Class 12 Assamese Chapter 2 — মগনিয়াৰ (যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰা)
HSLC Guru-লৈ স্বাগতম। ASSEB-ৰ দ্বাদশ শ্ৰেণীৰ অসমীয়া (MIL) পাঠ্যপুথি সাহিত্য সৌৰভৰ দ্বিতীয় পাঠ “মগনিয়াৰ”ৰ সম্পূৰ্ণ অধ্যয়ন সামগ্ৰী এই লেখাত উপস্থাপন কৰা হৈছে। কবি যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰাৰ ‘কথা-কবিতা’ পুথিৰ পৰা সংকলিত এই কথা-কবিতাটোৱে এজন দৰিদ্ৰ ভিক্ষুক বা মগনিয়াৰৰ প্ৰতি কবিৰ গভীৰ মানৱিক সহানুভূতি আৰু আন্তৰিকতা প্ৰকাশ কৰিছে। এই লেখাত পাঠ্যপুথিৰ সকলো অতি চমু, চমু আৰু দীঘল প্ৰশ্নোত্তৰ, শব্দাৰ্থ, অতিৰিক্ত MCQ, খালী ঠাই পূৰণ, শুদ্ধ-অশুদ্ধ আৰু কবিৰ চমু পৰিচয় বিচাৰি পাবা — যিয়ে HS Final, পৰীক্ষা প্ৰস্তুতি আৰু ৰিভিজনত সহায় কৰিব।
সাৰাংশ
“মগনিয়াৰ” হৈছে অসমীয়া সাহিত্যৰ অন্যতম প্ৰধান আধুনিক কবি যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰাই ৰচনা কৰা এটি কথা-কবিতা। কথা-কবিতা হৈছে গদ্যৰ আৱৰণত প্ৰকাশিত কবিতা, য’ত ছন্দ-অন্ত্যমিলৰ স্থলত থাকে গভীৰ ভাব, ৰূপক, চিত্ৰধৰ্মিতা আৰু এটি কেন্দ্ৰস্থ অনুভূতি। দুৱৰাৰ ‘কথা-কবিতা’ পুথিৰ পৰা সংকলিত এই ৰচনাটোৱে ৰুছ সাহিত্যিক ইভান টুৰ্গেনিভৰ ‘The Beggar’ ৰ লগত গভীৰ ভাবগত সাদৃশ্য বহন কৰিছে। কবিয়ে এদিন বাটেদি গৈ থকা সময়ত এজন বুঢ়া, বেমাৰী, হাড়-ছাল ওলোৱা মগনিয়াৰৰ মুখামুখি হয়। মগনিয়াৰৰ ওঁঠ শেতা, চকু দুটা ৰঙা, কাপোৰ ফটা, হাত-পা উখহা — সমাজৰ চৰম দাৰিদ্ৰ্য আৰু অৱহেলাৰ এক জীৱন্ত ছবি।
মগনিয়াৰে আৰ্ত স্বৰত হাত পাতি কবিৰ পৰা ভিক্ষা বিচাৰে। কিন্তু কবিৰ মোনাত সেই মুহূৰ্তত একো নাছিল — ধন নাই, ঘড়ী নাই, ৰুমাল নাই, এমুঠি অন্নও নাই। ঘৰৰ পৰা একো নোলোৱাকৈয়ে ওলাই অহাৰ বাবে কবি দিবলৈ একো বিচাৰি নাপায়। কবিৰ অন্তৰ যন্ত্ৰণাত ভৰি পৰে। তেওঁ সেই অসহায় ভিক্ষুকৰ কঁপা হাত দুখন নিজৰ হাতেৰে আৱৰি লৈ অতি অন্তৰংগ স্বৰত কয় — “ককাই, মোৰ ওপৰত খং নকৰিবা, মোৰ হাতত একোৱেই নাই।” কবিৰ ক্ষমাযাচনাৰ এই কথাষাৰ শুনি বুঢ়া মগনিয়াৰৰ চকু দুটা সিক্ত হৈ পৰে; তেওঁ কবিৰ হাত দুটি দৃঢ়ভাৱে ধৰি কয় — “কি হল ককাই, একো কথা নাই, ইয়াৰ বাবেও অশেষ ধন্যবাদ; ইও যে এটা দান।”
এই উত্তৰৰ ভিতৰত নিহিত আছে কথা-কবিতাটোৰ মূল ভাব। কবিৰ কোমল স্পৰ্শ, সৎ দুঃখ আৰু আন্তৰিক সম্ভাষণে মগনিয়াৰৰ বাবে সেই মুহূৰ্তত হৈ পৰিল মূল্যৱান এক দান — এটি দান যি দিনাৰে নহয়, মানৱীয়তাৰে গঢ়া। কবিয়েও বুজি পায় যে মগনিয়াৰৰ পৰাও তেওঁ এক দান লাভ কৰিলে — মনুষ্যত্বৰ গৰিমা, আত্মীয়তাৰ উষ্ণতা আৰু কৃতজ্ঞতাৰ পাঠ। দাতা আৰু গ্ৰহীতা হিচাপে দুয়োৰে স্থান যেন বদলি হৈ যায়।
কথা-কবিতাটোৱে প্ৰকাশ কৰে যে মানৱীয় সম্পৰ্কত ভৌতিক বস্তুতকৈ অনুভৱ আৰু সহানুভূতি বহু গুণে শ্ৰেষ্ঠ। সমাজৰ সকলো শ্ৰেণীৰ মাজত মানুহে মানুহক চিনিব পাৰিলে দাৰিদ্ৰ্য, ৰোগ আৰু অৱহেলাৰ যন্ত্ৰণাও কম হয়। দুৱৰাই ৰূপক আৰু চিত্ৰধৰ্মী ভাষাৰে কথা-কবিতাটোৰ মাজেৰে অসমীয়া পাঠকৰ আগত মানৱতাৰ এক চিৰন্তন বাণী থিয় কৰাইছে।
Summary
“Mogoniyar” (The Beggar) is a prose-poem (kotha-kobita) by the renowned Assamese poet Jatindra Nath Duwara, taken from his collection ‘Kotha-Kobita’. Inspired by Russian writer Ivan Turgenev’s prose-poem “The Beggar”, the piece narrates a chance encounter between the poet and an aged, sickly, ragged beggar on the road. The beggar — bony, pale-lipped, red-eyed, with trembling swollen hands — stretches his hand for alms. The poet finds himself helpless: he carries no money, no watch, no handkerchief, not even a piece of bread, having stepped out empty-handed. Touched and ashamed, the poet clasps the beggar’s shaking hands in his own and says with deep humility, “Brother, do not be angry with me; I have nothing to give you.” The old beggar, with tearful eyes, grips the poet’s hand and replies, “Brother, it is no matter; for this too I am endlessly grateful — this itself is a great gift.”
