কৈশোৰ কাল আৰু ইয়াৰ উপযোগী শিক্ষা — ড° স্বৰ্ণলতা দাস
ASSEB-ৰ দ্বাদশ শ্ৰেণীৰ অসমীয়া (MIL) পাঠ্যপুথি সাহিত্য সৌৰভৰ অন্তিম পাঠ “কৈশোৰ কাল আৰু ইয়াৰ উপযোগী শিক্ষা” এক মূল্যবোধমূলক প্ৰৱন্ধ। প্ৰৱন্ধৰ ৰচয়িতা ড° স্বৰ্ণলতা দাস অসমৰ এজন প্ৰখ্যাত শিক্ষাবিদ আৰু পাঠ্যপুথি প্ৰণেতা। তেওঁ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শিক্ষা বিভাগৰ অধ্যাপিকা হিচাপে দীৰ্ঘদিন কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। মানৱ জীৱনৰ অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যায় কৈশোৰ কাল — সাধাৰণতে ১০-১১ বছৰ বয়সৰ পৰা ১৮-১৯ বছৰ বয়সলৈকে বিস্তৃত এই সময়ছোৱাত মানুহৰ জীৱনত শাৰীৰিক, মানসিক, আৱেগিক, সামাজিক আৰু নৈতিক ক্ষেত্ৰত উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তন সংঘটিত হয়। এই পৰ্যায়ক “ৰূপান্তৰ কাল” বুলি কোৱা হয়, কাৰণ ই বাল্যকাল আৰু প্ৰাপ্তবয়স্ক অৱস্থাৰ মধ্যৱৰ্তী এক ক্ৰান্তিকাল। লেখিকাই এই পাঠত কৈশোৰ কালৰ বিভিন্ন বৈশিষ্ট্য, ইয়াৰ সমস্যাসমূহ আৰু এই বয়সৰ বাবে উপযোগী শিক্ষাৰ ৰূপৰেখা সম্পৰ্কে এক বহল আলোচনা দাঙি ধৰিছে। এই পাঠত পঢ়ুৱৈক বুজাব বিচৰা হৈছে যে কৈশোৰ কালৰ পৰিৱৰ্তনসমূহ স্বাভাৱিক, কিন্তু সঠিক শিক্ষা আৰু পথ-নিৰ্দেশনাৰ অভাৱত এই পৰিৱৰ্তনৰ অপব্যৱহাৰ হ’ব পাৰে। গতিকে অভিভাৱক, শিক্ষক আৰু সমাজে কিশোৰ-কিশোৰীক যথাযথ মাৰ্গদৰ্শন প্ৰদান কৰি ভৱিষ্যতৰ সুনাগৰিক ৰূপে গঢ়ি তোলাত প্ৰধান ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিব লাগে। এই পৃষ্ঠাত পাঠ্যপুথিৰ সকলো প্ৰশ্নোত্তৰ, অতিৰিক্ত প্ৰশ্ন, MCQ, শূন্যস্থান পূৰণ, শুদ্ধ-অশুদ্ধ আৰু শব্দাৰ্থৰ লগতে লেখকৰ চমু পৰিচয় ASSEB-ৰ পৰীক্ষাৰ বাবে সাজু কৰি দিয়া হৈছে।
সাৰাংশ
ড° স্বৰ্ণলতা দাসৰ দ্বাৰা ৰচিত “কৈশোৰ কাল আৰু ইয়াৰ উপযোগী শিক্ষা” প্ৰৱন্ধটিত মানৱ জীৱনৰ এক অতি স্পৰ্শকাতৰ অৱস্থা — কৈশোৰ কালৰ বিভিন্ন দিশ আৰু ইয়াৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় শিক্ষা সম্পৰ্কে আলোচনা কৰা হৈছে। কৈশোৰ কাল হ’ল সেই সময়, যেতিয়া বাল্যকাল শেষ হৈ প্ৰাপ্তবয়স্ক অৱস্থাৰ আৰম্ভণি ঘটে। সাধাৰণতে ১০-১১ বছৰৰ পৰা ১৮-১৯ বছৰ বয়সৰ এই সময়ছোৱাক “কৈশোৰ কাল” বুলি কোৱা হয়। এই কালছোৱাত শাৰীৰিক, মানসিক, আৱেগিক, সামাজিক আৰু নৈতিক — পাঁচোটা ক্ষেত্ৰতে উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তন হোৱা বাবে ইয়াক “ৰূপান্তৰ কাল” বুলিও কোৱা হয়।
শাৰীৰিক বিকাশঃ যৌৱন প্ৰাপ্তিৰ লগে লগে দেহৰ বিভিন্ন অংগৰ আকাৰ, ওজন আৰু দৈৰ্ঘ্য বৃদ্ধি পায়। নাৰী-পুৰুষৰ দেহগঠনত পাৰ্থক্য পৰিলক্ষিত হয়। প্ৰজনন ক্ষমতা অৰ্জিত হয়, কণ্ঠস্বৰ সলনি হয়, যৌন গ্ৰন্থিসমূহ সক্ৰিয় হৈ উঠে। এই দ্ৰুত পৰিৱৰ্তনে কিশোৰ-কিশোৰীৰ মনত আত্ম-সচেতনতা, লাজ, ভয় আৰু উৎকণ্ঠাৰ ভাৱ আনে।
মানসিক বিকাশঃ এই কালছোৱাত বুদ্ধি, বিমূৰ্ত চিন্তনৰ ক্ষমতা, যুক্তিশক্তি আৰু সৃজনী কল্পনা পূৰ্ণ গতিত বিকশিত হয়। মূৰ্ত চিন্তাৰ পৰিৱৰ্তে বিমূৰ্ত চিন্তা ক্ষমতা বৃদ্ধি পায়। স্বাধীন আৰু মৌলিক চিন্তাধাৰা গঢ়ি উঠে। কিশোৰ-কিশোৰীয়ে দিবাস্বপ্ন বা অলীক কল্পনাৰ জগতত বিচৰণ কৰে — এইটো কৈশোৰ কালৰ এক প্ৰধান বৈশিষ্ট্য। সঠিক পথ-নিৰ্দেশনাত এই কল্পনাশক্তিয়ে সাহিত্য, সংগীত, কলা আদি ক্ষেত্ৰত সৃজনী প্ৰতিভা প্ৰকাশৰ পথ মুকলি কৰি দিব পাৰে।
আৱেগিক বিকাশঃ কৈশোৰ কালত আৱেগ-অনুভূতিৰ পূৰ্ণতম বিকাশ ঘটে। এই কালছোৱাত মন কেতিয়াবা অতি আশাবাদী, কেতিয়াবা অতি নিৰাশাবাদী হৈ পৰে। বিদ্ৰোহ, ক্ষোভ, প্ৰেম, ঈৰ্ষা, ক্ৰোধ আদি আৱেগ প্ৰবল হয়। আৱেগৰ অস্থিৰতাৰ বাবে কেতিয়াবা সমস্যা সৃষ্টি হয় আৰু যথাযথ শিক্ষা নাপালে অপৰাধপ্ৰৱণতাও জন্ম ল’ব পাৰে। বীৰপূজা — অৰ্থাৎ আদৰ্শ ব্যক্তিৰ গুণ অনুকৰণ কৰাৰ প্ৰৱণতা — এই বয়সৰ এক বৈশিষ্ট্য।
সামাজিক বিকাশঃ এই কালছোৱাত দলীয় মনোভাৱ আৰু সহমৰ্মিতাৰ উন্মেষ হয়। সমনীয়াৰ সৈতে গভীৰ বন্ধুত্ব আৰু সহযোগিতা গঢ়ি উঠে। সমনীয়াৰ সৈতে প্ৰতিযোগিতা-সহযোগিতাৰ ফলস্বৰূপে এক “কিশোৰ সংস্কৃতি” বা উপ-সংস্কৃতি গঢ়ি উঠে। এই উপ-সংস্কৃতিয়ে কিশোৰৰ পোছাক, ভাষা, খাদ্যাভ্যাস, মতাদৰ্শ আদিত প্ৰভাৱ পেলায়। অভিভাৱক বা সমাজৰ অপৰিকল্পিত নিৰ্দেশনাত এই উপ-সংস্কৃতিৰ ঋণাত্মক ৰূপ ধাৰণ কৰি মাদক সেৱন, ড্ৰাগ ব্যৱহাৰ আদিৰ পথলৈ লৈ যাব পাৰে।
