চিঠি – শীলভদ্ৰ (চুটিগল্প)
ASSEB (অসম ৰাজ্যিক মাধ্যমিক শিক্ষা পৰিষদ) দ্বাৰা নিৰ্ধাৰিত দ্বাদশ শ্ৰেণীৰ অসমীয়া (MIL) পাঠ্যপুথি “সাহিত্য সৌৰভ”ৰ এটা অন্যতম মৰ্মস্পৰ্শী অধ্যায় হ’ল প্ৰখ্যাত চুটিগল্পকাৰ শীলভদ্ৰৰ ৰচিত “চিঠি”। গল্পটো লেখকৰ ‘চিঠি আৰু অন্যান্য গল্প’ (১৯৯৪) নামৰ সংকলনৰ পৰা সংগৃহীত। অৱসৰপ্ৰাপ্ত এজন বনুৱা বিষয়াৰ একাকী জীৱন, পুৰণি বন্ধুৰ সৈতে চিঠিৰ মাধ্যমৰে পুনৰ সংযোগ স্থাপনৰ চেষ্টা আৰু সেই অপেক্ষাৰ মাজত লুকাই থকা মাধুৰ্য্য আৰু বিষাদৰ যুগ্ম অনুভৱ এই গল্পটোৰ মূল উপজীৱ্য বিষয়। আধুনিক যান্ত্ৰিক যুগত মানুহৰ মাজৰ আত্মীয়তাৰ বান্ধোন ক্ৰমে সিথিল হৈ অহাৰ প্ৰেক্ষাপটত চিঠিৰ আবেগিক মূল্য কিমান গভীৰ, সেই কথা শীলভদ্ৰই সৰল কিন্তু হৃদয়স্পৰ্শী ভাষাত ফুটাই তুলিছে।
এই অধ্যায়ৰ সম্পূৰ্ণ অতি চমু, চমু আৰু দীঘল প্ৰশ্নোত্তৰ, MCQ, খালী ঠাই পূৰণ, চৰিত্ৰ চিত্ৰণ, শব্দাৰ্থ আৰু সাৰাংশ এই প্ৰৱন্ধত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে যাতে শিক্ষাৰ্থীয়ে HS Final পৰীক্ষাৰ বাবে সম্পূৰ্ণৰূপে প্ৰস্তুত হ’ব পাৰে।
সাৰাংশ
শীলভদ্ৰৰ ‘চিঠি’ গল্পটিৰ মূল চৰিত্ৰ ভূদেৱ চৌধুৰী এজন অৱসৰপ্ৰাপ্ত চাহ বাগিচাৰ বিষয়া। অৱসৰৰ পিছত তেওঁ গুৱাহাটীৰ ওচৰৰ এখন চহৰত পৰিয়ালৰ সৈতে শান্তিপূৰ্ণ জীৱন কটোৱাৰ চেষ্টা কৰিছে; কিন্তু কৰ্মময় জীৱনৰ পিছত হঠাৎ আহি পৰা শূন্যতা আৰু একাকীত্বই তেওঁক ব্যাকুল কৰি তোলে। কৰ্মৰত অৱস্থাত বাগিচাৰ নিৰ্জনতাত পৰিয়াল আৰু বন্ধুবৰ্গৰ চিঠি পোৱাটোৱে আছিল তেওঁৰ সকলোতকৈ ডাঙৰ আনন্দ। অৱসৰৰ পিছতো সেই অভ্যাসটো এৰিব নোৱাৰি তেওঁ প্ৰতিদিনে ডাকঘৰৰ চিঠিৰ বাবে অপেক্ষা কৰে।
একদিন তেওঁৰ মনলৈ আহে শৈশৱৰ অতি ঘনিষ্ঠ বন্ধু প্ৰশান্ত শৰ্মাৰ কথা। বহু বছৰ ধৰি দুয়োৰে মাজত যোগাযোগ নাই। ভূদেৱে আৱেগৰ বশৱৰ্তী হৈ প্ৰশান্তলৈ এখন দীঘলীয়া চিঠি লিখি ডাকত পঠিয়াই দিয়ে। চিঠিৰ উত্তৰৰ বাবে তেওঁ অধীৰ আগ্ৰহেৰে অপেক্ষা কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। চিঠি পঠিওৱাৰ পিছৰ পৰা প্ৰতিদিনে চাইকেলত উঠি তেওঁ ডাকঘৰলৈ যায়, ডাকপিয়নৰ অপেক্ষাত বহি থাকে, কিন্তু কোনো উত্তৰ নাহে। ক্ৰমে তেওঁৰ মনত উদ্বেগ বাঢ়ি যায়। অৱশেষত এদিন ডাকতেহে এখন চিঠি আহে — কিন্তু সেই চিঠি প্ৰশান্ত শৰ্মাৰ পৰা নহয়; প্ৰশান্তৰ ভতিজা ল’ৰাজনে পঠিওৱা চিঠি, যাৰ মূল বাৰ্তা — প্ৰশান্ত শৰ্মাৰ মৃত্যু হৈছে।
খবৰটো শুনি ভূদেৱ চৌধুৰী একেবাৰে স্তম্ভিত হৈ পৰে। কিছুদিন পিছত তেওঁ প্ৰশান্তৰ ঘৰলৈ যায়। সেই ঠাইত গৈ তেওঁ এক হৃদয়স্পৰ্শী সত্য জানিবলৈ পায় — তেওঁ পঠিওৱা চিঠিখন প্ৰশান্ত শৰ্মাই মৃত্যুৰ অলপ আগেয়ে পাইছিল। সেই চিঠিখন পাই প্ৰশান্ত আনন্দত আত্মহাৰা হৈ পৰিছিল, ঘৰৰ প্ৰতিজনকে চিঠিখন দেখুৱাইছিল, পুৰণি বন্ধুৰ স্মৃতিচাৰণ কৰিছিল আৰু লগে লগে তেওঁ এটা নতুন লেফাফা আৰু কাগজ আনি ৰাখিছিল উত্তৰ লিখিবৰ বাবে; কিন্তু সেই উত্তৰ লিখি উঠাৰ আগতেই মৃত্যুৱে তেওঁক কাঢ়ি লৈ গ’ল। ভূদেৱ চৌধুৰীৰ মনলৈ গভীৰ এক বিষাদ নামি আহে, কিন্তু সেই বিষাদৰ মাজতে এক অভাৱনীয় তৃপ্তিও সিঁচৰিত হয় — তেওঁৰ চিঠিখনে এজন মৃত্যুমুখী বন্ধুৰ জীৱনৰ অন্তিম মুহূৰ্ত আনন্দময় কৰি তুলিছিল।
গল্পটোৱে চিঠিৰ আবেগিক মূল্য, বন্ধুত্বৰ চিৰন্তনতা আৰু আধুনিক যান্ত্ৰিক যুগত হেৰাই যোৱা মানৱিক উষ্ণতাৰ অনুপম এক ছবি অংকন কৰিছে। অপ্ৰাপ্তিৰ মাজতো প্ৰাপ্তি, বিষাদৰ মাজতো এক সূক্ষ্ম মাধুৰ্য্য — এয়াই ‘চিঠি’ গল্পৰ অন্তঃসাৰ।
Summary
“Chithi” (The Letter) by Silbhadra is a moving short story from his collection ‘Chithi aru Anyanya Galpa’ (1994). The protagonist Bhudev Choudhury, a retired tea-estate officer, finds his post-retirement life unbearably empty. During his working years in the lonely tea gardens, letters from family and friends had been his greatest joy. Unable to shake off that habit, he writes a long, emotional letter to his childhood friend Prashanta Sharma after years of no contact, then waits anxiously at the post office every day for a reply. The reply that finally comes is not from Prashanta — it is from his nephew, informing Bhudev of Prashanta’s death. Later, when Bhudev visits Prashanta’s home, he learns that his letter had reached Prashanta only days before his death; that Prashanta had read it with overwhelming joy, had shown it to everyone in the family, had recalled their old friendship, and had even kept an envelope and paper ready to write a reply — a reply he never managed to write. The story explores the emotional weight of a single letter, the permanence of true friendship, and the gentle, bittersweet beauty hidden inside loss. Through simple, restrained prose Silbhadra reminds the modern reader of the warm human bond that the rapid age of telephone, mobile and internet is steadily erasing.
