এখন চিঠি — হেম বৰুৱা

HSLC Guru-লৈ স্বাগতম। এই পাঠটো ASSEB একাদশ শ্ৰেণীৰ অসমীয়া (MIL) পাঠ্যপুথি ‘সাহিত্য সৌৰভ’ৰ ষোড়শ অধ্যায় “এখন চিঠি”ৰ পূৰ্ণাংগ প্ৰশ্ন-উত্তৰ সংকলন। কবিতাটি অসমৰ বিশিষ্ট কবি, সাহিত্যিক, সাংসদ আৰু স্বাধীনতা সংগ্ৰামী “ত্যাগবীৰ” হেম বৰুৱাৰ “মন-ময়ুৰী” কাব্যপুথিৰ পৰা সংগৃহীত। দেশৰ সীমান্তৰ পৰা এজন সৈনিকে নিজৰ প্ৰিয়তমা পত্নীলৈ লিখা পত্ৰৰ ৰূপত ৰচিত এই দীঘল কবিতাটিৰ ভিতৰত যুদ্ধৰ ভয়াৱহতা, দেশপ্ৰেমৰ মহিমা, প্ৰেমৰ মাধুৰ্য আৰু মৃত্যুৰ প্ৰতি দাৰ্শনিক দৃষ্টিভংগী এক ব্যক্তিগত অথচ সাৰ্বজনীন কাব্যিক আবেগেৰে প্ৰকাশ পাইছে।

আধুনিক অসমীয়া কবিতাৰ প্ৰৱাহত পত্ৰৰ ৰূপত লিখা এই দীঘল কবিতাটিয়ে এক নতুন আংগিকৰ সৃষ্টি কৰিছে। ব্যক্তিগত পত্ৰৰ মাজেদি কবিয়ে দেশপ্ৰেম, যুদ্ধবিৰোধী চেতনা, প্ৰেম আৰু কৰ্তব্যৰ দ্বন্দ্ব সফলভাৱে ৰূপায়িত কৰিছে। তলৰ অংশত আমি সাৰাংশ, পাঠ্যপুথিৰ প্ৰশ্ন-উত্তৰ, ভাৱাৰ্থ, প্ৰসংগ-সহিত ব্যাখ্যা, শব্দাৰ্থ আৰু অতিৰিক্ত প্ৰশ্নৰ এক বিস্তৃত ভঁৰাল আগবঢ়ালোঁ।

---

সাৰাংশ

“এখন চিঠি” কবিতাটো ত্যাগবীৰ হেম বৰুৱাৰ “মন-ময়ুৰী” কাব্যপুথিৰ অন্তৰ্গত এক হৃদয়স্পৰ্শী দীঘল কবিতা। কবিতাটিৰ পটভূমি হ’ল ১৯৬২ চনৰ ভাৰত-চীন যুদ্ধৰ সময়ত উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ সীমান্ত অঞ্চল — অৰুণাচল প্ৰদেশৰ চেলা গিৰিপথ। কবিতাটিৰ বক্তা এজন ভাৰতীয় সৈনিক, যিয়ে সীমান্তৰ ৰণাংগনৰ পৰা নিজৰ প্ৰিয়তমা পত্নী মমতালৈ এখন দীঘল চিঠি লিখিছে। সেই চিঠিখনৰ মাজেদি সৈনিকে বিদায়ৰ মুহূৰ্তৰ মৰ্মান্তিক স্মৃতি, যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ ভয়াৱহ পৰিৱেশ, দেশৰ প্ৰতি কৰ্তব্যবোধ আৰু পত্নীৰ প্ৰতি অগাধ প্ৰেমৰ কথা বৰ্ণনা কৰিছে।

কবিতাটিৰ আৰম্ভণিতে সৈনিকজনে পত্নীৰ বিদায়ৰ সেই কৰুণ মুহূৰ্তৰ স্মৃতি ৰোমন্থন কৰিছে। বিদায়ৰ ক্ষণত পত্নী মমতা মৌন হৈ পৰিছিল, চকুপানীৰে কথা ক’বলৈ চেষ্টা কৰিছিল। সৈনিকজনে নিজেও সেই মুহূৰ্তত কোনো কথা ক’ব পৰা নাছিল। সেই ‘মৌন ভাষা’ৰ মাজেদি দুয়োৰে মাজত যি গভীৰ আবেগৰ আদান-প্ৰদান হৈছিল, সেয়া কোনো শব্দত প্ৰকাশ কৰিব পৰা নাযায়। তাৰপিছত কবিয়ে যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ বিৱৰণ দিছে — চেলা গিৰিপথৰ এই অঞ্চলটোত ইতিহাসত বহু যুদ্ধ হৈছে। শত্ৰুপক্ষৰ কামানৰ গৰ্জন, গুলি-বাৰুদৰ ধোঁৱা, যুদ্ধবিমানৰ গৰ্জন — এই সকলোবোৰৰ মাজত সৈনিকে নিজকে কেনেকৈ থিয় ৰাখিছে তাৰ এক জীৱন্ত চিত্ৰ আঁকি দিছে।

চিঠিখনৰ অন্তভাগত সৈনিকজনে মৃত্যুৰ প্ৰতি নিজৰ দাৰ্শনিক দৃষ্টিভংগী প্ৰকাশ কৰিছে। তেওঁ বিশ্বাস কৰে — দেশৰ বাবে দিয়া প্ৰাণ পাৰিজাত ফুলৰ দৰে পৱিত্ৰ আৰু অমৰ। মৃত্যু আহিলেও সেইটো ভয়ৰ বিষয় নহয়, কাৰণ দেশৰ মাটিত মিহলি হোৱাৰ মাজতে আছে চিৰন্তন গৌৰৱ। সৈনিকে পত্নীক সান্ত্বনা দিছে — তেওঁ যদি ঘূৰি নাহে, পত্নী যেন কান্দি নকান্দে; কাৰণ তেওঁৰ আত্মাটো দেশৰ বতাহত মিলি, আকাশৰ তৰাত জিলিকি, পাহাৰৰ পাথৰত স্থায়ী হৈ থাকিব। কিন্তু সেই দিনাই চিঠিখন পঠিয়াব নোৱাৰিলে, কাৰণ চিঠি লিখি শেষ কৰোঁতেই যুদ্ধলৈ আগবাঢ়ি যাবৰ আদেশ আহিল। কবিতাটিয়ে দেশপ্ৰেম, প্ৰেম, কৰ্তব্য আৰু আত্মত্যাগৰ এক উচ্চ মানৱিক ভাৱনাৰ মূৰ্তি দাঙি ধৰিছে।

Summary (English)

“Ekhan Chithi” (A Letter) is a long modern Assamese poem by Hem Barua from his collection “Mana-Mayuri.” Cast in the form of a letter from a soldier stationed at the Sela Pass on the India-China border to his beloved wife Mamata, the poem fuses personal love with patriotic duty. The soldier recalls the silent, tearful moment of farewell when neither he nor his wife could speak; he then describes the battlefield with its roaring cannons, gunpowder smoke and shadow of past wars in the historic Sela hills. Toward the end he reflects philosophically on death — for a soldier, dying for the motherland is sacred like a parijata flower; his soul will live on in the country’s wind, stars and stones. Yet the very letter remained unsent, because the order to march to the front arrived the moment he finished writing. Through this intimate epistolary form, Hem Barua celebrates love, sacrifice and the immortal glory of patriotic duty.

---

পাঠ্যপুথিৰ প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ

অতি চমু প্ৰশ্নোত্তৰ

১। “এখন চিঠি” কবিতাটোৰ ৰচক কোন?