নৈতিক বিকাশঃ কৈশোৰ কালত নৈতিক চেতনাৰ বিকাশ আৰম্ভ হয়। ধৰ্ম, দৰ্শন, জীৱনৰ লক্ষ্য-উদ্দেশ্য আদিৰ প্ৰতি উৎকণ্ঠা জাগি উঠে। সঠিক-ভুল, ন্যায়-অন্যায়ৰ ধাৰণা গঢ়ি উঠে। সামাজিক দায়বদ্ধতা, দেশপ্ৰেম আৰু বিশ্বপ্ৰেমৰ মতাদৰ্শ গঢ়ি উঠে। কিন্তু আদৰ্শ আৰু বাস্তৱতাৰ মাজত মেল নবন্ধাৰ ফলত “পৰিচিতিৰ সংঘাত” দেখা দিয়ে।
উপযোগী শিক্ষাঃ কৈশোৰ কালৰ বাবে প্ৰচলিত শিক্ষা হ’ল মাধ্যমিক শিক্ষা। আনুষ্ঠানিক আৰু অনানুষ্ঠানিক — দুই ধৰণৰ শিক্ষাই গুৰুত্বপূৰ্ণ। ১৯৫২-৫৩ চনৰ মাধ্যমিক শিক্ষা আয়োগে তিনিটা মূল লক্ষ্য নিৰ্ধাৰণ কৰিছিল — দেশৰ সাধাৰণ সমস্যাৰ সমাধানত সক্ষম কৰা, ধৰ্মনিৰপেক্ষ নাগৰিকৰ গুণ অৰ্জনত সহায় কৰা আৰু জাতীয় সংহতি বৃদ্ধি কৰা। ১৯৮৬ চনৰ জাতীয় শিক্ষা নীতিত মাধ্যমিক শিক্ষাক বৃত্তিমুখী কৰাৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰা হ’ল। আন্তৰ্জাতিক শিক্ষা আয়োগে (১৯৯৬) মাধ্যমিক শিক্ষাক “জীৱনৰ মোৰ” বুলি অভিহিত কৰিছে।
ভাষা শিক্ষণ, গণিত, বিজ্ঞান আৰু সমাজবিজ্ঞান — এই চাৰিটা মৌলিক বিষয়ৰ লগতে শিল্প, সংগীত, কলা, শাৰীৰিক শিক্ষা আদি বিষয়ৰ সংযোজন প্ৰয়োজন। সঁচা অৰ্থত মাধ্যমিক শিক্ষাই কৈশোৰ-কিশোৰীক ভৱিষ্যত জীৱনৰ বাবে সাজু কৰি তোলে। পৰিয়াল আৰু বিদ্যালয়ে যৌথভাৱে কিশোৰ-কিশোৰীক প্ৰেম, স্নেহ আৰু উপযুক্ত পথ-নিৰ্দেশনা প্ৰদান কৰিলে কৈশোৰ কালৰ চ্যালেঞ্জসমূহ দূৰ কৰিব পাৰি।
Summary
“Adolescence and the Education Suitable for It” by Dr. Swarnalata Das is the concluding lesson of Class 12 Assamese textbook Sahitya Sourav under the value-education unit. Adolescence — generally the period from 10-11 years to 18-19 years of age — is the transitional bridge between childhood and adulthood, and is therefore called the “period of transformation”. During this stage rapid physical changes occur (growth in height, weight, voice change, secondary sexual characters, reproductive maturity), mental powers develop fully (abstract thinking, reasoning, creative imagination, daydreaming), emotions reach their peak (mood swings, hero-worship, identity conflict), social bonds with peers tighten (peer-group sub-culture), and a moral consciousness about right and wrong, religion, philosophy and patriotism awakens. Without proper guidance these intense changes can lead to rebellion, drug abuse, delinquency or identity crisis. The author argues that the form of education prevailing for this age — secondary education — must be value-oriented, vocationally relevant and life-centred. The Secondary Education Commission of 1952-53, the National Policy on Education 1986 and the International Commission on Education 1996 (which called secondary education “the turning point of life”) have all stressed citizenship, national integration and vocational competence. Language, mathematics, science and social science form the core curriculum, but art, music, physical training and moral instruction are equally essential. Family and school must work together to channel the adolescent’s energy into creativity, social service and self-realisation.
পাঠ্যপুথিৰ প্ৰশ্নোত্তৰ
অতি চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্ন (১ নম্বৰ)
১। কৈশোৰ কালৰ এটা বৈশিষ্ট্য উল্লেখ কৰা।
উত্তৰঃ দিবাস্বপ্ন বা অলীক কল্পনা কৈশোৰ কালৰ এটা প্ৰধান বৈশিষ্ট্য। ইয়াৰ উপৰিও দ্ৰুত শাৰীৰিক বিকাশ এই কালৰ অন্যতম বৈশিষ্ট্য।
২। কোনছোৱা সময়ক কৈশোৰ কাল বুলি জনা যায়?
উত্তৰঃ সাধাৰণতে ১০-১১ বছৰ বয়সৰ পৰা ১৮-১৯ বছৰ বয়স পৰ্যন্ত সময়ছোৱাক, অৰ্থাৎ বাল্যকাল আৰু প্ৰাপ্তবয়স্কতাৰ মধ্যৱৰ্তী সময়ছোৱাক কৈশোৰ কাল বুলি জনা যায়।
৩। মানৱ জীৱনৰ কোনছোৱা কালক “ৰূপান্তৰ কাল” বুলি অভিহিত কৰিব পাৰি?