পাঠ্যপুথিৰ প্ৰশ্নোত্তৰ
অতি চমু প্ৰশ্নোত্তৰ (১ নম্বৰ)
১। ‘চিঠি’ গল্পটোৰ ৰচক কোন?
উত্তৰঃ ‘চিঠি’ গল্পটোৰ ৰচক হ’ল প্ৰখ্যাত চুটিগল্পকাৰ শীলভদ্ৰ।
২। শীলভদ্ৰৰ প্ৰকৃত নাম কি?
উত্তৰঃ শীলভদ্ৰৰ প্ৰকৃত নাম হ’ল ৰেৱতীমোহন দত্ত চৌধুৰী।
৩। ‘চিঠি’ গল্পটো শীলভদ্ৰৰ কোনখন সংকলনৰ পৰা লোৱা হৈছে?
উত্তৰঃ ‘চিঠি’ গল্পটো শীলভদ্ৰৰ ‘চিঠি আৰু অন্যান্য গল্প’ (১৯৯৪) নামৰ গল্প সংকলনৰ পৰা লোৱা হৈছে।
৪। শীলভদ্ৰই কোনখন গ্ৰন্থৰ বাবে সাহিত্য অকাদেমি বঁটা লাভ কৰে?
উত্তৰঃ শীলভদ্ৰই ‘মধুপুৰ বহু দূৰ’ নামৰ গল্প সংকলনৰ বাবে ১৯৯৪ চনত সাহিত্য অকাদেমি বঁটা লাভ কৰে।
৫। ‘চিঠি’ গল্পৰ মূল চৰিত্ৰ কোন?
উত্তৰঃ ‘চিঠি’ গল্পৰ মূল চৰিত্ৰ হ’ল ভূদেৱ চৌধুৰী।
৬। ভূদেৱ চৌধুৰীৰ ঘনিষ্ঠ বন্ধুজনৰ নাম কি?
উত্তৰঃ ভূদেৱ চৌধুৰীৰ ঘনিষ্ঠ বন্ধুজনৰ নাম হ’ল প্ৰশান্ত শৰ্মা।
৭। ভূদেৱ চৌধুৰীয়ে কাৰ চিঠিৰ বাবে অপেক্ষা কৰি আছিল?
উত্তৰঃ ভূদেৱ চৌধুৰীয়ে তেওঁৰ ঘনিষ্ঠ বন্ধু প্ৰশান্ত শৰ্মাৰ চিঠিৰ বাবে অপেক্ষা কৰি আছিল।
৮। ভূদেৱ চৌধুৰী কি কামত নিয়োজিত আছিল?
উত্তৰঃ ভূদেৱ চৌধুৰী চাহ বাগিচাৰ এজন বিষয়া আছিল আৰু গল্পত তেওঁক অৱসৰপ্ৰাপ্ত হিচাপে দেখুওৱা হৈছে।
৯। প্ৰশান্ত শৰ্মাৰ মৃত্যুৰ খবৰ কোনে দিছিল?
উত্তৰঃ প্ৰশান্ত শৰ্মাৰ মৃত্যুৰ খবৰ তেওঁৰ ভতিজা ল’ৰাজনে চিঠিযোগে ভূদেৱ চৌধুৰীক দিছিল।
১০। ভূদেৱ চৌধুৰী চিঠিৰ অপেক্ষাত প্ৰতিদিনে ক’লৈ যায়?
উত্তৰঃ ভূদেৱ চৌধুৰী চিঠিৰ অপেক্ষাত প্ৰতিদিনে চাইকেলেৰে ডাকঘৰলৈ যায়।
১১। শীলভদ্ৰৰ জন্ম কেতিয়া আৰু ক’ত হৈছিল?
উত্তৰঃ শীলভদ্ৰৰ জন্ম ১৯২৪ চনত ধুবুৰী জিলাৰ গৌৰীপুৰত হৈছিল।
১২। শীলভদ্ৰক কোন যুগৰ সাহিত্যিক বুলি কোৱা হয়?
উত্তৰঃ শীলভদ্ৰক ‘ৰামধেনু যুগ’ৰ এজন উল্লেখযোগ্য চুটিগল্পকাৰ বুলি কোৱা হয়।
১৩। প্ৰশান্ত শৰ্মাই চিঠিৰ উত্তৰ লিখিবলৈ কি যুগুতাই থৈছিল?
উত্তৰঃ প্ৰশান্ত শৰ্মাই চিঠিৰ উত্তৰ লিখিবলৈ এটা নতুন লেফাফা আৰু কাগজ যুগুতাই থৈছিল।
১৪। ‘চিঠি’ গল্পটো কোন পাঠ্যপুথিৰ অন্তৰ্গত?
উত্তৰঃ ‘চিঠি’ গল্পটো ASSEB-নিৰ্ধাৰিত দ্বাদশ শ্ৰেণীৰ অসমীয়া (MIL) পাঠ্যপুথি ‘সাহিত্য সৌৰভ’-ৰ অন্তৰ্গত।
১৫। শীলভদ্ৰৰ কেইখনমান উল্লেখযোগ্য গল্প সংকলনৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ ‘বাস্তৱ’, ‘কোনো খেদ নাই’, ‘সমুদ্ৰতীৰ’, ‘তৰুৱা কদম’, ‘চিঠি আৰু অন্যান্য গল্প’ আৰু ‘মধুপুৰ বহু দূৰ’ শীলভদ্ৰৰ উল্লেখযোগ্য গল্প সংকলন।
চমু প্ৰশ্নোত্তৰ (২–৩ নম্বৰ)
১। ভূদেৱ চৌধুৰীয়ে কিয় বন্ধু প্ৰশান্ত শৰ্মালৈ চিঠি লিখিছিল?
উত্তৰঃ অৱসৰৰ পিছত ভূদেৱ চৌধুৰীৰ জীৱনত আহি পৰা একাকীত্ব আৰু শূন্যতাই তেওঁক ব্যাকুল কৰি তুলিছিল। কৰ্মৰত অৱস্থাত বাগিচাৰ নিৰ্জনতাত পৰিয়াল আৰু বন্ধুবৰ্গৰ চিঠি পোৱাটো আছিল তেওঁৰ আনন্দৰ মূল উৎস। সেই অভ্যাসটো অৱসৰৰ পিছতো এৰিব নোৱাৰি, পুৰণি দিনৰ স্মৃতি আৰু বন্ধুত্বৰ আকৰ্ষণৰ বাবে তেওঁ শৈশৱৰ ঘনিষ্ঠ বন্ধু প্ৰশান্ত শৰ্মালৈ এখন আৱেগিক চিঠি লিখি পঠিয়াইছিল।
২। চিঠি পোৱাৰ পিছত প্ৰশান্ত শৰ্মাৰ ঘৰত কেনে প্ৰতিক্ৰিয়া হৈছিল?
উত্তৰঃ ভূদেৱ চৌধুৰীৰ চিঠি পাই প্ৰশান্ত শৰ্মা অশেষ আনন্দত উদ্বেলিত হৈ পৰিছিল। তেওঁ ঘৰৰ প্ৰতিজনকে চিঠিখন দেখুৱাইছিল, পুৰণি বন্ধুৰ স্মৃতি কাহিনী মেলি বহু কথা কৈছিল আৰু লগে লগে এটা নতুন লেফাফা আৰু কাগজ আনি উত্তৰ লিখাৰ বাবে যুগুতাই ৰাখিছিল। কিন্তু দুৰ্ভাগ্যজনকভাৱে উত্তৰ লিখি উঠাৰ আগতেই তেওঁৰ মৃত্যু হয়।
৩। অৱসৰৰ পিছত ভূদেৱ চৌধুৰীৰ মানসিক অৱস্থা কেনেকুৱা আছিল?