Through this exchange Duwara reveals that human warmth and sincerity can be a richer alms than coin. Both giver and receiver discover that compassion exchanged is itself a precious gift; the poet too receives a gift — the beggar’s acknowledgment of his humanity. The kotha-kobita employs symbolism, vivid imagery, and a single sustained mood to drive home the message that genuine kindness transcends material wealth and that brotherhood among human beings is the greatest charity of all.
পাঠ্যপুথিৰ প্ৰশ্নোত্তৰ
অতি চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্ন (১ নম্বৰ)
১। অসমীয়া সাহিত্যত প্ৰথম কথা-কবিতা ৰচনা কৰা কবিগৰাকীৰ নাম কি?
উত্তৰঃ অসমীয়া সাহিত্যত প্ৰথম কথা-কবিতা ৰচনা কৰা কবিগৰাকীৰ নাম যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰা।
২। ‘মগনিয়াৰ’ ৰচনাটো ক’ৰ পৰা সংগৃহীত?
উত্তৰঃ ‘মগনিয়াৰ’ ৰচনাটো যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰাৰ ‘কথা-কবিতা’ নামৰ পুথিৰ পৰা সংগৃহীত।
৩। ‘মগনিয়াৰ’ৰ সৈতে সাদৃশ্য থকা ৰুছ কথা-কবিতাটোৰ নাম কি?
উত্তৰঃ ‘মগনিয়াৰ’ৰ সৈতে সাদৃশ্য থকা ৰুছ কথা-কবিতাটোৰ নাম ‘The Beggar’ — ইয়াৰ ৰচক ইভান টুৰ্গেনিভ।
৪। যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰাৰ জন্ম কিমান চনত আৰু ক’ত হৈছিল?
উত্তৰঃ যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰাৰ জন্ম ১৮৯২ চনত শিৱসাগৰ জিলাৰ আমোলাপট্টিত হৈছিল।
৫। সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰা প্ৰথমগৰাকী অসমীয়া কোন?
উত্তৰঃ সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰা প্ৰথমগৰাকী অসমীয়া হৈছে যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰা — ‘বনফুল’ কাব্যগ্ৰন্থৰ বাবে।
৬। ‘ওমৰ তীৰ্থ’ পুথিখন কাৰ ৰচনা আৰু ই কাৰ ভাবানুবাদ?
উত্তৰঃ ‘ওমৰ তীৰ্থ’ পুথিখন যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰাৰ ৰচনা; ই ফাৰ্চী চুফী কবি ওমৰ খায়ামৰ ‘ৰুবায়ত’ৰ ভাবানুবাদ।
৭। ‘বনফুল’ কাব্যগ্ৰন্থ কাৰ ৰচনা?
উত্তৰঃ ‘বনফুল’ কাব্যগ্ৰন্থ যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰাৰ ৰচনা।
৮। কথা-কবিতাৰ জনক কোন?
উত্তৰঃ বিশ্ব সাহিত্যত কথা-কবিতাৰ জনক ৰূপে স্বীকৃত হৈছে ৰুছ সাহিত্যিক ইভান টুৰ্গেনিভ। অসমীয়া সাহিত্যত কথা-কবিতাৰ জনক হৈছে যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰা।
৯। মগনিয়াৰৰ চেহেৰাৰ এটি বৈশিষ্ট্য লিখা।
উত্তৰঃ মগনিয়াৰ আছিল এজন বুঢ়া, বেমাৰী, হাড়-ছাল ওলোৱা ব্যক্তি — তেওঁৰ ওঁঠ শেতা আৰু চকু দুটা ৰঙা।
১০। কবিয়ে মগনিয়াৰক কি সম্বোধন কৰিছিল?
উত্তৰঃ কবিয়ে মগনিয়াৰক “ককাই” বুলি সম্বোধন কৰিছিল।
১১। মগনিয়াৰে কবিৰ পৰা শেষত কি দান হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল?
উত্তৰঃ মগনিয়াৰে কবিৰ পৰা সহানুভূতি, আত্মীয়তা আৰু আন্তৰিক স্পৰ্শকেই এটি দান হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল।
১২। ‘ইও যে এটা দান’ — ই কাৰ উক্তি?