উত্তৰঃ “এখন চিঠি” কবিতাটোৰ ৰচক হ’ল ত্যাগবীৰ হেম বৰুৱা।

২। “এখন চিঠি” কবিতাটো কোন কাব্যগ্ৰন্থৰ অন্তৰ্গত?

উত্তৰঃ “এখন চিঠি” কবিতাটো হেম বৰুৱাৰ “মন-ময়ুৰী” নামৰ কাব্যগ্ৰন্থৰ অন্তৰ্গত।

৩। কবিতাটোত উল্লেখ থকা সৈনিকৰ পত্নীৰ নাম কি?

উত্তৰঃ কবিতাটোত উল্লেখ থকা সৈনিকৰ পত্নীৰ নাম মমতা।

৪। সৈনিকজন বৰ্তমান কোন স্থানত আছে?

উত্তৰঃ সৈনিকজন বৰ্তমান অৰুণাচল প্ৰদেশৰ চেলা গিৰিপথৰ ওচৰৰ ভাৰত-চীন সীমান্ত অঞ্চলত আছে।

৫। চেলা গিৰিপথ কোন ৰাজ্যত অৱস্থিত?

উত্তৰঃ চেলা গিৰিপথ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ পশ্চিম কামেং জিলাত অৱস্থিত।

৬। কবিতাটিৰ পটভূমি কোনটো যুদ্ধ?

উত্তৰঃ কবিতাটিৰ পটভূমি ১৯৬২ চনৰ ভাৰত-চীন যুদ্ধ।

৭। বিদায়ৰ সময়ত সৈনিকৰ পত্নীয়ে কেনেকৈ মনোভাব প্ৰকাশ কৰিছিল?

উত্তৰঃ বিদায়ৰ সময়ত সৈনিকৰ পত্নীয়ে মৌন হৈ চকুপানীৰে নিজৰ মনোভাব প্ৰকাশ কৰিছিল; কোনো শব্দ মুখৰ পৰা ওলাব পৰা নাছিল।

৮। ‘মৌন ভাষা’ মানে কি?

উত্তৰঃ ‘মৌন ভাষা’ মানে কথা নকৈ, নিস্তব্ধতাৰ মাজেৰে আবেগ-অনুভূতি প্ৰকাশ কৰাৰ ভাষা।

৯। সৈনিকে মৃত্যুক কিহৰ সৈতে তুলনা কৰিছে?

উত্তৰঃ সৈনিকে দেশৰ বাবে দিয়া মৃত্যুক পাৰিজাত ফুলৰ দৰে পৱিত্ৰ আৰু অমৰ বুলি কৈছে।

১০। ‘পাৰিজাত’ কি?

উত্তৰঃ ‘পাৰিজাত’ হ’ল হিন্দু পুৰাণৰ এবিধ স্বৰ্গীয় ফুল, যিটো অমৃতৰ মন্থনৰ পৰা ওলাইছিল বুলি বিশ্বাস।

১১। সৈনিকে পত্নীক কান্দিবলৈ মানা কৰিছে কিয়?

উত্তৰঃ সৈনিকে বিশ্বাস কৰে যে দেশৰ বাবে মৃত্যু পৱিত্ৰ; তেওঁৰ আত্মা বতাহ, তৰা আৰু পাহাৰৰ পাথৰৰ মাজত চিৰন্তন হৈ থাকিব, সেইবাবে পত্নীক কান্দিবলৈ মানা কৰিছে।

১২। সেই দিনাই সৈনিকজনে চিঠিখন পঠিয়াব নোৱাৰিলে কিয়?

উত্তৰঃ চিঠি লিখি শেষ কৰাৰ লগে লগে সৈনিকজনলৈ যুদ্ধক্ষেত্ৰলৈ আগবাঢ়ি যোৱাৰ আদেশ আহিল; সেইবাবে সেইদিনাই চিঠিখন পঠিয়াব নোৱাৰিলে।

১৩। হেম বৰুৱাক কি বুলি জনাজাত উপাধি দিয়া হৈছে?

উত্তৰঃ হেম বৰুৱাক “ত্যাগবীৰ” বুলি জনাজাত উপাধি দিয়া হৈছে।

১৪। হেম বৰুৱাই সম্পাদনা কৰা আলোচনীখনৰ নাম কি?

উত্তৰঃ হেম বৰুৱাই সম্পাদনা কৰা এখন বিখ্যাত আলোচনীৰ নাম “পছোৱা”।

১৫। হেম বৰুৱাৰ এখন উল্লেখযোগ্য কাব্যপুথিৰ নাম লিখা।

উত্তৰঃ হেম বৰুৱাৰ এখন উল্লেখযোগ্য কাব্যপুথি হ’ল “মন-ময়ুৰী”; ইয়াৰ উপৰি “সাগৰ দেখিছা” আৰু “চিন্তাৰ চাকি”ও তেওঁৰ গদ্যৰ ভঁৰাল।

চমু প্ৰশ্নোত্তৰ

১। “এখন চিঠি” কবিতাটিৰ পটভূমি বৰ্ণনা কৰা।

উত্তৰঃ “এখন চিঠি” কবিতাটিৰ পটভূমি হ’ল ১৯৬২ চনৰ ভাৰত-চীন যুদ্ধ। সেই যুদ্ধৰ সময়ত উত্তৰ-পূবৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ চেলা গিৰিপথ আছিল ভয়াৱহ ৰণাংগন। কবিতাটিৰ বক্তা এজন ভাৰতীয় সৈনিক, যি সেই সীমান্ত অঞ্চলত শত্ৰুপক্ষৰ মুখামুখি হৈ আছে। যুদ্ধৰ মাজতে তেওঁ পত্নীলৈ এখন আবেগপূৰ্ণ চিঠি লিখিছে। কবিতাটোৱে সেই ঐতিহাসিক প্ৰেক্ষাপটৰ পৰা ৰচিত হৈ ব্যক্তিগত প্ৰেম আৰু দেশপ্ৰেমৰ এক হৃদয়স্পৰ্শী সংমিশ্ৰণ ঘটাইছে।

২। বিদায়ৰ মুহূৰ্তৰ চিত্ৰ কেনেকৈ ৰূপায়িত হৈছে?

উত্তৰঃ বিদায়ৰ মুহূৰ্তত পত্নী মমতাই কোনো কথা মুখৰ পৰা ওলিয়াব পৰা নাছিল। চকুৰ পানী হৈছিল তেওঁৰ একমাত্ৰ ভাষা। সৈনিকজনেও মুখ মেলিব পৰা নাছিল — কণ্ঠ ৰোধ হৈছিল। দুয়োৰে মাজত যি গভীৰ আবেগ-অনুভূতিৰ আদান-প্ৰদান হৈছিল, সেয়া আছিল ‘মৌন ভাষা’। বিদায়ৰ এই দৃশ্যৰ মাজেদি কবিয়ে যুদ্ধৰ ভয়াৱহতা আৰু পাৰিবাৰিক বেদনাৰ গভীৰ মৰ্ম দাঙি ধৰিছে।

৩। চেলা গিৰিপথৰ ঐতিহাসিক গুৰুত্ব কি?