উত্তৰঃ অৱসৰৰ পিছত ভূদেৱ চৌধুৰীৰ ব্যস্ত জীৱনত হঠাৎ এক বিশাল শূন্যতা নামি আহিল। চাহ বাগিচাৰ কৰ্মময় দিনৰ পিছত চহৰৰ একঘেয়ামী, বন্ধ পৰিৱেশত তেওঁ মানসিকভাৱে অস্থিৰ হৈ পৰিছিল। পুৰণি দিন, পুৰণি বন্ধু আৰু পুৰণি চিঠিৰ স্মৃতিয়ে তেওঁক আকুল কৰি তুলিছিল। মানৱিক উষ্ণতা আৰু বন্ধুত্বৰ স্পৰ্শৰ বাবে তেওঁৰ অন্তৰ আতুৰ হৈ পৰিছিল।
৪। শীলভদ্ৰই কি কি বঁটা পাইছিল?
উত্তৰঃ শীলভদ্ৰই অসম প্ৰকাশন পৰিষদ বঁটা (১৯৯০) লগতে ‘মধুপুৰ বহু দূৰ’ গল্প সংকলনৰ বাবে ১৯৯৪ চনত প্ৰতিষ্ঠিত সাহিত্য অকাদেমি বঁটা লাভ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ আন বহু সম্মান লাভ কৰিছিল।
৫। আধুনিক যুগত চিঠিৰ প্ৰাসংগিকতা কিয় হ্ৰাস পাইছে?
উত্তৰঃ আধুনিক যুগত মোবাইল ফোন, ইন্টাৰনেট, ই-মেইল, হোৱাটছএপ আদি দ্ৰুতগামী যোগাযোগ মাধ্যমৰ প্ৰচলনে চিঠিৰ প্ৰাসংগিকতা যথেষ্ট কমাই দিছে। এতিয়া মুহূৰ্তৰ ভিতৰতে পৃথিৱীৰ যিকোনো ঠাইৰ মানুহৰ লগত যোগাযোগ স্থাপন কৰিব পাৰি। সেইবাবে চিঠিৰ মাজত নিহিত হৈ থকা মৰম, অপেক্ষা আৰু আবেগৰ মাধুৰ্য্য আজি লুপ্তপ্ৰায়।
৬। গল্পটোৰ শিৰোনাম ‘চিঠি’ কিমান যুক্তিযুক্ত?
উত্তৰঃ গল্পটোৰ শিৰোনাম ‘চিঠি’ অত্যন্ত সাৰ্থক আৰু যুক্তিযুক্ত। গোটেই কাহিনীটো এখন চিঠিকেন্দ্ৰিক — ভূদেৱে লিখা চিঠি, প্ৰশান্তৰ অপেক্ষাত থকা চিঠিৰ উত্তৰ আৰু অৱশেষত প্ৰশান্তৰ ভতিজাৰ চিঠি যিয়ে মৃত্যুৰ বাৰ্তা কঢ়িয়াই আনে। চিঠিকেই কেন্দ্ৰ কৰি বন্ধুত্ব, আৱেগ, প্ৰাপ্তি-অপ্ৰাপ্তি আৰু মৃত্যুৰ গভীৰ ভাব ব্যক্ত হৈছে। সেইবাবে এই শিৰোনাম গল্পৰ কাহিনী আৰু অন্তৰ্নিহিত ভাৱৰ লগত পূৰ্ণৰূপে সঙ্গতিপূৰ্ণ।
৭। ভূদেৱ চৌধুৰীয়ে চিঠিৰ অপেক্ষাত কেনেদৰে দিন কটাইছিল?
উত্তৰঃ চিঠি পঠিওৱাৰ পিছৰে পৰা ভূদেৱ চৌধুৰীয়ে অধীৰ আগ্ৰহেৰে প্ৰতিদিনে চিঠিৰ অপেক্ষা কৰি আছিল। তেওঁ প্ৰতি ৰাতিপুৱাই চাইকেলত উঠি ডাকঘৰলৈ যায়, ডাকপিয়নৰ পিছে পিছে চাওঁ-চিতাই ফুৰে আৰু চিঠিৰ থুপৰ মাজত নিজৰ নাম বিচাৰে। কেতিয়াবা অলপ আশা ভংগ হোৱাত মন বেয়া হ’লেও পিছদিনা পুনৰ একে আশাৰ সৈতে যায়। এনেদৰে অপেক্ষাৰ মাজতে দিনবোৰ কাটিছিল।
৮। প্ৰশান্ত শৰ্মাৰ মৃত্যুৰ খবৰ পাই ভূদেৱৰ অনুভূতি কেনে আছিল?
উত্তৰঃ প্ৰশান্ত শৰ্মাৰ মৃত্যুৰ খবৰ পাই ভূদেৱ চৌধুৰী একেবাৰে স্তম্ভিত আৰু মৰ্মাহত হৈ পৰিছিল। শৈশৱৰ এজন প্ৰিয় বন্ধু চিৰদিনৰ বাবে আঁতৰি যোৱাৰ বেদনাত তেওঁৰ অন্তৰ ভাৰাক্ৰান্ত হৈ পৰিছিল। কিন্তু পিছত যেতিয়া তেওঁ জানিব পাৰিছিল যে তেওঁৰ চিঠিখনে প্ৰশান্তৰ জীৱনৰ অন্তিম মুহূৰ্তত অশেষ আনন্দ দিছিল, তেতিয়া বিষাদৰ মাজত এক মৃদু তৃপ্তিৰ অনুভূতিও তেওঁৰ মনত সিঁচৰি পৰিছিল।
৯। গল্পত প্ৰশান্ত শৰ্মাৰ ভতিজাৰ ভূমিকা কি?