উত্তৰঃ ‘ইও যে এটা দান’ — এই উক্তিটো বুঢ়া মগনিয়াৰৰ; কবিৰ আন্তৰিক সম্ভাষণ আৰু কোমল হাতৰ স্পৰ্শক উদ্দেশ্যি তেওঁ এই কথা কৈছিল।
১৩। যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰাৰ আন এখন কাব্যগ্ৰন্থৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ ‘আপোন সুৰ’, ‘বনফুল’, ‘ওমৰ তীৰ্থ’, ‘কথা-কবিতা’ আদি যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰাৰ অন্যতম গ্ৰন্থ।
১৪। কবিয়ে মগনিয়াৰৰ কি ধৰিলে?
উত্তৰঃ কবিয়ে মগনিয়াৰৰ কঁপা হাত দুটি নিজৰ হাতেৰে অতি কোমলভাৱে ধৰিলে।
চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্ন (২–৩ নম্বৰ)
১। মগনিয়াৰৰ চেহেৰা আৰু পোছাকৰ এটি চমু বৰ্ণনা দিয়া।
উত্তৰঃ মগনিয়াৰ আছিল এজন বয়সে বুঢ়া, বেমাৰী আৰু চৰম দাৰিদ্ৰ্যপীড়িত ব্যক্তি। তেওঁৰ শৰীৰ অত্যন্ত দুৰ্বল আৰু হাড়-ছাল ওলোৱা; ওঁঠ শেতা পৰি গৈছে; চকু দুটা ৰঙা হৈ পৰিছে; হাত-ভৰি উখহি গৈছে আৰু অপৰিষ্কাৰ। গাত পৰি আছে এক ফটা, ছিন্নভিন্ন কাপোৰ। তেওঁৰ গোটেই চেহেৰা সমাজৰ অৱহেলিত মানুহৰ যন্ত্ৰণাময় জীৱনৰ এক জীৱন্ত প্ৰতিচ্ছবি।
২। কথা-কবিতা কি? ইয়াৰ চাৰিটা বৈশিষ্ট্য উল্লেখ কৰা।
উত্তৰঃ কথা-কবিতা হ’ল গদ্যৰ আৱৰণত প্ৰকাশিত কবিতা — য’ত ছন্দ-অন্ত্যমিল নাথাকিলেও কাব্যিক ভাব, ৰূপক, ছবি আৰু অনুভূতি গভীৰভাৱে থাকে। ইয়াৰ চাৰিটা বৈশিষ্ট্য — (১) ৰূপকৰ সমাৱেশ, (২) চিত্ৰধৰ্মিতা বা দৃশ্যময়তা, (৩) এটি কেন্দ্ৰস্থ ভাৱ বা অনুভূতিৰ প্ৰাধান্য, (৪) ভাষাৰ ব্যঞ্জনাময়তা।
৩। কবিৰ মোনাত একো নথকাৰ কাৰণ কি আছিল?
উত্তৰঃ কবিয়ে সেইদিনা ঘৰৰ পৰা ওলাই অহাৰ সময়ত হাতত একো নলয়েই ওলাইছিল। তেওঁৰ মোনাত আছিল ৰিক্ত — ধন নাই, ঘড়ী নাই, ৰুমাল পৰ্যন্ত নাই; খাদ্য আনিবলৈও পাহৰি গৈছিল। সেইবাবেই হঠাৎ ভিক্ষুকৰ মুখামুখি হোৱাৰ সময়ত তেওঁ দিবলৈ কোনো বস্তু বিচাৰি নাপালে।
৪। মগনিয়াৰে কবিক উদ্দেশ্যি কি কৈছিল আৰু সেই কথাত কি ভাৱ প্ৰকাশ পাইছে?
উত্তৰঃ মগনিয়াৰে কবিৰ আন্তৰিক স্পৰ্শ আৰু ক্ষমা প্ৰাৰ্থনা শুনি অশ্ৰুসিক্ত নয়নেৰে কৈছিল — “কি হ’ল ককাই, একো কথা নাই, ইয়াৰ বাবেও অশেষ ধন্যবাদ; ইও যে এটা দান।” এই কথাষাৰত প্ৰকাশ পাইছে যে দিনাৰি বা ভৌতিক বস্তুতকৈ মানুহৰ সহানুভূতি, কোমল সম্বোধন আৰু আন্তৰিকতাকে অধিক মূল্যৱান দান বুলি তেওঁ গ্ৰহণ কৰিছে।
৫। কবিয়েও মগনিয়াৰৰ পৰা এটি দান লাভ কৰিলে — ই কেনেকৈ?
উত্তৰঃ ভৌতিক হিচাপত মগনিয়াৰে কবিক একো দিব পৰা অৱস্থাত নাছিল। কিন্তু কবিক “ককাই” বুলি স্বীকাৰ কৰি, কবিৰ ক্ষমা প্ৰাৰ্থনাক ধন্যবাদেৰে গ্ৰহণ কৰি, আৰু কবিৰ আন্তৰিকতাক “এটা দান” বুলি অভিহিত কৰি — মগনিয়াৰে কবিক মনুষ্যত্ব, কৃতজ্ঞতা আৰু আত্মীয়তাৰ এক উৎকৃষ্ট দান উপহাৰ দিলে। সেয়েহে কবিয়েও বুজিলে যে দাতা আৰু গ্ৰহীতা হিচাপে দুয়োৰে স্থান যেন বদলি হৈ গ’ল।
৬। ‘মগনিয়াৰ’ পাঠটিৰ শিৰোনাম কিমান উপযোগী?