উত্তৰঃ চেলা গিৰিপথ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ এক কৌশলগত গুৰুত্বপূৰ্ণ পাহাৰীয়া পথ। ১৯৬২ চনৰ ভাৰত-চীন যুদ্ধৰ সময়ত এই অঞ্চলটো ভয়াৱহ ৰণাংগনৰূপে চিহ্নিত হৈছিল। কবিয়ে কৈছে — এই অঞ্চলৰ মাটিয়ে অতীতত বহু যুদ্ধ দেখিছে, যাৰ কাহিনী যদি লেখা হয়, এক মহাকাব্য হ’ব। ই মাত্ৰ এক ভৌগোলিক স্থান নহয়, ই হৈ পৰিছে এক জীৱন্ত ইতিহাসৰ সাক্ষী।

৪। যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ পৰিৱেশৰ বৰ্ণনা দিয়া।

উত্তৰঃ সৈনিকজনে চিঠিখনত যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ এক জীৱন্ত চিত্ৰ আঁকিছে। দূৰৰ পৰা শোনা যায় শত্ৰুসেনাৰ কামানৰ ভয়াৱহ গৰ্জন। চাৰিওফালে গুলি-বাৰুদৰ ধোঁৱা পাকি ফুৰিছে। আকাশত যুদ্ধবিমানৰ গৰ্জন। পাহাৰৰ ঢালত শৱৰ গন্ধ। কণকণে বৰফাৱৃত পথৰ মাজত সৈনিক বাহিনীৰ পদচিহ্ন। এই ভয়াৱহ পৰিৱেশৰ মাজতে সৈনিকজনে নিজকে সাহসৰে থিয় কৰি ৰাখিছে আৰু পত্নীলৈ চিঠি লিখি আছে।

৫। সৈনিকে মৃত্যুক কেনেদৰে দেখিছে?

উত্তৰঃ সৈনিকে মৃত্যুক ভয়ৰ চকুৰে নাচায়। তেওঁৰ মতে দেশৰ বাবে দিয়া মৃত্যু পাৰিজাত ফুলৰ দৰে পৱিত্ৰ। মৃত্যু আহিলেও সেইটো এক গৌৰৱজনক ত্যাগ। তেওঁৰ আত্মাটো দেশৰ বতাহত মিলি যাব, পাহাৰৰ পাথৰত ৰৈ যাব, আকাশৰ তৰাত জিলিকি উঠিব। দেশৰ বাবে দিয়া প্ৰাণ কেতিয়াও বৃথা নহয় — এই দাৰ্শনিক বিশ্বাসেৰে সৈনিকজনে মৃত্যুক স্বাভাৱিকভাৱে গ্ৰহণ কৰিছে।

৬। চিঠিখন কিয় পঠিয়াব নোৱাৰিলে?

উত্তৰঃ সৈনিকজনে যেতিয়া চিঠিখন লিখি প্ৰায় শেষ কৰি আনিছিল, ঠিক সেই মুহূৰ্ততে ওপৰৰ পৰা আদেশ আহিল — তেওঁলোক ৰণাংগনৰ আগশাৰীৰ মুখলৈ আগবাঢ়িব লাগিব। আদেশ পোৱাৰ লগে লগে চিঠি পঠিয়াবলৈ সময় নাপালে; সৈনিকজনে চিঠিখন বুকুৰ পকেটত ৰাখি যুদ্ধলৈ আগুৱাই গ’ল। এইদৰেই সেই চিঠিখন আছিল এখন পঠিয়াব নোৱাৰা চিঠি — এক “অপ্ৰেৰিত ভাষ্য”।

৭। কবিতাটিৰ ভাষা-শৈলী কেনেকুৱা?

উত্তৰঃ “এখন চিঠি” কবিতাটিৰ ভাষা-শৈলী আবেগপূৰ্ণ অথচ সংযত। কবিয়ে চিঠিৰ পৰিচিত আংগিকটো সাহিত্যিক উচ্চতালৈ নিছে। দৈনন্দিন কথিত ভাষাৰ লগত পাৰিজাত, অমৰ, মৌন ভাষাৰ দৰে কাব্যিক প্ৰতীকৰ সমন্বয় ঘটিছে। চিত্ৰকল্পসমূহ যুদ্ধৰ ভয়াৱহতা আৰু প্ৰেমৰ মাধুৰ্য — দুয়োটাকেই সফলভাৱে ফুটাই তুলিছে।

৮। কবিতাটিত প্ৰেম আৰু কৰ্তব্যৰ দ্বন্দ্ব কেনেদৰে প্ৰতিফলিত হৈছে?

উত্তৰঃ সৈনিকজনৰ মনত পত্নীৰ প্ৰতি অগাধ প্ৰেম আৰু দেশৰ প্ৰতি কৰ্তব্যবোধ — দুয়োটাই সমভাৱে শক্তিশালী। বিদায়ৰ মুহূৰ্তত পত্নীৰ চকুপানী তেওঁক ভাঙি দিয়ে; কিন্তু দেশৰ মাটিৰ ডাক তাতকৈও বেছি। তেওঁ জানে — যদি দেশ বচাব নোৱাৰে, ঘৰ-পৰিয়ালো ৰক্ষা নহ’ব। তাৰোপৰি পত্নীক সান্ত্বনা দিছে যে তেওঁৰ ত্যাগ মিছা নহ’ব। এইদৰে প্ৰেম আৰু কৰ্তব্য পৰস্পৰ পৰিপূৰক হৈ পৰিছে।

৯। কবিতাটিৰ মূল ভাব কি?

উত্তৰঃ কবিতাটিৰ মূল ভাব হ’ল দেশপ্ৰেমৰ মহিমা, আত্মত্যাগৰ গৌৰৱ আৰু প্ৰেমৰ মাধুৰ্য। ব্যক্তিগত পত্ৰৰ ৰূপত ৰচিত হ’লেও কবিতাটিয়ে এক সাৰ্বজনীন মানৱিক বাৰ্তা প্ৰচাৰ কৰিছে। প্ৰিয়জনৰ পৰা বিচ্ছেদ, যুদ্ধৰ ভয়াৱহতা আৰু মাতৃভূমিৰ প্ৰতি অপৰিসীম ভালপোৱাই কবিতাটিৰ প্ৰাণ।

দীঘল প্ৰশ্নোত্তৰ

১। “এখন চিঠি” কবিতাটিৰ বিষয়বস্তু আৰু গঠনগত বিশেষত্ব আলোচনা কৰা।

উত্তৰঃ “এখন চিঠি” হেম বৰুৱাৰ এখন দীঘল আৰু আবেগপূৰ্ণ আধুনিক অসমীয়া কবিতা। বিষয়বস্তুৰ ফালৰ পৰা চাবলৈ গ’লে — কবিতাটি ১৯৬২ চনৰ ভাৰত-চীন যুদ্ধৰ পটভূমিত ৰচিত। এজন ভাৰতীয় সৈনিকে অৰুণাচল প্ৰদেশৰ চেলা গিৰিপথৰ ৰণাংগনৰ পৰা পত্নী মমতালৈ লিখা চিঠি — এইটোৱে কবিতাটিৰ মূল আংগিক। চিঠিখনৰ মাজেদি সৈনিকে বিদায়ৰ মুহূৰ্তৰ মৰ্মান্তিক স্মৃতি, যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ ভয়াৱহ পৰিৱেশ, দেশপ্ৰেমৰ গৌৰৱ আৰু পত্নীৰ প্ৰতি অগাধ প্ৰেম প্ৰকাশ কৰিছে।

গঠনগত দিশৰ পৰা চাবলৈ গ’লে — কবিতাটিৰ সৰ্বাধিক উল্লেখযোগ্য বৈশিষ্ট্য হ’ল ইয়াৰ পত্ৰিকা-আংগিক (epistolary form)। সাধাৰণতে কবিতা হয় পদ্যৰ ৰূপত, কিন্তু হেম বৰুৱাই চিঠিৰ পৰিচিত আংগিকটোক কাব্যিক উচ্চতালৈ নিছে। কবিতাটিৰ ভাষা সহজ, প্ৰাঞ্জল আৰু আবেগপূৰ্ণ। ই মুক্তচ্ছন্দত (free verse) ৰচিত। দৈনন্দিন কথিত ভাষাৰ লগত পাৰিজাত, অমৰত্ব, মৌন ভাষাৰ দৰে কাব্যিক প্ৰতীকৰ সংমিশ্ৰণ ঘটিছে। চিত্ৰকল্পসমূহ — কামানৰ গৰ্জন, পাহাৰৰ বৰফ, পত্নীৰ চকুপানী, পাৰিজাত ফুল — সকলোবোৰে সমন্বিতভাৱে এক জীৱন্ত কাব্যিক জগৎ গঢ়ি তুলিছে। এইদৰে বিষয় আৰু গঠন উভয় দিশৰ পৰাই কবিতাটি অসমীয়া আধুনিক কবিতাৰ এক বিশিষ্ট নিদৰ্শন।