উত্তৰঃ প্ৰশান্ত শৰ্মাৰ ভতিজা ল’ৰাজনৰ ভূমিকা গৌণ হ’লেও অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। তেৱেঁই চিঠিৰ যোগেদি ভূদেৱ চৌধুৰীক প্ৰশান্ত শৰ্মাৰ মৃত্যুৰ খবৰ দিয়ে আৰু পিছত ভূদেৱ যেতিয়া প্ৰশান্তৰ ঘৰলৈ যায়, তেওঁৱেই বহুতো কথা ফঁহিয়াই কয় — যেনে, ভূদেৱৰ চিঠিখন প্ৰশান্তই কিদৰে সাদৰেৰে গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু উত্তৰ লিখিবৰ বাবে কেনেদৰে যুগুতি লৈছিল। তেওঁৰ মাধ্যমেদিয়েই গল্পৰ মৰ্মস্পৰ্শী সমাপ্তিৰ ৰহস্য উদ্ঘাটিত হয়।
দীঘল প্ৰশ্নোত্তৰ (৫–৭ নম্বৰ)
১। শীলভদ্ৰৰ ‘চিঠি’ গল্পটোৰ মূল কাহিনীভাগ চমুকৈ লিখা।
উত্তৰঃ শীলভদ্ৰৰ ‘চিঠি’ গল্পৰ মূল চৰিত্ৰ ভূদেৱ চৌধুৰী এজন অৱসৰপ্ৰাপ্ত চাহ বাগিচাৰ বিষয়া। অৱসৰৰ পিছত গুৱাহাটীৰ ওচৰৰ এখন চহৰত পৰিয়ালৰ সৈতে শান্তিৰে দিন কটোৱাৰ চেষ্টা কৰিলেও কৰ্মময় জীৱনৰ পিছত আহি পৰা শূন্যতাই তেওঁক ব্যাকুল কৰি তোলে। কৰ্মৰত অৱস্থাত বাগিচাৰ নিৰ্জনতাত চিঠি পোৱাটোৱে আছিল তেওঁৰ আনন্দৰ মূল উৎস। সেই অভ্যাসৰ পৰাই তেওঁ এদিন শৈশৱৰ ঘনিষ্ঠ বন্ধু প্ৰশান্ত শৰ্মালৈ এখন আৱেগিক দীঘলীয়া চিঠি লিখি পঠিয়ায়। চিঠিখন পঠিওৱাৰ পিছৰ পৰা প্ৰতিদিনে তেওঁ চাইকেলেৰে ডাকঘৰলৈ যায়, ডাকপিয়নৰ অপেক্ষাত বহি থাকে। ক্ৰমে তেওঁৰ মনত উদ্বেগ বাঢ়ি যায়। অৱশেষত এদিন এখন চিঠি আহে — কিন্তু সেইখন প্ৰশান্ত শৰ্মাৰ পৰা নহয়, প্ৰশান্তৰ ভতিজা ল’ৰাজনে পঠিওৱা চিঠি, য’ত প্ৰশান্ত শৰ্মাৰ মৃত্যুৰ খবৰ আছিল। কিছুদিন পিছত ভূদেৱ চৌধুৰী নিজে প্ৰশান্তৰ ঘৰলৈ যায়। সেই ঠাইত গৈ তেওঁ জানিবলৈ পায় যে তেওঁৰ চিঠিখন প্ৰশান্ত শৰ্মাই মৃত্যুৰ অলপ আগেয়ে পাইছিল আৰু সেই চিঠি পাই অশেষ আনন্দত উদ্বেলিত হৈছিল; তেওঁ ঘৰৰ প্ৰতিজনকে চিঠিখন দেখুৱাইছিল আৰু উত্তৰ লিখাৰ বাবে এটা নতুন লেফাফাও যুগুতাই ৰাখিছিল। কিন্তু সেই উত্তৰ লিখি উঠাৰ আগতেই তেওঁৰ মৃত্যু হ’ল। ভূদেৱৰ মন এক গভীৰ বিষাদেৰে ভৰি যায়, কিন্তু সেই বিষাদৰ মাজতে তেওঁৰ চিঠিয়ে এজন মৃত্যুপথযাত্ৰী বন্ধুক জীৱনৰ অন্তিম মুহূৰ্তত আনন্দ দিব পৰাৰ এক সূক্ষ্ম তৃপ্তিও তেওঁ অনুভৱ কৰে। অপ্ৰাপ্তিৰ মাজতো প্ৰাপ্তি — এয়াই গল্পটোৰ অন্তঃসাৰ।
২। ‘চিঠি’ গল্পটোৰ মূল ভাব বা বাণী আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ ‘চিঠি’ গল্পৰ মূল ভাব বা বাণী একাধিক স্তৰত প্ৰকাশিত হৈছে। প্ৰথমে, গল্পটোৱে চিঠিৰ আবেগিক মূল্য দেখুৱাইছে। আজিৰ যান্ত্ৰিক যুগত মোবাইল, ইন্টাৰনেট, হোৱাটছএপ আদিৰ প্ৰাচুৰ্যৰ মাজত চিঠি প্ৰায় বিলুপ্ত হ’ব ধৰিছে। কিন্তু চিঠিৰ মাজত যি মৰম, ধৈৰ্য, অপেক্ষা আৰু আত্মীয়তাৰ উষ্ণতা আছে, সেইটো আন কোনো মাধ্যমেই দিব নোৱাৰে। দ্বিতীয়তে, গল্পটোৱে বন্ধুত্বৰ চিৰন্তনতা আৰু গভীৰতা প্ৰকাশ কৰে। দীঘল কাল যোগাযোগ নাইকিয়া হ’লেও সঁচা বন্ধুত্ব মন-প্ৰাণৰ অন্তৰালত জীৱনজোৰা থাকে। তৃতীয়তে, গল্পটোৱে অৱসৰপ্ৰাপ্ত মানুহৰ মানসিক শূন্যতা, একাকীত্ব আৰু আত্মীয়তাৰ স্পৃহাৰ এক মৰ্মস্পৰ্শী চিত্ৰ অংকন কৰিছে। চতুৰ্থতে, অপ্ৰাপ্তিৰ মাজতো প্ৰাপ্তিৰ এক সূক্ষ্ম মাধুৰ্য্য — অৰ্থাৎ আমি যি আশা কৰোঁ সেয়া যদিও সদায় নাপাওঁ, কিন্তু আমাৰ এনেক ক্ষুদ্ৰ কাৰ্যই আনৰ জীৱনত যিমান যে আনন্দ দিব পাৰে, সেয়া সদায় বুজিব নোৱাৰোঁ। এই ভাৱে গল্পটোৱে মানৱিক সম্পৰ্কৰ গভীৰতা আৰু সাৰ্থকতাৰ এক উদাত্ত বাৰ্তা কঢ়িয়াই আনিছে।
৩। ‘চিঠি’ গল্পত প্ৰকাশিত শীলভদ্ৰৰ গল্পকলাৰ বৈশিষ্ট্য আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ শীলভদ্ৰৰ গল্পকলাৰ মূল বৈশিষ্ট্যবোৰ ‘চিঠি’ গল্পত উজ্জ্বলৰূপে প্ৰকাশিত হৈছে। তেওঁৰ গল্পৰ ভাষা সৰল, প্ৰাঞ্জল আৰু আবেগিকভাৱে গভীৰ। বাহুল্য আৰু অলংকাৰৰ পৰা মুক্ত হৈও তেওঁৰ ৰচনাই পাঠকৰ মনত গভীৰ ৰেখা টানিব পাৰে। দ্বিতীয়তে, তেওঁ সাধাৰণ মানুহৰ দৈনন্দিন জীৱনৰ এটা ক্ষুদ্ৰ ঘটনাকে কেন্দ্ৰ কৰি তেনে এক বৃহৎ মানৱিক অনুভৱ ফুটাই তোলে যে পাঠক স্বাভাৱিকভাৱে আকৰ্ষিত হয়। তৃতীয়তে, তেওঁৰ চৰিত্ৰচিত্ৰণ অত্যন্ত নিখুঁত — অলপ ৰেখাৰ মাজতে চৰিত্ৰৰ মন-জগৎখন প্ৰকাশ পায়। চতুৰ্থতে, তেওঁৰ গল্পত আবেগৰ নিয়ন্ত্ৰিত প্ৰকাশ ঘটে — অৰ্থাৎ অযথা ভাৱপ্ৰৱণতা নাই, কিন্তু পাঠকৰ মন স্বতঃই দ্ৰৱিত হয়। পঞ্চমতে, তেওঁৰ গল্পবোৰৰ সমাপ্তি প্ৰায়ে আকস্মিক হ’লেও যথেষ্ট চিন্তাজগৎ-সঞ্চাৰক। ‘চিঠি’ গল্পৰ অন্তত যি প্ৰাপ্তিৰ সংবাদ পঠিত হয়, সেয়া পাঠকক বহুদিনলৈ আবিষ্ট কৰি ৰাখে। ৰামধেনু যুগৰ চুটিগল্পৰ সমৃদ্ধ ধাৰাৰ এক উজ্জ্বল প্ৰতিনিধি হিচাপে শীলভদ্ৰৰ সমস্ত গুণ এই গল্পত সমাহিত হৈছে।