উত্তৰঃ পাঠৰ কেন্দ্ৰীয় চৰিত্ৰ হৈছে এজন বুঢ়া, বেমাৰী, ভিখাৰী মানুহ — যাক অসমীয়াত ‘মগনিয়াৰ’ বোলা হয়। তেওঁৰ চাৰিও দিশৰ অৱস্থা আৰু কবিৰ লগত হোৱা সাক্ষাৎকাৰ পাঠৰ মূল উপজীব্য। গতিকে শিৰোনাম ‘মগনিয়াৰ’ পাঠৰ ভাৱ-বিষয়ৰ লগত পূৰাপূৰি সঙ্গতিপূৰ্ণ আৰু সাৰ্থক।
৭। দুৱৰাৰ কাব্যপ্ৰতিভাৰ চমু পৰিচয় দিয়া।
উত্তৰঃ যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰা ৰোমাণ্টিক ধাৰাৰ কবি; প্ৰকৃতি, প্ৰেম, মানৱতা আৰু ৰহস্যানুভূতি তেওঁৰ কবিতাৰ মূল বিষয়। ‘বনফুল’, ‘আপোন সুৰ’, ‘ওমৰ তীৰ্থ’, ‘কথা-কবিতা’ আদি তেওঁৰ বিখ্যাত গ্ৰন্থ। অসমীয়া কথা-কবিতাৰ জনক হিচাপে চিনা যাই আৰু তেৱেঁই প্ৰথম অসমীয়া হিচাপে সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰিছিল।
৮। ‘মগনিয়াৰ’ৰ লগত টুৰ্গেনিভৰ ‘The Beggar’ৰ সাদৃশ্য কেনে?
উত্তৰঃ দুয়োখন কথা-কবিতাৰ মূল কাহিনী এক — এজন কবি বাটত এজন দৰিদ্ৰ ভিখাৰীৰ মুখামুখি হয়; দিবলৈ একো বিচাৰি নাপায়; আন্তৰিকভাৱে ক্ষমা বিচাৰি ভিখাৰীৰ হাত ধৰে; ভিখাৰীয়েও সেই কোমল স্পৰ্শকেই দান বুলি গ্ৰহণ কৰে। উভয় ক্ষেত্ৰতে দাতা-গ্ৰহীতাৰ পাৰম্পৰিক সম্পৰ্ক ভাঙি মানৱিক সহানুভূতি প্ৰধান হৈ পৰে।
দীঘল উত্তৰৰ প্ৰশ্ন (৪–৫ নম্বৰ)
১। “ককাই, মোৰ ওপৰত খং নকৰিবা, মোৰ হাতত একোৱেই নাই।” — এই উক্তি কোনে, কাৰ উদ্দেশ্যে আৰু কি প্ৰসঙ্গত কৈছিল? ইয়াৰ ভিতৰত নিহিত ভাব ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰঃ এই উক্তি কবি যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰাৰ। বাটেদি গৈ থকা সময়ত তেওঁ এজন বুঢ়া, বেমাৰী, হাড়-ছাল ওলোৱা মগনিয়াৰৰ মুখামুখি হয়; মগনিয়াৰে আৰ্ত স্বৰে সহায় বিচাৰে। কবিৰ মোনাত সেই মুহূৰ্তত একো নাছিল — ধন, ঘড়ী, ৰুমাল বা খাদ্য — কাৰণ তেওঁ ঘৰৰ পৰা একো নোলোৱাকৈ ওলাই আহিছিল। ভিখাৰীৰ অনিৰ্বাণ যন্ত্ৰণাত নিজে অসহায় অনুভৱ কৰি কবিয়ে সেই কঁপা হাত দুটা নিজৰ হাতেৰে আৱৰি লৈ এই ক্ষমাযাচনাৰ কথাষাৰ কৈছিল। এই উক্তিৰ ভিতৰত কবিৰ সাত্বিক হৃদয়, সমাজৰ অৱহেলিত মানুহৰ প্ৰতি গভীৰ সহানুভূতি, আৰু প্ৰকৃত মানৱতাৰ পৰিচয় ফুটি উঠিছে। ই বুজাইছে যে দিবলৈ একো নোহোৱা অৱস্থাতো এজন সংবেদনশীল মানুহে আন এজন অসহায় মানুহক স্নেহ-আদৰ আৰু আন্তৰিক স্বীকৃতি দিব পাৰে — যিটো ভৌতিক দানতকৈ বহুগুণে শ্ৰেষ্ঠ।
২। “কি হ’ল ককাই, একো কথা নাই, ইয়াৰ বাবেও অশেষ ধন্যবাদ; ইও যে এটা দান।” — এই কথাষাৰৰ ব্যাখ্যা দিয়া আৰু ‘মগনিয়াৰ’ পাঠৰ মূলভাৱ আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ এই উক্তি বুঢ়া মগনিয়াৰৰ। কবিয়ে মোনাত একো নথকাৰ অপৰাধ অনুভৱ কৰি ক্ষমা বিচাৰিলে আৰু মগনিয়াৰৰ কঁপা হাত স্নেহেৰে আৱৰি ধৰিলে। সেই কোমল স্পৰ্শ আৰু আন্তৰিক “ককাই” সম্বোধনে বুঢ়াজনৰ চকু দুটা সিক্ত কৰি দিলে। তেওঁ কবিক উদ্দেশ্যি এই কথাষাৰ কৈছিল।
ভিতৰত নিহিত ভাব হ’ল — দুনীয়াত মানৱতাই সকলো দানতকৈ ডাঙৰ দান। ভৌতিক বস্তুৰ অনুপস্থিতিতো যদি দাতাৰ অন্তৰত সদিচ্ছা, সহানুভূতি আৰু কোমলতা থাকে, তেন্তে গ্ৰহীতাৰ বাবে সেইটোৱেই মূল্যৱান দান। মগনিয়াৰৰ চকুত যিদিনাৰি জিলিকা প্ৰয়োজন আছিল, তাতকৈ কেইশ গুণে অধিক প্ৰয়োজন আছিল আত্মীয়তাৰ স্পৰ্শ — কাৰণ দীৰ্ঘদিন ধৰি তেওঁক কোনেও নিজৰ মানি লোৱা নাছিল। কবিয়ে তেওঁক ‘ককাই’ বুলি সম্বোধন কৰি সেই অভাৱ পূৰণ কৰি দিলে।
পাঠৰ মূলভাব হৈছে — মানৱিক সহানুভূতি, আত্মীয়তাৰ অনুভৱ আৰু আন্তৰিকতা ভৌতিক ধন-সম্পদতকৈ বহুগুণে শ্ৰেষ্ঠ। দাতা আৰু গ্ৰহীতা — দুয়োজনে যেতিয়া এজনৰ পৰা আনজনৰ মাজত মনুষ্যত্ব বিচাৰি পায়, তেতিয়া সমাজৰ চৰম দাৰিদ্ৰ্যৰ মাজতো আশাৰ এটি বাট থিয় হয়।
৩। ‘মগনিয়াৰ’ৰ চিত্ৰণৰ মাজেৰে দুৱৰাৰ মানৱতাবাদী দৃষ্টিভংগী কেনেকৈ প্ৰকাশ পাইছে?