উত্তৰঃ মানৱ জীৱনৰ কৈশোৰ কালছোৱাক “ৰূপান্তৰ কাল” বুলি অভিহিত কৰিব পাৰি, কাৰণ এই সময়ত শাৰীৰিক, মানসিক, আৱেগিক, সামাজিক আৰু নৈতিক ক্ষেত্ৰত ব্যাপক ৰূপান্তৰ ঘটে।
৪। নৈতিকতাৰ বিকাশে কিশোৰ-কিশোৰীৰ মনত কেনে ভাৱৰ উন্মেষ হোৱাত সহায় কৰে?
উত্তৰঃ নৈতিকতাৰ বিকাশে কিশোৰ-কিশোৰীৰ মনত সামাজিক দায়বদ্ধতা, দেশপ্ৰেম আৰু বিশ্বপ্ৰেমৰ ভাৱৰ উন্মেষ হোৱাত সহায় কৰে। লগতে নিজস্ব মতাদৰ্শৰ উন্মেষ ঘটে।
৫। কৈশোৰ কালৰ বাবে প্ৰচলিত শিক্ষাক কি শিক্ষা বুলি কোৱা হয়?
উত্তৰঃ কৈশোৰ কালৰ বাবে প্ৰচলিত শিক্ষাক “মাধ্যমিক শিক্ষা” বুলি কোৱা হয়।
৬। দিবাস্বপ্ন কাক বোলে?
উত্তৰঃ বাস্তৱ জগতৰ পৰা আঁতৰি কল্পনাৰ জগতত বিচৰণ কৰা মানসিক প্ৰক্ৰিয়াকে দিবাস্বপ্ন বোলে। ইয়াক “অলীক কল্পনা”ও কোৱা হয়।
৭। বীৰপূজা কি?
উত্তৰঃ আদৰ্শ ব্যক্তিৰ জীৱনৰ গুণাৱলী অনুকৰণ কৰাৰ প্ৰৱণতাকে বীৰপূজা বুলি কোৱা হয়। এই বয়সত চলচ্চিত্ৰ বা ক্ৰীড়া জগতৰ ব্যক্তিত্বক প্ৰায়ে আদৰ্শৰূপে গ্ৰহণ কৰা দেখা যায়।
৮। কিশোৰ সংস্কৃতি বা উপ-সংস্কৃতি বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ সমনীয়াৰ সৈতে প্ৰতিযোগিতা-সহযোগিতাৰ ফলত গঢ়ি উঠা কিশোৰ-কিশোৰীৰ পোছাক, ভাষা, ৰীতি-নীতি, মতাদৰ্শ আদিৰ সমষ্টিকে কিশোৰ সংস্কৃতি বা উপ-সংস্কৃতি বোলে।
৯। মাধ্যমিক শিক্ষা আয়োগ কোন চনত গঠন কৰা হৈছিল?
উত্তৰঃ ১৯৫২-৫৩ চনত মাধ্যমিক শিক্ষা আয়োগ গঠন কৰা হৈছিল।
১০। আন্তৰ্জাতিক শিক্ষা আয়োগে মাধ্যমিক শিক্ষাক কি বুলি অভিহিত কৰিছে?
উত্তৰঃ আন্তৰ্জাতিক শিক্ষা আয়োগে (১৯৯৬) মাধ্যমিক শিক্ষাক “জীৱনৰ মোৰ” বুলি অভিহিত কৰিছে।
১১। জাতীয় শিক্ষা নীতি কোন চনত প্ৰৱৰ্তিত হ’ল?
উত্তৰঃ ১৯৮৬ চনত জাতীয় শিক্ষা নীতি প্ৰৱৰ্তিত হ’ল।
১২। মাধ্যমিক স্তৰৰ চাৰিটা মৌলিক বিষয় কি কি?
উত্তৰঃ ভাষা শিক্ষণ, গণিত, বিজ্ঞান আৰু সমাজবিজ্ঞান — এই চাৰিটা মাধ্যমিক স্তৰৰ মৌলিক বিষয়।
১৩। “পৰিচিতিৰ সংঘাত” বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ কিশোৰ-কিশোৰীয়ে নিজৰ আদৰ্শ আৰু চাৰিওফালৰ বাস্তৱতাৰ মাজত মিল বিচাৰি নেপোৱাত মনত যি দ্বন্দ্ব সৃষ্টি হয় তাকে “পৰিচিতিৰ সংঘাত” (Identity Crisis) বুলি কোৱা হয়।
১৪। প্ৰৱন্ধটিৰ লেখিকাৰ নাম কি?
উত্তৰঃ প্ৰৱন্ধটিৰ লেখিকা ড° স্বৰ্ণলতা দাস।
চমু উত্তৰৰ প্ৰশ্ন (২-৩ নম্বৰ)
১। কৈশোৰ কালৰ শাৰীৰিক বিকাশৰ লক্ষণসমূহ চমুকৈ আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ কৈশোৰ কালত যৌৱন প্ৰাপ্তিৰ লগে লগে কিশোৰ-কিশোৰীৰ দেহত দ্ৰুত জৈৱিক পৰিৱৰ্তন আৰম্ভ হয়। দেহৰ বিভিন্ন অংগৰ আকাৰ, ওজন আৰু দৈৰ্ঘ্য বৃদ্ধি পায়। নাৰী আৰু পুৰুষৰ দেহগঠনত স্পষ্ট পাৰ্থক্য পৰিলক্ষিত হয়। প্ৰজনন ক্ষমতা অৰ্জিত হয় আৰু কণ্ঠস্বৰৰ পৰিৱৰ্তন দেখা যায়। অন্তঃস্ৰাৱী গ্ৰন্থিৰ ৰাসায়নিক প্ৰক্ৰিয়াত যৌন গ্ৰন্থিসমূহ সক্ৰিয় হৈ উঠে। এই পৰিৱৰ্তনে কিশোৰ-কিশোৰীৰ মনত আত্ম-সচেতনতা, লাজ, ভয় আৰু উৎকণ্ঠাৰ ভাৱ আনে। বিপৰীত লিংগৰ প্ৰতি আকৰ্ষণ অনুভূত হয়।
২। কৈশোৰ কালত মানসিক শক্তিৰ বিকাশ কেনেদৰে হয়?
উত্তৰঃ কৈশোৰ কালত মানসিক শক্তি পূৰ্ণ গতিত বিকশিত হয়। বুদ্ধি, বিমূৰ্ত চিন্তনৰ ক্ষমতা, যুক্তিশক্তি আৰু সৃজনী কল্পনা বৃদ্ধি পায়। কৈশোৰৰ আৰম্ভণিতে বৌদ্ধিক বিকাশৰ গতি অলপ মন্থৰ হ’লেও পিছলৈ ই দ্ৰুত গতি লাভ কৰে। মূৰ্ত চিন্তাৰ পৰিৱৰ্তে বিমূৰ্ত চিন্তা ক্ষমতা প্ৰবল হয়। স্বাধীন আৰু মৌলিক চিন্তাধাৰাৰ বিকাশ ঘটে। বিভিন্ন বিষয়ত আগ্ৰহ আৰু কৌতূহল বৃদ্ধি পায়।
৩। কিশোৰ সংস্কৃতি কি? কেনেদৰে গঢ়ি উঠে?