৪। ‘চিঠি’ গল্পটোৰ শিৰোনামৰ সাৰ্থকতা বিচাৰ কৰা।
উত্তৰঃ চুটিগল্পৰ ক্ষেত্ৰত শিৰোনাম এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে — শিৰোনামে গল্পৰ সাৰৰ আভাস দিব লাগে। ‘চিঠি’ শিৰোনামটো সম্পূৰ্ণৰূপে যুক্তিযুক্ত আৰু অৰ্থপূৰ্ণ। গল্পটোৰ গোটেই কাহিনীটো চিঠিকেই কেন্দ্ৰ কৰি আগবাঢ়ে। ভূদেৱ চৌধুৰীয়ে প্ৰশান্ত শৰ্মালৈ লিখা চিঠি, প্ৰশান্তৰ অপেক্ষাত থকা চিঠিৰ উত্তৰ, প্ৰশান্তৰ ভতিজাৰ মৃত্যুৰ বাৰ্তা কঢ়িওৱা চিঠি — সকলোতে ‘চিঠি’ই কেন্দ্ৰীয় বস্তু। ইয়াৰ উপৰিও ‘চিঠি’ শব্দটোৱে গল্পত কেৱল এখন কাগজৰ চিঠি বুজোৱা নাই, ই হৈছে দুটা মন-প্ৰাণৰ মাজত মাধুৰ্য্যপূৰ্ণ এক সংযোগ-সূত্ৰ, এক আবেগিক বান্ধোন। চিঠিৰ মাজেৰে দুজন বন্ধুৰ মাজৰ চিৰাচৰিত স্নেহ-প্ৰীতিৰ পুনৰাবৃত্তি ঘটিছে আৰু চিঠিকেই কেন্দ্ৰ কৰি জীৱন-মৃত্যুৰ এক গূঢ় তত্ত্ব প্ৰকাশ পাইছে। সেইবাবে গল্পৰ বিষয়বস্তু, কেন্দ্ৰীয় ভাব আৰু আবেগিক স্পন্দনৰ লগত শিৰোনামটো পূৰ্ণৰূপে সংগতিপূৰ্ণ। আন কোনো শিৰোনাম দিলে গল্পটোৰ এনেধৰণৰ গভীৰ মাধুৰ্য্য প্ৰকাশ পোৱা সম্ভৱ নহ’লহেঁতেন।
৫। ‘চিঠি’ গল্পত আধুনিক যুগৰ যান্ত্ৰিকতাৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত মানৱিক সম্পৰ্কৰ যি ছবি অংকন কৰা হৈছে তাৰ আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ শীলভদ্ৰৰ ‘চিঠি’ গল্পৰ এক উল্লেখযোগ্য দিশ হৈছে আধুনিক যুগৰ যান্ত্ৰিক জীৱনত মানৱিক সম্পৰ্কৰ ক্ৰমাৱনতিৰ ছবি। প্ৰাচীন কালত চিঠিৱেই আছিল দূৰৱৰ্তী আত্মীয়-বন্ধুৰ মাজৰ সংযোগৰ একমাত্ৰ মাধ্যম। এখন চিঠি লিখোঁতে হৃদয়ৰ গভীৰৰ পৰা মৰম, স্নেহ আৰু আকৰ্ষণ ঢালি দিয়া হৈছিল; চিঠি পোৱা মানুহজনে সেই চিঠিৰ প্ৰতিটো শব্দ অন্তৰৰ অন্তস্থলে উপলব্ধি কৰিছিল। কিন্তু আধুনিক যুগত মোবাইল ফোন, ই-মেইল, এছ এম এছ, হোৱাটছএপ, ভিডিঅ’ কল আদিৰ প্ৰচলনে চিঠিৰ স্থান কাঢ়ি লৈছে। মুহূৰ্তৰ ভিতৰতে কথা পাতিব পাৰি বুলি কৈ চিঠিৰ অপেক্ষাৰ মাধুৰ্য্য, লিখাৰ ধৈৰ্য আৰু পঢ়াৰ আনন্দ হেৰাই গৈছে। তাৰ ফলত মানৱিক সম্পৰ্কও স্বল্পস্থায়ী আৰু ভাৰাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল হৈ পৰিছে। ভূদেৱ চৌধুৰীৰ চিঠি লিখাৰ আবেগ, প্ৰশান্ত শৰ্মাৰ চিঠি পাই উদ্বেলিত হোৱাৰ অনুভৱ — এই দুয়োটাই সেই হেৰাই যোৱা আবেগময় যুগৰ প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। গল্পটোৰ মাজেৰে শীলভদ্ৰই পাঠকক স্মৰণ কৰাই দিছে যে যিমানেই দ্ৰুতগামী মাধ্যম আহক, প্ৰকৃত মানৱিক উষ্ণতা ক্ষণিকৰ যান্ত্ৰিক আদান-প্ৰদানত নহয়, সেয়া হৃদয়ৰ গভীৰতাৰ পৰা ওলোৱা প্ৰতিটো অক্ষৰৰ মাজতহে আছে। এনেদৰে গল্পটোৱে আধুনিক জীৱন-চৰ্যাৰ এক মূল্যবান সমালোচনা আৰু পুনৰ-মূল্যায়নৰ আহ্বান জনাইছে।
৬। ‘চিঠি’ গল্পত চুটিগল্পৰ লক্ষণসমূহ কিমানদূৰ পৰিস্ফুট হৈছে আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ চুটিগল্পৰ মুখ্য লক্ষণবোৰ হ’ল — ক্ষুদ্ৰ আয়তন, সীমিত চৰিত্ৰ, একক ঘটনা বা ভাৱকেন্দ্ৰিকতা, আৱেগৰ ঘনত্ব, দ্ৰুত গতিৰ আখ্যান আৰু আকস্মিক বা চিন্তাশীল সমাপ্তি। শীলভদ্ৰৰ ‘চিঠি’ গল্পত এই সকলো লক্ষণ পৰিস্ফুট হৈছে। প্ৰথমে, গল্পটো আয়তনত ক্ষুদ্ৰ হ’লেও ভাৱত গভীৰ। দ্বিতীয়তে, চৰিত্ৰ সীমিত — মূলতঃ ভূদেৱ চৌধুৰী আৰু প্ৰশান্ত শৰ্মা; অন্য চৰিত্ৰ গৌণ। তৃতীয়তে, গোটেই গল্পটো এখন চিঠিকেই কেন্দ্ৰ কৰি আবৰ্তিত হৈছে — অৰ্থাৎ একক ঘটনাকেন্দ্ৰিক। চতুৰ্থতে, আৱেগৰ ঘনত্ব প্ৰচুৰ — অপেক্ষা, উদ্বেগ, বিষাদ, তৃপ্তি — প্ৰতিটো আবেগেই সংক্ষিপ্ত পৰিসৰৰ মাজতে নিখুঁতভাৱে প্ৰকাশিত হৈছে। পঞ্চমতে, কাহিনীৰ গতি দ্ৰুত — কোনো অপ্ৰয়োজনীয় বিৱৰণ নাই। ষষ্ঠতে, সমাপ্তিটো আকস্মিক, কিন্তু একে সময়তে চিন্তাশীল — পাঠকক বহুদিনলৈ আবিষ্ট কৰি ৰাখে। সেইবাবে চুটিগল্পৰ আদৰ্শ গাঁথনিৰ এক উৎকৃষ্ট নিদৰ্শন হিচাপে ‘চিঠি’ক বিবেচনা কৰিব পাৰি।
চৰিত্ৰ বিশ্লেষণ
১। ‘চিঠি’ গল্পত ভূদেৱ চৌধুৰীৰ চৰিত্ৰৰ চিত্ৰ অংকন কৰা।
উত্তৰঃ ‘চিঠি’ গল্পৰ মূল চৰিত্ৰ ভূদেৱ চৌধুৰীয়ে এজন আৱেগশীল, স্নেহপূৰ্ণ, আৰু বন্ধুত্বৰ প্ৰতি গভীৰ নিষ্ঠাবান অৱসৰপ্ৰাপ্ত মানুহ হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছে।
- আৱেগপ্ৰৱণ মন — শূন্যতা আৰু একাকীত্ব সহিব নোৱাৰি তেওঁ বহু বছৰৰ আগৰ বন্ধুক চিঠি লিখি পঠিয়াইছে। এই কাম এজন গভীৰ আৱেগশীল মানুহৰ পৰিচয়।