উত্তৰঃ দুৱৰাৰ এই কথা-কবিতাত কেন্দ্ৰীয় চৰিত্ৰ মগনিয়াৰ — সমাজৰ এজন অৱহেলিত, দাৰিদ্ৰ্যপীড়িত, ৰোগগ্ৰস্ত মানুহ। কবিয়ে মগনিয়াৰৰ চেহেৰাৰ চিত্ৰণ এনেদৰে কৰিছে যাতে পাঠকৰ চকুত তেওঁৰ যন্ত্ৰণা স্পষ্ট হৈ পৰে — হাড়-ছাল ওলোৱা শৰীৰ, শেতা ওঁঠ, ৰঙা চকু, উখহা হাত আৰু ফটা কাপোৰ। কিন্তু কবিৰ আগ্ৰহ কেৱল এই বাহ্যিক চিত্ৰণতে সীমিত নহয়; তেওঁ মগনিয়াৰৰ অন্তৰৰ যন্ত্ৰণা আৰু আত্মসন্মানক স্পৰ্শ কৰিছে।
কবিৰ মোনাত একো নথকাৰ পিছতো তেওঁ ভিখাৰীক “ককাই” বুলি সম্বোধন কৰি, হাত ধৰি ক্ষমা বিচাৰিছে। মানুহক মানুহ হিচাপে চিনি লোৱা — এইটোৱেই হ’ল প্ৰকৃত মানৱতাবাদ। কবিৰ কাৰ্যত প্ৰকাশ পাইছে যে দাতা-গ্ৰহীতাৰ পাৰম্পৰিক বিভাজন মুছি গৈ এজন মানুহে আনজনৰ লগত আত্মীয়তাৰ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিছে।
মগনিয়াৰে কবিৰ স্পৰ্শক “এটা দান” বুলি কোৱাৰ মাজেৰে দুৱৰাই দেখুৱাইছে যে দৰিদ্ৰ মানুহৰো নিজস্ব আত্মসন্মান আৰু কৃতজ্ঞতাবোধ আছে। দুয়োজনৰ মিথস্ক্ৰিয়াৰ মাজেৰে কবিয়ে সমাজত মানৱিক সমতাৰ এক মৌলিক বাণী থিয় কৰাইছে — সকলো মানুহ সমান, ধনী-দৰিদ্ৰ নিৰ্বিশেষে; সম্পদৰ অভাৱে কাৰোবাৰ মৰ্যাদা হ্ৰাস নকৰে। এইদৰে দুৱৰাৰ কথা-কবিতাটোৱে মানৱতাবাদৰ এক শক্তিশালী বাহন হৈ পৰিছে।
৪। কথা-কবিতাৰ বৈশিষ্ট্য আৰু ‘মগনিয়াৰ’ত প্ৰয়োগ — আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ কথা-কবিতা হ’ল গদ্যৰ আৱৰণত প্ৰকাশিত কবিতা য’ত ছন্দ-অন্ত্যমিলৰ স্থান নাই, কিন্তু কবিতাৰ ভাব-গভীৰতা, ৰূপক, চিত্ৰধৰ্মিতা আৰু কেন্দ্ৰীয় অনুভূতি বৰ্তমান থাকে। ইয়াৰ মুখ্য বৈশিষ্ট্য — (১) ৰূপকৰ প্ৰাচুৰ্য, (২) চিত্ৰধৰ্মিতা বা ছবিৰ ব্যৱহাৰ, (৩) এটি কেন্দ্ৰস্থ ভাৱ-অনুভূতিৰ প্ৰাধান্য, (৪) ভাষাৰ ব্যঞ্জনাময়তা, (৫) সংক্ষিপ্ততা।
‘মগনিয়াৰ’ ৰচনাটোৱে এই সকলো বৈশিষ্ট্যৰে পৰিপূৰ্ণ। চিত্ৰধৰ্মিতা — মগনিয়াৰৰ হাড়-ছাল ওলোৱা শৰীৰ, শেতা ওঁঠ, ৰঙা চকু, ফটা কাপোৰ আদিৰ চিত্ৰণে পাঠকৰ চকুৰ আগত ভিখাৰীজনৰ ছবি জীৱন্ত কৰি তোলে। কেন্দ্ৰীয় ভাৱ — ক’বলৈ গ’লে গোটেই কথা-কবিতাটোৰ একমাত্ৰ বিষয় হৈছে মানৱতা আৰু সহানুভূতি। ৰূপকধৰ্মিতা — দুজন মানুহৰ এই ক্ষুদ্ৰ সাক্ষাৎকাৰ গোটেই মানৱ-সমাজৰ মাজত প্ৰাণ ফুঁৱা সম্পৰ্কৰ এক প্ৰতীক হৈ পৰিছে। ব্যঞ্জনা — কবিৰ এষাৰ দুষাৰ কথাই বহু কথা সাঙোঁৰি ৰাখিছে; ‘ইও যে এটা দান’ — এই ক্ষুদ্ৰ বাক্যৰ মাজেৰেই কবিতাটোৱে বহল অৰ্থ লাভ কৰিছে। সংক্ষিপ্ততা — পাঠটি অতি চমু, কিন্তু ইয়াৰ গভীৰতা অসীম। গতিকে ‘মগনিয়াৰ’ অসমীয়া কথা-কবিতাৰ এক উৎকৃষ্ট নিদৰ্শন।
