূমিকা বিশ্লেষণ কৰা।
উত্তৰঃ ভূপেন হাজৰিকা আছিল অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ এক যুগস্ৰষ্টা ব্যক্তিত্ব। তেওঁ একে সময়তে গায়ক, সংগীতকাৰ, পৰিচালক আৰু চিত্ৰনাট্যকাৰ আছিল। ১৯৫৫ চনত “এৰা বাটৰ সুৰ” পৰিচালনা কৰি চলচ্চিত্ৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰৱেশ কৰে। তেওঁ “শকুন্তলা” (১৯৬১), “প্ৰতিধ্বনি” (১৯৬৪), “লতিঘটী” (১৯৬৭), “চিকমিক বিজুলী” (১৯৬৯), “মন-প্ৰজাপতি” (১৯৭৯), “সিৰাজ” (১৯৮৮), “স্বীকাৰোক্তি” আদি ছবি পৰিচালনা আৰু সংগীত পৰিচালনা কৰে। “শকুন্তলা”ই শ্ৰেষ্ঠ আঞ্চলিক চলচ্চিত্ৰৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা লাভ কৰে। ১৯৭৭ চনত “সিৰাজ”ৰ বাবে তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালকৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা পায়।
হিন্দী ছবি “এক পল”, “ৰুদালী”, “দৰমিয়াঁ”, “গজগামিনী”, “দমন”, “মিল গয়ী মঞ্জিল মুঝে” আৰু বাংলা “এৰা বাটৰ সুৰ”-ৰ বাংলা সংস্কৰণ “জোনাকীৰ আলো”ৰ সংগীত পৰিচালনা কৰি তেওঁ ৰাষ্ট্ৰীয় খ্যাতি অৰ্জন কৰে। ১৯৯২ চনত তেওঁক ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ সৰ্বোচ্চ সন্মান “দাদা চাহেব ফালকে বঁটা” প্ৰদান কৰা হয়। তেওঁৰ গীত-সুৰে অসমীয়া চলচ্চিত্ৰক শুনা-চোৱাৰ ক্ষেত্ৰত এক স্বকীয় ৰূপ প্ৰদান কৰিছিল। তেওঁৰ যোগেদিয়েই অসমীয়া চলচ্চিত্ৰই সাংগীতিক উৎকৰ্ষৰ ক্ষেত্ৰত ভাৰতবৰ্ষৰ আগশাৰীৰ স্থান দখল কৰিবলৈ সক্ষম হ’ল।
৪। অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ বিকাশৰ পথত সন্মুখীন হোৱা প্ৰত্যাহ্বানসমূহ আৰু সমাধানৰ পথ আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ বিকাশৰ পথত বিভিন্ন প্ৰত্যাহ্বানৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হৈছে। ইয়াৰে মূল প্ৰত্যাহ্বানসমূহ হ’ল— (ক) চিনেমা হলৰ অভাৱ: অসমত উপযুক্ত সংখ্যাৰ চিনেমা হল নথকা ফলত ছবি প্ৰদৰ্শনৰ অসুবিধা; (খ) সুসংগঠিত বিতৰণ ব্যৱস্থাৰ অভাৱ; (গ) যথেষ্ট প্ৰযোজকৰ অভাৱ আৰু ব্যৱসায়িক বিনিয়োগৰ সংকোচ; (ঘ) আধুনিক প্ৰযুক্তি, ষ্টুডিঅ’ আৰু পশ্চাৎঘৰ-প্ৰক্ৰিয়াৰ সুবিধাৰ অপ্ৰতুলতা; (ঙ) প্ৰশিক্ষিত কলা-কুশলীৰ অভাৱ; (চ) হিন্দী আৰু ইংৰাজী ছবিৰ সৈতে প্ৰতিযোগিতা; (ছ) ভাষাগত বজাৰৰ সীমিততা।