- বন্ধুত্বৰ প্ৰতি অটল আনুগত্য — দীঘল কাল যোগাযোগ নাথাকিলেও তেওঁ পুৰণি বন্ধু প্ৰশান্ত শৰ্মাক পাহৰি যোৱা নাই; ইয়াৰ মাজেৰে তেওঁৰ বন্ধুত্বপ্ৰীতি প্ৰকাশ পাইছে।
- ধৈৰ্যশীল — চিঠিৰ উত্তৰৰ বাবে দীঘলদিন ধৈৰ্যেৰে অপেক্ষা কৰি প্ৰতিদিনে ডাকঘৰলৈ যোৱা — এক ধৈৰ্যৰ পৰিচায়ক।
- সংবেদনশীল হৃদয় — বন্ধুৰ মৃত্যুৰ খবৰ পাই তেওঁ স্তম্ভিত হৈ পৰিছে আৰু পিছত প্ৰশান্তৰ ঘৰলৈ যাবলৈ চাহিদা অনুভৱ কৰিছে — তেওঁৰ সংবেদনশীলতা প্ৰকাশ পাইছে।
- আত্মীয়তাৰ আকাংক্ষা — বাগিচাৰ একাকী জীৱনত আৰু অৱসৰৰ পিছৰ চহৰীয়া জীৱনত মানৱিক সম্পৰ্কৰ বাবে তেওঁৰ অন্তৰ আকুল।
- ৰীতিনিষ্ঠ আৰু অভ্যাসৱদ্ধ — চিঠি পোৱাৰ আনন্দটো তেওঁ চাকৰিৰ পৰাই অভ্যস্ত আৰু সেই অভ্যাস তেওঁ অৱসৰৰ পিছতো এৰিব নোৱাৰে।
- আৱেগশীল আৰু স্নেহপৰায়ণ — পুৰণি বন্ধুৰ চিঠি পাই তেওঁ আনন্দত আত্মহাৰা হৈ পৰিছিল।
- সম্পৰ্কৰ মূল্য বুজোৱা — তেওঁ চিঠিখন ঘৰৰ প্ৰতিজনকে দেখুৱাইছিল আৰু পুৰণি বন্ধুৰ স্মৃতিচাৰণ কৰিছিল — সম্পৰ্কৰ গভীৰ মূল্য তেওঁ অনুভৱ কৰিছিল।
- দায়িত্বশীল — তৎক্ষণাত উত্তৰ লিখাৰ বাবে নতুন লেফাফা আৰু কাগজ যুগুতাই ৰাখিছিল — বন্ধুৰ প্ৰতি কৰ্তব্যৰ ভাৱ।
- স্মৃতিধৰ্মী — শৈশৱৰ বহু কথা ঘৰৰ মানুহৰ আগত সানন্দে কৈছিল — পুৰণি বন্ধুত্ব কেতিয়াও পাহৰা নাছিল।
- মৰ্মস্পৰ্শী আৰম্ভণিৰ অৱতাৰ — তেওঁৰ অসমাপ্ত উত্তৰখনে গল্পটোৰ বিষাদময় কিন্তু মৰ্মস্পৰ্শী মাধুৰ্য্য সৃষ্টি কৰিছে।
- ‘চিঠি’ গল্পটোৰ ৰচক হ’ল ____। উত্তৰঃ শীলভদ্ৰ।
- শীলভদ্ৰৰ প্ৰকৃত নাম ____। উত্তৰঃ ৰেৱতীমোহন দত্ত চৌধুৰী।
- ‘চিঠি’ গল্পটো ____ সংকলনৰ পৰা লোৱা হৈছে। উত্তৰঃ চিঠি আৰু অন্যান্য গল্প।
- শীলভদ্ৰই ____ চনত সাহিত্য অকাদেমি বঁটা পাইছিল। উত্তৰঃ ১৯৯৪।
- শীলভদ্ৰই ____ গ্ৰন্থৰ বাবে সাহিত্য অকাদেমি বঁটা পাইছিল। উত্তৰঃ মধুপুৰ বহু দূৰ।
- ‘চিঠি’ গল্পৰ মূল চৰিত্ৰ হ’ল ____। উত্তৰঃ ভূদেৱ চৌধুৰী।
- ভূদেৱ চৌধুৰীৰ ঘনিষ্ঠ বন্ধুৰ নাম ____। উত্তৰঃ প্ৰশান্ত শৰ্মা।
- প্ৰশান্ত শৰ্মাৰ মৃত্যুৰ খবৰ ____ চিঠিযোগে দিছিল। উত্তৰঃ তেওঁৰ ভতিজাই।
- শীলভদ্ৰৰ জন্ম ____ জিলাৰ গৌৰীপুৰত হৈছিল। উত্তৰঃ ধুবুৰী।
- শীলভদ্ৰক ____ যুগৰ এজন উল্লেখযোগ্য চুটিগল্পকাৰ বুলি কোৱা হয়। উত্তৰঃ ৰামধেনু।
- ভূদেৱ চৌধুৰী এজন অৱসৰপ্ৰাপ্ত ____ বাগিচাৰ বিষয়া। উত্তৰঃ চাহ।
- প্ৰশান্ত শৰ্মাই উত্তৰ লিখাৰ বাবে ____ আৰু কাগজ যুগুতাই ৰাখিছিল। উত্তৰঃ লেফাফা।
সামগ্ৰিকভাৱে ভূদেৱ চৌধুৰী এজন আদৰ্শ আৱেগশীল, বন্ধুপ্ৰিয়, ৰোমান্টিক মনৰ অধিকাৰী চৰিত্ৰ — যিজনে আধুনিক যান্ত্ৰিক যুগত মানৱিক সম্পৰ্কৰ চিৰন্তন মূল্যৰ প্ৰতীক হৈ থিয় দিছে।
২। প্ৰশান্ত শৰ্মাৰ চৰিত্ৰৰ বৈশিষ্ট্যবোৰ লিখা।
উত্তৰঃ প্ৰশান্ত শৰ্মা গল্পৰ আনজন কেন্দ্ৰীয় চৰিত্ৰ হ’লেও তেওঁৰ প্ৰত্যক্ষ উপস্থিতি গল্পত নাই। তেওঁৰ পৰোক্ষ চিত্ৰণৰ মাজেৰেই তেওঁৰ চৰিত্ৰৰ বৈশিষ্ট্য প্ৰকাশ পাইছে।
প্ৰত্যক্ষ উপস্থিতি নাথাকিলেও প্ৰশান্ত শৰ্মা গল্পৰ এক অমলিন আৱেগৰ স্ৰোত হৈ ৰৈছে। তেওঁ এনে এক চৰিত্ৰ যাৰ অনুপস্থিতিয়েই সাৰ্থক উপস্থিতি।
শব্দাৰ্থ
| শব্দ | অৰ্থ |
|---|---|
| চিঠি | পত্ৰ, লিখিত বাৰ্তা |
| অপেক্ষা | বাট চাই থকা, প্ৰতীক্ষা |
| একাকীত্ব | একলগে থকাৰ অৱস্থা, নিৰ্জনতা |
| ব্যাকুল | উৎকণ্ঠিত, অস্থিৰ |
| ঘনিষ্ঠ | অতি ওচৰৰ, প্ৰিয় |
| স্নেহ | মৰম, প্ৰীতি |
| আবেগ | মানসিক উদ্বেলন, অনুভূতি |
| লেফাফা | চিঠিৰ আৱৰণ, খাম |
| ডাকঘৰ | চিঠি বিতৰণ আৰু গ্ৰহণ কৰা কাৰ্যালয় |
| ডাকপিয়ন | চিঠি বিতৰণ কৰা কৰ্মচাৰী |
| স্তম্ভিত | স্তব্ধ, হতবাক |
| মৰ্মাহত | অন্তৰত আঘাতপ্ৰাপ্ত |
| বিষাদ | দুখ, শোক |
| তৃপ্তি | সন্তোষ, পৰিতৃপ্তি |
| নিৰ্জনতা | খালী আৰু শান্ত পৰিৱেশ |
| অৱসৰ | চাকৰি বা দায়িত্বৰ পৰা মুক্তি |
| চাহ বাগিচা | চাহ গছ ৰোৱা ক্ষেত্ৰ, টি এষ্টেট |
| স্মৃতিচাৰণ | পুৰণি কথা মনত পেলাই কোৱা |
| আকস্মিক | হঠাতে, অপ্ৰত্যাশিতভাৱে |
| ভতিজা | ভাইৰ পুতেক বা ভনীয়েকৰ পুতেক |
| প্ৰাসংগিকতা | প্ৰাসঙ্গিক হোৱাৰ গুণ, প্ৰয়োজনীয়তা |
| মাধুৰ্য্য | মধুৰতা, কোমলতা |
| চিৰন্তন | কেতিয়াও শেষ নোহোৱা, অনন্ত |
| উদ্বেলিত | আবেগেৰে আক্ৰান্ত, উৎসাহিত |
| যান্ত্ৰিকতা | যন্ত্ৰৰ দৰে নিষ্প্ৰাণ অৱস্থা |
অতিৰিক্ত প্ৰশ্নোত্তৰ
বহু বিকল্পযুক্ত প্ৰশ্ন (MCQ)
১। ‘চিঠি’ গল্পটোৰ ৰচক কোন?