২। কবিতাটিত প্ৰকাশিত দেশপ্ৰেমৰ স্বৰূপ আলোচনা কৰা।

উত্তৰঃ “এখন চিঠি” কবিতাটোৱে দেশপ্ৰেমৰ এক উচ্চতম ৰূপ দাঙি ধৰিছে। হেম বৰুৱা নিজে এজন স্বাধীনতা সংগ্ৰামী আছিল, ত্যাগৰ আদৰ্শ তেওঁৰ জীৱনত গভীৰভাৱে প্ৰোথিত আছিল। কবিতাটিত দেশপ্ৰেমে কেইটামান বিভিন্ন দিশত প্ৰকাশ পাইছে। প্ৰথমতে — সৈনিকজনে নিজৰ ব্যক্তিগত সুখ, পৰিয়াল, প্ৰেমিকা সকলোকে এৰি দেশৰ মাটিৰ ৰক্ষাৰ্থে ৰণাংগনত থিয় হৈছে। দ্বিতীয়তে — তেওঁ মৃত্যুক ভয় কৰা নাই; দেশৰ বাবে দিয়া প্ৰাণ পাৰিজাত ফুলৰ দৰে পৱিত্ৰ বুলি বিশ্বাস কৰে।

তৃতীয়তে — সৈনিকে মাতৃভূমিক মাতৃৰ লগত তুলনা কৰিছে; মাতৃৰ বাবে সন্তানৰ ত্যাগ স্বাভাৱিক, তেনেদৰে দেশৰ বাবে নাগৰিকৰ ত্যাগো স্বাভাৱিক। চতুৰ্থতে — তেওঁৰ আত্মা মৰি যোৱাৰ পিছতো দেশৰ বতাহ, তৰা, পাহাৰৰ পাথৰৰ মাজত চিৰন্তন হৈ থাকিব — এই বিশ্বাসত আছে দেশপ্ৰেমৰ আধ্যাত্মিক ৰূপ। পঞ্চমতে — কবিয়ে যুদ্ধৰ মাজতেই দেশৰ ইতিহাস আৰু সংস্কৃতিৰ গৌৰৱ মনত পেলাইছে। এইদৰে কবিতাটিত দেশপ্ৰেম মাত্ৰ এক ভাবাবেগ নহয়; ই হৈ পৰিছে এক জীৱন-দৰ্শন, এক চিৰন্তন মূল্যবোধ।

৩। সৈনিক চৰিত্ৰটোৰ মনস্তাত্ত্বিক বিশ্লেষণ কৰা।

উত্তৰঃ কবিতাটিৰ কেন্দ্ৰীয় চৰিত্ৰ — অজ্ঞাত সৈনিক — এক জটিল আৰু গভীৰ মনস্তাত্ত্বিক ৰূপ ধাৰণ কৰিছে। তেওঁ এজন সাধাৰণ মানুহ — পত্নী, ঘৰ, পৰিয়াল আছে। বিদায়ৰ মুহূৰ্তত পত্নীৰ চকুপানী দেখি কণ্ঠ ৰোধ হোৱাটোৱে দেখুৱায় তেওঁৰ ভিতৰৰ এজন কোমল প্ৰেমিক, এজন দায়িত্বশীল স্বামী। কিন্তু সেই কোমলতা তেওঁৰ দুৰ্বলতা নহয়। বৰং সেইটোয়েই তেওঁৰ শক্তিৰ উৎস। কাৰণ যাক প্ৰেম কৰিব জানে, সেহে দেশকো প্ৰেম কৰিব জানে।

যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ ভয়াৱহ পৰিৱেশৰ মাজত সৈনিকজনে নিজকে যিদৰে সাহসৰে থিয় ৰাখিছে, সেয়াও দেখুৱায় তেওঁৰ মানসিক দৃঢ়তা। মৃত্যুৰ মুখামুখি হৈ থাকোঁতেও তেওঁ কাব্যিক ভাবেৰে চিঠি লিখিব পাৰিছে — এইটো এক বিশেষ মানসিক ভাৰসাম্যৰ লক্ষণ। তেওঁ দাৰ্শনিকো — মৃত্যুক পাৰিজাত ফুলৰ লগত তুলনা কৰি জীৱন-মৃত্যুৰ এক উচ্চতৰ মীমাংসাত উপনীত হৈছে। অন্তৰৰ গভীৰতাত প্ৰেম, দেশপ্ৰেম, কৰ্তব্যবোধ, দাৰ্শনিকতা — এই সকলোবোৰৰ এক সুন্দৰ সমন্বয়েৰে গঢ়ি উঠা চৰিত্ৰটোৱে আমাৰ মন স্পৰ্শ কৰে।

৪। ‘মৌন ভাষা’ৰ কাব্যিক মূল্য আলোচনা কৰা।

উত্তৰঃ “এখন চিঠি” কবিতাটিৰ এক বিশিষ্ট কাব্যিক প্ৰতীক হ’ল ‘মৌন ভাষা’। বিদায়ৰ মুহূৰ্তত পত্নী মমতা আৰু সৈনিকজনে — দুয়োৱে কোনো শব্দ মুখৰ পৰা ওলিয়াব পৰা নাছিল। কিন্তু তেওঁলোকৰ মাজত যি গভীৰ আবেগৰ আদান-প্ৰদান হৈছিল, সেয়াই হ’ল ‘মৌন ভাষা’। শব্দত প্ৰকাশ কৰিব নোৱাৰা ভাৱনাবোৰ কেতিয়াবা নিস্তব্ধতাৰ মাজেদি অধিক স্পষ্টভাৱে প্ৰকাশ পায়।

কাব্যিক দৃষ্টিকোণৰ পৰা চাবলৈ গ’লে ‘মৌন ভাষা’ এক চিৰন্তন প্ৰতীক। ৰবীন্দ্ৰনাথৰ গীতাঞ্জলিৰ পৰা আৰম্ভ কৰি বিভিন্ন কবিৰ ৰচনাত আমি এই প্ৰতীক পাওঁ। হেম বৰুৱাইও এই প্ৰতীকটো ব্যৱহাৰ কৰি বিদায়ৰ মুহূৰ্তৰ গভীৰতা আৰু প্ৰেমৰ অনিৰ্বচনীয় প্ৰকৃতি ফুটাই তুলিছে। মৌন ভাষাৰ মাজেদি কবিয়ে দেখুৱাইছে — মানৱীয় আবেগৰ কিছুমান গভীৰ স্তৰ আছে যাক শব্দত প্ৰকাশ কৰিব নোৱাৰি; সেইবোৰক প্ৰকাশ কৰিবলৈ লাগে নিস্তব্ধতাৰ ভাষা। এই প্ৰতীকটোৱে কবিতাটিৰ আবেগিক গভীৰতা বৃদ্ধি কৰিছে।