সমাধানৰ পথ হিচাপে— (১) চৰকাৰে চলচ্চিত্ৰ-উদ্যোগক ক্ষুদ্ৰ-উদ্যোগৰ মৰ্যাদা দি কৰ-ৰেহাই, ভৰ্তুকি আৰু ঋণ সুবিধা দিব লাগে; (২) প্ৰতিটো জিলাত আধুনিক চিনেমা হল নিৰ্মাণৰ ব্যৱস্থা কৰিব লাগে; (৩) ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ স্থাপন; (৪) ডিজিটেল প্ৰযুক্তি আৰু অ’টিটি প্লেটফৰ্মৰ ব্যৱহাৰ; (৫) চলচ্চিত্ৰোৎসৱৰ আয়োজন; (৬) দৰ্শকৰ মাজত অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বৃদ্ধি কৰাৰ বাবে শৈক্ষিক প্ৰচেষ্টা; (৭) প্ৰযোজনাৰ বাবে চৰকাৰী অনুদান বৃদ্ধি। এনেধৰণৰ যত্নৰে অসমীয়া চলচ্চিত্ৰই উন্নয়নৰ ক্ষেত্ৰত নতুন উচ্চতা স্পৰ্শ কৰিব পাৰিব।
৫। অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ বৰ্তমানৰ অৱস্থা আৰু ভৱিষ্যত সম্ভাৱনাৰ ওপৰত এটি ৰচনা লিখা।
উত্তৰঃ বৰ্তমান একবিংশ শতিকাত অসমীয়া চলচ্চিত্ৰই ডিজিটেল বিপ্লৱৰ যুগত প্ৰৱেশ কৰিছে। নতুন প্ৰজন্মৰ পৰিচালক, কলা-কুশলী আৰু অভিনেতা-অভিনেত্ৰীয়ে নতুন বিষয়বস্তু আৰু আধুনিক চলচ্চিত্ৰ-শৈলীৰে দৰ্শকক আকৰ্ষণ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে। নবজ্যোতিৰ “ৰামধেনু” (২০১১), কেণ্ডী ডেকাৰ “লোকাল কুংফু” (২০১৩), ভাস্কৰ হাজৰিকাৰ “কথানদী” (২০১৫) আৰু “আমিছ” (২০১৯), ৰীমা দাসৰ “ভিলেজ ৰক্ষ্টাৰ্ছ” (২০১৭, ৬৬-তম ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা শ্ৰেষ্ঠ ছবি)— এই ছবিসমূহে ৰাষ্ট্ৰীয় তথা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত স্বীকৃতি লাভ কৰিছে।
ভৱিষ্যত সম্ভাৱনাৰ দিশতো অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ যথেষ্ট আশাব্যঞ্জক। ডিজিটেল প্ৰযুক্তিৰ মাধ্যমেৰে ছবি নিৰ্মাণৰ ব্যয় হ্ৰাস হৈছে, অ’টিটি প্লেটফৰ্ম যেনে নেটফ্লিক্স, এমাজন প্ৰাইমে আঞ্চলিক ছবিক বিশ্ব-বজাৰত প্ৰদৰ্শনৰ সুযোগ কৰি দিছে। অসম চৰকাৰে চলচ্চিত্ৰ-নীতি প্ৰৱৰ্তন কৰি ছবি নিৰ্মাণৰ বাবে আৰ্থিক সাহায্য আগবঢ়াইছে। চলচ্চিত্ৰৰ মাধ্যমেৰে অসমীয়া সংস্কৃতি, ইতিহাস, প্ৰকৃতিৰ সৌন্দৰ্য বিশ্বদৰ্শকৰ ওচৰত পৰিচয় কৰাই দিয়াৰ এক বিশাল সম্ভাৱনা আছে। নতুন প্ৰজন্মৰ চলচ্চিত্ৰ-কৰ্মীয়ে যদি একতা, সৃজনশীলতা আৰু মানৱিক মূল্যবোধৰে আগবাঢ়ে, তেন্তে অসমীয়া চলচ্চিত্ৰই নিশ্চয় বিশ্বপৰিৱৰ্তী মহৎ উচ্চতা লাভ কৰিব।
অতিৰিক্ত প্ৰশ্নোত্তৰ
বহুনিৰ্বাচনী প্ৰশ্ন (MCQ)
১। প্ৰথম অসমীয়া চলচ্চিত্ৰখন কোন চনত মুক্তি পাইছিল?
(ক) ১৯৩১ (খ) ১৯৩৫ (গ) ১৯৩৯ (ঘ) ১৯৪৮
উত্তৰঃ (খ) ১৯৩৫।
২। “জয়মতী” ছবিৰ পৰিচালক কোন?
(ক) ভূপেন হাজৰিকা (খ) জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা (গ) জাহ্নু বৰুৱা (ঘ) ভৱেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া
উত্তৰঃ (খ) জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা।
৩। জ্যোতিপ্ৰসাদৰ ষ্টুডিঅ’ৰ নাম কি?