(ক) বীৰেন্দ্ৰ কুমাৰ ভট্টাচাৰ্য
(খ) শীলভদ্ৰ
(গ) মামণি ৰয়ছম গোস্বামী
(ঘ) সৌৰভ কুমাৰ চলিহা
উত্তৰঃ (খ) শীলভদ্ৰ
২। শীলভদ্ৰৰ প্ৰকৃত নাম কি?
(ক) ৰেৱতীমোহন দত্ত চৌধুৰী
(খ) বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা
(গ) লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা
(ঘ) হৰেকৃষ্ণ ডেকা
উত্তৰঃ (ক) ৰেৱতীমোহন দত্ত চৌধুৰী
৩। শীলভদ্ৰই কোনখন গ্ৰন্থৰ বাবে সাহিত্য অকাদেমি বঁটা পাইছিল?
(ক) চিঠি আৰু অন্যান্য গল্প
(খ) মধুপুৰ বহু দূৰ
(গ) বাস্তৱ
(ঘ) সমুদ্ৰতীৰ
উত্তৰঃ (খ) মধুপুৰ বহু দূৰ
৪। ‘চিঠি’ গল্পত ভূদেৱ চৌধুৰীৰ বন্ধুৰ নাম কি?
(ক) ৰমেশ চন্দ্ৰ
(খ) প্ৰশান্ত শৰ্মা
(গ) দীনেশ বৰুৱা
(ঘ) মহেশ কাকতি
উত্তৰঃ (খ) প্ৰশান্ত শৰ্মা
৫। শীলভদ্ৰৰ সাহিত্য অকাদেমি বঁটা প্ৰাপ্তিৰ চন কি?
(ক) ১৯৯০
(খ) ১৯৯২
(গ) ১৯৯৪
(ঘ) ১৯৯৬
উত্তৰঃ (গ) ১৯৯৪
৬। শীলভদ্ৰৰ জন্মস্থান ক’ত?
(ক) যোৰহাট
(খ) তেজপুৰ
(গ) ধুবুৰী জিলাৰ গৌৰীপুৰ
(ঘ) শিৱসাগৰ
উত্তৰঃ (গ) ধুবুৰী জিলাৰ গৌৰীপুৰ
৭। শীলভদ্ৰক কোন সাহিত্যিক যুগৰ লেখক বুলি কোৱা হয়?
(ক) জোনাকী যুগ
(খ) আৱাহন যুগ
(গ) ৰামধেনু যুগ
(ঘ) আধুনিক যুগ
উত্তৰঃ (গ) ৰামধেনু যুগ
৮। ভূদেৱ চৌধুৰী চাকৰিৰ ক্ষেত্ৰত কিহৰ বিষয়া আছিল?
(ক) ৰাজহ বিভাগ
(খ) চাহ বাগিচা
(গ) বনাঞ্চল
(ঘ) শিক্ষা বিভাগ
উত্তৰঃ (খ) চাহ বাগিচা
৯। ভূদেৱ চৌধুৰীয়ে চিঠি বিচাৰি প্ৰতিদিনে ক’লৈ যায়?
(ক) থানালৈ
(খ) বজাৰলৈ
(গ) ডাকঘৰলৈ
(ঘ) বিদ্যালয়লৈ
উত্তৰঃ (গ) ডাকঘৰলৈ
১০। ‘চিঠি’ গল্পটো শীলভদ্ৰৰ কোনখন সংকলনৰ পৰা গৃহীত?
(ক) মধুপুৰ বহু দূৰ
(খ) চিঠি আৰু অন্যান্য গল্প
(গ) বাস্তৱ
(ঘ) তৰুৱা কদম
উত্তৰঃ (খ) চিঠি আৰু অন্যান্য গল্প
১১। প্ৰশান্ত শৰ্মাৰ মৃত্যুৰ খবৰ ভূদেৱ চৌধুৰীয়ে কেনেদৰে পাইছিল?
(ক) ফোনযোগে
(খ) চিঠিযোগে
(গ) সংবাদপত্ৰৰ যোগেদি
(ঘ) বন্ধুৰ পৰা
উত্তৰঃ (খ) চিঠিযোগে
১২। প্ৰশান্ত শৰ্মাৰ মৃত্যুৰ খবৰ কোনে দিছিল?
(ক) তেওঁৰ পত্নী
(খ) তেওঁৰ ভতিজা
(গ) তেওঁৰ কনিষ্ঠ ভাই
(ঘ) তেওঁৰ পুত্ৰ
উত্তৰঃ (খ) তেওঁৰ ভতিজা
১৩। ‘চিঠি’ গল্পত প্ৰশান্ত শৰ্মাই উত্তৰ লিখিবলৈ কি যুগুতাই থৈছিল?
(ক) কেৱল কাগজ
(খ) কেৱল কলম
(গ) লেফাফা আৰু কাগজ
(ঘ) ডায়েৰি
উত্তৰঃ (গ) লেফাফা আৰু কাগজ
১৪। ‘চিঠি’ গল্পটো কি সাহিত্য ৰূপৰ অন্তৰ্গত?
(ক) উপন্যাস
(খ) চুটিগল্প
(গ) প্ৰৱন্ধ
(ঘ) নাটক
উত্তৰঃ (খ) চুটিগল্প
১৫। ভূদেৱ চৌধুৰী ডাকঘৰলৈ কেনেদৰে যায়?
(ক) পদব্ৰজে
(খ) চাইকেলেৰে
(গ) মটৰচাইকেলেৰে
(ঘ) ৰিকছাত
উত্তৰঃ (খ) চাইকেলেৰে
খালী ঠাই পূৰণ কৰা
গল্পৰ বাণী আৰু প্ৰাসংগিকতা
১। ‘চিঠি’ গল্পটোৰ পৰা আমি কি শিকিবলৈ পাওঁ?