৫। হেম বৰুৱাৰ কবি-প্ৰতিভাৰ স্বৰূপ “এখন চিঠি”ৰ আলোকত আলোচনা কৰা।

উত্তৰঃ ত্যাগবীৰ হেম বৰুৱা আছিল আধুনিক অসমীয়া সাহিত্যৰ এক বিশিষ্ট কবি, ৰাজনীতিবিদ, স্বাধীনতা সংগ্ৰামী আৰু সাহিত্য-সমালোচক। তেওঁৰ কবি-প্ৰতিভাৰ মূল বৈশিষ্ট্য হ’ল মানৱতাবাদ, দেশপ্ৰেম আৰু ব্যক্তিগত আবেগৰ সমন্বয়। “এখন চিঠি” কবিতাটোৱে তেওঁৰ এই কবি-প্ৰতিভাৰ পূৰ্ণ পৰিচয় দিছে।

প্ৰথমতে — হেম বৰুৱাৰ কবিতাত আছে এক বিৰল গদ্যময়তা। তেওঁ পৰম্পৰাগত ছন্দ ভাঙি মুক্ত গদ্যৰ ৰূপত কবিতা ৰচনা কৰিছে। চিঠিৰ আংগিক ব্যৱহাৰ এই গদ্যময়তাৰ এক উদাহৰণ। দ্বিতীয়তে — তেওঁৰ কবিতাত আধুনিক বিষয়বস্তু আৰু পৰম্পৰাগত প্ৰতীকৰ সুন্দৰ সংমিশ্ৰণ। যুদ্ধৰ ভয়াৱহতা আধুনিক বিষয়, কিন্তু পাৰিজাত ফুল পুৰাণৰ পৰা অহা প্ৰতীক। তৃতীয়তে — মানৱিক আবেগৰ সূক্ষ্ম বিশ্লেষণ। চতুৰ্থতে — দেশপ্ৰেমৰ মহিমা প্ৰকাশ। পঞ্চমতে — দাৰ্শনিকতা — জীৱন-মৃত্যুৰ প্ৰশ্নৰ গভীৰ মীমাংসা। এই সকলোবোৰৰ সমন্বিত উপস্থিতিয়ে হেম বৰুৱাক অসমীয়া কবিতাৰ এক স্থায়ী আসনত প্ৰতিষ্ঠিত কৰিছে।

৬। কবিতাটিত যুদ্ধবিৰোধী চেতনা আৰু দেশপ্ৰেম — কেনেদৰে সমন্বিত হৈছে?

উত্তৰঃ “এখন চিঠি” কবিতাটিৰ এক উল্লেখযোগ্য দিশ হ’ল ইয়াৰ যুদ্ধবিৰোধী আৰু দেশপ্ৰেমিক চেতনাৰ সমন্বয়। দৃশ্যত দেখাত এই দুটা পৰস্পৰ-বিৰোধী হ’ব পাৰে — যুদ্ধবিৰোধী হ’লে দেশৰ বাবে যুদ্ধ কৰিব নোৱাৰে। কিন্তু কবিয়ে দেখুৱাইছে — যুদ্ধৰ ভয়াৱহতা আৰু পাৰিবাৰিক বেদনাৰ চিত্ৰণৰ মাজেদি যুদ্ধৰ বিভীষিকা প্ৰকাশ কৰিছে। যুদ্ধই কেৱল সৈনিকজনৰ প্ৰাণ ল’বলৈ যোৱা নাই; ই পত্নী মমতাৰো সুখী জীৱন কাঢ়ি লৈ গৈছে। কামানৰ গৰ্জন, গুলিৰ ধোঁৱা, পাহাৰত শৱৰ গন্ধ — এই সকলোবোৰে যুদ্ধৰ কুৰূপতা দেখুৱায়।

আনহাতে দেশপ্ৰেমৰ মহিমাও কবিয়ে গাইছে। সৈনিকজনে দেশৰ বাবে নিজৰ প্ৰাণ দিবলৈ প্ৰস্তুত। সেইটো কাপুৰুষালি নহয়, বীৰত্ব। দুটাৰ সমন্বয়েৰে কবিয়ে দেখুৱাইছে — যুদ্ধ অপ্ৰিয় কিন্তু কেতিয়াবা অনিবাৰ্য। যেতিয়া দেশৰ স্বাধীনতা, সাৰ্বভৌমত্ব বিপন্ন হয়, তেতিয়া যুদ্ধ এক অনিবাৰ্য কৰ্তব্য। এই দ্বৈত চেতনাই কবিতাটিক দাৰ্শনিকভাৱে গভীৰ কৰি তুলিছে।

শব্দাৰ্থ

শব্দ	অৰ্থ
মৌন	নিস্তব্ধ, কথা নকোৱা
মৌন ভাষা	নিস্তব্ধতাৰ মাজেৰে আবেগ প্ৰকাশৰ ৰূপ
পাৰিজাত	স্বৰ্গীয় ফুল; অমৃত মন্থনৰ পৰা ওলোৱা পৱিত্ৰ ফুল
অমৰ	মৃত্যুহীন, চিৰন্তন
অবিনশ্বৰ	নষ্ট নোহোৱা, অপৰাজেয়
চেলা	অৰুণাচল প্ৰদেশৰ এটি গিৰিপথৰ নাম
গিৰিপথ	পাহাৰৰ মাজেদি চলা পথ
সীমান্ত	দেশৰ সীমাৰেখা
কামান	বৃহৎ যুদ্ধাস্ত্ৰ
গৰ্জন	উচ্চস্বৰৰ ভয়াৱহ শব্দ
বাৰুদ	বিস্ফোৰক চূৰ্ণ
ৰণাংগন	যুদ্ধক্ষেত্ৰ
মাতৃভূমি	জন্মভূমি
ত্যাগ	বিসৰ্জন, উৎসৰ্গ
ত্যাগবীৰ	মহান ত্যাগী বীৰ
আত্মা	প্ৰাণ, চেতনা
চিৰন্তন	চিৰদিন থকা
বিদায়	আঁতৰি যোৱাৰ মুহূৰ্ত
মহাকাব্য	দীঘল বীৰৰসৰ কাব্য
আবেগ	মনৰ গভীৰ অনুভৱ
সাৰ্বজনীন	সকলোৰে বাবে প্ৰযোজ্য
কৰ্তব্যবোধ	দায়িত্ব পালনৰ অনুভৱ

ভাৱাৰ্থ

“এখন চিঠি” কবিতাটিৰ ভাৱাৰ্থ অতি গভীৰ আৰু বহুস্তৰীয়। উপৰিভাগত দেখাত — এজন সৈনিকে যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ পৰা পত্নীলৈ চিঠি লিখিছে; কিন্তু কবিতাটিৰ ভিতৰৰ স্তৰত আছে দেশপ্ৰেম, প্ৰেম, কৰ্তব্য, ত্যাগ আৰু মৃত্যু-চিন্তাৰ এক জটিল মীমাংসা। কবিয়ে দেখুৱাইছে — মানুহৰ জীৱনত ব্যক্তিগত প্ৰেম আৰু সমষ্টিগত কৰ্তব্য — দুয়োটা সমভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ। প্ৰিয়জনক ভালপায়েই মাতৃভূমিকো ভালপাব পাৰি; পত্নীক এৰি যুদ্ধলৈ যোৱাটো বিচ্ছেদ নহয়, বৰং দুয়োৰে সম্পৰ্কক উচ্চতৰ স্তৰলৈ লৈ যোৱা।