৫। যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰাৰ সাহিত্যকৃতি আৰু অসমীয়া সাহিত্যত তেওঁৰ স্থান নিৰ্ণয় কৰা।
উত্তৰঃ যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰা (১৮৯২–১৯৬৪) আধুনিক অসমীয়া সাহিত্যৰ এজন প্ৰথিতযশা ৰোমাণ্টিক কবি। শিৱসাগৰৰ আমোলাপট্টিত জন্মলাভ কৰা দুৱৰাৰ কাব্যত প্ৰকাশ পাইছে প্ৰকৃতি-প্ৰেম, মানৱপ্ৰেম, ৰহস্যানুভূতি আৰু বিশ্ব-আত্মসংলগ্নতাৰ বিষয়। তেওঁৰ বিখ্যাত গ্ৰন্থসমূহ হ’ল — ‘বনফুল’ (যিখনৰ বাবে তেওঁ সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰে), ‘আপোন সুৰ’, ‘ওমৰ তীৰ্থ’ (ফাৰ্চী কবি ওমৰ খায়ামৰ ‘ৰুবায়ত’ৰ ভাবানুবাদ), আৰু ‘কথা-কবিতা’। অসমীয়া কথা-কবিতা সাহিত্যৰ জন্মদাতা হিচাপে তেওঁ চিৰস্মৰণীয়। সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰা প্ৰথমগৰাকী অসমীয়া হিচাপেও তেওঁ অসমীয়া সাহিত্য জগতৰ গৌৰৱৰ পাত্ৰ। ৰূপ-ৰস-গন্ধৰ সমন্বয়, ৰোমাণ্টিক কল্পনা আৰু গভীৰ মানৱতাবাদৰ বাবে অসমীয়া কাব্য-সাহিত্যত তেওঁৰ স্থান অতি উচ্চ।
শব্দাৰ্থ
| শব্দ | অৰ্থ |
|---|---|
| মগনিয়াৰ | ভিখাৰী, ভিক্ষুক |
| হাড়-ছাল ওলোৱা | হাড় বাহিৰৰ পৰা দেখা পোৱাকৈ ক্ষীণ হৈ যোৱা |
| শেতা | ৰঙহীন, ফেকাচে |
| উখহা | ফুলি গোট ধৰা, ফুলি অহা |
| আৰ্ত | দুঃখাতুৰ, কাতৰ |
| কঁপা | কম্পমান, লৰি লৰি যোৱা |
| খং | ক্ৰোধ, ৰাগ |
| দান | উপহাৰ, প্ৰদান |
| ৰুবায়ত | ফাৰ্চী চাৰিচৰণৰ কবিতা |
| চুফী | ইছলামী আধ্যাত্মিক/ৰহস্যবাদী সাধক |
| কথা-কবিতা | গদ্য কবিতা, prose-poem |
| ভাবানুবাদ | মূল ৰচনাৰ ভাব ভিত্তি কৰি কৰা অনুবাদ |
| ৰূপক | প্ৰতীক, লুকা অৰ্থ |
| চিত্ৰধৰ্মিতা | ছবিৰ গুণ বহন কৰা ধৰ্ম |
| ব্যঞ্জনা | লুকাই থকা গভীৰ অৰ্থ |
| আত্মীয়তা | আপোন বুলি অনুভৱ কৰা সম্পৰ্ক |
| সহানুভূতি | আনৰ দুঃখক নিজৰ বুলি অনুভৱ কৰা |
| মনুষ্যত্ব | মানুহৰ গুণ, মানৱতা |
| সিক্ত | আৰ্দ্ৰ, ভিজি যোৱা |
| অশেষ | অসীম, শেষ নথকা |
অতিৰিক্ত প্ৰশ্নোত্তৰ
বিকল্পৰ পৰা শুদ্ধ উত্তৰ বাছি উলিওৱা (MCQ)
১। ‘মগনিয়াৰ’ পাঠটোৰ লেখক কোন?
(ক) লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা (খ) যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰা (গ) মহিম বৰা (ঘ) হেম বৰুৱা
উত্তৰঃ (খ) যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰা।
২। ‘মগনিয়াৰ’ পাঠটি কোনখন গ্ৰন্থৰ পৰা লোৱা হৈছে?