(ক) চিত্ৰবন (খ) সংগীতবন (গ) কলাবন (ঘ) আগৰবন
উত্তৰঃ (ক) চিত্ৰবন।
৪। “ইন্দ্ৰমালতী” ছবি কোন চনত মুক্তি পাইছিল?
(ক) ১৯৩৫ (খ) ১৯৩৭ (গ) ১৯৩৯ (ঘ) ১৯৪১
উত্তৰঃ (গ) ১৯৩৯।
৫। “মনোমতী” ছবিৰ পৰিচালক কোন আছিল?
(ক) ফণি শৰ্মা (খ) ৰোহিণী কুমাৰ বৰুৱা (গ) নিপ বৰুৱা (ঘ) ব্ৰজেন বৰুৱা
উত্তৰঃ (খ) ৰোহিণী কুমাৰ বৰুৱা।
৬। ভূপেন হাজৰিকাৰ পৰিচালিত প্ৰথম ছবিখন কি?
(ক) শকুন্তলা (খ) এৰা বাটৰ সুৰ (গ) চিকমিক বিজুলী (ঘ) মন-প্ৰজাপতি
উত্তৰঃ (খ) এৰা বাটৰ সুৰ।
৭। ভূপেন হাজৰিকাই দাদা চাহেব ফালকে বঁটা কোন চনত পাইছিল?
(ক) ১৯৭৭ (খ) ১৯৮৭ (গ) ১৯৯২ (ঘ) ২০১২
উত্তৰঃ (গ) ১৯৯২।
৮। “সন্ধ্যাৰাগ” ছবিৰ পৰিচালক কোন?
(ক) জাহ্নু বৰুৱা (খ) ভৱেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া (গ) মঞ্জু বৰা (ঘ) বিদ্যুৎ চক্ৰৱৰ্তী
উত্তৰঃ (খ) ভৱেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া।
৯। “হালোধীয়া চৰায়ে বাওধান খায়” ছবিৰ পৰিচালক কোন?
(ক) ভৱেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া (খ) ভূপেন হাজৰিকা (গ) জাহ্নু বৰুৱা (ঘ) পদুম বৰুৱা
উত্তৰঃ (গ) জাহ্নু বৰুৱা।
১০। “হালোধীয়া চৰায়ে বাওধান খায়” শ্ৰেষ্ঠ ছবিৰ স্বৰ্ণকমল লাভ কৰা চনটো কি?
(ক) ১৯৮৫ (খ) ১৯৮৭ (গ) ১৯৮৮ (ঘ) ১৯৯০
উত্তৰঃ (গ) ১৯৮৮।
১১। “জয়মতী”ৰ মুখ্য চৰিত্ৰত কোনে অভিনয় কৰিছিল?
(ক) প্ৰীতিম দাস (খ) অইদেউ সন্দিকৈ (গ) ফণি শৰ্মা (ঘ) তিলোত্তমা
উত্তৰঃ (খ) অইদেউ সন্দিকৈ।
১২। “অপৰূপা” ছবিৰ পৰিচালক কোন?
(ক) ভৱেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া (খ) জাহ্নু বৰুৱা (গ) ভূপেন হাজৰিকা (ঘ) মঞ্জু বৰা
উত্তৰঃ (খ) জাহ্নু বৰুৱা।
খালী ঠাই পূৰণ কৰা
- প্ৰথম অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ নাম জয়মতী।
- “জয়মতী” ছবিৰ পৰিচালক জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা।
- “ইন্দ্ৰমালতী” ছবি ১৯৩৯ চনত মুক্তি পাইছিল।
- ভূপেন হাজৰিকাই ১৯৯২ চনত দাদা চাহেব ফালকে বঁটা পাইছিল।
- “হালোধীয়া চৰায়ে বাওধান খায়” ছবিৰ পৰিচালক জাহ্নু বৰুৱা।
- “সন্ধ্যাৰাগ” ছবিৰ পৰিচালক ড° ভৱেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া।
- প্ৰথম ৰঙীন অসমীয়া ছবি ৰঙা পুলিচ।
- জ্যোতিপ্ৰসাদৰ ষ্টুডিঅ’ৰ নাম চিত্ৰবন।
শুদ্ধ/অশুদ্ধ লিখা
- “জয়মতী” ছবি ১৯৩৫ চনত মুক্তি লাভ কৰিছিল। — শুদ্ধ
- “মনোমতী” ছবিৰ পৰিচালক জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা। — অশুদ্ধ (পৰিচালক ৰোহিণী কুমাৰ বৰুৱা)
- ভূপেন হাজৰিকাৰ পৰিচালিত প্ৰথম ছবি “শকুন্তলা”। — অশুদ্ধ (প্ৰথম ছবি “এৰা বাটৰ সুৰ”)
- “হালোধীয়া চৰায়ে বাওধান খায়” শ্ৰেষ্ঠ ছবিৰ স্বৰ্ণকমল বঁটা পাইছিল। — শুদ্ধ