উত্তৰঃ সমনীয়াৰ সৈতে হোৱা প্ৰতিযোগিতা আৰু সহযোগিতাৰ অন্তৰালত গঢ়ি উঠা মনোভাৱকে কিশোৰ সংস্কৃতি বোলে। কিশোৰ-কিশোৰীয়ে যেতিয়া সমনীয়াৰ সৈতে দলবদ্ধভাৱে চলিবলৈ আৰম্ভ কৰে, তেতিয়া তেওঁলোকৰ মাজত একে ৰীতি-নীতি, পোছাক, ভাষা, খাদ্য-অভ্যাস আৰু মতাদৰ্শ গঢ়ি উঠে — এই সমষ্টিয়েই কিশোৰ সংস্কৃতি বা উপ-সংস্কৃতি। এই সংস্কৃতিয়ে কিশোৰৰ চলন-চলন, পোছাক, ব্যৱহাৰ আৰু মতামতত প্ৰভাৱ পেলায়।
৪। কৈশোৰ কালৰ বাবে প্ৰস্তুত মাধ্যমিক পাঠ্যক্ৰমৰ চাৰিটা মৌলিক বিষয় কি কি?
উত্তৰঃ মাধ্যমিক পাঠ্যক্ৰমৰ চাৰিটা মৌলিক বিষয় হ’ল — (i) ভাষা শিক্ষণ, (ii) গণিত, (iii) বিজ্ঞান আৰু (iv) সমাজবিজ্ঞান। এই বিষয়সমূহৰ বাহিৰে শিল্প, সংগীত, কলা, শাৰীৰিক শিক্ষা, নৈতিক শিক্ষা আদিও যুক্ত কৰা হয়।
৫। কৈশোৰ কালত নৈতিকতাৰ বিকাশ কেনেদৰে হয়?
উত্তৰঃ কৈশোৰ কালত ধৰ্ম, দৰ্শন, জীৱনৰ লক্ষ্য-উদ্দেশ্য আদিৰ প্ৰতি উৎকণ্ঠা জাগি উঠে। সঠিক-ভুল, ন্যায়-অন্যায়ৰ ধাৰণা স্পষ্ট হয়। সামাজিক দায়বদ্ধতা, দেশপ্ৰেম আৰু বিশ্বপ্ৰেমৰ ভাৱনাৰ উন্মেষ ঘটে। কিশোৰ-কিশোৰীয়ে নিজস্ব মতাদৰ্শ গঢ়ি তোলে আৰু আদৰ্শ ব্যক্তিৰ গুণসমূহ অনুকৰণৰ চেষ্টা কৰে।
৬। দিবাস্বপ্ন কেনেকৈ ইতিবাচক ৰূপ ল’ব পাৰে?
উত্তৰঃ কল্পনাশক্তিৰ অপূৰ্ব বিকাশৰ ফলত কিশোৰ-কিশোৰীয়ে কল্পনাৰ জগতত বিচৰণ কৰে। ই ঋণাত্মক হ’লেও সঠিক পথ-নিৰ্দেশনাত দিবাস্বপ্নই সৃজনী প্ৰতিভাৰ বিকাশত সহায় কৰিব পাৰে। এই কল্পনা সাহিত্য ৰচনা, সংগীত, চিত্ৰকলা, কবিতা আদিৰ ৰূপত প্ৰকাশ পাব পাৰে। ফলত কিশোৰ-কিশোৰীয়ে নিজৰ অন্তৰৰ আকাংক্ষা সৃষ্টিশীল কৰ্মৰ মাধ্যমেৰে প্ৰকাশ কৰিব পাৰে।
৭। মাধ্যমিক শিক্ষা আয়োগে নিৰ্ধাৰণ কৰা তিনিটা মূল লক্ষ্য কি কি?
উত্তৰঃ ১৯৫২-৫৩ চনৰ মাধ্যমিক শিক্ষা আয়োগে নিৰ্ধাৰণ কৰা তিনিটা মূল লক্ষ্য — (i) দেশৰ সাধাৰণ সমস্যাৰ সমাধানত সক্ষম কৰা, (ii) ধৰ্মনিৰপেক্ষ নাগৰিকৰ গুণ অৰ্জনত সহায় কৰা, আৰু (iii) জাতীয় সংহতি বৃদ্ধি কৰা।
৮। কৈশোৰ কালত আৱেগৰ অস্থিৰতা কেনেদৰে প্ৰকাশ পায়?
উত্তৰঃ কৈশোৰ কালত আৱেগ-অনুভূতি এতিয়ালৈকে চৰম পৰ্যায়ত উপনীত হয়। কিশোৰ-কিশোৰীৰ মনোভাৱ কেতিয়াবা অতি আশাবাদী, কেতিয়াবা অতি নিৰাশাবাদী হৈ পৰে। বিদ্ৰোহী মনোভাৱ, ক্ষোভ, প্ৰেম, ঈৰ্ষা, ক্ৰোধ আদি আৱেগ প্ৰৱল হয়। কেতিয়াবা পৰিয়ালৰ সৈতে সমন্বয় ৰাখিব নোৱাৰে। যথাযথ শিক্ষা আৰু পথ-নিৰ্দেশনাৰ অভাৱত অপৰাধপ্ৰৱণতাও সৃষ্টি হ’ব পাৰে।
৯। কৈশোৰ কালত কেনেধৰণৰ সামাজিক বিকাশ ঘটে?