মৃত্যুক কবিয়ে নৱ দৃষ্টিভংগীৰে চাইছে। দেশৰ বাবে দিয়া মৃত্যু পাৰিজাত ফুলৰ দৰে পৱিত্ৰ — এইটো এক চিৰাচৰিত ভাৰতীয় দৰ্শন। গীতাত শ্ৰীকৃষ্ণই অৰ্জুনক যিদৰে কৈছিল, ত্যাগৰ মাজতে আছে চিৰন্তন গৌৰৱ — কবি হেম বৰুৱাইও সেই দৰ্শনতে বিশ্বাস কৰিছে। আত্মাৰ অমৰত্বৰ ধাৰণা, মাতৃভূমিৰ পৱিত্ৰতা, প্ৰেমৰ মহিমা — এই সকলোৱে কবিতাটিৰ ভাৱাৰ্থক উচ্চ মানৱিক স্তৰলৈ উন্নীত কৰিছে। কবিতাটিয়ে আমাক শিকায় — ব্যক্তিগত সুখৰ ওপৰত আছে এক ডাঙৰ আদৰ্শ — যিটোৰ বাবে জীৱনো উৎসৰ্গ কৰিব পাৰি।

প্ৰসংগ-সহিত ব্যাখ্যা

(ক) “মমতা, তুমি একো কব নোৱাৰিলা / চকুৰ পানীৰে কৈ গ’লা সকলো কথা।”

প্ৰসংগ: উদ্ধৃত পঙক্তি দুটি ত্যাগবীৰ হেম বৰুৱাৰ “মন-ময়ুৰী” কাব্যপুথিৰ “এখন চিঠি” কবিতাৰ পৰা সংগৃহীত। কবিতাটিৰ আৰম্ভণিৰ অংশত সৈনিকজনে পত্নীৰ বিদায়ৰ মুহূৰ্তৰ স্মৃতি ৰোমন্থন কৰিছে।

ব্যাখ্যা: বিদায়ৰ মুহূৰ্তৰ মৰ্মান্তিক চিত্ৰ এই পঙক্তিৰে কবিয়ে আঁকিছে। সৈনিকজন যুদ্ধলৈ গুচি যাবৰ সময়ত পত্নী মমতাই কোনো শব্দ মুখৰ পৰা ওলিয়াব পৰা নাছিল। তেওঁৰ গলা ৰোধ হৈছিল আবেগত। কিন্তু সেই মৌনতা কোনো শূন্যতা নাছিল — চকুৰ পৰা বৈ অহা পানীয়েই কৈ গৈছিল মনৰ সকলো কথা। বিচ্ছেদৰ বেদনা, প্ৰেমৰ গভীৰতা, ভৱিষ্যতৰ ভয় — সকলোবোৰ শব্দ অবিহনে প্ৰকাশ পাইছিল চকুপানীৰ মাজেদি। এইদৰে কবিয়ে ‘মৌন ভাষা’ৰ কাব্যিক শক্তি প্ৰকাশ কৰিছে।

(খ) “কামানৰ গৰ্জন, গুলি-বাৰুদৰ ধোঁৱা / এই সকলোৰে মাজত মই থিয় হৈ আছোঁ।”

প্ৰসংগ: উদ্ধৃত পঙক্তি দুটি একে কবিতাৰ মাজভাগৰ পৰা লোৱা। সৈনিকজনে পত্নীক যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ ভয়াৱহ পৰিৱেশৰ বিৱৰণ দিছে।

ব্যাখ্যা: সৈনিকজনে কৈছে — বৰ্তমান তেওঁ যিখন ৰণাংগনত আছে, তাত শত্ৰুসেনাৰ কামানৰ ভয়াৱহ গৰ্জন শুনা যায়। চাৰিওফালে বৰ্ণিল গুলি-বাৰুদৰ ধোঁৱাই বতাহ ভৰাই ৰাখিছে। আকাশত যুদ্ধবিমানৰ ৰোলা; পাহাৰৰ ঢালত ৰক্তৰঞ্জিত মাটি। এই সকলো ভয়াৱহতাৰ মাজতেই সৈনিকজনে নিজৰ ঠাইত দৃঢ়তাৰে থিয় হৈ আছে। ই দেখুৱায় তেওঁৰ মানসিক শক্তি, কৰ্তব্যবোধ আৰু সাহস। যুদ্ধৰ কুৰূপতাৰ মাজতেই থিয় হৈ থকাটোৱেই আছিল সৈনিকজনৰ মহান কৰ্তব্য।

(গ) “মই যদি ঘূৰি নাহো / তুমি কান্দিবা নহয় মমতা — / মই হ’ম দেশৰ বতাহ, পাহাৰৰ পাথৰ, আকাশৰ তৰা।”

প্ৰসংগ: উদ্ধৃত পঙক্তিকেইটি একে কবিতাৰ অন্তভাগৰ পৰা সংগৃহীত। ইয়াত সৈনিকজনে পত্নীক সম্ভাৱ্য মৃত্যুৰ পিছত শোক নকৰিবলৈ কৈছে।

ব্যাখ্যা: এই পঙক্তিকেইটিত আছে আত্মাৰ অমৰত্বৰ এক কাব্যিক প্ৰকাশ। সৈনিকজনে কৈছে — যদি তেওঁ যুদ্ধৰ পৰা ঘূৰি নাহে, পত্নী যেন কান্দি নকান্দে। কাৰণ তেওঁৰ প্ৰাণটো সৃষ্টিতে মিলি যাব — দেশৰ বতাহত উশাহৰূপে, পাহাৰৰ পাথৰত স্থায়িত্বৰূপে, আকাশৰ তৰাৰূপে চিৰন্তন হৈ থাকিব। এই কাব্যিক বাণীৰ মাজত আছে ভাৰতীয় দৰ্শনৰ আত্মাৰ অমৰত্বৰ চিন্তা। মৃত্যু শৰীৰৰহে — আত্মা চিৰন্তন। দেশৰ মাটিৰ লগত একাত্ম হৈ যোৱা সৈনিকজনৰ আত্মাটোয়ে চিৰদিন জীৱিত থাকিব। এইদৰে কবিয়ে মৃত্যুৰ পিছৰ জীৱনৰ এক উদাত্ত আশাবাদী চিত্ৰ আঁকিছে।

---

অতিৰিক্ত প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ

বহু বিকল্পৰ প্ৰশ্ন (MCQ)

১। “এখন চিঠি” কবিতাটিৰ ৰচক কোন?
(ক) অম্বিকাগিৰি ৰায়চৌধুৰী
(খ) ত্যাগবীৰ হেম বৰুৱা
(গ) জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা
(ঘ) নবকান্ত বৰুৱা

উত্তৰঃ (খ) ত্যাগবীৰ হেম বৰুৱা।

২। কবিতাটি কোন কাব্যপুথিৰ অন্তৰ্গত?
(ক) মন-ময়ুৰী
(খ) চিন্তাৰ চাকি
(গ) সাগৰ দেখিছা
(ঘ) কাৰেংৰ লিগিৰী

উত্তৰঃ (ক) মন-ময়ুৰী।

৩। সৈনিকৰ পত্নীৰ নাম কি?
(ক) মালতী
(খ) মমতা
(গ) মৌচুমী
(ঘ) ময়ূৰী

উত্তৰঃ (খ) মমতা।

৪। চেলা গিৰিপথ কোন ৰাজ্যত অৱস্থিত?
(ক) নাগালেণ্ড
(খ) মেঘালয়
(গ) অৰুণাচল প্ৰদেশ
(ঘ) মণিপুৰ

উত্তৰঃ (গ) অৰুণাচল প্ৰদেশ।

৫। কবিতাটিৰ পটভূমি কোনটো যুদ্ধ?
(ক) ১৯৬২ চনৰ ভাৰত-চীন যুদ্ধ
(খ) ১৯৬৫ চনৰ ভাৰত-পাকিস্তান যুদ্ধ
(গ) ১৯৭১ চনৰ মুক্তিযুদ্ধ
(ঘ) ১৯৯৯ চনৰ কাৰ্গিল যুদ্ধ