উত্তৰঃ ‘চিঠি’ গল্পটোৱে আমাক শিকায় যে মানৱিক সম্পৰ্কৰ মূল্য কেতিয়াও সময় বা মাধ্যমৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল নহয়; ই হৃদয়ৰ গভীৰৰ পৰা অহা প্ৰকৃত আবেগৰ ওপৰতহে নিৰ্ভৰ কৰে। আমি আমাৰ পুৰণি বন্ধু-বান্ধৱ আৰু আত্মীয়স্বজনৰ লগত যিমান পাৰি যোগাযোগ ৰখা উচিত, কাৰণ আমাৰ এটা সৰু মৰমৰ বাৰ্তায়েই আনৰ জীৱনত বৃহৎ আনন্দ আনিব পাৰে। লগতে গল্পটোৱে দেখুৱায় যে আজিৰ যান্ত্ৰিক যুগত পুৰণি দিনৰ চিঠিৰ মাজত নিহিত হৈ থকা মৰম, ধৈৰ্য আৰু আবেগৰ স্থান আন কোনো মাধ্যমেই দিব নোৱাৰে। সঁচা মানৱিক সম্পৰ্কৰ ৰহস্য আছে গভীৰতাত, দ্ৰুততাত নহয়।
২। আজিৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে এই গল্পৰ প্ৰাসংগিকতা কি?
উত্তৰঃ আজিৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে গল্পটোৰ প্ৰাসংগিকতা যথেষ্ট ব্যাপক। বৰ্তমান যুগত ‘ডিজিটেল মাধ্যম’ৰ যুগ — সকলোৱে মুহূৰ্তৰ ভিতৰতে বাৰ্তা পঠিয়াব পাৰে। কিন্তু এই দ্ৰুততাৰ মাজত প্ৰকৃত মানৱিক উষ্ণতা আৰু আবেগ বহু সময়ত অনুপস্থিত। গল্পটোৱে নতুন প্ৰজন্মক স্মৰণ কৰাই দিয়ে যে — মৰম, ধৈৰ্য, আৰু গভীৰ মানৱিক সংযোগ আমাৰ জীৱনৰ অপূৰ্ব সম্পদ। লগতে অৱসৰপ্ৰাপ্ত পিতৃ-মাতৃ বা গুৰুজনৰ একাকীত্বৰ প্ৰতি সংবেদনশীলতাৰ আহ্বান, পুৰণি বন্ধুৰ লগত যোগাযোগ ৰখাৰ গুৰুত্ব, আৰু সৰু সৰু কাৰ্যৰ মাজত যি বৃহৎ আনন্দ লুকাই থাকে — এই সকলো শিক্ষা গল্পটোৱে আজিৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক প্ৰদান কৰে।
লেখকৰ চমু পৰিচয়
অসমীয়া আধুনিক সাহিত্য জগতত শীলভদ্ৰ এক বিশিষ্ট আৰু অগ্ৰণী চুটিগল্পকাৰ। ‘শীলভদ্ৰ’ হ’ল তেওঁৰ ছদ্মনাম; প্ৰকৃত নাম ৰেৱতীমোহন দত্ত চৌধুৰী। তেওঁৰ জন্ম ১৯২৪ চনত অসমৰ ধুবুৰী জিলাৰ ঐতিহাসিক গৌৰীপুৰত। শৈশৱ আৰু কৈশোৰ অতি সাধাৰণ পৰিৱেশত কটোৱা শীলভদ্ৰই উচ্চ শিক্ষা সমাপ্ত কৰাৰ পিছত চাহ বাগিচাৰ এজন বিষয়া হিচাপে দীঘল কাল কৰ্মজীৱন কটায়। চাহ বাগিচাৰ নিৰ্জন পৰিৱেশ আৰু সেই ঠাইৰ মানুহৰ জীৱন-সংগ্ৰাম তেওঁৰ গল্পৰ প্ৰধান উপজীৱ্য বিষয় হৈ পৰে।
শীলভদ্ৰক ‘ৰামধেনু যুগ’ৰ এজন প্ৰখ্যাত প্ৰতিনিধি বুলি গণ্য কৰা হয়। ১৯৫০-ৰ দশকৰ পৰাই তেওঁ বিভিন্ন আলোচনী আৰু বাতৰি কাকতত গল্প লিখিবলৈ আৰম্ভ কৰে। আৰম্ভণিতে উপন্যাসেৰে সাহিত্য জগতত পদাৰ্পণ কৰিলেও পিছলৈ চুটিগল্পেই হৈ পৰিল তেওঁৰ মূল ক্ষেত্ৰ। তেওঁৰ গল্পৰ ভাষা সৰল, প্ৰাঞ্জল আৰু আবেগময়। তেওঁ সাধাৰণ মানুহৰ দৈনন্দিন জীৱনৰ এনে এনে সূক্ষ্ম মুহূৰ্ত ধৰি ৰাখিছে যিবোৰ পাঠকৰ মনত চিৰদিনৰ বাবে গভীৰ ৰেখা টানি যায়।
শীলভদ্ৰৰ উল্লেখযোগ্য গল্প সংকলনসমূহ হ’ল — ‘বাস্তৱ’ (১৯৭৫), ‘কোনো খেদ নাই’, ‘সমুদ্ৰতীৰ’, ‘তৰুৱা কদম’, ‘চিঠি আৰু অন্যান্য গল্প’ (১৯৯৪), ‘মধুপুৰ বহু দূৰ’ (১৯৯৪) প্ৰভৃতি। এই সংকলনবোৰৰ প্ৰতিটো গল্পত মানৱিক আবেগ, সম্পৰ্কৰ মূল্য, আৰু সাধাৰণ মানুহৰ অসাধাৰণ অনুভৱৰ দলিল আছে।
তেওঁৰ অনন্য সাহিত্য-অৱদানৰ স্বীকৃতিস্বৰূপে শীলভদ্ৰই একাধিক প্ৰতিষ্ঠিত সম্মান লাভ কৰে — ১৯৯০ চনত অসম প্ৰকাশন পৰিষদ বঁটা আৰু ১৯৯৪ চনত ‘মধুপুৰ বহু দূৰ’ গল্প সংকলনৰ বাবে ভাৰতৰ অন্যতম মৰ্যাদাপূৰ্ণ সাহিত্য অকাদেমি বঁটা। সাহিত্য অকাদেমি বঁটাই তেওঁক ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত প্ৰতিষ্ঠা প্ৰদান কৰে।
শীলভদ্ৰৰ গল্পত প্ৰায়ে দেখা যায় চাহ বাগিচাৰ পটভূমি, অৱসৰপ্ৰাপ্ত মানুহৰ একাকীত্ব, পুৰণি দিনৰ স্মৃতিচাৰণ, বন্ধুত্ব আৰু পাৰিবাৰিক সম্পৰ্কৰ গভীৰতা। তেওঁৰ ৰচনাত আবেগৰ নিয়ন্ত্ৰিত প্ৰকাশ ঘটে — অযথা ভাৱপ্ৰৱণতা নাই, কিন্তু পাঠকৰ মন অজান্তে দ্ৰৱিত হয়। ‘চিঠি’ গল্পটো তেওঁৰ এই গুণসমূহৰ এক সাৰ্থক প্ৰতিনিধি।
অসমীয়া চুটিগল্পৰ ইতিহাসত শীলভদ্ৰৰ স্থান চিৰস্থায়ী। তেওঁ আমাক দেখুৱাইছে যে সাহিত্য কেৱল মহৎ ঘটনা বা বীৰচৰিত্ৰৰ কাহিনী নহয়, সাধাৰণ মানুহৰ সাধাৰণ আৱেগেৰেও মহৎ সাহিত্য সৃষ্টি কৰিব পাৰি। তেওঁৰ ৰচনাবোৰে অসমীয়া পাঠক সমাজক চিৰদিনৰ বাবে এক স্নিগ্ধ মানৱিক ৰসেৰে সিক্ত কৰি ৰাখিছে।