উত্তৰঃ কৈশোৰ কালত দলীয় মনোভাৱ আৰু সহমৰ্মিতাৰ উন্মেষ হয়। সমনীয়াৰ সৈতে গভীৰ বন্ধুত্ব আৰু সহযোগিতা গঢ়ি উঠে। কিশোৰ-কিশোৰীৰ মাজত দল পাতি ক্ৰীড়া, ভ্ৰমণ, সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচী আদিৰ আগ্ৰহ বৃদ্ধি পায়। তেওঁলোকৰ মাজত এক উপ-সংস্কৃতি গঢ়ি উঠে। সমাজৰ প্ৰতি দায়বদ্ধতাৰ ভাৱ গঢ় লয়।
দীঘল উত্তৰৰ প্ৰশ্ন (৪-৬ নম্বৰ)
১। কৈশোৰ কালৰ আৱেগিক আৰু সামাজিক বিকাশৰ বিষয়ে বহলাই লিখা।
উত্তৰঃ কৈশোৰ কাল মানৱ জীৱনৰ এক স্পৰ্শকাতৰ পৰ্যায়। এই কালত কেৱল শাৰীৰিক পৰিৱৰ্তনেই নহয়, আৱেগিক আৰু সামাজিক ক্ষেত্ৰতো বহল পৰিৱৰ্তন হয়।
আৱেগিক বিকাশঃ এই কালছোৱাত আৱেগ-অনুভূতিৰ পূৰ্ণতম বিকাশ ঘটে। প্ৰচুৰ আৱেগৰ কাৰণে কিশোৰ-কিশোৰীৰ মনোভাৱ কেতিয়াবা অতি আশাবাদী আৰু কেতিয়াবা অতি নিৰাশাবাদী হৈ পৰে। বিদ্ৰোহ, ক্ষোভ, প্ৰেম, ঈৰ্ষা, ক্ৰোধ আদি বিচিত্ৰ আৱেগ প্ৰৱল হয়। তেওঁলোকে অনেক সময় আনৰ সৈতে সমন্বয় ৰাখিব নোৱাৰে। আদৰ্শ আৰু বাস্তৱতাৰ মাজৰ পাৰ্থক্যৰ পৰা “পৰিচিতিৰ সংঘাত” সৃষ্টি হয়। বিপৰীত লিংগৰ প্ৰতি আকৰ্ষণ অনুভূত হয়। বীৰপূজাৰ প্ৰৱণতা প্ৰৱল হয় — চলচ্চিত্ৰ, ক্ৰীড়া বা সামাজিক জগতৰ ব্যক্তিত্বক আদৰ্শ ৰূপে গ্ৰহণ কৰে। যথাযথ শিক্ষা নাপালে অপৰাধপ্ৰৱণতাও জন্ম ল’ব পাৰে।
সামাজিক বিকাশঃ কৈশোৰ কালত দলীয় মনোভাৱ আৰু সহমৰ্মিতা জাগ্ৰত হয়। সমনীয়াৰ সৈতে গভীৰ বন্ধুত্ব আৰু সহযোগিতা গঢ়ি উঠে। সমনীয়াৰ সৈতে সদায় থাকিবলৈ ভাল পায়, পৰিয়ালতকৈ বন্ধু-বান্ধৱীক বেছি গুৰুত্ব দিবলৈ আৰম্ভ কৰে। সমনীয়াৰ সৈতে প্ৰতিযোগিতা-সহযোগিতাৰ ফলত গঢ়ি উঠা মনোভাৱে এক “কিশোৰ সংস্কৃতি” বা উপ-সংস্কৃতি জন্ম দিয়ে। এই উপ-সংস্কৃতিয়ে পোছাক, ভাষা, খাদ্যাভ্যাস, মতাদৰ্শ আদিত প্ৰভাৱ পেলায়। অসঙ্গত উপ-সংস্কৃতিৰ ফলত মাদক সেৱন, ড্ৰাগ ব্যৱহাৰ আদিৰ ঋণাত্মক প্ৰৱণতাও দেখা দিব পাৰে। গতিকে অভিভাৱক আৰু শিক্ষকে সঠিক দিশনিৰ্দেশনা দিয়াটো প্ৰয়োজন।
২। কৈশোৰ কালৰ বাবে কেনে ধৰণৰ শিক্ষা উপযোগী? বহলাই আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ কৈশোৰ কালৰ বাবে প্ৰচলিত শিক্ষা হ’ল মাধ্যমিক শিক্ষা। এই কালছোৱাত কিশোৰ-কিশোৰীৰ মন বিভিন্ন দিশৰ পৰা পৰিপক্ক হৈ আহিছে আৰু ভৱিষ্যৎ জীৱনৰ ভেঁটি গঢ়িবলৈ ই উপযুক্ত সময়। সেয়েহে এই বয়সৰ বাবে আনুষ্ঠানিক আৰু অনানুষ্ঠানিক — দুই ধৰণৰ শিক্ষাই গুৰুত্বপূৰ্ণ।
(i) ১৯৫২-৫৩ চনৰ মাধ্যমিক শিক্ষা আয়োগে এই বয়সৰ শিক্ষাৰ তিনিটা মূল লক্ষ্য নিৰ্ধাৰণ কৰিছিল — দেশৰ সাধাৰণ সমস্যাৰ সমাধানত সক্ষম কৰা, ধৰ্মনিৰপেক্ষ নাগৰিকৰ গুণ অৰ্জনত সহায় কৰা, আৰু জাতীয় সংহতি বৃদ্ধি কৰা।
(ii) ১৯৮৬ চনৰ জাতীয় শিক্ষা নীতিত মাধ্যমিক শিক্ষাক বৃত্তিমুখী কৰাৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰা হ’ল।
(iii) ১৯৯৬ চনৰ আন্তৰ্জাতিক শিক্ষা আয়োগে মাধ্যমিক শিক্ষাক “জীৱনৰ মোৰ” (Turning Point of Life) বুলি অভিহিত কৰিছে।
মাধ্যমিক পাঠ্যক্ৰমত ভাষা শিক্ষণ, গণিত, বিজ্ঞান আৰু সমাজবিজ্ঞান — এই চাৰিটা মৌলিক বিষয়ৰ লগতে শিল্প, সংগীত, কলা, শাৰীৰিক শিক্ষা, নৈতিক শিক্ষা আৰু কাৰিকৰী/বৃত্তিমূলক বিষয়ৰ সংযোজন কৰা প্ৰয়োজন। কিশোৰৰ অসীম আৱেগিক শক্তিক সৃষ্টিশীল কৰ্মত ব্যৱহাৰ কৰাব পৰা শিক্ষাই কৈশোৰ কালৰ বাবে যথাৰ্থ উপযোগী। শিক্ষকে সহানুভূতিৰে কিশোৰ-কিশোৰীক বুজিব পৰিব লাগে আৰু তেওঁলোকৰ অন্তৰৰ আশা-আকাংক্ষাক বুজি ল’ব লাগে। এনে শিক্ষাই কৈশোৰৰ সকলো প্ৰৱণতাক ইতিবাচক দিশলৈ পৰিচালিত কৰিব পাৰে।