উত্তৰঃ (ক) ১৯৬২ চনৰ ভাৰত-চীন যুদ্ধ।

৬। সৈনিকে দেশৰ বাবে দিয়া মৃত্যুক কিহৰ লগত তুলনা কৰিছে?
(ক) গোলাপৰ লগত
(খ) পদুমৰ লগত
(গ) পাৰিজাত ফুলৰ লগত
(ঘ) চম্পাৰ লগত

উত্তৰঃ (গ) পাৰিজাত ফুলৰ লগত।

৭। হেম বৰুৱাৰ উপাধি কি?
(ক) কলাগুৰু
(খ) ৰূপকোঁৱৰ
(গ) ত্যাগবীৰ
(ঘ) সাহিত্যাচাৰ্য

উত্তৰঃ (গ) ত্যাগবীৰ।

৮। হেম বৰুৱাই সম্পাদনা কৰা আলোচনীৰ নাম কি?
(ক) জোনাকী
(খ) পছোৱা
(গ) আৱাহন
(ঘ) ৰামধেনু

উত্তৰঃ (খ) পছোৱা।

৯। বিদায়ৰ মুহূৰ্তত পত্নীয়ে কেনেদৰে কথা কৈছিল?
(ক) উচ্চস্বৰে
(খ) চকুৰ পানীৰে
(গ) হাঁহি-হাঁহি
(ঘ) চিঠিৰে

উত্তৰঃ (খ) চকুৰ পানীৰে।

১০। সৈনিকে চিঠিখন কিয় পঠিয়াব নোৱাৰিলে?
(ক) পথ বন্ধ আছিল বাবে
(খ) ৰণাংগনলৈ আগবাঢ়িব লগা আদেশ আহিছিল বাবে
(গ) চিঠি লেখি শেষ হোৱা নাছিল বাবে
(ঘ) ডাকঘৰ বন্ধ আছিল বাবে

উত্তৰঃ (খ) ৰণাংগনলৈ আগবাঢ়িব লগা আদেশ আহিছিল বাবে।

১১। হেম বৰুৱা কেৱল কবি নাছিল, তেওঁ আছিল আৰু কি?
(ক) সাংসদ আৰু স্বাধীনতা সংগ্ৰামী
(খ) চিকিৎসক
(গ) প্ৰকৌশলী
(ঘ) চিত্ৰশিল্পী

উত্তৰঃ (ক) সাংসদ আৰু স্বাধীনতা সংগ্ৰামী।

১২। কবিতাটিৰ আংগিক কেনেকুৱা?
(ক) গীত
(খ) সনেট
(গ) চিঠিৰ ৰূপত
(ঘ) মহাকাব্য

উত্তৰঃ (গ) চিঠিৰ ৰূপত।

১৩। কবিতাটিৰ মূল ভাৱ কি?
(ক) প্ৰকৃতি বৰ্ণনা
(খ) দেশপ্ৰেম আৰু আত্মত্যাগ
(গ) ব্যঙ্গ
(ঘ) ৰহস্য

উত্তৰঃ (খ) দেশপ্ৰেম আৰু আত্মত্যাগ।

১৪। ‘মৌন ভাষা’ মানে —
(ক) উচ্চস্বৰৰ ভাষা
(খ) লিখিত ভাষা
(গ) নিস্তব্ধতাৰ মাজেৰে আবেগ প্ৰকাশ
(ঘ) বিদেশী ভাষা

উত্তৰঃ (গ) নিস্তব্ধতাৰ মাজেৰে আবেগ প্ৰকাশ।

১৫। ‘পাৰিজাত’ কেনেকুৱা ফুল?
(ক) সাধাৰণ ফুল
(খ) ঘৰৰ ফুল
(গ) স্বৰ্গীয় ফুল
(ঘ) মাঠৰ ফুল

উত্তৰঃ (গ) স্বৰ্গীয় ফুল।

খালী ঠাই পূৰ কৰা

১। “এখন চিঠি” কবিতাটি ____________ কাব্যপুথিৰ অন্তৰ্গত।
উত্তৰঃ মন-ময়ুৰী।

২। কবিতাটিৰ ৰচক হ’ল ____________।
উত্তৰঃ ত্যাগবীৰ হেম বৰুৱা।

৩। সৈনিকৰ পত্নীৰ নাম ____________।
উত্তৰঃ মমতা।

৪। চেলা গিৰিপথ ____________ ৰাজ্যত অৱস্থিত।
উত্তৰঃ অৰুণাচল প্ৰদেশ।

৫। কবিতাটিৰ পটভূমি ____________ চনৰ যুদ্ধ।
উত্তৰঃ ১৯৬২।

৬। দেশৰ বাবে দিয়া মৃত্যুক কবিয়ে ____________ ফুলৰ লগত তুলনা কৰিছে।
উত্তৰঃ পাৰিজাত।

৭। হেম বৰুৱাৰ উপাধি ____________।
উত্তৰঃ ত্যাগবীৰ।

৮। বিদায়ৰ সময়ত পত্নীয়ে ____________ৰে কথা কৈছিল।
উত্তৰঃ চকুপানী।

৯। হেম বৰুৱাই সম্পাদনা কৰা আলোচনীৰ নাম ____________।
উত্তৰঃ পছোৱা।

১০। সৈনিকে চিঠি লিখি শেষ কৰোঁতেই ____________লৈ আগবাঢ়িব লগা আদেশ আহিল।
উত্তৰঃ ৰণাংগন।

শুদ্ধ-অশুদ্ধ নিৰ্ণয় কৰা

১। “এখন চিঠি” কবিতাটিৰ ৰচক জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা। — অশুদ্ধ (ৰচক হেম বৰুৱা)।

২। কবিতাটি “মন-ময়ুৰী” কাব্যপুথিৰ অন্তৰ্গত। — শুদ্ধ।

৩। সৈনিকৰ পত্নীৰ নাম মাধুৰী। — অশুদ্ধ (নাম মমতা)।

৪। কবিতাটিৰ পটভূমি কাৰ্গিল যুদ্ধ। — অশুদ্ধ (ভাৰত-চীন যুদ্ধ ১৯৬২)।

৫। চেলা গিৰিপথ অৰুণাচল প্ৰদেশত অৱস্থিত। — শুদ্ধ।

৬। মৃত্যুক কবিয়ে গোলাপ ফুলৰ লগত তুলনা কৰিছে। — অশুদ্ধ (পাৰিজাতৰ লগত)।

৭। হেম বৰুৱাৰ উপাধি ‘ৰূপকোঁৱৰ’। — অশুদ্ধ (‘ত্যাগবীৰ’)।

৮। বিদায়ৰ মুহূৰ্তত পত্নী মৌন হৈ পৰিছিল। — শুদ্ধ।

৯। সৈনিকজনে চিঠিখন সফলভাৱে পঠিয়াব পাৰিছিল। — অশুদ্ধ (পঠিয়াব নোৱাৰিলে)।

১০। হেম বৰুৱা এজন স্বাধীনতা সংগ্ৰামী আছিল। — শুদ্ধ।

অতিৰিক্ত চমু প্ৰশ্ন

১। হেম বৰুৱাৰ জন্ম-মৃত্যু সাল লিখা।

উত্তৰঃ হেম বৰুৱাৰ জন্ম ১৯১৫ চনত আৰু মৃত্যু ১৯৭৭ চনত হৈছিল।

২। হেম বৰুৱাই কোন কোন কাব্যপুথি ৰচনা কৰিছে?