(ক) বনফুল (খ) আপোন সুৰ (গ) কথা-কবিতা (ঘ) ওমৰ তীৰ্থ
উত্তৰঃ (গ) কথা-কবিতা।
৩। যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰাৰ জন্ম স্থান —
(ক) যোৰহাট (খ) শিৱসাগৰৰ আমোলাপট্টি (গ) ডিব্ৰুগড় (ঘ) তেজপুৰ
উত্তৰঃ (খ) শিৱসাগৰৰ আমোলাপট্টি।
৪। ‘বনফুল’ কাব্যগ্ৰন্থৰ বাবে দুৱৰাই লাভ কৰা বঁটা —
(ক) জ্ঞানপীঠ (খ) সাহিত্য অকাডেমি (গ) পদ্মশ্ৰী (ঘ) অসম উপত্যকা
উত্তৰঃ (খ) সাহিত্য অকাডেমি।
৫। সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰা প্ৰথমগৰাকী অসমীয়া —
(ক) বেজবৰুৱা (খ) যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰা (গ) বীৰেন্দ্ৰ ভট্টাচাৰ্য (ঘ) মামণি ৰয়ছম গোস্বামী
উত্তৰঃ (খ) যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰা।
৬। ‘মগনিয়াৰ’ৰ সৈতে সাদৃশ্য থকা ৰুছ কথা-কবিতাটোৰ ৰচক —
(ক) তলস্তয় (খ) দস্তয়েভস্কী (গ) ইভান টুৰ্গেনিভ (ঘ) চেখফ
উত্তৰঃ (গ) ইভান টুৰ্গেনিভ।
৭। ৰুছ কথা-কবিতাটোৰ নাম —
(ক) Mother (খ) The Beggar (গ) War and Peace (ঘ) The Idiot
উত্তৰঃ (খ) The Beggar।
৮। ‘ওমৰ তীৰ্থ’ পুথিখন কাৰ ৰচনাৰ ভাবানুবাদ?
(ক) ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ (খ) ওমৰ খায়াম (গ) হাফিজ (ঘ) ৰুমি
উত্তৰঃ (খ) ওমৰ খায়াম।
৯। কবিয়ে মগনিয়াৰক কি বুলি সম্বোধন কৰিছিল?
(ক) ভাইটি (খ) ককাই (গ) দেউতা (ঘ) মামা
উত্তৰঃ (খ) ককাই।
১০। ‘ইও যে এটা দান’ — এই কথাষাৰ কাৰ?
(ক) কবিৰ (খ) মগনিয়াৰৰ (গ) এজন বটোৱাইৰ (ঘ) মাকৰ
উত্তৰঃ (খ) মগনিয়াৰৰ।
১১। মগনিয়াৰৰ চকু দুটা কেনে আছিল?
(ক) নীলা (খ) ৰঙা (গ) সেউজীয়া (ঘ) ক’লা
উত্তৰঃ (খ) ৰঙা।
১২। কথা-কবিতা হ’ল —
(ক) প্ৰবন্ধ (খ) চুটিগল্প (গ) গদ্যত প্ৰকাশিত কবিতা (ঘ) উপন্যাস
উত্তৰঃ (গ) গদ্যত প্ৰকাশিত কবিতা।
১৩। দুৱৰাৰ এখন কাব্যগ্ৰন্থ —
(ক) চিন্তাতৰংগিনী (খ) আপোন সুৰ (গ) কেতেকী (ঘ) চক্ৰবাক
উত্তৰঃ (খ) আপোন সুৰ।
১৪। কবিৰ মোনাত কেইটা বস্তু আছিল?
(ক) তিনিটা (খ) এটাও নাছিল (গ) দুটা (ঘ) চাৰিটা
উত্তৰঃ (খ) এটাও নাছিল।
খালী ঠাই পূৰণ কৰা
- ‘মগনিয়াৰ’ পাঠটিৰ ৰচক হ’ল ____।
উত্তৰঃ যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰা। - যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰাই ____ চনত শিৱসাগৰৰ আমোলাপট্টিত জন্ম গ্ৰহণ কৰিছিল।
উত্তৰঃ ১৮৯২। - ‘মগনিয়াৰ’ পাঠটি দুৱৰাৰ ____ পুথিৰ পৰা সংগৃহীত।
উত্তৰঃ কথা-কবিতা। - ‘বনফুল’ কাব্যগ্ৰন্থৰ বাবে দুৱৰাই ____ বঁটা লাভ কৰিছিল।
উত্তৰঃ সাহিত্য অকাডেমি। - ‘মগনিয়াৰ’ৰ সৈতে সাদৃশ্য থকা ৰুছ কথা-কবিতাটোৰ নাম ____।
উত্তৰঃ The Beggar। - ‘The Beggar’ কথা-কবিতাটোৰ ৰচক হ’ল ____।
উত্তৰঃ ইভান টুৰ্গেনিভ। - কবিয়ে মগনিয়াৰৰ ____ হাত দুটি ধৰিলে।
উত্তৰঃ কঁপা। - মগনিয়াৰে কবিৰ স্পৰ্শকেই এটি ____ বুলি গ্ৰহণ কৰিছিল।
উত্তৰঃ দান। - ‘ওমৰ তীৰ্থ’ পুথিখন ফাৰ্চী চুফী কবি ____ ৰচনাৰ ভাবানুবাদ।
উত্তৰঃ ওমৰ খায়াম। - কবিয়ে মগনিয়াৰক ____ বুলি সম্বোধন কৰিছিল।
উত্তৰঃ ককাই।
শুদ্ধ-অশুদ্ধ লিখা
- ‘মগনিয়াৰ’ পাঠৰ লেখক হেম বৰুৱা। — অশুদ্ধ (লেখক যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰা)
- যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰা সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰা প্ৰথমগৰাকী অসমীয়া। — শুদ্ধ
- ‘মগনিয়াৰ’ পাঠটি ‘বনফুল’ গ্ৰন্থৰ পৰা লোৱা হৈছে। — অশুদ্ধ (‘কথা-কবিতা’ পুথিৰ পৰা)
- ‘মগনিয়াৰ’ ৰ সৈতে সাদৃশ্য থকা ৰুছ ৰচনাটোৰ ৰচক ইভান টুৰ্গেনিভ। — শুদ্ধ
- কবিয়ে মগনিয়াৰক বহু ধন দিছিল। — অশুদ্ধ (একো নাছিল, ক্ষমা বিচাৰিছিল)
- মগনিয়াৰে কবিৰ স্পৰ্শক এটি দান বুলি গ্ৰহণ কৰিছিল। — শুদ্ধ
- ‘ওমৰ তীৰ্থ’ ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰৰ ৰচনাৰ ভাবানুবাদ। — অশুদ্ধ (ওমৰ খায়ামৰ ‘ৰুবায়ত’ৰ ভাবানুবাদ)
- কথা-কবিতা গদ্যৰ আৱৰণত প্ৰকাশিত কবিতা। — শুদ্ধ
- মগনিয়াৰৰ চকু দুটা ক’লা আছিল। — অশুদ্ধ (ৰঙা আছিল)
- কবিয়ে মগনিয়াৰক ‘ককাই’ বুলি সম্বোধন কৰিছিল। — শুদ্ধ
এক বাক্যত উত্তৰ দিয়া
১। মগনিয়াৰৰ মুখ্য চাৰিটা বাহ্যিক বৈশিষ্ট্য কি?