৩। কৈশোৰ কালৰ সমস্যাসমূহ আৰু সেইবোৰ সমাধানৰ উপায় বিষয়ে বিতংভাৱে আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ কৈশোৰ কাল মানৱ জীৱনৰ এক ৰূপান্তৰ কাল। এই কালত কিশোৰ-কিশোৰীয়ে বহু সমস্যাৰ সন্মুখীন হয়।
সমস্যাসমূহঃ (i) দ্ৰুত শাৰীৰিক পৰিৱৰ্তনৰ ফলত আত্ম-সচেতনতা, লাজ আৰু উৎকণ্ঠা; (ii) মানসিক অস্থিৰতা আৰু দিবাস্বপ্নৰ প্ৰৱণতা; (iii) আৱেগৰ চৰম উত্থান-পতন আৰু বিদ্ৰোহী মনোভাৱ; (iv) “পৰিচিতিৰ সংঘাত” বা আদৰ্শ-বাস্তৱৰ দ্বন্দ্ব; (v) সমনীয়াৰ চাপত নেতিবাচক উপ-সংস্কৃতিৰ প্ৰতি আকৰ্ষণ — মাদক, ড্ৰাগ আদিৰ অপব্যৱহাৰ; (vi) বিপৰীত লিংগৰ প্ৰতি অপৰিকল্পিত আকৰ্ষণ; (vii) বীৰপূজাৰ ফলত ভুল আদৰ্শ গ্ৰহণ; (viii) যথাযথ পথ-নিৰ্দেশনাৰ অভাৱত অপৰাধপ্ৰৱণতা।
সমাধানৰ উপায়ঃ (i) পৰিয়ালে কিশোৰ-কিশোৰীৰ মনোভাৱ বুজিব লাগে আৰু প্ৰেম-স্নেহেৰে দিশনিৰ্দেশনা দিব লাগে। (ii) বিদ্যালয়ে আনুষ্ঠানিক শিক্ষাৰ লগতে নৈতিক, শাৰীৰিক, সাংস্কৃতিক শিক্ষাৰো ব্যৱস্থা কৰিব লাগে। (iii) সৃষ্টিশীল কাৰ্যত কিশোৰৰ আৱেগ-শক্তিক ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে — সাহিত্য চৰ্চা, কলা, ক্ৰীড়া, সংগীত আদিৰ মাধ্যমেৰে। (iv) যৌন শিক্ষাৰ ব্যৱস্থা কৰি বিপৰীত লিংগৰ আকৰ্ষণৰ সঠিক ধাৰণা দিব লাগে। (v) পৰিয়াল আৰু বিদ্যালয়ৰ মাজত উপযুক্ত যোগাযোগ স্থাপন কৰিব লাগে। (vi) সামাজিক দায়বদ্ধতাৰ ভাৱনা জাগ্ৰত কৰি দেশপ্ৰেম আৰু বিশ্বপ্ৰেমৰ আদৰ্শ দিব লাগে। (vii) বৃত্তিমূলক শিক্ষাৰে কিশোৰ-কিশোৰীক ভৱিষ্যৎ জীৱনৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰি তুলিব লাগে।
৪। মাধ্যমিক শিক্ষাৰ লক্ষ্য আৰু পাঠ্যক্ৰম সম্পৰ্কে বিতং বৰ্ণনা দিয়া।
উত্তৰঃ কৈশোৰ কালৰ বাবে প্ৰচলিত শিক্ষা হ’ল মাধ্যমিক শিক্ষা। ভাৰতৰ স্বাধীনতাৰ পিছত এই শিক্ষাৰ লক্ষ্য আৰু পাঠ্যক্ৰম নিৰ্ধাৰণৰ বাবে বহুটো আয়োগ গঠন কৰা হৈছিল।
মাধ্যমিক শিক্ষাৰ লক্ষ্যঃ ১৯৫২-৫৩ চনৰ মাধ্যমিক শিক্ষা আয়োগে তিনিটা মূল লক্ষ্য নিৰ্ধাৰণ কৰিছিল — (i) দেশৰ সাধাৰণ সমস্যাৰ সমাধানত সক্ষম নাগৰিক গঢ়ি তোলা; (ii) ধৰ্মনিৰপেক্ষ নাগৰিকৰ গুণ অৰ্জনত সহায়তা; (iii) জাতীয় সংহতি বৃদ্ধি। ১৯৮৬ চনৰ জাতীয় শিক্ষা নীতিত মাধ্যমিক শিক্ষাক বৃত্তিমুখী কৰাৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰা হ’ল। ১৯৯৬ চনৰ আন্তৰ্জাতিক শিক্ষা আয়োগে ইয়াক “জীৱনৰ মোৰ” বুলি অভিহিত কৰিছে।
পাঠ্যক্ৰমৰ মৌলিক বিষয়সমূহঃ (i) ভাষা শিক্ষণ — মাতৃভাষা, আঞ্চলিক ভাষা আৰু আন্তৰ্জাতিক ভাষা শিকা; (ii) গণিত — তাৰ্কিক চিন্তা আৰু সমস্যা সমাধানৰ ক্ষমতা গঢ়ি তোলা; (iii) বিজ্ঞান — প্ৰাকৃতিক জগতৰ বিষয়ে বৈজ্ঞানিক জ্ঞান অৰ্জন; (iv) সমাজবিজ্ঞান — সমাজ, ইতিহাস, ভূগোল আৰু নাগৰিকতাৰ বোধ গঢ়ি তোলা।
সংযোজনীয় বিষয়সমূহঃ শিল্প, সংগীত, কলা, শাৰীৰিক শিক্ষা, নৈতিক শিক্ষা, যৌন শিক্ষা আৰু কাৰিকৰী/বৃত্তিমূলক শিক্ষা — এইসমূহো মাধ্যমিক স্তৰৰ পাঠ্যক্ৰমৰ অংগ হোৱা প্ৰয়োজন। এনে এক বিস্তৃত পাঠ্যক্ৰমে কিশোৰ-কিশোৰীক জীৱনৰ সকলো দিশৰ বাবে সাজু কৰি তুলিব পাৰে।
৫। কৈশোৰ কালত পৰিয়াল আৰু বিদ্যালয়ৰ ভূমিকা সম্পৰ্কে আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ কৈশোৰ কালৰ ৰূপান্তৰ প্ৰক্ৰিয়াত পৰিয়াল আৰু বিদ্যালয়ৰ ভূমিকা অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ।