উত্তৰঃ তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য কাব্যপুথিসমূহ — “মন-ময়ুৰী”, “বালিচন্দা”, আৰু আন কিছু কবিতা সংকলন। তেওঁ গদ্যতো লিখিছে — “চিন্তাৰ চাকি”, “সাগৰ দেখিছা” আদি।

৩। কবিতাটিত উল্লিখিত গিৰিপথটোৰ নাম কি?

উত্তৰঃ চেলা গিৰিপথ (Sela Pass)।

৪। সৈনিকজনে যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ পৰা কাক চিঠি লিখিছে?

উত্তৰঃ পত্নী মমতাক চিঠি লিখিছে।

৫। ‘অমৰ’ শব্দৰ অৰ্থ কি?

উত্তৰঃ ‘অমৰ’ শব্দৰ অৰ্থ — মৃত্যুহীন, চিৰন্তন, যিৰ মৃত্যু নাই।

৬। সৈনিকে নিজৰ আত্মাটো ক’ত মিলি যাব বুলি কৈছে?

উত্তৰঃ দেশৰ বতাহ, পাহাৰৰ পাথৰ আৰু আকাশৰ তৰাৰ মাজত মিলি যাব বুলি কৈছে।

৭। কবিতাটি কোনটো ছন্দত ৰচিত?

উত্তৰঃ মুক্তচ্ছন্দত (free verse) ৰচিত।

৮। হেম বৰুৱাই কোনো ৰাষ্ট্ৰীয় পদ চম্ভালিছিল নে?

উত্তৰঃ হ’য়, হেম বৰুৱা ভাৰতীয় সংসদৰ লোকসভাৰ সদস্য (সাংসদ) আছিল।

---

কবিৰ চমু পৰিচয় — ত্যাগবীৰ হেম বৰুৱা

ত্যাগবীৰ হেম বৰুৱা (১৯১৫–১৯৭৭) আছিল আধুনিক অসমীয়া সাহিত্যৰ এক বিশিষ্ট কবি, প্ৰাবন্ধিক, সমালোচক, সাংবাদিক, স্বাধীনতা সংগ্ৰামী আৰু ৰাজনীতিবিদ। তেওঁৰ জন্ম হৈছিল গোৱালপাৰাত। কম বয়সতে তেওঁ ভাৰতীয় স্বাধীনতা সংগ্ৰামত জড়িত হৈ পৰে। অসহযোগ আন্দোলন, ভাৰত ছাড়ো আন্দোলন আদিত সক্ৰিয়ভাৱে অংশগ্ৰহণ কৰি বহুবাৰ কাৰাবৰণ কৰিছিল। তেওঁৰ ত্যাগ আৰু সংগ্ৰামী জীৱনৰ স্বীকৃতি স্বৰূপে অসমীয়া জনসমাজে তেওঁক “ত্যাগবীৰ” উপাধিৰে সম্মানিত কৰে।

স্বাধীনতাৰ পিছত হেম বৰুৱা সক্ৰিয় ৰাজনীতিত যোগ দিয়ে আৰু ভাৰতীয় সংসদৰ লোকসভাৰ সদস্য (সাংসদ) ৰূপে নিৰ্বাচিত হয়। তেওঁ অসমৰ গুৱাহাটী লোকসভা সমষ্টিৰ পৰা কেইবাবাৰো সাংসদ হৈছিল আৰু সংসদত অসমৰ মুখপাত্ৰ হিচাপে দীৰ্ঘ সময় ধৰি জনপ্ৰিয়তা অৰ্জন কৰিছিল। তেওঁৰ বাগ্মিতা, সততা আৰু আদৰ্শৰ বাবে তেওঁক ভাৰতবৰ্ষৰ এজন বৰিষ্ঠ ৰাজনীতিবিদৰ আসন প্ৰাপ্তি ঘটিছিল।

সাহিত্যৰ ক্ষেত্ৰত হেম বৰুৱাৰ অৱদান অসামান্য। তেওঁৰ “মন-ময়ুৰী” নামৰ কাব্যপুথিখন অসমীয়া আধুনিক কবিতাৰ এক স্থায়ী সম্পদ। ইয়াৰ উপৰি গদ্যৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ “চিন্তাৰ চাকি”, “সাগৰ দেখিছা”, “মৰম-পখিলা” আদি গ্ৰন্থই অসমীয়া প্ৰবন্ধ-সাহিত্যক চহকী কৰিছে। সাহিত্য-সমালোচনা, ভ্ৰমণ-সাহিত্য, ৰাজনৈতিক বিশ্লেষণ — সকলো ক্ষেত্ৰতে তেওঁৰ লেখনী চৰ্চিত। তেওঁ “পছোৱা” নামৰ এখন বিখ্যাত আলোচনী সম্পাদনা কৰিছিল, যিখনে তেতিয়াৰ অসমীয়া সাহিত্য-চিন্তাৰ প্ৰচাৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিছিল।

হেম বৰুৱাৰ কবিতাত মানৱতাবাদ, দেশপ্ৰেম, সমাজ-সচেতনতা আৰু আবেগিক গভীৰতাৰ এক সুন্দৰ সমন্বয় দেখা যায়। “এখন চিঠি” তেওঁৰ এই কবি-প্ৰতিভাৰ এক উজ্জ্বল নিদৰ্শন। ১৯৬২ চনৰ ভাৰত-চীন যুদ্ধৰ পটভূমিত ৰচিত এই কবিতাটিৰ মাজেদি তেওঁ দেশপ্ৰেম, প্ৰেম আৰু আত্মত্যাগৰ মহান সমন্বয় দেখুৱাইছে। অসমীয়া সাহিত্যৰ ইতিহাসত হেম বৰুৱা অতি সন্মানীয় আসনত আছে। তেওঁৰ ৰচনা আজিও পঢ়ুৱৈসকলক প্ৰেৰণা যোগায় আৰু সাহিত্য-সাধনাৰ পথ দেখুৱাই দিয়ে।

সাংস্কৃতিকভাৱেও হেম বৰুৱা আছিল অসমৰ এক বিশিষ্ট ব্যক্তিত্ব। তেওঁ ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰৰ মাজত অসমৰ স্থান, পূব ভাৰতৰ ৰাজনৈতিক জটিলতা, সীমান্ত সমস্যা আদি বিষয়ত বহু লেখা লিখিছে। তেওঁৰ “সাগৰ দেখিছা” গ্ৰন্থখনত আমেৰিকা ভ্ৰমণৰ অভিজ্ঞতা আছে। এজন আদৰ্শবাদী, ত্যাগী আৰু সাহিত্য-নিবেদিত-প্ৰাণ ব্যক্তিৰূপে হেম বৰুৱা অসমীয়া জাতিৰ মনত চিৰদিন শ্ৰদ্ধাৰ সৈতে স্মৰণীয় হৈ থাকিব।

---

আশা কৰোঁ ASSEB একাদশ শ্ৰেণীৰ অসমীয়া পাঠ্যপুথিৰ ষোড়শ অধ্যায় “এখন চিঠি”ৰ এই বিস্তৃত প্ৰশ্ন-উত্তৰ সংকলনে শিক্ষাৰ্থীসকলক তেওঁলোকৰ HS প্ৰথম বৰ্ষৰ পৰীক্ষাৰ প্ৰস্তুতিত যথেষ্ট সহায় কৰিব। আনহাতে কবিতাটিৰ আবেগ-গভীৰতা, দেশপ্ৰেমৰ মহিমা আৰু কাব্যিক সৌন্দৰ্য বুজিবলৈ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে ভাৱাৰ্থ আৰু প্ৰসংগ-সহিত ব্যাখ্যা অংশটো বিশেষভাৱে পঠাওক। অধিক অধ্যায়ৰ প্ৰশ্ন-উত্তৰৰ বাবে hslcguru.com চাওক।