উত্তৰঃ হাড়-ছাল ওলোৱা শৰীৰ, শেতা ওঁঠ, ৰঙা চকু আৰু ফটা কাপোৰ।
২। কবিয়ে মগনিয়াৰক একো দিব নোৱাৰাৰ কাৰণ কি?
উত্তৰঃ কবিয়ে ঘৰৰ পৰা ওলাই অহাৰ সময়ত মোনাত একো বস্তু লোৱা নাছিল — ধন, ঘড়ী, ৰুমাল, খাদ্য একোৱে নাছিল।
৩। ‘মগনিয়াৰ’ পাঠৰ মূল ভাব এটা শাৰীত লিখা।
উত্তৰঃ মানৱিক সহানুভূতি, আত্মীয়তাৰ স্পৰ্শ আৰু আন্তৰিকতা ভৌতিক ধন-সম্পদতকৈ বহুগুণে শ্ৰেষ্ঠ — ই-ই পাঠৰ মূল ভাব।
লেখকৰ চমু পৰিচয় — যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰা
যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰা (১৮৯২–১৯৬৪) আধুনিক অসমীয়া কবিতাৰ এক ৰোমাণ্টিক ধাৰাৰ অগ্ৰণী কবি আৰু অসমীয়া সাহিত্যৰ এজন স্মৰণীয় পণ্ডিত। ১৮৯২ চনৰ ১৪ মে তাৰিখে শিৱসাগৰ জিলাৰ আমোলাপট্টিত তেওঁৰ জন্ম হয়। তেওঁৰ পিতৃ আছিল কামাৰাঙা চৰকাৰী চাকৰিয়াল হেমচন্দ্ৰ দুৱৰা।
প্ৰাথমিক শিক্ষা শিৱসাগৰৰ পৰাই হোৱা যতীন্দ্ৰনাথে কলকাতাৰ পৰা আই. এ. পাছ কৰিছিল। কাব্যকৃতিৰ লগতে চাকৰি জীৱনতো তেওঁ চৰকাৰী বিভিন্ন পদ অলংকৃত কৰিছিল। ৰোমাণ্টিক সংবেদনশীলতা, প্ৰকৃতি-পৰিৱেশৰ সূক্ষ্ম পৰ্যবেক্ষণ, প্ৰেম-অনুভূতি, ৰহস্যময়তা আৰু গভীৰ মানৱতাবাদ — এই কেইটা তেওঁৰ কবিতাৰ মুখ্য সুৰ। তেওঁক ‘বনফুলৰ কবি’ বুলিও কোৱা হয়।
তেওঁৰ মুখ্য গ্ৰন্থ — ‘বনফুল’ (কাব্য, যাৰ বাবে তেওঁ ১৯৬৩ চনত প্ৰথমগৰাকী অসমীয়া হিচাপে সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰে), ‘আপোন সুৰ’ (কাব্য), ‘ওমৰ তীৰ্থ’ (ফাৰ্চী চুফী কবি ওমৰ খায়ামৰ ‘ৰুবায়ত’ৰ ভাবানুবাদ) আৰু ‘কথা-কবিতা’ (অসমীয়া সাহিত্যৰ প্ৰথম কথা-কবিতা সংকলন)। ‘মগনিয়াৰ’ এই ‘কথা-কবিতা’ পুথিৰে অন্যতম অনন্য সৃষ্টি।
অসমীয়া সাহিত্যত কথা-কবিতা ধাৰাৰ পথিকৃৎ হিচাপে দুৱৰাই চিৰস্মৰণীয়। তেওঁৰ কাব্যৰ ভাষাৰ মাধুৰ্য, ৰূপ-ৰসৰ ব্যঞ্জনা আৰু মানৱিক উদাৰতাৰ বাবে তেওঁ অসমীয়া সাহিত্যত এক স্থায়ী আসন লাভ কৰিছে। ১৯৬৪ চনত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।
HSLC Guru-ত ASSEB-ৰ Class 12 অসমীয়া (MIL) — ‘সাহিত্য সৌৰভ’ৰ আন পাঠৰ সম্পূৰ্ণ প্ৰশ্নোত্তৰ পঢ়ক। মন্তব্যৰ যোগেদি জনাওক — কোনটো পাঠৰ ‘চমু-চমু সাৰাংশ’ আপুনি লগতে বিচাৰে।