পৰিয়ালৰ ভূমিকাঃ পৰিয়ালেই হ’ল কিশোৰ-কিশোৰীৰ প্ৰথম বিদ্যালয়। মাক-দেউতাকে সন্তানৰ শাৰীৰিক, মানসিক, আৱেগিক পৰিৱৰ্তন বুজিব লাগে। শিশু কিশোৰ অৱস্থালৈ পদাৰ্পণ কৰোঁতে পৰিয়ালে সহানুভূতি দেখুৱাব লাগে। অতি কঠোৰ শাসন বা অবাধ স্বাধীনতা — দুয়োটাই অনিষ্টকাৰক। ভাল-বেয়াৰ পাৰ্থক্য বুজাই দি কিশোৰক যথাৰ্থ মাৰ্গদৰ্শন প্ৰদান কৰিব লাগে। সন্তানৰ লগত মুকলিকৈ আলোচনা কৰি তেওঁলোকৰ সমস্যা বুজি ল’ব লাগে।
বিদ্যালয়ৰ ভূমিকাঃ বিদ্যালয়ত কিশোৰে সামাজিক জীৱনৰ প্ৰথম পাঠ পায়। শিক্ষকৰ ব্যৱহাৰ স্নেহশীল আৰু আদৰ্শগত হোৱাটো প্ৰয়োজন। আনুষ্ঠানিক শিক্ষাৰ লগতে নৈতিক শিক্ষা, যৌন শিক্ষা, ক্ৰীড়া, সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচী, সাহিত্য চৰ্চা আদিৰ ব্যৱস্থা কৰিব লাগে। বিদ্যালয়ে কিশোৰ-কিশোৰীক বৃত্তিমূলক শিক্ষাৰ সুযোগো প্ৰদান কৰিব লাগে। যাতে তেওঁলোকে নিজৰ কেৰিয়াৰৰ বিষয়ে চিন্তা কৰিব পাৰে। পাৰিৱাৰিক আৰু বিদ্যালয়ৰ মাজৰ যোগাযোগৰ ফলত কিশোৰৰ সমস্যাসমূহৰ যথাৰ্থ সমাধান সম্ভৱ হৈ উঠে।
শব্দাৰ্থ
| শব্দ | অৰ্থ |
|---|---|
| কৈশোৰ | বাল্যকাল আৰু প্ৰাপ্তবয়স্কতাৰ মধ্যৱৰ্তী অৱস্থা |
| যৌৱন | বয়ঃসন্ধি, পৰিপক্কতা প্ৰাপ্ত হোৱা অৱস্থা |
| ৰূপান্তৰ | এক ৰূপৰ পৰা আন এক ৰূপলৈ পৰিৱৰ্তন |
| দিবাস্বপ্ন | দিনৰ ভাগত দেখা স্বপ্ন; অবাস্তৱ কল্পনা |
| অলীক | অবাস্তৱ, মিছা |
| বিমূৰ্ত | আকাৰ-আকৃতি নথকা, ভাৱপ্ৰধান |
| মূৰ্ত | আকাৰ-আকৃতি থকা, বস্তুপ্ৰধান |
| সৃজনী | সৃষ্টি কৰিব পৰা; সৃষ্টিশীল |
| সমনীয়া | একে বয়সৰ সঙ্গী |
| অভাৱনীয় | যাক ভাবিব নোৱাৰি |
| সাৰ্বজনীন | সকলোৰে বাবে; ৰাইজ সম্বন্ধীয় |
| প্ৰতীতি | বিশ্বাস, ধাৰণা |
| উন্মেষ | আৰম্ভণি; প্ৰকাশ |
| আনুষ্ঠানিক | নিয়মৰ ভিতৰত পৰিচালিত |
| অনানুষ্ঠানিক | নিয়মৰ বাহিৰে; অনিয়মিত |
| বৃত্তিমুখী | চাকৰি-বাকৰিৰ ফালে দিশ থকা |
| পৰিচিতি | নিজৰ পৰিচয়; চিনাকি |
| সংঘাত | দ্বন্দ্ব; সংঘৰ্ষ |
| বীৰপূজা | আদৰ্শ ব্যক্তিৰ অনুকৰণ |
| সহমৰ্মিতা | আনৰ দুখ-সুখ ভগাই লোৱা |
| উৎকণ্ঠা | উৎকট আগ্ৰহ আৰু উদ্বেগ |
| মতাদৰ্শ | চিন্তাৰ আৰ্হি; দৰ্শন |
| উপ-সংস্কৃতি | মূল সংস্কৃতিৰ ভিতৰৰ এটা সৰু সংস্কৃতি |
| প্ৰজনন | সন্তান উৎপাদনৰ ক্ষমতা |
অতিৰিক্ত প্ৰশ্নোত্তৰ
বিকল্প উত্তৰৰ প্ৰশ্ন (MCQ)
১। “কৈশোৰ কাল আৰু ইয়াৰ উপযোগী শিক্ষা” প্ৰৱন্ধৰ ৰচয়িতা কোন?
(ক) ড° বাণীকান্ত কাকতি (খ) ড° স্বৰ্ণলতা দাস (গ) ড° বীৰেন্দ্ৰ কুমাৰ ভট্টাচাৰ্য (ঘ) ড° ভৱেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া
উত্তৰঃ (খ) ড° স্বৰ্ণলতা দাস।
২। কৈশোৰ কাল সাধাৰণতে কোন বয়সৰ পৰা আৰম্ভ হয়?
(ক) ৭-৮ বছৰ (খ) ১০-১১ বছৰ (গ) ১৪-১৫ বছৰ (ঘ) ১৮-১৯ বছৰ
উত্তৰঃ (খ) ১০-১১ বছৰ।
৩। কৈশোৰ কালৰ বাবে প্ৰচলিত শিক্ষা হ’ল —
(ক) প্ৰাথমিক শিক্ষা (খ) উচ্চ মাধ্যমিক শিক্ষা (গ) মাধ্যমিক শিক্ষা (ঘ) বিশ্ববিদ্যালয় শিক্ষা
উত্তৰঃ (গ) মাধ্যমিক শিক্ষা।
৪। মাধ্যমিক শিক্ষা আয়োগ গঠন কৰা হৈছিল —
(ক) ১৯৪৭ চনত (খ) ১৯৫২-৫৩ চনত (গ) ১৯৬৪ চনত (ঘ) ১৯৮৬ চনত
উত্তৰঃ (খ) ১৯৫২-৫৩ চনত।
৫। জাতীয় শিক্ষা নীতি কোন চনত প্ৰৱৰ্তিত হ’ল?
(ক) ১৯৫২ (খ) ১৯৬৮ (গ) ১৯৮৬ (ঘ) ১৯৯৬
উত্তৰঃ (গ) ১৯৮৬।
৬। আন্তৰ্জাতিক শিক্ষা আয়োগে মাধ্যমিক শিক্ষাক কি বুলি অভিহিত কৰিছে?
(ক) জীৱনৰ ভেঁটি (খ) জীৱনৰ মোৰ (গ) জীৱনৰ পথ (ঘ) জীৱনৰ লক্ষ্য
উত্তৰঃ (খ) জীৱনৰ মোৰ।
৭। কৈশোৰ কালৰ এটি প্ৰধান বৈশিষ্ট্য হ’ল —
(ক) মাতৃভক্তি (খ) দিবাস্বপ্ন (গ) আজ্ঞাকাৰীতা (ঘ) সততা
উত্তৰঃ (খ) দিবাস্বপ্ন।
৮। আদৰ্শ ব্যক্তিৰ গুণ অনুকৰণ কৰাৰ প্ৰৱণতাক কি বোলে?