- “সন্ধ্যাৰাগ” ভৱেন্দ্ৰনাথ শইকীয়াৰ প্ৰথম ছবি। — শুদ্ধ
- জ্যোতিপ্ৰসাদে জাৰ্মানীত চলচ্চিত্ৰ-প্ৰযুক্তিৰ প্ৰশিক্ষণ লৈছিল। — শুদ্ধ
গুৰুত্বপূৰ্ণ অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ আৰু পৰিচালক
| চলচ্চিত্ৰ | পৰিচালক | মুক্তি চন |
|---|---|---|
| জয়মতী | জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা | ১৯৩৫ |
| ইন্দ্ৰমালতী | জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা | ১৯৩৯ |
| মনোমতী | ৰোহিণী কুমাৰ বৰুৱা | ১৯৪৮ |
| সিৰাজ | পৰৱল্লভ দাস | ১৯৪৮ |
| পিয়লি ফুকন | ফণি শৰ্মা | ১৯৫৫ |
| এৰা বাটৰ সুৰ | ভূপেন হাজৰিকা | ১৯৫৫ |
| শকুন্তলা | ভূপেন হাজৰিকা | ১৯৬১ |
| তেজীমলা | আনৱৰ হোছেইন | ১৯৬৪ |
| ইতো-চিতো-বহুতো | ব্ৰজেন বৰুৱা | ১৯৬৩ |
| চামেলী মেমচাহাব | অব্দুল মজিদ | ১৯৭৫ |
| সন্ধ্যাৰাগ | ভৱেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া | ১৯৭৭ |
| অপৰূপা | জাহ্নু বৰুৱা | ১৯৮২ |
| অগ্নিস্নান | ভৱেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া | ১৯৮৫ |
| হালোধীয়া চৰায়ে বাওধান খায় | জাহ্নু বৰুৱা | ১৯৮৭ |
| কোলাহল | ভৱেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া | ১৯৮৮ |
| সিৰাজ (পুনঃনিৰ্মাণ) | ভূপেন হাজৰিকা | ১৯৮৮ |
| ফিৰিঙতি | জাহ্নু বৰুৱা | ১৯৯২ |
| সৰোথী | ভৱেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া | ১৯৯২ |
| ৰামধেনু | মুনীন বৰুৱা / নবজ্যোতি | ২০১১ |
| লোকাল কুংফু | কেণ্ডী ডেকা | ২০১৩ |
| কথানদী | ভাস্কৰ হাজৰিকা | ২০১৫ |
| ভিলেজ ৰক্ষ্টাৰ্ছ | ৰীমা দাস | ২০১৭ |
| আমিছ | ভাস্কৰ হাজৰিকা | ২০১৯ |
লেখকৰ চমু পৰিচয়
“অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ গতিধাৰা” পাঠটোৰ লেখক অপূৰ্ব শৰ্মা অসমীয়া সাহিত্যৰ এজন প্ৰখ্যাত প্ৰাবন্ধিক, চলচ্চিত্ৰ-সমালোচক আৰু গৱেষক। তেওঁ অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ ইতিহাস, সমালোচনা আৰু সংস্কৃতি বিষয়ক বহুতো গ্ৰন্থ আৰু প্ৰবন্ধ ৰচনা কৰিছে। অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ গতিধাৰা সম্পৰ্কীয় তেওঁৰ গৱেষণাত্মক ৰচনাসমূহ অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ-অধ্যয়নৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱদান। চলচ্চিত্ৰ-গৱেষণাৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ লেখা ৰচনাবোৰে নতুন প্ৰজন্মৰ গৱেষক আৰু চলচ্চিত্ৰপ্ৰেমীৰ বাবে এক উৎস হিচাপে কাম কৰি আহিছে। তেওঁ চলচ্চিত্ৰ-সমালোচনাৰ মাধ্যমেৰে অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ গুণাগুণ বিচাৰৰ এক উপযুক্ত মান-দণ্ড স্থাপন কৰাত সহায় কৰিছে।