(ক) দিবাস্বপ্ন (খ) বীৰপূজা (গ) সহমৰ্মিতা (ঘ) আত্মপূজা
উত্তৰঃ (খ) বীৰপূজা।
৯। মাধ্যমিক পাঠ্যক্ৰমৰ মৌলিক বিষয়সমূহৰ এটা হ’ল —
(ক) দৰ্শন (খ) গণিত (গ) সংগীত (ঘ) চিত্ৰকলা
উত্তৰঃ (খ) গণিত।
১০। কৈশোৰ কালক “ৰূপান্তৰ কাল” বুলি কোৱাৰ কাৰণ —
(ক) এই কালত কোনো পৰিৱৰ্তন নহয় (খ) সকলো ক্ষেত্ৰতে ব্যাপক পৰিৱৰ্তন হয় (গ) কেৱল শাৰীৰিক পৰিৱৰ্তন হয় (ঘ) কেৱল মানসিক পৰিৱৰ্তন হয়
উত্তৰঃ (খ) সকলো ক্ষেত্ৰতে ব্যাপক পৰিৱৰ্তন হয়।
শূন্যস্থান পূৰণ কৰা
১। “কৈশোৰ কাল আৰু ইয়াৰ উপযোগী শিক্ষা” প্ৰৱন্ধৰ লেখিকা ______।
উত্তৰঃ ড° স্বৰ্ণলতা দাস।
২। কৈশোৰ কালৰ এটা প্ৰধান বৈশিষ্ট্য হ’ল ______ বা অলীক কল্পনা।
উত্তৰঃ দিবাস্বপ্ন।
৩। কৈশোৰ কালক ______ কাল বুলিও কোৱা হয়।
উত্তৰঃ ৰূপান্তৰ।
৪। কৈশোৰ কালৰ বাবে প্ৰচলিত শিক্ষাক ______ শিক্ষা বোলা হয়।
উত্তৰঃ মাধ্যমিক।
৫। ১৯৮৬ চনৰ ______ নীতিত মাধ্যমিক শিক্ষাক বৃত্তিমুখী কৰাৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰা হ’ল।
উত্তৰঃ জাতীয় শিক্ষা।
৬। আন্তৰ্জাতিক শিক্ষা আয়োগে মাধ্যমিক শিক্ষাক ______ বুলি অভিহিত কৰিছে।
উত্তৰঃ জীৱনৰ মোৰ।
৭। আদৰ্শ ব্যক্তিৰ গুণ অনুকৰণৰ প্ৰৱণতাক ______ বোলে।
উত্তৰঃ বীৰপূজা।
৮। সমনীয়াৰ সৈতে গঢ়ি উঠা সংস্কৃতিক ______ বা কিশোৰ সংস্কৃতি বোলা হয়।
উত্তৰঃ উপ-সংস্কৃতি।
৯। মাধ্যমিক পাঠ্যক্ৰমৰ চাৰিটা মৌলিক বিষয়ৰ এটা হ’ল ______।
উত্তৰঃ ভাষা শিক্ষণ (অথবা গণিত / বিজ্ঞান / সমাজবিজ্ঞান)।
১০। ______ আৰু ______ ৰ মাজত বেমেল হোৱাৰ ফলত পৰিচিতিৰ সংঘাত সৃষ্টি হয়।
উত্তৰঃ আদৰ্শ; বাস্তৱতা।
শুদ্ধ/অশুদ্ধ লিখা
১। কৈশোৰ কাল ১০-১১ বছৰৰ পৰা ১৮-১৯ বছৰলৈ বিস্তৃত।
উত্তৰঃ শুদ্ধ।
২। কৈশোৰ কালৰ বাবে প্ৰচলিত শিক্ষা প্ৰাথমিক শিক্ষা।
উত্তৰঃ অশুদ্ধ। (শুদ্ধ — মাধ্যমিক শিক্ষা।)
৩। মাধ্যমিক শিক্ষা আয়োগ ১৯৫২-৫৩ চনত গঠন কৰা হৈছিল।
উত্তৰঃ শুদ্ধ।
৪। ১৯৯৬ চনৰ আন্তৰ্জাতিক শিক্ষা আয়োগে মাধ্যমিক শিক্ষাক “জীৱনৰ ভেঁটি” বুলি অভিহিত কৰিছে।
উত্তৰঃ অশুদ্ধ। (শুদ্ধ — “জীৱনৰ মোৰ”।)
৫। দিবাস্বপ্ন কৈশোৰ কালৰ এটা প্ৰধান বৈশিষ্ট্য।
উত্তৰঃ শুদ্ধ।
৬। কৈশোৰ কালত আৱেগ-অনুভূতি স্থিৰ থাকে।
উত্তৰঃ অশুদ্ধ। (শুদ্ধ — কৈশোৰ কালত আৱেগ-অনুভূতি অস্থিৰ আৰু চৰম পৰ্যায়ত থাকে।)
৭। কৈশোৰ কালক “ৰূপান্তৰ কাল” বুলি অভিহিত কৰা হৈছে।
উত্তৰঃ শুদ্ধ।
৮। কৈশোৰ কালত মূৰ্ত চিন্তাৰ পৰিৱৰ্তে বিমূৰ্ত চিন্তা ক্ষমতা বৃদ্ধি পায়।
উত্তৰঃ শুদ্ধ।
লেখকৰ চমু পৰিচয়
ড° স্বৰ্ণলতা দাস (জন্মঃ ১৯৪৯) অসমৰ এজন প্ৰখ্যাত শিক্ষাবিদ, পাঠ্যপুথি প্ৰণেতা আৰু প্ৰৱন্ধকাৰ। তেওঁ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শিক্ষা বিভাগৰ অধ্যাপিকা হিচাপে দীৰ্ঘদিন কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। শিক্ষা মনোবিজ্ঞান, বাল্য মনস্তত্ত্ব, কৈশোৰ মনস্তত্ত্ব আৰু পাঠ্যক্ৰম-প্ৰণয়ন তেওঁৰ অধ্যয়ন আৰু গৱেষণাৰ মূল ক্ষেত্ৰ। অসমীয়া আৰু ইংৰাজী দুয়ো ভাষাত তেওঁৰ অসংখ্য প্ৰৱন্ধ আৰু পুথি প্ৰকাশ পাইছে। শিক্ষা সম্পৰ্কীয় বিভিন্ন আয়োগ আৰু পৰামৰ্শদাতা সমিতিৰ লগত তেওঁৰ ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছিল। কিশোৰ-কিশোৰীৰ মনস্তাত্ত্বিক বিকাশ আৰু সিহঁতৰ উপযোগী শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ ওপৰত তেওঁৰ লেখাবোৰ অসমৰ পাঠকসমাজত যথেষ্ট সমাদৃত। “কৈশোৰ কাল আৰু ইয়াৰ উপযোগী শিক্ষা” প্ৰৱন্ধটিত তেওঁৰ গভীৰ মনস্তাত্ত্বিক জ্ঞান আৰু শিক্ষাবিদ হিচাপৰ অভিজ্ঞতাৰ সাৰোদ্ধাৰ প্ৰতিফলিত হৈছে। প্ৰৱন্ধটিৰ সৰল ভাষা, যুক্তিসংগত উপস্থাপন আৰু ব্যৱহাৰিক দৃষ্টিভংগীয়ে ইয়াক ASSEB-ৰ দ্বাদশ শ্ৰেণীৰ পাঠ্যপুথি সাহিত্য সৌৰভৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ মূল্যবোধমূলক পাঠ হিচাপে স্থান প্ৰদান কৰিছে।